Język praboreański

Praboreański (sape) - ostatni wspólny przodek języków boreańskich, czyli większości współczesnych i historycznych języków świata. Używany był około 43 000 lat p.n.e. w okolicach dolin Tygrysu i Eufratu.

Mimo iż jest on oparty na paru przypuszczalnych cechach lingwistycznych (tj. obecność wielu spółgłosek niepłucnych, prosta fonetyka i gramatyka, ograniczone słownictwo oraz niektóre słowa zaczerpnięte z pranostratycznego), to jednak jest to zasadniczo język fikcyjny i nie powinien być traktowany jako faktyczna rekonstrukcja.

Fonetyka

Spółgłoski

	Dwuargowe	Dziąsłowe	Podniebienne	Miękkopodniebienne	Języczkowe	Krtaniowe
Ejektywne	pʼ	tʼ		kʼ	qʼ
Zwarte bezdźwięczne	p	t		k	q	ʼ
Zwarte dźwięczne	b	d		g	G
Szczelinowe	f	s	ś	x	X	h
Zwarto-szczelinowe			c
Aproksymanty	w		j
Boczne aproksymanty		l
Drżące		r			R
Nosowe	m	n	(ɲ)	(ŋ)

Samogłoski

	Przednie	Centralne	Tylne
Przymknięte	i y		u
Średnie	e ē		o ō
Otwarte		a ā

Gramatyka

Z racji iż język praboreański jest bardzo stary, ma mało rozwiniętą gramatykę. Choć wśród użytkowników występuje duża dowolność, co do układania zdań, to jednak dominuje szyk SOV. Wśród części mowy można znaleźć jedynie rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki i czasowniki, choć niekiedy używa się też przymiotników w roli przysłówków (występuje także partykuła nie). Żadne ze wspomnianych części mowy się nie odmieniają ani nie mają specyficznej budowy (wyjątkiem są czasowniki, które kończą się na -s). Występuje tylko jeden zaimek dzierżawczy, reszta jest zastępowana przez odpowiadające im zaimki osobowe. Brakuje podziału na rodzaje.

Słownik

ʼafi – mały

ʼaga – on/ona/ono

ʼagari – cztery

ʼak – ja

ʼaba – krótki

ʼapkaj – owad/pająk

ʼāpres – mówić/myśleć

co – ucho

cos – słyszeć

faxi – piasek/pył

fciśis – pływać

foga – jezioro/morze

foma – kwiat

fotʼe – niebo

fotʼewat – deszcz

ha – nie

ja – dzień

jabe – gorący

jafotʼe – słońce

kʼaj – zwierzę

kʼajnes – polować

kʼar – serce

kʼe – mężczyzna/mąż/człowiek

kʼē – mięso

kʼeri – przywódca klanu/ojciec rodu

lahe – jedzenie

lahes – jeść

ma – matka

mahus – rodzić

maj – my

me – mój

mibos – latać

mubas – iść/biegać

naGe – kość

nes – szukać

nu – jeden

nut – ptak

nytʼi – jajo

ʼotʼa – ryba

pa – dwa

paka – córka

paku – dziecko

pakur – syn

pe – noga

pōse – smutny/przestraszony

pʼa – ojciec

pʼedes – robić

pʼu – drzewo

pʼule – owoc

qokpu – las

qobo – pięć

qu – ręka

qʼar – gdzie

qʼep – kiedy

qʼit – jak

qʼo – kto/co

ra – kobieta/żona

rulan – kamień

Ru – głowa

sak – trzy

sape – usta/język

sax – bóg/duch

sec – ogień

secas – palić się

so – oko

sos – widzieć

tʼa – wy/oni/one

tʼe – ty

wa – noc

wabe – zimny

wat – woda

wafotʼe – księżyc

waXos – spać

xa – ten/tamten

xi – wysoki

Xu – duży

Xura – góra

Xuri – martwy

Xutśis – zabić

Xuryci – krew

Przykładowy tekst

Opowiadanie Król i bóg w języku praboreańskim:

kʼeri ha paku. kʼeri pakur nes. kʼeri saxkʼe ʼāpres: „ʼak pakur nes”. saxkʼe kʼeri ʼāpres: „ʼāpres tʼe saxwat”. kʼeri saxwat mubas. ʼaga saxwat ʼāpres: „saxwat, me cos”. saxwat fotʼe. saxwat mubas. „tʼe qʼo nes?”. „ʼak pakur nes”. „pʼedes” saxwat ʼāpres. kʼeri ra pakur mahus.

Dosłowne tłumaczenie:

Król nie miał dzieci. Król chciał syna. Król powiedział do kapłana: "chciałbym syna". Kapłan powiedział królowi: "Porozmawiaj z bogiem". Król poszedł do boga. Powiedział do boga: "boże, usłysz mnie". Bóg był w niebie. Bóg przyszedł. "Czego chcesz?". "Ja chcę syna". "Tak zrobię" rzekł bóg. Żona króla zrodziła syna.