Język enencki: Różnice pomiędzy wersjami
mNie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
}} | }} | ||
{{słownik}} | {{słownik}} | ||
'''Język enencki''' (en. ''Eneʼi'' {{IPA|[ʔeˈneʔi]}} lub '' | '''Język enencki''' (en. ''Eneʼi'' {{IPA|[ʔeˈneʔi]}} lub ''Enentālāti'' {{IPA|[ʔenentaːˈlaːti]}}) to język izolowany używany na obszarze cywilizacji Enenków. Język jest częścią projektu wspólnego conworldu Kyon. | ||
Artykuł ten opisuje standardowy język enencki (en.'' | Artykuł ten opisuje standardowy język enencki (en.''Tʼaraqawitālāti'' {{IPA|[tʼaraqawitaːˈlaːti]}}, dosł. ''język piór i kamieni''). | ||
==Fonologia== | ==Fonologia== | ||
===Spółgłoski=== | ===Spółgłoski=== | ||
| Linia 130: | Linia 130: | ||
==Składnia== | ==Składnia== | ||
===Szyk zdania=== | ===Szyk zdania=== | ||
Typowym szykiem zdania w języku enenckim jest OSV. | Typowym szykiem zdania w języku enenckim jest OSV: | ||
<big>Kʼoššu inišī oqiwāšu.</big><br/> | |||
{{IPA|[ˈkʼoʃːu ʔiniˈʃiː ʔoqiˈwaːʃu]}}<br/> | |||
pies dziecko-MN.OKR DOP.Ż.-głaskać<br/> | |||
Dzieci głaszczą psa.<br/><br/> | |||
Zdania o szyku SVO też są dopuszczalne; służą często nadaniu emfazy któremuś z elementów zdania: | |||
<big>Itāwē lakoysāwa maysūl.</big><br/> | |||
{{IPA|[ʔitaːˈweː kojˈsaːwa majˈsuːl]}}<br/> | |||
huligan-MN.OKR DOP.NŻ-zniszczyć sklep<br/> | |||
Huligani zniszczyli sklep.<br/><br/> | |||
Miejsce podmiotu jest jednak dosyć sztywne — niemal zawsze poprzedza on orzeczenie. | |||
Jeśli czasownik wymaga odpowiedniej partykuły kierunkowej, zdanie przyjmuje zwykle szyk VOSP: | |||
<big>Larumēta tāsʼu łaʼna saw.</big><br/> | |||
{{IPA|[laruˈmeːta ˈtaːsʼu ˈɬaʔna ˌsaw]}}<br/> | |||
spadać-DK miasto deszcz(e) DÓŁ<br/> | |||
Na miasto spadł deszcz. | |||
===Strona bierna=== | |||
Pod względem morfologicznym czasowniki nie tworzą osobnych form strony biernej. Czasownik postawiony jest w stronie biernej traci jednak przedrostek dopełnienia, jako że staje się nieprzechodni. | |||
Jeśli podmiot zdania w stronie czynnej jest nieżywotny, dostaje on sufiks narzędnikowy: | |||
<big>Rumēta łaʼnawa tāsʼu saw.</big><br/> | |||
{{IPA|[ruˈmeːta ɬaʔˈnawa ˈtaːsʼu ˌsaw]}}<br/> | |||
spadać-DK deszcz(e)-INST miasto DÓŁ.<br/> | |||
Na miasto spadł deszcz.<br/><br/> | |||
Jeżeli podmiot jest zaś żywotny, używa się czasownika przyimkowego ''ši'' w trybie jednoczesnym: | |||
<big>Inišī iʼōšine kʼoššu qiwāšu.</big><br/> | |||
{{IPA|[ʔiniˈʃiː ʔiʔoːˈʃine ˈkʼoʃːu qiˈwaːʃu]}}<br/> | |||
dziecko-MN.NOKR DOP.Ż-pochodzić-TR.RCZ pies głaskać.<br/> | |||
Pies jest głaskany przez dzieci.<br/><br/> | |||
W stronie biernej podmiot może zostać ominięty: | |||
<big>Maysūl koysāwa.</big><br/> | |||
{{IPA|[majˈsuːl kojˈsaːwa]}}<br/> | |||
sklep niszczyć-DK<br/> | |||
Skelp został zniszczony.<br/><br/> | |||
Strony biernej używa się też do tworzenia zdań odpowiadających stronie medialnej: | |||
<big>Sūl tō kaffa.</big><br/> | |||
{{IPA|[ˈsuːl ˌtoː ˈkafːa]}}<br/> | |||
pokój W wietrzyć<br/> | |||
Pokój się wietrzy.<br/><br/> | |||
<big>Lili ōhipa seme samaya.</big><br/> | |||
{{IPA|[ˌlili ʔoːˈhipa ˈseme saˈmaja]}}<br/> | |||
ten-ten książka-MN.NOKR dobry sprzedawać<br/> | |||
Ta książka dobrze się sprzedaje. | |||
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
<references> | <references> | ||
Wersja z 22:30, 26 sty 2017
| Język enencki Eneʼi | |
|---|---|
| Utworzenie: | Spiritus w 2016 |
| Regiony (Kyon): | obszar cywilizacji Enenków |
| Liczba użytkowników (Kyon) | do ustalenia |
| Sposoby zapisu: | w conworldzie: pismo enenckie; autor używa alfabetu łacińskiego |
| Typologia: | OSV |
| Klasyfikacja: | izolowany |
| Przykład | |
| Ūlišimmi, so nupāniši išukū. Uli, broń nas. | |
| Lista conlangów | |
|
Zobacz też słownik tego języka. |
Język enencki (en. Eneʼi [ʔeˈneʔi] lub Enentālāti [ʔenentaːˈlaːti]) to język izolowany używany na obszarze cywilizacji Enenków. Język jest częścią projektu wspólnego conworldu Kyon.
Artykuł ten opisuje standardowy język enencki (en.Tʼaraqawitālāti [tʼaraqawitaːˈlaːti], dosł. język piór i kamieni).
Fonologia
Spółgłoski
Język enencki posiada 23 fonemy spółgłoskowe:
| Wargowe | Zębowe | Dziąsłowe | Zadziąsłowe | Podniebienne | Tylnojęzykowe | Języczkowe | Krtaniowe | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nosowe | m | n | ||||||||
| Zwarte | płucne | p | t | k | q | ʔ | ||||
| ejektywne | pʼ | tʼ | kʼ | qʼ | ||||||
| Szczelinowe | płucne | f | s | ɬ | ʃ | x | χ | h | ||
| ejektywne | sʼ | ɬʼ | ʃʼ | |||||||
| Boczne | l | |||||||||
| Drżące | r | |||||||||
| Półsamogłoski | w | j | ||||||||
Samogłoski
Alofonia
Akcentuacja
Fonotaktyka
Zapis
Kawita
Pierwotny system pisma enenckiego. Jego nazwa — Qawitā [qawiˈtaː] — może być przetłumaczona jako "pisanie w kamieniu". Jak sama nazwa wskazuje, pismo to jest używane do rycia w kamieniu lub innym twardym materiale. Choć nadal jest to prawdą, inskrypcje pisane kawitą spotkać można w wielu miejscach, często na przedmiotach codziennego użytku. Starożytne znaki kawity uznaje się bowiem za mające magiczną moc.
Ze względu na nieprzystosowanie kawity do enenckiego systemu fonologicznego oraz na podstawie lokalnych podań można spekulować, iż pismo to zostało zapożyczone przez Enenków od ludów zamieszkujących Szur przed ich przybyciem.
Tarata
Alfabet łaciński
Składnia
Szyk zdania
Typowym szykiem zdania w języku enenckim jest OSV:
Kʼoššu inišī oqiwāšu.
[ˈkʼoʃːu ʔiniˈʃiː ʔoqiˈwaːʃu]
pies dziecko-MN.OKR DOP.Ż.-głaskać
Dzieci głaszczą psa.
Zdania o szyku SVO też są dopuszczalne; służą często nadaniu emfazy któremuś z elementów zdania:
Itāwē lakoysāwa maysūl.
[ʔitaːˈweː kojˈsaːwa majˈsuːl]
huligan-MN.OKR DOP.NŻ-zniszczyć sklep
Huligani zniszczyli sklep.
Miejsce podmiotu jest jednak dosyć sztywne — niemal zawsze poprzedza on orzeczenie.
Jeśli czasownik wymaga odpowiedniej partykuły kierunkowej, zdanie przyjmuje zwykle szyk VOSP:
Larumēta tāsʼu łaʼna saw.
[laruˈmeːta ˈtaːsʼu ˈɬaʔna ˌsaw]
spadać-DK miasto deszcz(e) DÓŁ
Na miasto spadł deszcz.
Strona bierna
Pod względem morfologicznym czasowniki nie tworzą osobnych form strony biernej. Czasownik postawiony jest w stronie biernej traci jednak przedrostek dopełnienia, jako że staje się nieprzechodni.
Jeśli podmiot zdania w stronie czynnej jest nieżywotny, dostaje on sufiks narzędnikowy:
Rumēta łaʼnawa tāsʼu saw.
[ruˈmeːta ɬaʔˈnawa ˈtaːsʼu ˌsaw]
spadać-DK deszcz(e)-INST miasto DÓŁ.
Na miasto spadł deszcz.
Jeżeli podmiot jest zaś żywotny, używa się czasownika przyimkowego ši w trybie jednoczesnym:
Inišī iʼōšine kʼoššu qiwāšu.
[ʔiniˈʃiː ʔiʔoːˈʃine ˈkʼoʃːu qiˈwaːʃu]
dziecko-MN.NOKR DOP.Ż-pochodzić-TR.RCZ pies głaskać.
Pies jest głaskany przez dzieci.
W stronie biernej podmiot może zostać ominięty:
Maysūl koysāwa.
[majˈsuːl kojˈsaːwa]
sklep niszczyć-DK
Skelp został zniszczony.
Strony biernej używa się też do tworzenia zdań odpowiadających stronie medialnej:
Sūl tō kaffa.
[ˈsuːl ˌtoː ˈkafːa]
pokój W wietrzyć
Pokój się wietrzy.
Lili ōhipa seme samaya.
[ˌlili ʔoːˈhipa ˈseme saˈmaja]
ten-ten książka-MN.NOKR dobry sprzedawać
Ta książka dobrze się sprzedaje.
Przypisy
<references>