Język protogamajski

Język protogamajski (Raħ ghammasa iighaur [raħ' ɣam:a'sa i:ɣawr']) to prajęzyk, będący przodkiem wszystkich innych języków gamajskich, rodziny językowej rozwijanej w ramach wspólnego forumowego projektu. Jest to język aglutynacyjny, o szyku SVO, charakteryzujący się sporą liczbą głosek szczelinowych, w tym charakterystycznej dla języka spółgłoski [ɣ].

Fonologia

Samogłoski

	Przednie	Tylnie
Przymknięte	i i:	u u:
Otwarte	a a:

Dyftongi

Występują jedynie dwa dyftongi: [aj] oraz [aw].

Spółgłoski

		Wargowe	Zębowo-dziąsłowe	Podniebienne	Weralne	Języczkowe	Gardłowe
Nosowe		m	n
Zwarte	bezdźwięczne	p	t		k	q
	dźwięczne	b	d		g
Szczelinowe	bezdźwięczne	f	θ s				h ħ
	dźwięczne		ð z		ɣ
Drżące			r
Aproksymanty			l	j	w

Geminaty

W protogamajskim występowała znaczna liczba geminatów: [n:] [m:] [r:] [l:] [j:] oraz [w:].

Akcent

Akcent pada zwykle na pierwszą sylabę, chociaż pojawiają się wyjątki od tej zasady.

Struktura sylaby

Struktura sylaby to (C)V(C), gdzie V może być samogłoską/dyftongiem, a C spółgłoską/geminatą.

Zapis łaciński

Język protogamajski nie posiadał własnego pisma, używany był przez społeczność niepiśmienną. Dla ułatwienia stosuje się jednak zapis łaciński.

i	ii	u	uu	a	aa	au	ay
[i]	[iː]	[u]	[u:]	[a]	[a:]	[aw]	[aj]
m	n	p	t	k	q	b	d
[m]	[n]	[p]	[t]	[k]	[q]	[b]	[d]
g	f	ph	s	h	ħ	dh	z
[g]	[f]	[θ]	[s]	[h]	[ħ]	[ð]	[z]
gh	r	l	y	w
[ɣ]	[r]	[l]	[j]	[w]

Gramatyka

Harmonia samogłoskowa

W protogamajskim występuje harmonia progresywna samogłosek. Samogłoska pierwszej sylaby sufiksów dołączanych do słowa musi zgadzać się z samogłoską ostatniej sylaby podstawowego słowa.

 
 Ostatnia samogłoska słowa <---> Pierwsza samogłoska sufiksu    
                      i ii <---> i ii
                      u uu <---> u uu
                a aa ay au <---> a aa  

Np.
faqiih "sen" -> faqiihir "sny"
pirrun "drzewo" -> pirrunur "drzewa"
iighaur "język" -> iighaurar "języki"

Czasowniki

Osoby i odmiana czasowników przez osoby

osoba	końcówka	aurim - siedzieć	tudur - iść	zaww - robić
ja ghau	-_²d_	aurimiid - siedzę	tuduruud - idę	zawwaad - robię
ty lii	-_ph	aurimiph - siedzisz	tuduruph - idziesz	zawwaph - robisz
ty grzecznościowe dhilii	-_²ph	aurimiiph - siedzisz	tuduruuph - idziesz	zawwaaph - robisz
on/ona/ono pay	-_say	aurimisay - siedzi	tudurusay - idzie	zawwasay - robi
on/ona/ono grzecznościowe dhipay	-_²say	aurimiisay - siedzi	tuduruusay - idzie	zawwaasay - robi
my zifa	-_	aurimi - siedzimy	tuduru - idziemy	zawwa - robimy
wy uur	-_gh	aurimigh - siedzicie	tudurugh - idziecie	zawwagh - robicie
wy grzecznościowe dhinuur	-_²gh	aurimiigh - siedzicie	tuduruugh - idziecie	zawwaagh - robicie
oni qa	-_ħ	aurimiħ - siedzą	tuduruħ - idą	zawwaħ - robią
oni grzecznościowe dhiqa	-_ħ	aurimiħ - siedzą	tuduruħ - idą	zawwaħ - robią

• Oznaczenie _ wskazuje na samogłoskę pasującą do systemu harmonii.
• Oznaczenie _² wskazuje na długi wariant harmonizowanej samogłoski.

Aspekty i tryby

W protogamajskim różnica między aspektem a trybem zaciera się. Występują następujące trybo-aspekty: dokonany, niedokonany, realis, pragnący, życzący, oraz pytający. Niedokonany jest podstawową formą czasownika.

Dokonany

Aby utworzyć aspekt dokonany należy dodać do czasownika prefiks -b(_).

Np:
aurimi (siadamy) --> baurimi (siedzimy)
tuduru (idziemy) --> butuduru (dochodzimy)
zawwa (robimy) --> bazawwa (zrobimy)

Czasy

Występują 3 czasy: teraźniejszy, przeszły oraz przyszły.

Przeszły

Aby utworzyć czas przeszły od czasownika, należy dodać prefiks f_(h)-. Prefiks dodaje się przed prefiksami aspektu