Język praedeneński

⚒️	Ten artykuł jest aktywnie rozwijany i autor prosi o cierpliwość. Jest to część projektu Kyon.

Język praedeneński Język starosynkarski Edenenos tao
Utworzenie:	Raceg 2021
Używany w (Kyon):	Państwo Maergalina † (Synkar), Królestwo Salladoru †
Regiony (Kyon):	Harensuran †
Liczba użytkowników (Kyon)	brak (język wymarły)
Sposoby zapisu:	Netgor, Prymitywne pismo Qin
Typologia:	fleksyjno-aglutynacyjny VSO/SVO
Klasyfikacja:	Języki sapsoedeneńskie Język agnasański Język praedeneński (starosynkarski)
Przykład
' Cust lara o rur vin, bǫ ois quoi vin. Cust attu o ǫto apdorsirium o eiwįkuus filam. Missaihor Deen uvin ordo. Cust ax solbar wįk ordam?
Lista conlangów

Zobacz też słownik tego języka.

Język praedeneński (praed. edenenos tao /'e̞.d̪e̞.n̪e̞.n̪o̞s̠ 'ta.o̞/), zwany w niektórych źródłach językiem starosynkarskim, to ostatni wspólny przodek wszystkich języków edeneńskich, w tym języka salladorskiego, synkarskiego i gerańskiego. Wywodzi się on z rodziny języków sapsoedeneńskich.

Historia

Powstanie

Język powstał przez zmieszanie się języka przybyłych z Północy Kyonu Agnasanów z językiem mieszkającyh w Harensuranie Północnym Agrinów. Języki Agriński i Agnasański zapewne były spokrewnione, jednak w związku z brakiem jakichkolwiek śladów piśmiennictwa z tego okresu, ciężko wywnioskować cokolwiek o pierwotnym wyglądzie tych języków. Pewne jest jednak, że języki te musiały być podobne do siebie na tyle, aby mogło zajść szybkie ich połączenie w ten konkretny sposób, ale różne na tyle aby wprowadzić takiej skali nieregularności w deklinacji, jakie obserwujemy w języku praedeneńskim. Powównawszy bowiem język prasapski (spokrewniony z językiem praedeneńskim), można dostrzec drastyczne różnice w funkcjonowaniu rzeczowników.

Język praedeneński był głównym językiem państwa Maergalina. Próbowano zapisać go pismem qin, których dostosowanie doprowadziło do powstania alfabetu netgor, a zniego salladorskiego pisma néttor.

Rozwój

Język rozwinął się w języki potomne:

• Język salladorski
  • Języki postsalladorskie:
    • ...
• Język synkarski †
  • Język nowosynkarski
• Język gerański †
  • Język nowogerański
  • Język togorski †

Fonologia i zapis

Głoski

Spółgłoski	Dwuwargowe	Wargowo-Zębowe	Zębowe	Dziąsłowe	Podniebieniowe	Miękko-Podniebieniowe	Krtaniowe
Nosowe	m	(ɱ)	n	(n̠)	(ɲ)	(ŋ)
Zwarte	p b		t d		c	k ɡ
Labializowane						kʷ ɡʷ
Szczelinowe		f, v		s̠		x~h
Drżące				r
Boczne			l
Półotwarte	w				j

Samogłoski	Przednie	Środkowe	Tylne
Przymknięte	i ĩ	ɨ	u ũ
Centralne	e̞ ẽ̞		o̞ õ̞
Otwarte	a ã

Zapis

Łacinka

a	ą	b	c	d	e	ę	f	g	h
/a/	/ã/	/b/	/c/	/d̪/	/e̞/	/ẽ̞/	/f/	/g/	/h/ ~ /x/
i	(j)	į	k	l	m	n	o	ǫ	p
/i/, /j/	/j/	/ĩ/	/k/	/l/	/m/	/n/	/o̞/	/õ̞/	/p/
qu	r	s	t	u	ų	v	w	x	y
/kʷ/	/r/	/s̠/	/t̪/	/u/	/ũ/	/w/	/v/	/ks̠/	/ɨ/

Zbitka gu(V), czytana jest jak /ɡʷ/

Netgor

Netgor to alfabet wywodzący się ze znaków qin. Kształtem jego litery przypominają runy germańskie. Był to oficjalny system pisma cywilizacji Edenenów. Wyeowluował on w późniejsze edeneńskie systemy pisma, takie jak salladorski néttor, synkarski neggor czy gerański neggö.

Gramatyka

Jest to język w dużej mierze fleksyjno-aglutynaycjny.

Rzeczownik

Rzeczownik ma cztery przypadki, dwie liczby i trzy rodzaje.

Deklinacja główna

Przypadki	Mianownik	Dopełniacz	Narzędnik	Wołacz	Liczba
Deklinacja I (męska)	–	–us	–i	–aem	poj.
	–au	–os	–ian	–um	mn.
Deklinacja II (żeńska)	–u	–us	–ir	–ǫ	poj.
	–an	–as	–ird	–ǫn	mn.
Deklinacja III a (nijaka)	–e / –o	–am	–i	–aem	poj.
	–en	–es	–ian	–um	mn.
Deklinacja III b (nijaka, r/l-tematowa)	–	–am	–i	–aem	poj.
	–on	–es	–ian	–um	mn.
Deklinacja IV (męska, nieożywiona)	–Vs	–Vus	–Vi	–Vs	poj.
	–Vn	–Von	–Vin	–Vn	mn.
Deklinacja V (nijaka)	–Ṽ	–Vų	–Vi	–Ṽ	poj.
	–Ṽ	–Vǫ	–Vį	–Ṽ	mn.

ou/uo > o/u już we wczesnej fazie

Specjalne przyrostki

Przypadki	Mianownik	Dopełniacz	Narzędnik	Wołacz	Liczba
Końcówka typowo męska	–in	–inus	–ini	–i	poj.
	–en	–enos	–enian	–enum	mn.
Patronim męski	–an	–anus	–ani	–anaem	poj.
	–aen	–aenos	–aenian	–aenum	mn.
Patronim żeński	–al	–alus	–alir	–alǫ	poj.
	–ael	–aelas	–aelird	–aelǫn	mn.
Wartość abstrakcyjna	–uen	–enus	–eni	–enaem	poj.
	–enau	–enos	–enian	–enum	mn.

Czasownik

Pozycje słownikowe czasownika podaje się w bezokoliczniku.

Koniugacja

CZASOWNIKI PODSTAWOWE	TRYB OZNAJMUJĄCY						TRYB ŻYCZĄCO-ŁĄCZĄCY						TRYB ROZKAZUJĄCY
	Cz. teraźniejszy	Cz. ciągły	Cz. teraźniejszy powtarzalny	Cz. przeszły dokonany	Cz. przeszły niedokonany	Cz. przeszły powtarzalny	Cz. teraźniejszy	Cz. ciągły	Cz. teraźniejszy powtarzalny	Cz. przeszły dokonany	Cz. przeszły niedokonany	Cz. przeszły powtarzalny	Niski rejestr
I.SG.M	–au	–auor	–augan	–auheg	–auges	–augans	–eu	–euor	–eugan	–euheg	–euges	–eugans	—
I.SG.F	–anta	–antaor	–antagan	–antaheg	–antages	–antagans	–eanta	–eantaor	–eantagan	–eantaheg	–eantages	–eantagans	—
II.SG	–ar	–aror	–argan	–arreg	–arges	–argans	–er	–eror	–ergan	–erreg	–erges	–ergans	–ul
III.SG.PERS	–ah	–ahor	–ahgan	–ahheg	–ahges	–ahgans	–eh	–ehor	–ehgan	–ehheg	–ehges	–ehgans	—
III.SG.IMPERS	–ast	–astor	–astgan	–astheg	–asges	–asgans	–est	–estor	–estgan	–estheg	–estges	–estgans	—
I.PL.IN	–anni	–annior	–annigan	–anniheg	–anniges	–annigans	–enni	–ennior	–ennigan	–enniheg	–enniges	–ennigans	–uil
I.PL.EX	–avi	–avior	–avigan	–aviheg	–aviges	–avigans	–evi	–evior	–evigan	–eviheg	–eviges	–evigans	—
II.PL	–aem	–aemor	–aemgan	–aemmeg	–aemges	–aemgans	–eim	–eimor	–eimgan	–eimmeg	–eimges	–eimgans	–un
III.PL.PERS	–aih	–aihor	–aihgan	–aihheg	–aiges	–aigans	–eih	–eihor	–eihgan	–eihheg	–eiges	–eihgans	—
III.PL.IMPERS	–aist	–aistor	–aistgan	–aistheg	–aisges	–aisgans	–eist	–eistor	–eistgan	–eisteg	–eisges	–eistgans	—
Bezokolicznik	–ae	–aior	–aegan	–aeheg	–aeges	–aegans	–ei	–eior	–eigan	–eiheg	–eiges	–eigans	–ae

CZASOWNIKI NIEODMIENNE PRZEZ OSOBY	TRYB OZNAJMUJĄCY
	Cz. teraźniejszy prosty	Cz. ciągły	Cz. teraźniejszy powtarzalny	Cz. przeszły dokonany	Cz. przeszły niedokonany	Cz. przeszły powtarzalny
	–es	–eor	–egan	–eheg	–eges	–egans

Tryb łączący tworzy się tu z partykułą saer, zwykle stawianą po czasowniku.

Kopuła

Odmiana	TRYB OZNAJMUJĄCY				TRYB ŻYCZĄCO-ŁĄCZĄCY				TRYB ROZKAZUJĄCY
	Cz. teraźniejszy	Cz. teraźniejszy powtarzalny	Cz. przeszły	Cz. przeszły powtarzalny	Cz. teraźniejszy	Cz. teraźniejszy	Cz. przeszły		Niski rejestr
I.SG.M	cau / ir	caugan / irgan	gau	gaugan	cau / ir + saer	caugan / irgan + saer	geu	geugan	—
I.SG.F	canta / ir	cantagan / irgan	ganta	gantagan	canta / ir + saer	cantagan / irgan + saer	geanta	geantagan	—
II.SG	iar	iargan	gar	gargan	iar + saer	iargan + saer	ger	gergan	gul
III.SG.PERS	cuh / cu	cuhgan / cugan	gah	gahgan	cuh / cu + saer	cuhgan / cugan + saer	geh	gehgan	—
III.SG.IMPERS	cust / cu	custgan / cugan	gast	gastgan	cust / cu + saer	custgan / cugan + saer	gest	gestgan	—
I.PL.IN	ianni / iaus	iannigan / iausgan	ganni	gannigan	ianni / iaus + saer	iannigan / iausgan + saer	genni	gennigan	guil
I.PL.EX	iavi / iaus	iavigan / iausgan	gavi	gavigan	iavi / iaus + saer	iavigan / iausgan + saer	gevi	gevigan	—
II.PL	iam	iamgan	gaiam	gaiamgan	iam + saer	iamgan + saer	geiam	geiamgan	gun
III.PL.PERS	cuih / que	cuihgan / quegan	gaih	gaihgan	cuih / que + saer	cuihgan / quegan + saer	geih	geihgan	—
III.PL.IMPERS	cuist / que	cuistgan / quegan	gaist	gaistgan	cuist / que + saer	cuistgan / quegan + saer	geist	geistgan	—
Bezokolicznik	gae	gaegan	gaeges	gaegans	gei	geigan	geiges	geigans	gae

Strona zwrotna

Stronę zwrotną tworzy się przez przyimek ste.

Zaimki

Osobowe

Odmiana		Mianownik	Dopełniacz	Narzędnik
I	SING.M	sih	cam	sihi
	SING.F	anta	antae	antir
	PLUR.IN	wei	weios	weiei
	PLUR.EX	sei	seios	seiei
II	SING	ią	ius	iei
	PLUR	sui	suios	suiei
	HONOR	re	reos	rei
III	SING.M	in	nus	ni
	SING.F	ha	hae	hir
	SING.N	or	ru	ri
	PLUR.M	en	nos	nian
	PLUR.F	han	hanos	hirn
	PLUR.N / PLUR.C	ori	ros	rian

Wskazujące

Odmiana		Mianownik	Dopełniacz	Narzędnik
SING	M	tal	talam	talei
	F	la	lam	lird
	N	on	nam	nei
PLUR	C (M/F)	le	lies	liei
	N	ne	nies	niei

Przymiotniki

Przymiotniki są nieodmienne i stawia się je przed opisywanymi rzeczownikami. Stopień wyższy tworzy się poprzez partykułę erai, a stopień najwyższy przez przedrostek el–. Stopień wysoki (odpowiednik przysłówka bardzo) tworzy się poprzez przyrostek –a. Przymiotniki tworzy się poprzez dodanie przyrostka –us.