Budinos 2007

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Budinos 2007 - pierwotna wersja sztucznego języka Budinos, utworzona przez A. A. Arzamazowa i zaprezentowana w roku 2007. Z założenia miało to być ugrofińskim koine. Aktualna wersja języka powstała w roku 2009.

Alfabet

A B C Ch D E F G H I J K L M N O P R S Sh T U V Z Zh

Akcent

Zawsze na pierwszą sylabę.

Harmonia samogłoskowa

Harmonia samogłoskowa jest silne zredukowana. W sufiksach alternują ze sobą dwie pary samogłosek - przednie e z tylnym a oraz to samo przednie e z tylnym o. Sufiksy z i są jednopostaciowe. Samogłoska u nie występuje w sufiksach.

Rzeczownik

Odmienia się przez posiadacza, liczbę i przypadek, kolejne sufiksy dodawane są właśnie w tej kolejności.

Posiadacz

Końcówki osoby posiadacza są następujące:

osoba singularis pluralis
1. m, om, em nmi, onmi, enmi
2. d, od, ed ndi, ondi, endi
3. s, os, es zi, ozi, ezi

Liczba

Końcówką liczby mnogiej jest k, po niektórych sufiksach spotyka się też warianty z samogłoską łączną ek, ok.
Niektóre wyrazy (nazwy części ciała) nie przyłączają liczby mnogiej - np. silme to "oko" i "oczy".
Istnieje też dwupostaciowy sufiks jasa, jese, w znaczeniu większej mnogości, np. nejde "dziewczyna", nejdejese "dziewczyny i wszyscy, którzy są z nimi; dziewczyny i ich kompania".

Przypadek

W języku Budinos 2007 istnieje 17 przypadków.

przypadek końcówki
nominativ -
genetiv n, on, en
dativ la, le
ablativ da, de
accusativ t, ot, et
elativ sta, ste
inessiv sa, se
illativ s
sublativ ra, re
abessiv tam, tem
komperativ sh
adessiv l, ol, el
allativ kas, kes
terminativ ik
instrumentalis-comitativ ga, ge, oga, ege
essiv-modalis ks
causalis-finalis r, or, er

Przymiotnik

Posiada trzy stopnie. Stopień równy jest formą podstawową, stopień wyższy tworzony jest przez sufiks mp, stopień najwyższy tworzy się dodając przed przymiotnik w stopniu równym słowo sekte.

Liczebnik

System liczbowy bazuje na dziesiątce. Liczebniki porządkowe tworzy się od głównych przez sufiks nt, liczebniki rozdzielające (odpowiedniki polskich konstrukcji po jednym, po dwa) przez sufiks t.

Czasownik

Czasy proste

Formy osobowe czasów prostych tworzy się dodając do rdzenia czasownika wykładnik danego czasu, a następnie końcówkę osobową.

  • Czas teraźniejszy (czas teraźniejszo-przyszły) ma wykładnik k. Może on oznaczać zarówno czynność teraźniejszą, jak i przyszłą, w tym drugim przypadku można poprzedzić go partykułą mad "później";
  • Pierwszy czas przeszły ma wykładnik j;
  • Drugi czas przeszły (czas odległej przeszłości) ma wykładnik s;

Sufiksy osobowe zawiera tabela.

sg sufiks pl sufiks
1 m, om, em 1 mek
2 d, od, ed 2 tet
3 - 3 sek

Uwaga! W liczbie pojedynczej sufiksy z samogłoską łączną używa się w czasie teraźniejszym i drugim czasie przeszłym, pierwszy czas przeszły korzysta z wariantów bez samogłoski łącznej. Sufiksy osób liczby mnogiej nie podlegają zasadzie harmonii samogłoskowej.

Czasy złożone

  • Formy trzeciego czasu przeszłego tworzy się przez umieszczenie po formach czasu teraźniejszego słowa voles.
  • Formy czwartego czasu przeszłego tworzy się przez umieszczenie po formach pierwszego czasu przeszłego słowa voles.
  • Formy osobowe czasu przyszłego złożonego tworzy się umieszczając po bezokoliczniku (równym rdzeniowi, czyli zarazem formie słownikowej) czasownik posiłkowy mule w odpowiedniej formie osobowej czasu teraźniejszego.

Tryb rozkazujący

Nie ma form pierwszej osoby. Tworzy się go od rdzenia przy pomocy następujących sufiksów.

sg sufiks pl sufiks
2 a, e / kka, kke 2 do, de
3 sh 3 shak, shek

Formy kka, kke stanowią wzmocnioną formę rozkazu.

Inkorporacja zaimkowego dopełnienia

W trybie rozkazującym jest też seria sufiksów zastępujących dopełnienie wyrażone zaimkiem osobowym:

  • mas, mes oznacza relację ty mnie - np. varamas "poczekaj na mnie";
  • sas, ses oznacza relację ty ją/go - np. varasas "poczekaj na niego";
  • nkis oznacza relację ty/wy nas' - np. vechkenkis "kochaj(cie) nas";
  • nsis oznacza relację ty/wy ich - np. vechkensis "kochaj(cie) ich".
Negacja trybu rozkazującego

Negacja trybu rozkazującego odbywa się przy pomocy odmiennych przedimków ai, ei, podlegającym harmonii wstecznej do ostatniej samogłoski następującego po niej tematu głównego czasownika. Stąd negacja od tulee "przyjdź" to ei tule, gdzie ei harmonizuje się z e na końcu tematu czasownika, pomijając bliższe mu czasowo u. Końcówki dołączane do słówka negacji w procesie odmiany harmonizują się już postępowo, np. w formie 2. osoby liczby mnogiej eide tule.

Tryb przypuszczający

Tryb przypuszczający (ros. сослагательное наклонение) tworzy się dodając do tematu sufiks na, ne, a następnie odpowiednie końcówki osobowe.

sg sufiks pl sufiks
1 m 1 nmi
2 d 2 ndi
3 s 3 nzi

Strona sprawcza

Strona sprawcza, w opisie języka określana jako tryb sprawczy (ros. побудительное наклонение) wyraża czynność, której podmiot jest sprawcą, zleceniodawcą, inicjatorem, wykonuje ją cudzymi rękom. Sufiksem strony sprawczej jest ta, te, np. varata "sprawić, że ktoś czeka; kazać na siebie czekać".

Imiesłowy

W języku Budinos 2007 mamy trzy imiesłowy przymiotnikowe i dwa przysłókowe.

  • imiesłów przymiotnikowy czasu teraźniejszego ma sufiks j i znaczenie czynne - np. avaj "otwierający";
  • imiesłów przymiotnikowy czasu przeszłego ma sufiks m i znaczenie bierne - np. avam "otwarty";
  • imiesłów przymiotnikowy czasu przyszłego ma sufiks nda, nde - np. avanda;
  • imiesłów przysłówkowy współczesny ma sufiks n - np. avan "otwierając";
  • imiesłów przysłówkowy uprzedni ma sufiks va, ve i może powodować elizję samogłoski tematycznej - np. avva "otwarłszy".

Linki zewnętrzne

Źródło: Istoriko-filologičeskije fantazii na temu: "Ryžyje liudi (keĺyt aďamios), otkuda vy? Nie iz gierodotovskich li Budinov?", Iževsk 2007. Strony 377 - 387.