Język āhora
| Język āhora Ka i āhora / Ка и аагора | |
|---|---|
| Sposoby zapisu: | łacińskie, cyrylica |
| Typologia: | analityczny VSO |
| Faktycznie | |
| Utworzenie: | Ulfurinn w 2018 |
| W | |
| Używany w : | Wyspy Ogasawara pod althistorycznym panowaniem rosyjskim |
| Klasyfikacja: | języki austronezyjskie
|
| Lista conlangów | |
Język āhorański (āh. Ka i āhora, Ка и аагора) - język polinezyjski, wyprowadzony z języka proto-malajsko-polinezyjskiego. Używany na althistorycznie rosyjskich Wyspy Ogasawara (nazwa do zmiany na rosyjską). Zapisywany cyrylicą, opcjonalnie łacinką język znajduje się pod wpływem języka rosyjskiego i zawiera wiele slawizmów.
Fonologia
Tak, jak inne języki polinezyjskie, ahorański ma bardzo uproszczony system fonologiczny. Liczy tylko 10 spółgłosek i 5 samogłosek (pojawiających się w wariancie krótkim oraz długim). Zapisywany jest prostym alfabetem cyrylicznym lub łacińskim:
|
|
|
|
|
| ||||||||||||
|
|
|
|
|
| ||||||||||||
|
|
|
|
|
| ||||||||||||
|
|
|
|
|
|
Morfologia
Język ahorański jest analityczny, podobnie jak inne języki polinezyjskie.
Rzeczownik
Rzeczownik jest nieodmienny, otrzymuje jedynie rodzajniki, które pokazują, w jakiej liczbie (pojedynczej, podwójnej lub mnogiej) się znajduje, oraz czy jest określony lub nieokreślony.
| Rodzajniki | |||
|---|---|---|---|
| l. poj. | l. pod. | l. mn. | |
| nieokreślony | и i |
пару paru | |
| określony | ка и ka i |
ату и atu i |
тууıа и tūʻa i |
Dodanie przed rodzajnikiem partykuły hu oznacza, że słowo jest dopełnieniem. Rodzajnik może występować również w formie dopełniacza.
| Rodzajniki | |||
|---|---|---|---|
| l. poj. | l. pod. | l. mn. | |
| nieokreślony | o o |
пару o paru o | |
| określony | ка o ka o |
ату o atu o |
тууıа o tūʻa o |
Czasownik
Czasownik również jest nieodmienny. Występuje w dziewięciu czasach oraz trzech aspektach.
Aspekt
Aspekt może być pojedynczy, podwójny lub mnogi i odnosi się do powtarzalności danej czynności. Aspekt pojedynczy pełni również zadanie aspektu dokonanego, natomiast mnogi - niedokonanego. Charakterystyczny jest aspekt podwójny, którego celem jest zaakcentowanie, że czynność została wykonana dwa razy.
Czas
W ahorańskim występuje dziewięć czasów:
- teraźniejszo-ogólny
- imperfekt
- perfekt
- wczorajszy
- przedwczorajszy
- jutrzejszy
- pojutrzejszy
- przyszły
- nowa czynność
Przykładowa odmiana przez czasy i aspekty czasownika ааıу/āʻu (jeść):
| Czasownik ааıу/āʻu | |||
|---|---|---|---|
| Czas/Aspekt | Aspekt pojedynczy | Aspekt podwójny | Aspekt mnogi |
| Teraźniejszy | инати ааıу inati āʻu |
нита ааıу nita āʻu |
ни ааıу ni āʻu |
| Imperfekt | на куру ааıу na kuru āʻu |
та куру ааıу ta kuru āʻu |
куру ааıу kuru āʻu |
| Perfekt | ина ааıу ina āʻu |
та па ааıу ta pa āʻu |
па ааıу pa āʻu |
| Wczorajszy | рана ааıу rana āʻu |
рата ааıу rata āʻu |
ра ааıу ra āʻu |
| Przedwczorajszy | таря на ааıу taria na āʻu |
таря та ааıу taria ta āʻu |
таря ааıу taria āʻu |
| Jutrzejszy | акоо на ааıу akō na āʻu |
акоо та ааıу akō ta āʻu |
акоо ааıу akō āʻu |
| Pojutrzejszy | акаа на ааıу akā na āʻu |
акаа та ааıу akā ta āʻu |
акаа ааıу akā āʻu |
| Przyszły | ну на ааıу nu na āʻu |
ну та ааıу nu ta āʻu |
ну ааıу nu āʻu |
| Nowa czynność | еганy ааıу ehanu āʻu |
егатy ааıу ehatu āʻu |
ега ааıу eha āʻu |
Teksty
Kraby
Тууıа и кара
Па ги тууıа и кара шани ıи парипа кераа ру тара, паıаа иıава аку па ара у пее маıанаа. Ни ааıу каму а ида. Па рикуıаатута ау гу туа и кара, паı куру пя ау, па ну темее ида у вера, ии ни вата ру кути ıи иıава шани ıи парипа аку и шатиıи шати ıи кена.
Tū‘a i kara
Pa hi tū‘a i kara šani ‘i paripa kerā ru tara, pa’ā i‘awa aku pa ara u pē ma‘anā. Ni ā‘u kamu a ida. Pa riku’ātuta au hu tua i kara, pa‘ kuru pia au, pa nu temē ida u wera, ī ni wata ru kuti ‘i i‘awa šani ‘i paripa aku i šati‘i šati ‘i kena.
Słownik
| Polski | Ahora (cyr.) | Ahora (łac.) | Etymologia |
|---|---|---|---|
| krab | и кара | i kara | pmp. *gaRaŋ |
| daleko | шаук | šauk | pmp. *zauq |
| iść | ракау | rakau | pmp. *lakaw |
| ja | аку | aku | pmp. *aku |
| ty | кааıу | kā‘u | pmp. *kahu |
| on | я | ia | pmp. *ia |
| my inkl. | аами | āmi | pmp. *taami |
| my ekskl. | ами | ami | pmp. *ami |
| wy | ку | ku | pmp. *kamu |
| oni | ита | ita | pmp. *ida |
| nie (neg.) | -ат | -at | pmp. *ati |
| wyjść przeciwko | рапан | rapan | pmp. *laban |
| móc | мош | moš | ros. мочь |
| książę | и кяш | i kiaš | ros. князь |
| jeden | ага | aha | pmp. *asa |
| dwa | дууıа | dū‘a | pmp. *duha |
| trzy | теру | teru | pmp. *telu |
| cztery | епаа | epā | pmp. *epat |
| pięć | има | ima | pmp. *ima |
| jeden (człowiek) | аıега | a‘eha | pmp. *a-esa |
| dwóch (ludzi) | таıуга | ta‘uha | pmp. *da-duha |
| trzech (ludzi) | таıеру | ta‘eru | pmp. *ta-telu |
| czterech (ludzi) | аıепаа | a‘epā | pmp. *a-epat |
| pięciu (ludzi) | раıима | ra‘ima | pmp. *la-lima |
| tylko | тора | tora | ros. то́лько |
| prosić | неи | nei | pmp. *ŋeni |
| prośba | и неи | i nei | pmp. *ŋeni |
| wuj | и мама | i mama | pmp. *mama |
| pięciu (ludzi) | раıима | ra‘ima | pmp. *la-lima |
| tylko | тора | tora | ros. то́лько |
| prosić | неи | nei | pmp. *ŋeni |
| prośba | и неи | i nei | pmp. *ŋeni |
| wuj | и мама | i mama | pmp. *mama |
| mój | ıу | ‘u | pmp. *-ku |
| twój | каıю | ka‘iu | pmp. *kamu-yu |
| jego | ни | ni | pmp. *ni |
| nasz inkl. | ıа | ‘a | pmp. *-ta |
| nasz ekskl. | ıами | ‘ami | pmp. *m-ami |
| wasz | ıаму | ‘amu | pmp. *n-amu |
| ich | куу | kū | pmp. *qu |
| wysłać | кату | katu | pmp. *kadu |
| i | маи | mai | pmp. *mai |
| mówić | паяк | paiak | pmp. *bajaq |
| patrzeć | ирау | irau | pmp. *ilaw |
| gotowy | гатоуıии | hatou‘ī | ros. гото́вый |
| wsystko | апа угё | apa uhio | pmp. *apa + ros. всё |
| bardzo | маıугак | ma‘uhak | pmp. *ma-tuhaq |
| przechwalać się | гуагатигя | huahatihia | ros. хва́статься |
| a | а | a | ros. *a |
| wiedzieć | такуıа | taku‘a | pmp. taqu-an |
| że | ин | in | pmp. *in |
| Bóg | Пог | Poh | ros. Бог |
| hardy | кории | korī | ros. го́рдый |
| do | па | pa | pmp. *ba |
| łaska | и мират | i mirat | ros. ми́лость |
| pokorny | пакории | pakorī | ros. поко́рный |
| żeby | ока | oka | |
| siła | и кегер | i keher | pmp. *keseR |
| w | паа | pā | pmp. *ba |
| przyszłość | и утеги | i utehi | pmp. *udehi |
| przy | ри | ri | ros. при |
| wioska | и рипук | i ripuk | pmp. *lipuq |
| przeszłość | и каı | i ka‘ | pmp. *ka- |
| z | тена | tena | pmp. *deŋan |
| zacząć | кешу | kešu | pmp. *kezut |
| walczyć | тук | tuk | pmp. *tug |
| walka | и парипа | i paripa | ros. борьба́ |
| okrutny | шигокии | šihokī | ros. жесто́кий |
| najpierw | пунаа | punā | pmp. *buŋas |
| zabić | паıатаи | pa‘atai | pmp. *pa-p-atay |
| kiedy | каииıа | kaī‘a | pmp. *kaija |
| między | герет | heret | pmp. *selet |
| wojownik | и паıунук | i pa‘unuk | pmp. *pa-bunuq |
| uderzyć | пару | paru | pmp. *palu |
| plecy | и пури | i puri | pmp. *burit |
| ktoś | тума | tuma | pmp. *duma |