Język sarnacki: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Określoność)
(Przyimki)
Linia 304: Linia 304:
  
 
=== Przyimki łączące się z ablatywem ===
 
=== Przyimki łączące się z ablatywem ===
 +
*vak - dla, w celu, aby
  
 
=== Przyimki łączą się z biernikiem ===
 
=== Przyimki łączą się z biernikiem ===

Wersja z 04:01, 4 sty 2018

Język sarnacki
Sarnath Zardhahal

ᛋᚨᚱᚾᚨᚦ ᛉᚨᚱᚦᚨᚺᚨᛚ [saɹ'naθ zaɹða'hal]

Sposoby zapisu: sarnackie, łacińskie, runy
Typologia: fleksyjny, SVO
Faktycznie
Utworzenie: Henryk Pruthenia w 2017
W ?
Używany w : Sarnath
Klasyfikacja: J. sarnackie
    • sarnacki
Lista conlangów
Nuvola apps bookcase 1 blue.svg.png Zobacz też słownik tego języka.

Język sarnacki - starożytny język Sarnatu. Na jego bazie rozwinęły się języki sarnackie.

Dźwięki

Spółgłoski

  • m n (m n)
  • t d k (t d k)
  • θ ð s z ç h (th dh s z kh h)
  • ʋ ɹ j l (v r j l)

Samogłoski

  • i u (i u)
  • ɛ ɔ (e o)
  • æ (â)
  • a (a)

Akcent

Akcent pada zawsze na ostatnią sylabę słowa.

Budowa sylaby

W języku sarnackim może występować jedynie sylaba CRVRC, gdzie "C" to spółgłoska, "V" to samogłoska, a "R" - to dowolna spółgłoska sonorna inna niż /j/. Na granicy dwóch sylab możliwe jest też geminatyczne połączenie spółgłosek zwartych: CVC¹C¹VC.

Zjawiska fonetyczne

S-lenicja

Przed częścią sufiksów dochodzi do osłabienia spółgłosek, to jest przejścia w ich szczelinowy wariant:

  • t > th
  • d > dh
  • k > h
  • j > kh

W gramatykach zaznaczana jest za pomocą znaku S przed końcówką.

N-lenicja

Po niektórych przyimkach dochodzi do udźwięcznienia spółgłosek zębowych:

  • t > d
  • θ > ð
  • s > z

W gramatykach zaznaczana jest za pomocą znaku N przed końcówką.

Zapis

Dla języka starosarnackiego używano własnego sylabariusza. Zastępczo można także użyć pismo łacińskie i runy.

Zapis łaciński

Zapis łaciński charakteryzuje się dwuznakami tworzonymi z pomocą litery h, np. "th", "dh", "kh", a także obecności daszka, jedynego użytego diakrytyku dla litery â.

Zapis runiczny

  • m n (ᛗ ᚾ)
  • t d k (ᛏ ᛞ ᚲ)
  • θ ð s z ç h (ᚦ ᚦ ᛋ ᛉ ᛃ ᚺ)
  • ʋ ɹ j l (ᚹ ᚱ ᛃ ᛚ)
  • i u (ᛁ ᚢ)
  • ɛ ɔ (ᛖ ᛟ)
  • æ (ᛇ)
  • a (ᚨ)

Gramatyka

Zaimki

Zaimki osobowe

Osoba Sg Pl
1. ik kah
2. thra dhaz
3. lod lodod

Zaimki dzierżawcze

Zaimki dzierżawcze są doklejane do rzeczowników w postaci sufiksów.

Osoba Sg Pl
1. -ak -Sah
2. -Sath -az
3. -ad -adh

Rzeczownik

Rzeczownik w języku sarnackim odmienia się przez przypadki i liczby. Występuje 5 deklinacji. Rzeczownik może także występować w formie określonej.

Kategorie rzeczownika

Przypadki

W języku sarnackim występuje pięć przypadków:

  • mianownik;
  • dopełniacz;
  • ablatyw;
  • biernik;
  • wołacz.

Liczby

Występują dwie liczby: mnoga i pojedyncza. Istnieje też duża grupa rzeczowników nie posiadających liczby, są to rzeczowniki niepoliczalne, zbiorowe, a także określające materiał.

Określoność

Rzeczownik występuje w jednej z dwóch form:

  • nieokreślonej - nie jest ona zaznaczona w żaden sposób;
  • określonej - zaznaczane jest to za pomocą sufiksy -Sal, -l doklejanego do rzeczownika.

W liczbie mnogiej określoność jest często opuszczana. Określony rzeczownik przynależy do tej samej deklinacji, co rzeczownik nieokreślony.

Deklinacja

Występuje pięć wzorów odmiany deklinacyjnej:

  • I, -∅ - większość rzeczowników, mianownik i biernik są sobie równe;
  • II, -∅ - duża część rzeczownik, formy mianownika i biernika są różne;
  • III, -i - rzeczowniki kończące się na -i;
  • IV, -∅ - tzw. odmiana miękka, końcówka rzeczownika ulega S-lenicji;
  • V, -∅ - mała grupa rzeczowników, głównie oznaczających przedmioty, których temat rozszerza się o spółgłoskę -j-.
Deklinacja I

tharnah "miasto"

Przypadek Sg Pl
Nom. tharnah tharnahar
Gen. tharnahan tharnahadak
Abl. tharnaha tharnaheth
Acc. tharnah tharnahar
Voc. tharnahe! tharnahar!
Deklinacja II

khirad "ręka"

Przypadek Sg Pl
Nom. khirad khirada
Gen. khiradan khiradadak
Abl. khirada khiradeth
Acc. khiradu khiradaz
Voc. khirade! khirada
Deklinacja III

larnaki "człowiek"

Przypadek Sg Pl
Nom. larnaki larnaka
Gen. larnakid larnakidak
Abl. larnaku larnaketh
Acc. larnaku larnakiz
Voc. larnake larnaka
Deklinacja IV

dorrak "głowa"

Przypadek Sg Pl
Nom. dorrak dorrahSu
Gen. dorrakSun dorrakSud
Abl. dorrakSi dorrakSoth
Acc. dorrakSi dorrakSuz
Voc. dorrak! dorrahSu
Deklinacja V

nahar "dziecko"

Przypadek Sg Pl
Nom. nahar naharjaz
Gen. naharjur naharjed
Abl. nahar'jun naharjath
Acc. naharja naharjaz
Voc. naharji! naharjaz!

Przymiotnik i Przysłówek

Przymiotnik występując w formie przydawki jest nieodmienny. Może odmieniać się jak zwykły rzeczownik jeżeli występuje niezależnie bez rzeczownika. Przyjmuje wtedy formę określoną. Zdecydowana większość przymiotników odmienia się w zgodzie z I deklinacją.

Przysłówek

Występuje parę rodzajów przysłówków:

  • odrzeczownikowe - powstały na bazie wyrażeń przyimkowych, lub od skostniałych rzeczowników;
  • pierwotne - mała grupa przysłówków, pełniące tylko taką rolę;
  • przymiotne - powstałe od przymiotników, de facto ablatyw przymiotników.

Przyimki

Przyimki łączą się z dwoma przypadkami: ablatywem i biernikiem.

Przyimki łączące się z ablatywem

  • vak - dla, w celu, aby

Przyimki łączą się z biernikiem

  • haN - na

Czasownik

Czasownik odmienia się przez osoby i liczby, a także trzy czasy (teraźniejszy, przyszły i przeszły), dwie strony (czynną i bierną) i trzy tryby (oznajmujący, łączący i rozkazujący).

Czasy

W języku sarnackim występuje opozycja teraźniejszości do przeszłości i przyszłości.

Tryby

W języku sarnackim występują trzy tryby:

  • oznajmujący;
  • łączący;
  • rozkazujący - wyraża rozkazy (w czasie teraźniejszym) lub prośby (w czasie przyszłym);

Strony

Występują dwie strony: bierna i czynna. W stronie biernej mogą występować nie tylko czasowniki przechodnie, ale też nieprzechodnie (pełni to wtedu podobną funkcję jak polskie "zasnęło mi się").

Koniugacja

Koniugacja I

krehem "brać"

Oznajmujący Łączący Rozkazujący
Czynna Bierna Czynna Bierna Czynna Bierna
Teraźniejszy Sg 1. krehan krehaja krehSjan krehSjaja
2. krehaz krehajaz krehSjaz krehSjajaz kreh krehaj
3. krehar krehajar krehSjar krehSjajar krehar krehajar
Pl 1. krehat krehta krehSjat krehSjata krehat krehata
2. krehadh krehdha krehSjadh krehSjadha kreh krehaj
3. kreha krehaja krehSja krehSaja krehar krehajar
Przyszły Sg 1. kreho krehadro krehSjo krehSjadro
2. krehdraz krehadraz krehSjodraz krehSjadraz krehadr krehajadr
3. krehdrar krehadrar krehSjodrar krehSjadrar krehjodrar krehjadrar
Pl 1. krehdrut krehadrat krehSjodrut krehSjadrat krehjodrut krehjadrat
2. krehdrudh krehadradh krehSjodrudh krehSjadradh krehadr krehajadr
3. krehdra krehadra krehSjodra krehSjadra krehjodra krehjadra
Przeszły Sg 1. krehi krehikhi krehimi krehimja
2. krehid krehikhid krehimid krehimjad
3. krehi krehikh krehimi krehimjakh
Pl 1. krehit krehikhat krehimit krehimjat
2. krehidh krehikhadh krehimidh krehimjadh
3. krehakhi krehikhar krehimikhi krehimjar
Bezokolicznik krehem
Imiesłów czynny krehi
Imiesłów bierny krehakhi
Koniugacja II

kalram "jeść"

Oznajmujący Łączący Rozkazujący
Czynna Bierna Czynna Bierna Czynna Bierna
Teraźniejszy Sg 1. kalran kalrajan kalrazjan kalrazjajan
2. kalraz kalrajaz kalrazjaz kalrazjajaz kalra kalraj
3. kalrar kalrajar kalrazjar kalrazjajar kalrar kalrajar
Pl 1. kalrat kalrata kalrazjata kalrazjajata kalrat kalrata
2. kalradh kalradha kalrazjadha kalrazjajadha kalra kalraj
3. kalra kalraja kalrazja kalrazjaja kalrar kalrajar
Przyszły Sg 1. kalradro kalrahadro kalrazjo kalrazjadro
2. kalradraz kalrahadraz kalrazjodraz kalrazjadraz kalradr kalrajadr
3. kalradrar kalrahadrar kalrazjodrar kalrazjadrar kalrajodrar kalrajadrar
Pl 1. kalradrut kalrahadrut kalrazjodrut kalrazjadrut kalrajodrut kalrajadrut
2. kalradrudh kalrahadrudh kalrazjodrudh kalrazjadrudh kalradr kalrajadr
3. kalradra kalrahadra kalrazjodra kalrazjadra kalrajodrar kalrajadrar
Przeszły Sg 1. kalrari kalrakhi kalrami kalramja
2. kalrarid kalrakhid kalramid kalramjad
3. kalrari kalrakhi kalrami kalramjakh
Pl 1. kalrarit kalrakhit kalramit kalramjat
2. kalraridh kalrakhidh kalramidh kalramjadh
3. kalrarakhi kalrakhar kalramikhi kalramjar
Bezokolicznik kalram
Imiesłów czynny kalraj
Imiesłów bierny kalrakhi
Koniugacja III

ilarnem "robić"

Oznajmujący Łączący Rozkazujący
Czynna Bierna Czynna Bierna Czynna Bierna
Teraźniejszy Sg 1. ilarn ilarneja ilarnS ilarnSjeja
2. ilarnez ilarnejaz ilarnSjez ilarnSjejaz ilarn ilarnej
3. ilarnejer ilarnejar ilarnSjejer ilarnSjejar ilarner ilarnejar
Pl 1. ilarnet ilarnete ilarnSjet ilarnSjete ilarnet ilarneta
2. ilarnedh ilarnedhe ilarnSjedh ilarnSjedhe ilarn ilarnej
3. ilarneja ilarnejaja ilarnSjeja ilarnSjejaja ilarner ilarnejar
Przyszły Sg 1. ilarne ilarnadre ilarnSje ilarnSjadre
2. ilarndrez ilarnadrez ilarnSjedraz ilarnSjadrez ilarnedr ilarnejadr
3. ilarndrer ilarnadrer ilarnSjedrer ilarnSjadrer ilarnjedrer ilarnjadrer
Pl 1. ilarndrit ilarnadrit ilarnSjedrit ilarnSjadrit ilarnjedrit ilarnjadrit
2. ilarndridh ilarnadridh ilarnSjedridh ilarnSjadridh ilarnedr ilarnejadr
3. ilarndre ilarnadre ilarnSjedre ilarnSjadre ilarnjedrer ilarnjadrer
Przeszły Sg 1. ilarni ilarnikhi ilarnimi ilarnimje
2. ilarnid ilarnikhid ilarnimid ilarnimjed
3. ilarni ilarnikh ilarnimi ilarnimjekh
Pl 1. ilarnit ilarnikhet ilarnimit ilarnimjet
2. ilarnidh ilarnikhed ilarnimidh ilarnimjedh
3. ilarnekhi ilarnikher ilarnimikhi ilarnimjer
Bezokolicznik ilarnem
Imiesłów czynny ilarni
Imiesłów bierny ilarnekhi

Składnia

Szyk zdania to SVO, przymiotniki poprzedzają rzeczowniki.

Przykładowe Teksty

Owca i konie

Owca i konie
Na wzgórzu owca, która nie miała wełny, zobaczyła konie: jeden ciągnął ciężki wóz, drugi dźwigał wielki ładunek, a trzeci wiózł szybko człowieka. Owca rzekła do koni: „Serce mnie boli, widząc, co człowiek nakazuje robić koniom”. Konie odpowiedziały: „Słuchaj, owco, serca nas bolą, kiedy widzimy, jak człowiek, pan, zabiera twoją wełnę na płaszcz dla samego siebie. I owca nie ma wełny”. Usłyszawszy to, owca pobiegła przez równinę.
- owca
- koń 
- i 
- nie
- wzgórze 
- który 
- mieć
- wełna 
- widzieć 
- jeden
- ciągnąć 
- ciężki 
- wóz 
- drugi 
- dźwigać 
- wielki 
- ładunek 
- trzeci
- wieźć 
- szybko
- człowiek
- mówić 
- serce
- boleć
- co
- kazać
- robić
- odpowiedzieć
- słuchać
- kiedy
- pan
- zabierać
- płaszcz
- sam
- pobiec
- równina