Feldzki

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Typ: a posteriori
Grupa: diachroniczny
Rodzaj: artystyczny
Lista conlangów
Feldzka flaga

Język feldzki, Fielniska tunga (niem. Feldnische Sprache, ang. Fieldish language) – język germański używany w środkowej Europie, język urzędowy Feldzki (Fieldan).

Jest to eksperyment, jak mógłby wyglądać język terenów rzeczywistej Polski, gdyby między VIII a X wiekiem zostały one zajęte przez Sasów. Język wywodzi się od starosaksońskiego.

Mimo wszystko język feldzki – w przeciwieństwie do wenedyku – nie jest dokładnym rzutowaniem germańskiego superstratu na przedpolski substrat i stawia większy nacisk na naturalizm, zamysł twórczy i widzimisię autora. Wynikiem posiada kilka cech swoistych.

Historia

Etap staro-wschodnio-saksoński (starofeldzki)

m n ŋg
p b t d k g
f θ s h
w l r
i i: u u: iu
ɛ e: ɔ o: ie io uo
ã æ: a
  • b > v (po samogłoskach)
  • θ > d
  • g > j (po samogłoskach)
  • h, k > j (po sam. przednich)
  • h > 0 (na początku wyrazu)

Etap średniofeldzki

  • as? > ɑ: (końc.)
  • uo > o:
  • V > V: (w akc. syl. otw.)
  • ijV > iV:
  • VjV, VwV > V:
  • przed /r/
    • u, u: > o, o:
    • i, i: > e, e:
    • ie, e:, ɛ, æ: > ia
  • s, st > ʃ ‹sz› (na końcu wyrazów)
  • v, w > v ‹w›
  • C > Cʲ (przed przednimi), w szczególności
    • 0 > j
    • n > nʲ > ɲ
    • t > tsʲ > tɕ
    • d > dzʲ > dʑ
    • s > sʲ > ɕ
    • r > rʲ > ʒ ‹rz› (twarde)
    • h > ʃ ‹sz›
  • u > ɨ ‹y› (koniec wyrazu; przed C+/i/)

Etap nowofeldzki

  • i: > i
  • ie, e: > e ‹é›
  • æ: > ɛ, a (przed twardymi)
  • u: > u
  • o: > o ‹ó›
  • ɑ: > ɞ ‹á›
  • ã: > ɞ̃ ‹ą›

W większości dialektów:

  • e > ɛ
  • o, ɞ > ɔ
  • i, iɛ > ɨ, ɛ (po zadziąsł.)
  • ɨ, a, ã > ə (końc, nieakc.)
  • ã ‹ę› > ɛm, ɛn, ɛ
  • ɞ̃ > ɔm, ɔn, ɔ

Fonologia

Spółgłoski wargowe zębowe zadziąsłowe podnieb. tylnojęz.
nosowe m n ɲ
zwarte p b t d
(ts)
tɕ dʑ k g
szczelinowe f v s (z) ʃ ʒ ɕ (ʑ) x
płynne w r l j

Najbardziej uderzającą rzeczą jest brak głosek [tʃ dʒ] (z prostej przyczyny - w starosaksońskim nie było głosek, z których mogłyby się rozwinąć; chyba, że doszłoby do wtórnej, kaszubskopodobnej palatalizacji, ale tej autor wolał uniknąć). W zapożyczeniach są one oddawane przez [tɕ dʑ], rzadziej [ʃ ʒ], np. mikrocip (czip), ciáj (herbata), Szomolungma (Czomolungma).

Również, miękkość jest zapisywana rzadziej niż w polskim, np. scik [ɕtɕik].

Samogłoski przednie środkowe tylne
wysokie i ɨ u
średnie (e)
ɛ
(ə)
(ɞ)
ɔ
niskie a

‹e› to [e] między miękkimi, [ɛ] w pozostałych przypadkach.

‹a ę y› w końcowych, nieakcentowanych sylabach redukują się do [ə].

‹á› w dialektach środkowych i wschodnich zlało się z ‹o› [ɔ], w pozostałych jest wymawiane [ɞ]. W niektórych gwarach można znaleźć resztki pozostałych głosek ścieśnionych [e o], jednak występują one niekonsekwentnie.

Przykłady

feldzki angielski holenderski niemiecki polski
się (be) zijn sein być
donę do doen tun robić
frzosę freeze vriezen frieren mrozić
usz house huis Haus dom
ut out uit aus na zewnątrz
twie two twee zwei dwa
wiel wheel wiel (Rad) koło
field field veld Feld pole
styk (piece) stuk Stück kawałek, sztuka