Przejdź do zawartości

Język enencki: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycjanastępna edycja →
Spiritus (dyskusja | edycje)
838 edycji
WizualnieWikikod
Spiritus (dyskusja | edycje)
838 edycji
Nie podano opisu zmian
Spiritus (dyskusja | edycje)
838 edycji
Nie podano opisu zmian
Linia 2: Linia 2:
| kolor = pink
| kolor = pink
| nazwa = Język enencki
| nazwa = Język enencki
| nazwa własna =  
| nazwa własna = Gamdźinszua
| twórca = Spiritus
| twórca = Spiritus
| rok = 2016
| rok = 2016
Linia 11: Linia 11:
| typologia = OSV
| typologia = OSV
| klasyfikacja = izolowany
| klasyfikacja = izolowany
| tekst jaki = Ńadź ću dau ća ąś gam ję śerdasz naj ćahce dźu mej fauce dau.
| tekst jaki = Ńadź ću dau ća ąś gam ję śerdasz naj ćah ce dźu mej fau ce dau.
| tekst = W ostatnim roku w mieście znaleziono wiele pociętych zwłok kobiet.
| tekst = W ostatnim roku w mieście znaleziono wiele pociętych zwłok kobiet.
}}
}}
Linia 20: Linia 20:
===Spółgłoski===
===Spółgłoski===
Język enencki posiada 23 fonemy spółgłoskowe:
Język enencki posiada 23 fonemy spółgłoskowe:
{|class=wikitable style="text-align: center;"
|-
!colspan=2|
!Wargowe
!Zebowe
!Dziąsłowe
!Retrofleksyjne
!Zadziąsłowo-podniebienne
!Podniebienne
!Tylnojęzykowe
|-
!colspan=2|Nosowe
|{{IPA|m}}
|{{IPA|n}}
|
|
|
|
|{{IPA|ŋ}}
|-
!rowspan=2|Zwarte
!<small>bezdźwięczne</small>
|{{IPA|p}}
|{{IPA|t}}
|
|
|
|
|{{IPA|k}}
|-
!<small>dźwięczne</small>
|{{IPA|b}}
|{{IPA|d}}
|
|
|
|
|{{IPA|g}}
|-
!rowspan=2|Szczelinowe
!<small>bezdźwięczne</small>
|{{IPA|f}}
|{{IPA|s}}
|
|{{IPA|ʂ}}
|{{IPA|ɕ}}
|
|{{IPA|χ}}
|-
!<small>dźwięczne</small>
|{{IPA|v}}
|{{IPA|z}}
|
|{{IPA|ʐ}}
|{{IPA|ʑ}}
|
|{{IPA|ʁ}}
|-
!rowspan=2|Afrykaty
!<small>bezdźwięczne</small>
|
|{{IPA|ts}}
|
|{{IPA|tʂ}}
|{{IPA|tɕ}}
|
|
|-
!<small>dźwięczne</small>
|
|{{IPA|dz}}
|
|{{IPA|dʐ}}
|{{IPA|dʑ}}
|
|
|-
!colspan=2|Boczne
|
|
|{{IPA|l}}
|
|
|
|
|-
!colspan=2|Półsamogłoski
|{{IPA|w}}
|
|colspan=2|ɹ
|
|j
|
|}
===Samogłoski===
Enencczyzna rozróżnia 5 podstawowe barwy samogłosek ustnych, z których każda ma swój odpowiednik nosowy.


'''Nosowe''': m n ŋ <m n g>
<div style="background:transparent;">
{|cellspacing="0" cellpadding="0" style="text-align:center; background:transparent;"
|-style="text-align:center; font-size:smaller;"
|style="padding-bottom:3px;"|
|style="width: 60px;"|'''Przednie'''
|style="width: 60px; word-spacing: -.3em;"|
|style="width: 60px;"|'''Centralne'''
|style="width: 60px;word-spacing: -.3em;"|
|style="width: 60px;"|'''Tylne'''
|-
|style="height:30px; font-size:smaller; text-align:right;"|'''Przymknięte'''
|style="height:210px;" colspan="5" rowspan="7"|<div style="position:relative;width:300px;height:210px;">[[Image:Blank vowel trapezoid.png|300px]]<div style="background:transparent; position:absolute; top:0px; left:0px;">


'''Zwarte''': p t k, b d g <nowiki><p t k, b d g></nowiki>
{|style="position:relative; width:300px; height:210px; text-align:center; background:transparent;"
|style="width:300px; height:210px; text-align:center; background:transparent;"|<div style="position:absolute; left:5%; width:2.33em; top:2%; height:1.33em; font-size:120%; background:white;" class="nounderlines">i ĩ</div>


'''Szczelinowe''': f s ɕ ʂ χ, v z ʑ ʐ ʁ <f s ś sz/sh h, v z ź ż/zh rh>
<div style="position:absolute; left:70%; width:3em; top:13%; height:1.33em; font-size:120%; background:white;" class="nounderlines">ɤ ɤ̃</div>


'''Zwarto-szczelinowe''': t͡s t͡ɕ t͡ʂ, d͡z d͡ʑ d͡ʐ <c ć cz/ch, dz dź dż/dzh>
<div style="position: absolute; left: 83%; width: 2.7em; top: 50%; height:1.33em; font-size:120%; background:white;" class="nounderlines">ɔ ɔ̃</div>


'''Boczne''': l <l>
<div style="position: absolute; left: 22%; width: 2.7em; top: 50%; height:1.33em; font-size:120%; background:white;" class="nounderlines">ɛ ɛ̃</div>


'''Półsamogłoski''': ɹ j w <r i~j u>
<div style="position:absolute; left:63%; width:2.66em; top:85%; height:1.33em; font-size:120%; background:white;" class="nounderlines">a ã</div>
===Samogłoski===
Enencczyzna rozróżnia 5 podstawowe barwy samogłosek ustnych, z których każda ma swój odpowiednik nosowy.


'''Samogłoski ustne''': a ɛ i ɔ ɤ <a e i o u>
|}
 
</div></div>
'''Samogłoski nosowe''': ã ɛ̃ ĩ ɔ̃ ɤ̃ <ą ę į ǫ ų>
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Prawie przymknięte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Półprzymknięte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Średnie'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Półotwarte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Prawie otwarte'''
|-
|style="height: 30px; font-size: smaller; text-align: right;"|'''Otwarte'''
|}
</div>
===Alofonia===
===Alofonia===
*/ɤ/ i /ɤ̃/ po zmiękczonych i /j/ są wymawiane [ʏ] i [ʏ̃] (Ćur [t͡ɕʏɹ], piu [p(j)ʏ])
*/ɤ/ i /ɤ̃/ po zmiękczonych i /j/ są wymawiane [ʏ] i [ʏ̃] (Ćur [t͡ɕʏɹ], piu [p(j)ʏ])
Linia 46: Linia 165:
Typowym szykiem zdania w języku enenckim jest OSV:
Typowym szykiem zdania w języku enenckim jest OSV:


'''Kucung aś dźin mej dżom ku hu.'''<br/>{{IPA|[kɤˈt͡sɤŋ aʑ ˈd͡ʑin mej ˌd͡ʐɔm kɤ ˈxɤ]}}<br/>kamienny-mur miasto człowiek mieć budować K:GŁAZ P:GÓRA<br/>''Mieszkańcy miasta zbudowali kamienny mur.''
'''Kucung aś dźin mej dżom ku hu.'''<br/>{{IPA|[kɤˈt͡sɤŋ aʑ ˈd͡ʑin mɛj ˌd͡ʐɔm kɤ ˈxɤ]}}<br/>kamienny-mur miasto człowiek mieć budować K:GŁAZ P:GÓRA<br/>''Mieszkańcy miasta zbudowali kamienny mur.''


gdzie:
gdzie:<br/>kucung = dopełnienie bliższe<br/>aś dźin = podmiot<br/>mej dżom [...] hu  = orzeczenie
kucung = dopełnienie bliższe
aś dźin = podmiot
mej dżom [...] hu  = orzeczenie
===Klasyfikatory===
===Klasyfikatory===
W enenncczyźnie występują klasyfikatory. Poniżej przedstawiono ich (dotychczasową) listę. Użycie klasyfikatorów w zdaniu opisane jest w dalszych sekcjach.
W enenncczyźnie występują klasyfikatory. Poniżej przedstawiono ich (dotychczasową) listę. Użycie klasyfikatorów w zdaniu opisane jest w dalszych sekcjach.
Linia 73: Linia 189:
|byt, esencja, istnienie, coś
|byt, esencja, istnienie, coś
|W mowie wysokiej jego nadużywanie jest uważane za niestylistyczne
|W mowie wysokiej jego nadużywanie jest uważane za niestylistyczne
|-
!ćun
!
|płyny, szczególnie pitne
|'''Mung naman cza dżung ćun run gam.'''<br/>''Nasze dzieci codziennie piją mleko.''
|łyk
|
|-
!jęk, jang
!
|czas, drogi, rzeki, góry
|'''lą ze jęk/jang'''<br/>''trzy godziny''
|odcinek, okres
|
|-
|-
!ku
!ku
!
!
|kamienne obiekty i budowle, ważne budynki
|kamienne obiekty i budowle, ważne budynki
|'''Dźu tam fęk ku Tuvva mej'''<br/>''W Tuwwie jest wiele pięknych świątyń.''
|'''Dźu tam fęk ku Tuvva mej.'''<br/>''W Tuwwie jest wiele pięknych świątyń.''
|kamień, głaz
|kamień, głaz
|
|-
!mana
!
|przedmioty wykonane z materiału, ubrania, niektóre meble
|'''Dzoj dak ća ći hup mana hu.'''<br/>''Ubierz płaszcz.''
|materiał, tkanina
|
|
|-
|-
Linia 93: Linia 230:
|'''mej tąs hadźmi pu'''<br/>''dziesięć krzeszeł''
|'''mej tąs hadźmi pu'''<br/>''dziesięć krzeszeł''
|drewno
|drewno
|
|-
!samczau
!
|grupy, narody;
często dodawane, by zaznaczyć, że mowa o wszystkich przedstawicielach danhej grupy.
|'''Omat ożat cedźin samczau dzo gajmąhu.'''<br/>''Omat twierdzi, że filozofowie są irytujący.''
|węzeł, supeł
|
|
|-
|-
Linia 100: Linia 246:
|'''piri tau szu'''<br/>''cztery wiatry''
|'''piri tau szu'''<br/>''cztery wiatry''
|podmuch
|podmuch
|
|-
!śing
!
|źródła światła, gwiazdy, ciała niebieskie, słońce
|'''tąs lą iszar śing'''<br/>''osiem gwiazd''
|błysk
|
|
|-
|-
Linia 107: Linia 260:
|'''Ći na piu dasz ta!'''<br/>''Nie widzę cię!''
|'''Ći na piu dasz ta!'''<br/>''Nie widzę cię!''
|od arch. *tang - głowa, umysł
|od arch. *tang - głowa, umysł
|
|-
!tę
!
|jedzenie
|'''mio pangczej tę'''<br/>dwadzieścia pięć ciast
|kęs
|
|
|}
|}
==Przypisy==
==Przypisy==
<references>
<references>

Wersja z 21:20, 5 gru 2016

Język enencki
Gamdźinszua
Utworzenie: Spiritus w 2016
Regiony (Kyon): obszar cywilizacji Enenków
Liczba użytkowników (Kyon) do ustalenia
Sposoby zapisu: w conworldzie: pismo enenckie; autor używa alfabetu łacińskiego
Typologia: OSV
Klasyfikacja: izolowany
Przykład
Ńadź ću dau ća ąś gam ję śerdasz naj ćah ce dźu mej fau ce dau.
W ostatnim roku w mieście znaleziono wiele pociętych zwłok kobiet.
Lista conlangów

Język enencki (en. Enen-szua [ʔɛnɛnˈʂwa] lub Ćur-szua [t͡ɕʏɻˈʂwa]) to język izolowany używany na obszarze cywilizacji Enenków. Język jest częścią projektu wspólnego conworldu Kyon.

Artykuł ten opisuje standardowy język enencki (en. Gamdźinszua [gamd͡ʑinˈʂwa], dosł. wspólny język, język wszystkich ludzi, lub Dźauszua [d͡ʑawˈʂwa], dosł. język pióra, język pisany).

Fonologia

Spółgłoski

Język enencki posiada 23 fonemy spółgłoskowe:

Wargowe Zebowe Dziąsłowe Retrofleksyjne Zadziąsłowo-podniebienne Podniebienne Tylnojęzykowe
Nosowe m n ŋ
Zwarte bezdźwięczne p t k
dźwięczne b d g
Szczelinowe bezdźwięczne f s ʂ ɕ χ
dźwięczne v z ʐ ʑ ʁ
Afrykaty bezdźwięczne ts tʂ tɕ
dźwięczne dz dʐ dʑ
Boczne l
Półsamogłoski w ɹ j

Samogłoski

Enencczyzna rozróżnia 5 podstawowe barwy samogłosek ustnych, z których każda ma swój odpowiednik nosowy.

Przednie Centralne Tylne
Przymknięte
i ĩ
ɤ ɤ̃
ɔ ɔ̃
ɛ ɛ̃
a ã
Prawie przymknięte
Półprzymknięte
Średnie
Półotwarte
Prawie otwarte
Otwarte

Alofonia

  • /ɤ/ i /ɤ̃/ po zmiękczonych i /j/ są wymawiane [ʏ] i [ʏ̃] (Ćur [t͡ɕʏɹ], piu [p(j)ʏ])

Akcentuacja

Fonotaktyka

Składnia

Szyk zdania

Typowym szykiem zdania w języku enenckim jest OSV:

Kucung aś dźin mej dżom ku hu.
[kɤˈt͡sɤŋ aʑ ˈd͡ʑin mɛj ˌd͡ʐɔm kɤ ˈxɤ]
kamienny-mur miasto człowiek mieć budować K:GŁAZ P:GÓRA
Mieszkańcy miasta zbudowali kamienny mur.

gdzie:
kucung = dopełnienie bliższe
aś dźin = podmiot
mej dżom [...] hu = orzeczenie

Klasyfikatory

W enenncczyźnie występują klasyfikatory. Poniżej przedstawiono ich (dotychczasową) listę. Użycie klasyfikatorów w zdaniu opisane jest w dalszych sekcjach.

Klasyfikaor
(łacinka) 		Klasyfikator
(pismo enenckie) 		Użycie Przykład Dosłowne
znaczenie 		Uwagi
ce uniwersalny klasyfikator dla nieożywionych obiektów;

może być często używany w miejsce innego, rzadszego klasyfikatora, szczególnie w mowie potocznej;

często używany w roli zaimka neokreślonego ("to", "ono")

tąs mej suang ce
siedem piosenek 		byt, esencja, istnienie, coś W mowie wysokiej jego nadużywanie jest uważane za niestylistyczne
ćun płyny, szczególnie pitne Mung naman cza dżung ćun run gam.
Nasze dzieci codziennie piją mleko. 		łyk
jęk, jang czas, drogi, rzeki, góry lą ze jęk/jang
trzy godziny 		odcinek, okres
ku kamienne obiekty i budowle, ważne budynki Dźu tam fęk ku Tuvva mej.
W Tuwwie jest wiele pięknych świątyń. 		kamień, głaz
mana przedmioty wykonane z materiału, ubrania, niektóre meble Dzoj dak ća ći hup mana hu.
Ubierz płaszcz. 		materiał, tkanina
naś miejsca, budynki, pola, lasy itp. Aś ća na ću bej par.
Wracam do miasta. 		przestrzeń, powierzchnia
pu drewniane przedmioty i budowle, meble mej tąs hadźmi pu
dziesięć krzeszeł 		drewno
samczau grupy, narody;

często dodawane, by zaznaczyć, że mowa o wszystkich przedstawicielach danhej grupy.

Omat ożat cedźin samczau dzo gajmąhu.
Omat twierdzi, że filozofowie są irytujący. 		węzeł, supeł
szu wiatry, zjawiska pogodowe, stany emocjonalne piri tau szu
cztery wiatry 		podmuch
śing źródła światła, gwiazdy, ciała niebieskie, słońce tąs lą iszar śing
osiem gwiazd 		błysk
ta ludzie, zwierzęta domowe, spersonifikowane przedmioty Ći na piu dasz ta!
Nie widzę cię! 		od arch. *tang - głowa, umysł
tę jedzenie mio pangczej tę
dwadzieścia pięć ciast 		kęs

Przypisy

<references>

Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Język_enencki&oldid=16020”