Język radęcki

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Język radęcki
Radecko rec
Sposoby zapisu: łaciński
Typologia: w znacznej mierze fleksyjny
SVO (głównie)
Utworzenie: Pluur w 2020
Najnowsza wersja: 1
Kody
Conlanger–1 mok.
W alternatywna historia
Używany w : Radęca
Ilość mówiących 5.000.000
Klasyfikacja: Języki indoeuropejskie
  • Języki bało-słowiańskie
    • Języki słowiańskie
      • Języki peryferyjne
Lista conlangów


Język radęcki (mok. radecko rec) - język słowiański należący do grupy języków peryferyjnych. Posiada zarówno cechy języków południowosłowiańskich jak i zachodniosłowiańskich. Posiada silne wpływy języka niemieckiego, połabskiego oraz Słowian Panońskich. Jedną z charakterystycznych cech jest silna dyftongizacja samogłosek oraz geminatyzacja spółgłosek dźwięcznych pomiędzy samogłoskami.

Przybliżony obszar Radęcy.

Historia języka

Język radęcki jest językiem Słowian, którzy osiedlili się we Frankonii nad rzekami: Renem oraz Regnitz (Radęca). To właśnie od tej drugiej zawdzięczają oni swoją nazwę. Język ten oparty był na zmianach fonetycznych, które zostały poświadczone w nazwach miejscowych półnconej Bawarii[1][2]. Względem fonetyki język ten posiada elementy obecne w języku połabskim (zaokrąglone samogłoski przednie, częściowe mazurzenie, brak uszczelinowienia miękkiego *r i inne), zaś względem leksyki język radęcki (poza słowami z prasłowiańskiego) korzysta zarówno z języka czeskiego, jak i języka niemieckiego.

Procesy fonetyczne

Przed strzałką (→) występuje dźwięk prasłowiański, zaś za nią derywat radęcki. Symbolem C' oraz T oznacza się dowolną spółgłoskę. Symbolem V dowolną samogłoskę.

Samogłoski

1. Rozwój samogłosek
W pryzpadku samogosek *i, *o, *u oraz *y występują trzy warianty (oddzielone ukośnikiem). Pirwszy wariant jest normalnym (spółgłoski wargowe, nagłos i wygłos wyrazu oraz pozostałe), drugi występuje przed spółgłoskami przedniojęzykowymi (*n, *t, *d, *c, *č, *s, *š, *z, *ž, *r, *l), trzeci przed tylnojęzykowymi (*k, *g, *x). W nawiasie kwadratowym występuje wariant harmoniczny, w przypadku wymian związanych z samogłoskami akcentowanymi

  • a → a
  • e → e [ö]
  • i → ei / i [ü] / i [ü]
  • o → ö / u [ö] / ou[3]
  • u → oi / u [ü] / ou[4]
  • y → ai / e / e
  • ę → e~en [ö~ön][5]
  • ǫ → o~on [ö~ön][6]
  • -ę, -ǫ → -a
  • ě → ie [iö]

Wzdłużenie samogłosek następuje w czasie zaniku jerów oraz zlewaniem się zbitek dyftongów (zarówno wywodzących się z samogłosek, jak i połączeń samogłosek z l, j, oraz v. Dość szybko następuje rozwój iloczasu:

  • ā → o
  • ē → ai [ö]
  • ī → i [ü]
  • ō → u [ö]
  • ū → ou [ü]
  • ȳ → i [öü]

3. Akcent
Tym samym ustalają się trzy ogólne reguły przechodzenia prasłowiańskiego akcentu. Występują od nich jednak znaczne odstępstwa:

  • *V̂ → akcent przesuwa się sylabę dalej nagłosu. Jeżeli w danym wyrazie występował akcent cyrkumfleksowy (oznaczany ˆ nad samogłoską) to wtedy akcent padał na sylabę następującą po sylabie z cyrkumfleksem.
  • *V̀ lub *V̏ → akcent przesuwa się sylabę bliżej nagłosu. Jeżeli w danym wyrazie występował akcent krótki (oznaczane ˋ lub ̏ nad samogłoską) to wtedy akcent padał na sylabę poprzedzającą.
  • *V́ → akcent pozostaje na tym miejscu. Jeżeli w danym wyrazie występował akcent długi lub akutowy (oznaczane ́ lub ̋ nad samogłoską) to wtedy akcent pozostaje na tej sylabie.

4. Rozwój jerów oraz sylabotwórczych *r i *l:

  • ь → ia~'∅[7]
  • ъ → a~∅
  • CьCʙ[8] → CiC [CüC]
  • CъCʙ[9] → CoC [CöC]
  • r̩ → eu
  • l̩ → u

Grupy samogłoskowo-spółgłoskowe

1. Rozwój połączeń samogłosek z półsamogłoskami

  • e-, je-, a-, ja- → ve-
  • jь → vi-
  • -ьje → -ei
  • ovʙ → -au
  • -a → -e
  • -oja → -ue
  • -eja → -ai
  • -ojǫ → -öja → -öü

2. Rozwój grup typu TorT

  • TorT, TerT → TraT
  • TolT, TelT → TlaT
  • orT-, olT- → roT-, loT-
  • ra- → re-
  • -oro(-) → -arö(-)

3. Rozwój grup typu Kvě

  • kvě, kvi → kie, ki
  • gvě, gvi → gie, gi
  • xvě, xvi → hie, hi

4. Inne

  • sV- → cV-
  • VgV → Vw (zapis: Vv)

Spółgłoski

1. Rozwój miękkości W języku radęckim zmiękczały prasłowiańskie samogłoski *ě, *ę, *i oraz półsamogłoski *j oraz *ь.

  • m', n' → ň
  • t', d' → t~c, d~j
  • p', b', v' → p', b', v' (utrzymanie miękkości)
  • k', g', x', c', s', z', r', l' → k, g, h, c, s, z, r, l (utrata miękkości)

2. Rozwój dźwięczności Trzy spółgłoski dźwięczne: *b, *d oraz *g pomiędzy samogłoskami oraz w wygłosie sylaby ubezdźwięczniały i wzdłużały się, a w wygłosie absolutnym ubezdźwięczniały.

  • b, d, g → pp, tt, kk {V_V, CC-_}
  • -b, -d, -g → p, t, k

3. Częściowe mazurzenie Język radęcki, podobnie jak połabski przeprowadził mazurzenie. W przeciwieństwie do mazurzenia lechickiego, w języku radęckim mazurzenie zachodziło między samogłoskami oraz w wygłosie sylaby oraz wyrazu. Co więcej przed spółgłoskami: l, m, n, v, p oraz t zachodziło zjawisko odwrotne i po pierwsze utrzymane zostawały brzmienia *č oraz *š, ale takie brzmienie przyjmowały też *c i *s:

  • č, š, ž → c, s, z {V_V, CC-_, -_}
  • c (č), s (š), z (ž) → č, š, ž {_l, _m, _n, _v, _p, _t}

4. Pozostalę zmiany

  • tl-, dl- → tl-, dl-
    • tl, dl → l w pozostałych pozycjach
  • tj, dj → j, j
  • dz, dž → z, ž[10]
  • zdz, ždž → sc, šč
  • x → k~f
    • -x → -h [ɦ]
    • xt → ft
  • -v, vC → -w, wC
  • b → v~p~f
    • bl → fl
    • b- → f-
    • -b → -f
    • VbV → VppV
    • b' → b' (we wszystkich pozycjach)
  • l, r → l, r
  • kt, gd → pf, v
  • čt → št
  • sk, st → š~s

Nowsze zmiany fonetyczne

Zmiany fonetyczne wypisane poniżej następowały w czasie skracania dyftongów, szczególnie w końcówkach przymiotnika i zaimka. Tym samym forma podana przed strzałką to nie forma prasłowiańska, a staroradęcka. Symbolem D oznaczany jest dowolny dyftong (także pochodzący z połączeń *Vj).

  • aja → o
  • -oj → o
  • -aiv → -öü
  • -uj → -ü
  • -ouj, -öj → öü
  • oujö → öüjö → öü
  • ouje → öü
  • ouja, oujai → ujo
  • ouje, oujei → ujö
  • V1jV2 → V̄2
  • D1jD2 → D̄2 + niesylabiczna część tego dyftongu (np.: ejai → āi → oi, ejei → ēi → ei)
  • VjD → D̄ + niesylabiczna część tego dyftongu

Fonologia

Samogłoski

Język radęcki wykształcił siedem samogłosek ustnych oraz jedenaście dyftongów bezpośrednio z pozycji prasłowiańskich samogłosek. Wymowa dyftongiczna zachodzi także w przypadku połączenia dowolnej samogłoski ze spółgłoską j lub w pewnych pozycjach v brzmiącej jako [w]. W tabeli pogrubioną czcionką ukazany jest zapis dźwięku.

Przednie Środkowe Tylne
Przymknięte i i y ü u u
Średnie e e ø ö o o
Otwarte a a
IPA Zapis
ai̯ ai
au̯ au
ei̯ ei
eu̯ eu
oi̯ oi
ou̯ ou
øy̯ öü
i̯a ia
i̯e ie
i̯ø
u̯e ue

Akcent

Akcent w języku radęckim regularnie pada na pierwszą sylabę słowa. Jeżeli jest inaczej oznacza się go akutem pojedynczym (dla: a, e, i, o, u) oraz podwójnym (dla ö oraz ü). W przypadku dyftongu öü stosuje się zapis őű lub őü. W wielu przypadkach całe grupy wyrazów ustalały akcent na sylabie nagłosowej (pierwszej) - nie jest on wtedy zaznaczany.

Harmonia samogłoskowa

W języku radęckim występuje harmonia samogłoskowa, która wpływa na niektóre końcówki fleksyjne (tradycyjnie podawane w nawiasach kwadratowych). Jej ogólną zasadą jest to, że dana końcówka, która posiada wariant harmoniczny musi być zgodna z samogłoską akcentowaną co do zaokrąglenia bądź co do tej samej pozycji na osi tylna-przednia samogłoska. Zasada ta działa także w wyrazach dziedziczonych z języka prasłowiańskiego oraz w pewnym stopniu w zapożyczeniach. Wyróżnia się więc dwa typy samogłosek:

  • samogłoski stałe (niepodlegające harmonii): a, ö, ü oraz dyftongi: ai, au, öü, ia i ue
  • samogłoski zmienne (podlegające harmonii): e, o, i u oraz dyftongi: ei, eu, oi, ou i ie.
Samogłoska
bazowa
Samogłoska
zharmonizowana
Opis
e ö Jeżeli akcentowana samogłoska jest zaokrąglona, wtedy e przechodzi w ö
o Jeżeli akcentowana samogłoska jest przednia, wtedy o przechodzi w ö
i ü Jeżeli akcentowana samogłoska jest zaokrąglona, wtedy i przechodzi w ü
u Jeżeli akcentowana samogłoska jest przednia, wtedy u przechodzi w ü
ei öü Jeżeli akcentowana samogłoska jest zaokrąglona, wtedy ei i eu przechodzą w öü
eu
oi Jeżeli akcentowana samogłoska jest przednia, wtedy oi i ou przechodzą w öü
ou
ie Jeżeli akcentowana samogłoska jest zaokrąglona, wtedy ie przechodzi w

Spółgłoski

W języku radęckim występuje dwadzieścia cztery spółgłoski. W tabeli pogrubioną czcionką ukazany jest zapis dźwięku.

Wargowe Zębowe Dziąsłowe Podniebienne Miękkopodniebienne
Nosowe m m n n ɲ ň
Zwarte bezdźwięczne p p t t k k
długie p: pp t: tt k: kk
dźwięczne (b b) (d d) (g g)
Afrykaty t͡s c t͡ʃ č
Szczelinowe bezdźwięczne f f s s ʃ š x~ɦ h
dźwięczne v~w v z z ʒ ž
Aproksymanty j j
Drżące r r
Boczne l l

Uwagi:

  • Spółgłoskę v wymawia się jako [w] w następujących pozycjach:
    • przed inną spółgłoską
    • w wygłosie wyrazu
    • w nagłosie wyrazu przed samogłoskami: o, u, ö, ü.
  • Spółgłoska h wymawiana jest inaczej, w zależności od regionu. W standardzie literackim zwykło się realizować ją dźwięcznie jako [ɦ].
  • Spółgłoski dźwięczne: b, d, g występują bardzo rzadko i w wygłosie wyrazu ubezdźwięczniają się.
  • Pozostałe spółgłoski dźwięczne, w szczególności szczelinowe z, ž w wygłosie pozostają dźwięczne.

Historyczna twardość spółgłosek

Spółgłoski w języku radęckim, podobnie jak w innych językach słowiańskich, dzielą się na spółgłoski twarde i miękkie. W obecnej formie języka radęckiego podział ten wpływa na wybór odmiany wyrazów - w szczególności w rzeczownikach. Poniższa tabela ukazuje szczegółowo ten podział, gdzie j oznacza zmiękczenie historyczne (w zapisie oddawane poprzez j, i lub e):

Spółgłoski twarde m n p t k pp tt kk b d g f h v r l
Spółgłoski miękkie ň pj kj bj gj hj c č s š z ž vj j

Morfologia

Rzeczownik

Rzeczownik w języku radęckim jest odmienny przez przypadki oraz liczby. Występuje sześć przypadków:

  • Mianownik
  • Dopełniacz
  • Celownik
  • Biernik
  • Narzędnik
  • Miejscownik

oraz dwie liczby (pojedyncza i mnoga). Posiada ponadto trzy rodzaje i częściowo wyróżnia ożywione, osobowe i nieożywione formy rzeczowników (w rodzaju męskim). Z rzeczowniki osobowe uważane są wszystkie nazwy odnoszące się do ludzi, za ożywione do zwierząt i częściowo roślin, zaś wszystkie pozostałe rzeczowniki należą do grupy rzeczowników nieożywionych. Łącznie wyróżnia się dziesięć wzorców odmian, po cztery dla rodzaju męskiego i żeńskiego oraz dwie dla rodzaju nijakiego.

Odmiana Męska Nijaka Żeńska
Ożywiona Os. twarda Os. miękka Nieoż. Twarda Miękka Twarda Miękka Twarda spółgł. Miękka spółgł.
Liczba Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn.
M. X e [ö] X övai X ei X ai o [ö]
a {e}
a e
ei
e a ai e e X ei X e
D. a {e} X a {e} au a {e} ij a {e} au a X e X ai X e X ei X ie X
C. oi em [öm] oi um [üm] oi im oi im oi um [üm] oi aim e om ei om ei im ie om
B. a {e} e [ö] a {e} ai a {e} ei X e ö a e e a ai a e X ei X ie
N. em [öm] i [ü] om ai im ei im e um [üm] ai em [öm] ei ue amei ai amei a amei ia amei
Ms. oi eh [öh] oi oh oi ih [üh] oi ih oi eh im ih [üh] e oh ei oh ei oh ie oh

Legenda:

  • Znak X oznacza brak końcówki i zakończenie danej formy tematem, a więc dowolną spółgłoską.
  • W nawiasach kwadratowych podano formę oboczną względem harmonii wokalicznej.
  • W nawiasach klamrowych podano formę oboczną względem historycznej twardości poprzedzającej spółgłoski (w nawiasie forma po spółgłosce miękkiej).

Przymiotnik

Przymiotniki radęckie odmieniają się przez te same przypadki oraz liczby, co rzeczowniki, poza tym posiadają różne formy w zależności od rodzaju określanego rzeczownika. W liczbie pojedynczej każdy rodzaj posiada osobne formy, zaś w liczbie mnogiej doszło do zlania form w jedną. Co ciekawe, mianownikowa forma przymiotnika rodzaju męskiego i żeńskiego posiada taką samą formę. Spowodowane to jest tym, że długie a jakie powstało z prasłowiańskiej końcówki rodzaju żeńskiego przeszło w radęckie o, zaś formy przymiotników męskich zostały urobione z prasłowiańskiej końcówki *-oj. Poniżej przedstawiona została tabela odmiany przymiotnika.

Liczba Pojedyncza Mnoga
Rodzaj Męski Żeński Nijaki Męski Żeński Nijaki
M. o [ö] o [ö] öü ei
D. öv o [ö] öv ih [üh]
C. öümü ei öümü im [üm]
B. o [ö] oňa öü o [ö]
N. oiń oňa oiń ejňei
Ms. oiń ei oiń ih [üh]

Zaimek

Zaimki w języku radęckim odmieniają się analogicznie jak odpowiadające im rzeczowniki i przymiotniki. Znaczy to tyle, że zaimki osobowe posiadają odmianę podobną do rzeczownika, a zaimki dzierżawcze do przymiotnika.

Zaimek osobowy

JA TY ON ONA MY WY ONI/ONE SIĘ
M. ve tei vun vuna mei vei vunei sa
D. mene teppe vunukka vunujo nos vos vuňeh seppe
C. mei tei vunömü vunü nai vai vuňem sei
B. ňa ca vun vuna nei vei vunai sa
N. mnöü toppöü vuňeň vunuja naňei vaňei vuňeňei soppöü
Ms. mňe teppé vunuň vunü nos vos vuňeh seppé

Zaimek dzierżawczy

Zaimek dzierżawczy posiada częściowo końcówki przymiotnika. Za rodzaj zbiorowy uznawana jest liczba mnoga określanej frazy nominalnej. Poniżej umieszczone są dwie tabele z zaimkami dzierżawczymi.

Osoba JA TY ON ONA
Rodzaj Męski Żeński Zbiorowy Męski Żeński Zbiorowy Męski Żeński Zbiorowy Męski Żeński Zbiorowy
M. muj/mü mujo mujei tvuj/tvü tvujo tvujei vekkö venei
D. moujöv>möüv mujo mujih tvöüv tvujo tvujih vekköv venö
C. mujömü mujei mujim tvujömü tvujei tvujim vekköümü venei
B. muj/mü mujoňa mujo tvuj/tvü tvujoňa tvujo vekkö venöňa
N. mujoiň>möüň mujei mujńei tvöüň tvujei tvujńei vekkoiň venei
Ms. mujoiň>möüň mujoňa mujih tvöüň tvujoňa tvujih vekkoiň venöňa
Osoba MY WY ONI/ONE SIĘ
Rodzaj Męski Żeński Zbiorowy Męski Żeński Zbiorowy Męski Żeński Zbiorowy Męski Żeński Zbiorowy
M. nos noso nosei vos voso vosei jeih svuj/svü svujo sveih
D. nosöv noso nosih vosöv voso vosih jeih svöüv svujo sveih
C. nosöümü nosei nosim vosöümü vosei vosim jeim svujömü svujei sveim
B. nos nosoňa noso vos vosoňa voso jeih svü svujoňa sveih
N. nosoiň nosei nosih vosoiň vosei vosih jeiň svöüň svujei sveih
Ms. nosoiň nosoňa nosńei vosoiň vosoňa vosńei jeih svöüň svujoňa sveih

Czasownik

Czasownik w języku radęckim jest jedną z najbardziej rozbudowanych części mowy. Podstawową formą czasownika radęckiego jest bezokolicznik. Oprócz niego istnieją jeszcze cztery inne formy bezosobowe:

  • bezokolicznik - nieodmienny
  • rzeczownik odczasownikowy - odmieniany tak samo jak rzeczowniki rodzaju nijakiego miękkie
  • imiesłów przeszły - odmieniany przez rodzaje
  • imiesłów uprzedni - nieodmienny
  • imiesłów bierny - nieodmienny

Poza tymi formami czasownik radęcki odmienia się przez trzy osoby, dwie liczby, cztery czasy, trzy tryby oraz posiada ograniczony system aspektów - odnoszący się właściwie tylko do czasu teraźniejszego. Aspekty w języku radęckim, tak jak w innych językach słowiańskich, są przypisane do danego czasownika. Dawniej występowały także w czasie przeszłym oraz perfekt, które wyrażały uprzedniość czynności - w szczególności dokonany czas przeszły stosowany jako czas zaprzeszły. Obecnie formy dokonane zachowane zostały tylko w czasie teraźniejszym. Czasy, tryby oraz aspekty występujące w języku radęckim:

  • Czas teraźniejszy - wyraża czynności teraźniejsze, trwające w chwili mówienia, określające prawdy ogólne i stany obecne, jest tworzony fleksyjnie
    • Czas teraźniejszy niedokonany - wyraża czynność teraźniejszą
    • Czas teraźniejszy dokonany - wyraża czynność przyszłą bliską, a więc taką, co do której mamy pewność, że się wydarzy.
  • Czas przyszły - wyraża ogólnie czynności przyszłe. Względem czasu teraźniejszego dokonanego jest czasem przyszłym dalszym, określonym i służącym do wyrażania planów. Tworzony analitycznie poprzez przyszłą formę czasownika fec - być oraz bezokolicznika danego czasownika.
  • Czas perfekt - wyraża zależności pomiędzy przeszłością, a teraźniejszością. Jest swego rodzaju odpowiednikiem germańskich perfektów, znanych na przykład z języka angielskiego. Tworzony jest analitycznie poprzez konstrukcję imiesłowu przeszłego w danym rodzaju oraz czasownika fec w czasie teraźniejszym.
  • Czas przeszły - wyraża stricte czynność przeszłą, określoną i bez znacznej zależności z teraźniejszością. Polski czas przeszły jest w znacznej mierze jego odpowiednikiem. Podobnie jak dwa wcześniejsze czasy, jest tworzony analitycznie przez imiesłów przeszły i czasownik być - fec w czasie przeszłym.
  • Tryb rozkazujący - posiada osobną formę fleksyjną dla każdego czasownika, wyraża rozkazy, nakazy, zakazy i prośby. Tryb ten nie posiada formy 1. osoby liczby pojedynczej oraz 3. osoby liczby mnogiej. Formy 2. osoby liczby pojedynczej i 3. osoby liczby pojedynczej są tożsame.
  • Tryb przypuszczający - wyraża przypuszczenia, gdybania, a także - w przeciwieństwie do języka polskiego - także jest odpowiednikiem trybu nieświadka, kiedy jest łączony z partykułą prai - ponoć, rzekomo.

Czasownik fec jako jedyny posiada wszystkie powyższe kategorie w odmianie fleksyjnej. Czasownik viňec - mieć nie posiada jedynie fleksyjnych form czasu przyszłego i trybu przypuszczającego. Wszystkie inne czasowniki posiadają formy fleksyjnie tylko dla czasu teraźniejszego oraz trybu rozkazującego. Tworzą ponadto wszystkie pięć form bezosobowych.

Odmiana czasownika

Czasownik być

Formy bezosobowe:

Bezokolicznik fec
Gerund fecei
Imiesłów przesły bio/biöü/biei
Imiesłów uprzedni folšai
Imiesłów bierny fetno

Formy osobowe:

Czas teraźniejszy Czas przyszły Czas perfekt Czas przeszły Tryb rozkazujący Tryb przypuszczający
Liczba Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn.
1. saim samo fom foma bieh biehöm biom bieima X fodmo bim biöm
2. sei ste fos fostö bie > bies bieste bios bieite foj fodtö fei feiste
3. ve sa fo foma bie biesa bio bieima foj X fei fa

Czasownik mieć

Formy bezosobowe:

Bezokolicznik viňec
Gerund viňeňei
Imiesłów przesły viňelö/viňelöü/viňelei
Imiesłów uprzedni viňelšai
Imiesłów bierny viňeno

Formy osobowe:

Czas teraźniejszy Czas przyszły Czas perfekt Czas przeszły Tryb rozkazujący Tryb przypuszczający
Liczba Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn.
1. vimom vimamo fom viňec foma viňec viňeh viňehöm viňelöm viňeleima X viňmö viňelö bim viňelei biöm
2. vimos vimate fos viňec fostö viňec viňe > viňes viňeste viňelös viňeleite viňej viňejtö viňelö fei viňelei feiste
3. vimo vima fo viňec foma viňec viňe viňesa viňelö viňeleima viňej X viňelö fei viňelei fa

Koniugacja innych czasowników

Formy bezosobowe:

Bezokolicznik Vc
Gerund (eň)ei
Imiesłów przesły lö/löü/lei
Imiesłów uprzedni lšai
Imiesłów bierny no [nö]

Formy osobowe:

Czas teraźniejszy Czas przyszły Czas perfekt Czas przeszły Tryb rozkazujący Tryb przypuszczający
Liczba Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn.
1. om [öm] amo [amö] fom + bezok. foma + bezok. im. prze. + saim im. prze. + samo im. prze. + biom im. prze. + bieima X mo [mö] im. prze. + bim im. prze. + biöm
2. es [ös] ete [ötö] fos + bezok. fostö + bezok. im. prze. + sei im. prze. + ste im. prze. + bios im. prze. + bieite Ø te [tö] im. prze. + fei im. prze. + feiste
3. e [ö] a fo + bezok. foma + bezok. im. prze. + ve im. prze. + sa im. prze. + bio im. prze. + bieima Ø X im. prze. + fei im. prze. + fa

Czasowniki atematyczne

Język radęcki odziedziczył po języku prasłowiańskim kilka czasowników odmienianych nieregularnie. Ich nieregularność wynika głównie z atematyczności. Wszystkie formy, poza czasem teraźniejsyzm i trybem rozkazuącym, tworzy się tak jak podano paragraf wyżej.
Czas teraźniejszy:

Czasownik dac – dać viettec – wiedzieć viösc – jeść
Liczba Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn.
1. dom damo viem viamo viöm viamö
2. dos daste vies vieste viös viöstö
3. do da vie via viö viöda

Tryb rozkazujący:

Czasownik dac – dać viettec – wiedzieć viösc – jeść
Liczba Poj. Mn. Poj. Mn. Poj. Mn.
1. X dojmo X viejmö X viöjmo
2. doj dojto viej viejtö viöj viöjtö
3. doj X viej X viöj X

Przypisy

  1. https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA
  2. https://de.wikipedia.org/wiki/Slawische_Siedlungsnamen_in_Nordostbayern
  3. przed *b, *d, *g przechodzi zawsze w u [ö]
  4. przed *b, *d, *g przechodzi zawsze w u [ü]
  5. przed *c, *č, *s, *š, *z, *ž, *v, *x zawsze odnosowiona (tj. ę → e)
  6. przed *c, *č, *s, *š, *z, *ž, *v, *x zawsze odnosowiona (tj. ǫ → o)
  7. ' oznacza zmiękczenie poprzedzającej spółgłoski
  8. symbolem ʙ oznaczam dowolny jer, zarówno miękki jak i twardy
  9. symbolem ʙ oznaczam dowolny jer, zarówno miękki jak i twardy
  10. Patrz: Częściowe mazurzenie