Przejdź do zawartości

Wysoka Mowa: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycjanastępna edycja →
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
WizualnieWikikod
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
F1req (dyskusja | edycje)
4038 edycji
Nie podano opisu zmian
Linia 1: Linia 1:
{{JęzykiWschoduStarożytnego}}
{{język
{{język
| kolor = #CE2029
| kolor = #CE2029
Linia 20: Linia 19:
{{słownik}}
{{słownik}}


'''Wysoka Mowa''', znana także jako '''język kitrzański'''
'''Wysoka Mowa''', znana także jako '''język ???'''


==Głosownia==
==Głosownia==
Linia 65: Linia 64:
|{{IPA|ɒː}}
|{{IPA|ɒː}}
|}
|}
*Głoska /a/ w okolicy spółgłosek [r rˤ ɮ j] wymawiana jest jako [æ].
*Samogłoska /ɒ/ natomiast wymawiana jest powszechnie jako [ɔ].


====Dwugłoski====
====Dwugłoski====
Linia 177: Linia 178:
|
|
|}
|}
===Porządek samogłosek===
<hr>


==Pismo==
==Pismo==
Linia 185: Linia 189:
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
{| cellspacing="10" style="text-align: center;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  a  ||  ā  ||  b  ||  bǷ ||  c  ||  cy  ||  d  ||  dǷ ||  e  ||  ē  ||  g  ||  gh
|  a  ||  ā  ||  b  ||  bḫ ||  c  ||  cy  ||  d  ||  dḫ ||  e  ||  ē  ||  g  ||  gh
|-
|-
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|aː}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bˁ}}] || [{{IPA|cʰ}}] || [{{IPA|cʼ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dˤ}}] || [{{IPA|ə}}] || [{{IPA|əː}}] || [{{IPA|ɡ}}] || [{{IPA|ɢ}}]
| [{{IPA|a}}] || [{{IPA|aː}}] || [{{IPA|b}}] || [{{IPA|bˁ}}] || [{{IPA|cʰ}}] || [{{IPA|cʼ}}] || [{{IPA|d}}] || [{{IPA|dˤ}}] || [{{IPA|ə}}] || [{{IPA|əː}}] || [{{IPA|ɡ}}] || [{{IPA|ɢ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  gi  ||  ğ  ||  ği  ||  h  ||  hy  ||  ḫ  ||  i  ||  ī  ||  j  ||  k  ||  kh ||  ky
|  gi  ||  ğ  ||  ği  ||  h  ||  hy  ||  ḫ ||  ħ ||  i  ||  ī  ||  j  ||  k  ||  kh
|-
|-
| [{{IPA|ɟ}}] || [{{IPA|ɣ}}] || [{{IPA|ʝ}}] || [{{IPA|χ}}] || [{{IPA|χʼ}}] || [{{IPA|ħ}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|kʰ}}] || [{{IPA|h}}] || [{{IPA|kʼ}}]
| [{{IPA|ɟ}}] || [{{IPA|ɣ}}] || [{{IPA|ʝ}}] || [{{IPA|χ}}] || [{{IPA|χʼ}}] || [{{IPA|ʕ}}] || [{{IPA|ħ}}] || [{{IPA|i}}] || [{{IPA|iː}}] || [{{IPA|j}}] || [{{IPA|kʰ}}] || [{{IPA|h}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  l  ||  m  ||  mǷ ||  n  ||  ng  ||  nh  ||  ni  ||  nǷ ||  o  ||  ō  ||  p ||  py
|  ky  ||  l  ||  m  ||  mḫ ||  n  ||  ng  ||  nh  ||  ni  ||  nḫ ||  o  ||  ō  ||  p
|-
|-
| [{{IPA|ɮ}}] || [{{IPA|m}}] || [{{IPA|mˤ}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ŋ}}] || [{{IPA|ɴ}}] || [{{IPA|ɲ}}] || [{{IPA|nˤ}}] || [{{IPA|ɒ}}] || [{{IPA|ɒː}}] || [{{IPA|pʰ}}] || [{{IPA|pʼ}}]
| [{{IPA|kʼ}}] || [{{IPA|ɮ}}] || [{{IPA|m}}] || [{{IPA|mˤ}}] || [{{IPA|n}}] || [{{IPA|ŋ}}] || [{{IPA|ɴ}}] || [{{IPA|ɲ}}] || [{{IPA|nˤ}}] || [{{IPA|ɒ}}] || [{{IPA|ɒː}}] || [{{IPA|pʰ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  q  ||  qh  ||  qy  ||  r  ||  rh  ||  rǷ ||  s  ||  sǷ ||  sy  ||  š  ||  šǷ  ||  t
|  py  ||  q  ||  qh  ||  qy  ||  r  ||  rh  ||  rḫ ||  s  ||  sḫ ||  sy  ||  š  ||  šḫ
|-
|-
| [{{IPA|qʰ}}] || [{{IPA|ʡ}}] || [{{IPA|qʼ}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|ʢ}}] || [{{IPA|rˤ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|sˤ}}] || [{{IPA|sʼ}}] || [{{IPA|ʃ}}] || [{{IPA|ʃˤ}}] || [{{IPA|tʰ}}]
| [{{IPA|pʼ}}] || [{{IPA|qʰ}}] || [{{IPA|ʡ}}] || [{{IPA|qʼ}}] || [{{IPA|r}}] || [{{IPA|ʢ}}] || [{{IPA|rˤ}}] || [{{IPA|s}}] || [{{IPA|sˤ}}] || [{{IPA|sʼ}}] || [{{IPA|ʃ}}] || [{{IPA|ʃˤ}}]
|- style="font-size: 2.0em;"
|- style="font-size: 2.0em;"
|  ty  ||  u  ||  ū  ||  w ||  Ƿ ||  ȝ  ||  ȝy  ||  y  ||  z  ||  zǷ ||  ž   
|  t  ||  ty  ||  u  ||  ū  ||  w  ||  ȝ  ||  ȝy  ||  y  ||  z  ||  zḫ ||  ž   
|-
|-
| [{{IPA|tʼ}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|uː}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|ʕ}}] || [{{IPA|x}}] || [{{IPA|xʼ}}] || [{{IPA|ʔ}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|zˤ}}] || [{{IPA|ʒ}}]
| [{{IPA|tʰ}}] || [{{IPA|tʼ}}] || [{{IPA|u}}] || [{{IPA|uː}}] || [{{IPA|w}}] || [{{IPA|x}}] || [{{IPA|xʼ}}] || [{{IPA|ʔ}}] || [{{IPA|z}}] || [{{IPA|zˤ}}] || [{{IPA|ʒ}}]
|}
|}


Linia 254: Linia 258:
!rowspan=2| Określony,<br><small>(Odległy)</small>
!rowspan=2| Określony,<br><small>(Odległy)</small>
! męs.
! męs.
| V̄²š-
| yV̄²š-
| '''īš'''kedār<br><small>(pewny)</small>
| '''yīš'''kedār<br><small>(pewny)</small>
| '''ūš'''
| '''yūš'''
| '''īš'''
| '''yīš'''
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| V̄²t-
| yV̄²t-
| '''īt'''kedār<br><small>(pewna)</small>
| '''yīt'''kedār<br><small>(pewna)</small>
| '''ūt'''
| '''yūt'''
| '''īt'''
| '''yīt'''
|}
|}


====Liczba====
====Liczba====
W Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je na dwa sposoby: poprzez dodanie do rdzenia rzeczownika odpowiedniego przyrostka, włączając do tego liczbę pojedynczą, albo poprzez zmianę samogłosek w rdzeniu. W pierwszym sposobie liczbę pojedynczą tworzy się poprzez przyrostek <-'''V¹'''>, podwójną poprzez przyrostek <-'''V²m'''>, liczbę mnogą zaś poprzez przyrostek <-'''V¹ut'''>.
W Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je na dwa sposoby: poprzez dodanie do rdzenia rzeczownika odpowiedniego przyrostka, włączając do tego liczbę pojedynczą, albo poprzez zmianę samogłosek w rdzeniu. W pierwszym sposobie liczbę pojedynczą tworzy się poprzez przyrostek <-'''V¹'''>, podwójną poprzez przyrostek <-'''V²m'''>, liczbę mnogą zaś poprzez przyrostek <-'''V¹ut'''>. Drugi sposób odmiany jest starszy i wypierany w mowie przez pierwszy.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!
Linia 291: Linia 295:
| '''out'''
| '''out'''
|}
|}
Wszystkie inne rzeczowniki, które nie pasują do podanego wzoru, odmieniane są przy pomocy pierwszego sposobu.
*''okūtr'''o''''' (broń; miecz) - ''okūtr'''um''''' (dwie bronie; dwa miecze) - ''okūtr'''out''''' (bronie; miecze)


====Przypadki====
====Przypadki====
Linia 305: Linia 312:
| —
| —
| kto? co?<br><small>''Odbiorca czynności''</small>
| kto? co?<br><small>''Odbiorca czynności''</small>
| ḫepān
| ħepān
|-
|-
! II.
! II.
Linia 311: Linia 318:
| -V¹b
| -V¹b
| kto? co?<br><small>''Wykonawca czynności''</small>
| kto? co?<br><small>''Wykonawca czynności''</small>
| ḫepān'''ab'''
| ħepān'''ab'''
|-
|-
! III.
! III.
Linia 317: Linia 324:
| -V¹iȝ
| -V¹iȝ
| odkąd? od kogo? od czego?<br><small>''Wyraża ruch od podmiotu''</small>
| odkąd? od kogo? od czego?<br><small>''Wyraża ruch od podmiotu''</small>
| ḫepān'''aiȝ'''
| ħepān'''aiȝ'''
|-
|-
! IV.
! IV.
Linia 323: Linia 330:
| -V¹tV̄¹
| -V¹tV̄¹
| kogo? czego?<br><small>''Wyraża posiadanie''</small>
| kogo? czego?<br><small>''Wyraża posiadanie''</small>
| ḫepān'''atā'''
| ħepān'''atā'''
|-
|-
! V.
! V.
Linia 329: Linia 336:
| -dV²w
| -dV²w
| dokąd? do kogo? do czego?<br><small>''Wyraża ruch w stronę podmiotu''</small>
| dokąd? do kogo? do czego?<br><small>''Wyraża ruch w stronę podmiotu''</small>
| ḫepān'''diw'''
| ħepān'''diw'''
|-
|-
! VI.
! VI.
Linia 335: Linia 342:
| -V²c
| -V²c
| kim? czym?<br><small>''Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności''</small>
| kim? czym?<br><small>''Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności''</small>
| ḫepān'''ic'''
| ħepān'''ic'''
|-
|-
! VII.
! VII.
Linia 341: Linia 348:
| -V¹še, -V̄¹š'
| -V¹še, -V̄¹š'
| przed kim? przed czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem''</small>
| przed kim? przed czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem''</small>
| ḫepān'''aše''',<br>ḫepān'''āš''''
| ħepān'''aše''',<br>ḫepān'''āš''''
|-
|-
! VIII.
! VIII.
Linia 347: Linia 354:
| -V¹qrV̄¹
| -V¹qrV̄¹
| z kim? z czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem''</small>
| z kim? z czym?<br><small>''Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem''</small>
| ḫepān'''aqrā'''
| ħepān'''aqrā'''
|-
|-
! IX.
! IX.
Linia 353: Linia 360:
| -V̄²zV¹
| -V̄²zV¹
| —<br><small>''Bezpośredni zwrot do podmiotu''</small>
| —<br><small>''Bezpośredni zwrot do podmiotu''</small>
| ḫepān'''īza'''
| ħepān'''īza'''
|}
|}


Linia 360: Linia 367:


====Odmiana przez osoby====
====Odmiana przez osoby====
 
{| width=80%"
{| width="75%"
|
|
{| class="wikitable" style="text-align:center"
{| class="wikitable" style="text-align:center"
Linia 380: Linia 386:
| šōhot'''uw'''<br><small>''poluję''</small>
| šōhot'''uw'''<br><small>''poluję''</small>
|-
|-
! colspan=2 | II.
! rowspan=2 | II.
! męs.
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| -V̄¹n
| -V̄¹n
Linia 386: Linia 393:
| šōhot'''ōn'''<br><small>''polujesz''</small>
| šōhot'''ōn'''<br><small>''polujesz''</small>
|-
|-
!rowspan=2| III.
! żeń.
| tāke, tāk'<br><small>''ty''</small>
| -V¹nV¹
| kādar'''ana'''<br><small>''walczysz''</small>
| šōhot'''ono'''<br><small>''polujesz''</small>
|-
! rowspan=2 | III.
! męs.
! męs.
| šan<br><small>''on''</small>
| šan<br><small>''on''</small>
Linia 403: Linia 416:
!rowspan=2| I.
!rowspan=2| I.
! ink.
! ink.
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(z Tobą)</small>
| berā<br><small>''my dwoje''<br>(z Tobą)</small>
| -V̄¹r
| -V̄¹r
| kyīdar'''ār'''<br><small>''walczymy''</small>
| kyīdar'''ār'''<br><small>''walczymy''</small>
Linia 409: Linia 422:
|-
|-
! eks.
! eks.
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(bez Ciebie)</small>
| berā<br><small>''my dwoje''<br>(bez Ciebie)</small>
| -V¹rmV̄¹
| -V¹rmV̄¹
| kyīdar'''armā'''<br><small>''walczymy''</small>
| kyīdar'''armā'''<br><small>''walczymy''</small>
Linia 415: Linia 428:
|-
|-
! colspan=2 | II.
! colspan=2 | II.
| ?<br><small>''wy dwoje''</small>
| ȝetā<br><small>''wy dwoje''</small>
| -V̄²nV¹
| -V̄²nV¹
| kyīdar'''īna'''<br><small>''walczycie''</small>
| kyīdar'''īna'''<br><small>''walczycie''</small>
Linia 422: Linia 435:
!rowspan=2| III.
!rowspan=2| III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''oni dwaj''</small>
| šapā<br><small>''oni dwaj''</small>
| -V¹ği
| -V¹ği
| kyīdar'''aği'''<br><small>''walczą''</small>
| kyīdar'''aği'''<br><small>''walczą''</small>
Linia 428: Linia 441:
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''one dwie''</small>
| tapā<br><small>''one dwie''</small>
| -V²žV¹u
| -V²žV¹u
| kyīdar'''ižau'''<br><small>''walczą''</small>
| kyīdar'''ižau'''<br><small>''walczą''</small>
Linia 437: Linia 450:
!rowspan=2| I.
!rowspan=2| I.
! ink.
! ink.
| ?<br><small>''my''<br>(z Tobą)</small>
| berā<br><small>''my''<br>(z Tobą)</small>
| -V²ḫ
| -V²ħ
| kadār'''iḫ'''<br><small>''walczymy''</small>
| kadār'''iħ'''<br><small>''walczymy''</small>
| šohōt'''uḫ'''<br><small>''polujemy''</small>
| šohōt'''uħ'''<br><small>''polujemy''</small>
|-
|-
! eks.
! eks.
| ?<br><small>''my''<br>(bez Ciebie)</small>
| berā<br><small>''my''<br>(bez Ciebie)</small>
| -we, -(a)u
| -we, -(a)u
| kadār'''we(-au)'''<br><small>''walczymy''</small>
| kadār'''we(-au)'''<br><small>''walczymy''</small>
| šohōt'''we(-u)'''<br><small>''polujemy''</small>
| šohōt'''we(-u)'''<br><small>''polujemy''</small>
|-
|-
! colspan=2 | II.
! rowspan=2 | II.
| ?<br><small>''wy''</small>
! męs.
| ȝetā<br><small>''wy''</small>
| -V̄¹nV²
| -V̄¹nV²
| kadār'''āni(i)'''<br><small>''walczycie''</small>
| kadār'''āni(i)'''<br><small>''walczycie''</small>
| šohōt'''ōnu'''<br><small>''polujecie''</small>
| šohōt'''ōnu'''<br><small>''polujecie''</small>
|-
! żeń.
| nedā<br><small>''wy''</small>
| -V¹ntV̄¹
| kadār'''antā'''<br><small>''walczycie''</small>
| šohōt'''ontō'''<br><small>''polujecie''</small>
|-
|-
!rowspan=2| III.
!rowspan=2| III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''oni''</small>
| šapā<br><small>''oni''</small>
| -V¹žV¹
| -V¹žV¹
| kadār'''aža'''<br><small>''walczą''</small>
| kadār'''aža'''<br><small>''walczą''</small>
Linia 462: Linia 482:
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''one''</small>
| tapā<br><small>''one''</small>
| -gV¹š
| -gV¹š
| kadār'''gaš'''<br><small>''walczą''</small>
| kadār'''gaš'''<br><small>''walczą''</small>
Linia 485: Linia 505:
| yošohhōt'''ba'''<br><small>''?''</small>
| yošohhōt'''ba'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
! colspan=2 | II.
! rowspan=2 | II.
! męs.
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| -V¹sk
| -V¹sk
Linia 491: Linia 512:
| yošohhōt'''osk'''<br><small>''?''</small>
| yošohhōt'''osk'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
!rowspan=2| III.
! żeń.
| tāke, tāk'<br><small>''ty''</small>
| -
| yakaddār'''?'''<br><small>''zabijasz''</small>
| yošohhōt'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
! rowspan=2| III.
! męs.
! męs.
| šan<br><small>''on''</small>
| šan<br><small>''on''</small>
Linia 508: Linia 535:
!rowspan=2| I.
!rowspan=2| I.
! ink.
! ink.
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(z Tobą)</small>
| berā<br><small>''my dwoje''<br>(z Tobą)</small>
| -V²nV̄¹t
| -V²nV̄¹t
| yōkuddor'''unōt'''<br><small>''zabijamy''</small>
| yōkuddor'''unōt'''<br><small>''zabijamy''</small>
Linia 514: Linia 541:
|-
|-
! eks.
! eks.
| ?<br><small>''my dwoje''<br>(bez Ciebie)</small>
| berā<br><small>''my dwoje''<br>(bez Ciebie)</small>
| -gV̄¹m
| -gV̄¹m
| yōkuddor'''gōm'''<br><small>''zabijamy''</small>
| yōkuddor'''gōm'''<br><small>''zabijamy''</small>
Linia 520: Linia 547:
|-
|-
! colspan=2 | II.
! colspan=2 | II.
| ?<br><small>''wy dwoje''</small>
| ȝetā<br><small>''wy dwoje''</small>
| -V̄¹brV¹
| -V̄¹brV¹
| yōkuddor'''ōbro'''<br><small>''zabijacie''</small>
| yōkuddor'''ōbro'''<br><small>''zabijacie''</small>
Linia 527: Linia 554:
!rowspan=2| III.
!rowspan=2| III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''oni dwaj''</small>
| šapā<br><small>''oni dwaj''</small>
| -V¹ȝV̄¹r
| -V¹ȝV̄¹r
| yōkuddor'''oȝōr'''<br><small>''zabijają''</small>
| yōkuddor'''oȝōr'''<br><small>''zabijają''</small>
Linia 533: Linia 560:
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''one dwie''</small>
| tapā<br><small>''one dwie''</small>
| -ȝV̄²g
| -ȝV̄²g
| yōkuddor'''ȝūg'''<br><small>''zabijają''</small>
| yōkuddor'''ȝūg'''<br><small>''zabijają''</small>
Linia 542: Linia 569:
!rowspan=2| I.
!rowspan=2| I.
! ink.
! ink.
| ?<br><small>''my''<br>(z Tobą)</small>
| berā<br><small>''my''<br>(z Tobą)</small>
| -sV̄¹
| -sV̄¹
| yikāddar'''sā'''<br><small>''zabijamy''</small>
| yikāddar'''sā'''<br><small>''zabijamy''</small>
Linia 548: Linia 575:
|-
|-
! eks.
! eks.
| ?<br><small>''my''<br>(bez Ciebie)</small>
| berā<br><small>''my''<br>(bez Ciebie)</small>
| -
| -
| yikāddar'''?'''<br><small>''zabijamy''</small>
| yikāddar'''?'''<br><small>''zabijamy''</small>
| yušōhhot'''?'''<br><small>''?''</small>
| yušōhhot'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
! colspan=2 | II.
! rowspan=2 | II.
| ?<br><small>''wy''</small>
! męs.
| ȝetā<br><small>''wy''</small>
| -wV̄²
| -wV̄²
| yikāddar'''wī'''<br><small>''zabijacie''</small>
| yikāddar'''wī'''<br><small>''zabijacie''</small>
| yušōhhot'''wū'''<br><small>''?''</small>
| yušōhhot'''wū'''<br><small>''?''</small>
|-
|-
!rowspan=2| III.
! żeń.
| nedā<br><small>''wy''</small>
| -
| yikāddar'''?'''<br><small>''zabijacie''</small>
| yušōhhot'''?'''<br><small>''?''</small>
|-
! rowspan=2 | III.
! męs.
! męs.
| ?<br><small>''oni''</small>
| šapā<br><small>''oni''</small>
| -ȝV²b
| -ȝV²b
| yikāddar'''ȝib'''<br><small>''zabijają''</small>
| yikāddar'''ȝib'''<br><small>''zabijają''</small>
Linia 567: Linia 601:
|-
|-
! żeń.
! żeń.
| ?<br><small>''one''</small>
| tapā<br><small>''one''</small>
| -V¹ȝtV̄¹
| -V¹ȝtV̄¹
| yikāddar'''aȝtā'''<br><small>''zabijają''</small>
| yikāddar'''aȝtā'''<br><small>''zabijają''</small>
Linia 591: Linia 625:
|
|
|
|
| ḫ'''ā'''p'''a'''niw<br><small>''spółkuję''</small>
| ħ'''ā'''p'''a'''niw<br><small>''spółkuję''</small>
| ḫāpaniw<br><small>''będę spółkował''</small>
|
|
|
|-
|-
Linia 687: Linia 721:
|
|
|}
|}
====Przeczenie====
Przeczenie czasowników w Wysokiej Mowie odbywa się poprzez dodanie do czasownika przyrostka <'''-rhV¹ȝ'''>, oddzielonego przy użyciu łącznika.
*''qājamiw ukšo'' (upadam) → ''qājamiw'''-rhaȝ''' ukšo'' (nie upadam)
Jeśli po czasowniku znajduje się dopełnienie, to przyrostek przenosi się, dołączając do niego.
*''qājamag kšau u'no'' (upada ze mną) → ''qājamag kšau'''-rhàȝ''' u'no'' (nie upada ze mną)
====Strony====


===Zaimki===
===Zaimki===
Linia 715: Linia 758:
| kš'''au'''<br><small>''ze mną''</small>
| kš'''au'''<br><small>''ze mną''</small>
|-
|-
! colspan=2 | II.
! rowspan=2 | II.
! męs.
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| rāhe, rāh'<br><small>''ty''</small>
| '''u'''rh'''o'''<br><small>''ty''</small>
| '''u'''r'h'''o'''<br><small>''ty''</small>
| r'''u'''h'''ū'''<br><small>''od ciebie''</small>
| r'''u'''h'''ū'''<br><small>''od ciebie''</small>
| '''a'''r'''a'''h<br><small>''ciebie''</small>
| '''a'''r'''a'''h<br><small>''ciebie''</small>
Linia 723: Linia 767:
| '''e'''r'''ō'''h<br><small>''tobą''</small>
| '''e'''r'''ō'''h<br><small>''tobą''</small>
| r'''a'''h'''ai'''<br><small>''przed tobą''</small>
| r'''a'''h'''ai'''<br><small>''przed tobą''</small>
| rh'''au'''<br><small>''z tobą''</small>
| r'h'''au'''<br><small>''z tobą''</small>
 
|-
! żeń.
| tāke, tāk'<br><small>''ty''</small>
| '''u'''tk'''o'''<br><small>''ty''</small>
| t'''u'''k'''ū'''<br><small>''od ciebie''</small>
| '''a'''t'''a'''k<br><small>''ciebie''</small>
| '''ī'''t'''e'''k, '''ī'''t'k <br><small>''do ciebie''</small>
| '''e'''t'''ō'''k<br><small>''tobą''</small>
| t'''a'''k'''ai'''<br><small>''przed tobą''</small>
| tk'''au'''<br><small>''z tobą''</small>
|-
|-
!rowspan=2| III.
! rowspan=2 | III.
! męs.
! męs.
| šan<br><small>''on''</small>
| šan<br><small>''on''</small>
Linia 747: Linia 800:
| t'''e'''n'''au'''<br><small>''z nią''</small>
| t'''e'''n'''au'''<br><small>''z nią''</small>
|}
|}
====Zaimki dzierżawcze====
===Przymiotniki===
<hr>


==Przypisy==
==Przypisy==
<references/>
<references/>


[[Kategoria:Języki sztuczne]] [[Kategoria:Wschód Starożytny]]
[[Kategoria:Języki sztuczne]]

Wersja z 01:26, 1 lip 2024

Wysoka Mowa
Faktycznie
Utworzenie: Wirczę w 2024
Najnowsza wersja: 1.0
W
Lista conlangów
Zobacz też słownik tego języka.

Wysoka Mowa, znana także jako język ???

Głosownia

Samogłoski

W Wysokiej Mowie występuje 10 samogłosek, w tym 5 krótkich oraz 5 długich.

Przednie Centralne Tylne
Krótkie Długie Krótkie Długie Krótkie Długie
Przymknięte i iː u uː
Średnie ə əː
Otwarte a aː ɒ ɒː
  • Głoska /a/ w okolicy spółgłosek [r rˤ ɮ j] wymawiana jest jako [æ].
  • Samogłoska /ɒ/ natomiast wymawiana jest powszechnie jako [ɔ].

Dwugłoski

  • ai - [ai̯] jak w...
  • oi - [ɒi̯] jak w...
  • au - [au̯] jak w...
  • ou - [ɒu̯] jak w...

Spółgłoski

Wargowe Zębowo-dziąsłowe Podniebienne Miękkopodniebienne Języczkowe Nagłośniowe Krtaniowe
Nosowe m mˤ n nˤ ɲ ŋ ɴ
Zwarte bezdźwięczne pʰ tʰ cʰ kʰ qʰ ʡ ʔ
dźwięczne b bˤ d dˤ ɟ ɡ ɢ
półdźwięczne pʼ tʼ cʼ kʼ qʼ
Szczelinowe bezdźwięczne s • ʃ sˤ • ʃˤ x χ ħ h
dźwięczne z • ʒ zˤ ʝ ɣ ʕ
półdźwięczne sʼ xʼ χʼ
Drżące r rˤ ʢ
Półotwarte ɮ j w

Porządek samogłosek

Pismo

Zapis ludzki

a ā b bḫ c cy d dḫ e ē g gh
[a] [aː] [b] [bˁ] [cʰ] [cʼ] [d] [dˤ] [ə] [əː] [ɡ] [ɢ]
gi ğ ği h hy ḫ ħ i ī j k kh
[ɟ] [ɣ] [ʝ] [χ] [χʼ] [ʕ] [ħ] [i] [iː] [j] [kʰ] [h]
ky l m mḫ n ng nh ni nḫ o ō p
[kʼ] [ɮ] [m] [mˤ] [n] [ŋ] [ɴ] [ɲ] [nˤ] [ɒ] [ɒː] [pʰ]
py q qh qy r rh rḫ s sḫ sy š šḫ
[pʼ] [qʰ] [ʡ] [qʼ] [r] [ʢ] [rˤ] [s] [sˤ] [sʼ] [ʃ] [ʃˤ]
t ty u ū w ȝ ȝy y z zḫ ž
[tʰ] [tʼ] [u] [uː] [w] [x] [xʼ] [ʔ] [z] [zˤ] [ʒ]

Gramatyka

Rzeczowniki

Określność

Rzeczownik w Wysokiej Mowie występuje w dwóch postaciach: określonej i nieokreślonej. Postać określoną tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka, który zależy od dwóch rzeczy: rodzaju oraz odległości danego podmiotu od mówiącego.

Przedrostek Kedār,
wojownik
Nieokreślony — kedār
(jakiś)
Określony,
(Zwykły) 		męs. šV¹i- šaikedār
(pewny) 		šoi šai
żeń. tV¹i- taikedār
(pewna) 		toi tai
Określony,
(Bliski) 		męs. V¹šV²- ašikedār
(pewny) 		ošu aši
żeń. V¹tV²- atyikedār
(pewna) 		otu atyi
Określony,
(Odległy) 		męs. yV̄²š- yīškedār
(pewny) 		yūš yīš
żeń. yV̄²t- yītkedār
(pewna) 		yūt yīt

Liczba

W Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je na dwa sposoby: poprzez dodanie do rdzenia rzeczownika odpowiedniego przyrostka, włączając do tego liczbę pojedynczą, albo poprzez zmianę samogłosek w rdzeniu. W pierwszym sposobie liczbę pojedynczą tworzy się poprzez przyrostek <-V¹>, podwójną poprzez przyrostek <-V²m>, liczbę mnogą zaś poprzez przyrostek <-V¹ut>. Drugi sposób odmiany jest starszy i wypierany w mowie przez pierwszy.

Kedār,
wojownik 		?,
?
Pojedyncza kedār kedāra o
Podwójna koder,
kōd'r 		kedārim um
Mnoga kādir kedāraut out

Wszystkie inne rzeczowniki, które nie pasują do podanego wzoru, odmieniane są przy pomocy pierwszego sposobu.

  • okūtro (broń; miecz) - okūtrum (dwie bronie; dwa miecze) - okūtrout (bronie; miecze)

Przypadki

Wysoka Mowa posiada zestaw dziewięciu przypadków.

Przypadek Przyrostek Znaczenie Przykład
I. Absolutyw — kto? co?
Odbiorca czynności 		ħepān
II. Ergatyw -V¹b kto? co?
Wykonawca czynności 		ħepānab
III. Ablatyw -V¹iȝ odkąd? od kogo? od czego?
Wyraża ruch od podmiotu 		ħepānaiȝ
IV. Dopełniacz -V¹tV̄¹ kogo? czego?
Wyraża posiadanie 		ħepānatā
V. Allatyw -dV²w dokąd? do kogo? do czego?
Wyraża ruch w stronę podmiotu 		ħepāndiw
VI. Narzędnik -V²c kim? czym?
Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności 		ħepānic
VII. Antesyw -V¹še, -V̄¹š' przed kim? przed czym?
Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem 		ħepānaše,
ḫepānāš'
VIII. Komitatyw -V¹qrV̄¹ z kim? z czym?
Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem 		ħepānaqrā
IX. Wołacz -V̄²zV¹ —
Bezpośredni zwrot do podmiotu 		ħepānīza

Czasowniki

Odmiana przez osoby

Odmiana I.
Osoba Przyrostek Przykład I Przykład II
Liczba pojedyncza
I. gāse, gās'
ja 		-V²w kādariw
walczę 		šōhotuw
poluję
II. męs. rāhe, rāh'
ty 		-V̄¹n kādarān
walczysz 		šōhotōn
polujesz
żeń. tāke, tāk'
ty 		-V¹nV¹ kādarana
walczysz 		šōhotono
polujesz
III. męs. šan
on 		-ğV¹ kādarğa
walczy 		šōhotğo
poluje
żeń. tan
ona 		-V¹g kādarag
walczy 		šōhotog
poluje
Liczba podwójna
I. ink. berā
my dwoje
(z Tobą) 		-V̄¹r kyīdarār
walczymy 		šūhotōr
polujemy
eks. berā
my dwoje
(bez Ciebie) 		-V¹rmV̄¹ kyīdararmā
walczymy 		šūhotormō
polujemy
II. ȝetā
wy dwoje 		-V̄²nV¹ kyīdarīna
walczycie 		šūhotūno
polujecie
III. męs. šapā
oni dwaj 		-V¹ği kyīdaraği
walczą 		šūhotoği
polują
żeń. tapā
one dwie 		-V²žV¹u kyīdarižau
walczą 		šūhotužou
polują
Liczba mnoga
I. ink. berā
my
(z Tobą) 		-V²ħ kadāriħ
walczymy 		šohōtuħ
polujemy
eks. berā
my
(bez Ciebie) 		-we, -(a)u kadārwe(-au)
walczymy 		šohōtwe(-u)
polujemy
II. męs. ȝetā
wy 		-V̄¹nV² kadārāni(i)
walczycie 		šohōtōnu
polujecie
żeń. nedā
wy 		-V¹ntV̄¹ kadārantā
walczycie 		šohōtontō
polujecie
III. męs. šapā
oni 		-V¹žV¹ kadāraža
walczą 		šohōtožo
polują
żeń. tapā
one 		-gV¹š kadārgaš
walczą 		šohōtgoš
polują
Odmiana II.
Osoba Przyrostek Przykład I Przykład II
Liczba pojedyncza
I. gāse, gās'
ja 		-bV¹ yakaddārba
zabijam 		yošohhōtba
?
II. męs. rāhe, rāh'
ty 		-V¹sk yakaddārask
zabijasz 		yošohhōtosk
?
żeń. tāke, tāk'
ty 		- yakaddār?
zabijasz 		yošohhōt?
?
III. męs. šan
on 		-ȝV¹u yakaddārȝau
zabija 		yošohhōtȝou
?
żeń. tan
ona 		-V¹ȝV² yakaddāraȝi
zabija 		yošohhōtoȝu
?
Liczba podwójna
I. ink. berā
my dwoje
(z Tobą) 		-V²nV̄¹t yōkuddorunōt
zabijamy 		yāšihhatyināt
?
eks. berā
my dwoje
(bez Ciebie) 		-gV̄¹m yōkuddorgōm
zabijamy 		yāšihhatgām
?
II. ȝetā
wy dwoje 		-V̄¹brV¹ yōkuddorōbro
zabijacie 		yāšihhatābra
?
III. męs. šapā
oni dwaj 		-V¹ȝV̄¹r yōkuddoroȝōr
zabijają 		yāšihhataȝār
?
żeń. tapā
one dwie 		-ȝV̄²g yōkuddorȝūg
zabijają 		yāšihhatȝīg
?
Liczba mnoga
I. ink. berā
my
(z Tobą) 		-sV̄¹ yikāddarsā
zabijamy 		yušōhhotsō
?
eks. berā
my
(bez Ciebie) 		- yikāddar?
zabijamy 		yušōhhot?
?
II. męs. ȝetā
wy 		-wV̄² yikāddarwī
zabijacie 		yušōhhotwū
?
żeń. nedā
wy 		- yikāddar?
zabijacie 		yušōhhot?
?
III. męs. šapā
oni 		-ȝV²b yikāddarȝib
zabijają 		yušōhhotȝub
?
żeń. tapā
one 		-V¹ȝtV̄¹ yikāddaraȝtā
zabijają 		yušōhhotoȝtō
?

Czasy

Przykład Niedokonany Dokonany I Dokonany II Teraźniejszy Przyszły I Przeszły II
Liczba pojedyncza
I. ħāpaniw
spółkuję
II.
III.
IV.
Liczba podwójna
I.
II.
III.
IV.
Liczba mnoga
I.
II.
III.
IV.

Przeczenie

Przeczenie czasowników w Wysokiej Mowie odbywa się poprzez dodanie do czasownika przyrostka <-rhV¹ȝ>, oddzielonego przy użyciu łącznika.

  • qājamiw ukšo (upadam) → qājamiw-rhaȝ ukšo (nie upadam)

Jeśli po czasowniku znajduje się dopełnienie, to przyrostek przenosi się, dołączając do niego.

  • qājamag kšau u'no (upada ze mną) → qājamag kšau-rhàȝ u'no (nie upada ze mną)

Strony

Zaimki

Zaimki rzeczowe

Osoba Przypadek
II. III. IV. V. VI. VII. VIII.
I. gāse, gās'
ja 		ukšo
ja 		gusū
ode mnie 		ağas
mnie 		īğes, īk'š
do mnie 		egōs
mną 		gasai
przede mną 		kšau
ze mną
II. męs. rāhe, rāh'
ty 		ur'ho
ty 		ruhū
od ciebie 		arah
ciebie 		īreh, īr'h
do ciebie 		erōh
tobą 		rahai
przed tobą 		r'hau
z tobą
żeń. tāke, tāk'
ty 		utko
ty 		tukū
od ciebie 		atak
ciebie 		ītek, īt'k
do ciebie 		etōk
tobą 		takai
przed tobą 		tkau
z tobą
III. męs. šan
on 		ušno
on 		šunū
od niego 		ašan
jego 		īšen, īš'n
do niego 		ešōn
nim 		šanai
przed nim 		šnau
z nim
żeń. tan
ona 		u'no
ona 		tunū
od niej 		atan
jej 		īten, ī'n
do niej 		etōn
nią 		tanai
przed nią 		tenau
z nią

Zaimki dzierżawcze

Przymiotniki

Przypisy

Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Wysoka_Mowa&oldid=57150”