Język staroirszyjski

Język staroirszyjski - język dawnych miast-państw Irszów, których cywilizacja wraz z przybyciem Osiedleńców zamarła, a język na dłuższy okres stracił na znaczeniu. Jego bezpośrednim potomkiem jest nowoczesny język irszyjski, a najbliższym krewnym język bedoński.

Dźwięki

Występuje piętnaście spółgłosek i dziewięć samogłosek.

Spółgłoski

• m n ( m n )
• pʰ tʰ kʰ ( p t k )
• b d g ( b d g )
• v f s ʃ x h ( v f s š x h )
• l j ( l j )

Samogłoski

• i y ɯ u ( i y û u )
• ɛ ø ɔ ( e ô o)
• æ ( â )
• a ( a )

Akcent

Akcent jest stały i pada zawsze na pierwszą sylabę.

Procesy fonetytyczne z języka PEWI

Język staroirszyjski przeszedł wiele zmian fonetycznych i gramatycznych od stanu PEWI. Wydziela się trzy fazy:

• wspólna dla języków irszyjskich,
• wspólna dla języków wschodnioirszyjskich,
• cechy obecne tylko u języka staroirszyjskiego.

Procesy wspólne dla języków irszyjskich

• nagłosowe x, χ > h
• nagłosowe hC > C
• nagłosowe r > t
• wygłosowe r, lub przed spółgłoską > d
• r w pozycji interwokalicznej > l
• χ > x, lub zanik w wygłosie
• pʼ, tʼ, kʼ > pʰ, tʰ, kʰ
• x _{i, í, e, é, ö, ő} > š
• tsC > CC
• wygłosowe m > n
• absolutyw przyjmuje końcówkę wokatywu
• wygłosowe i, u > e ( w wyniku czego dochodzi do zlania się datywu i absolutywu)
• akcent przesuwa się na pierwszą sylabę
• é, ő > é
• ó > ou

Procesy wspólne dla języków wschodnioirszyjskich

• upadek samogłosek długich:
  • é > e
  • ú > ɯ
  • í > ei
  • á > o
• nagłosowe CVCV > SVCV (spółgłoska zwarta przechodzi w swój szczelinowy odpowiednik)
• nagłosowe i międzywokaliczne f > v
• lokatyw zanika, funkcję przejmuje ablatyw (teraz de facto prepozycjonał)
• CS > SS (asymilacja przed szczelinową zwartej do szczelinowej)

Procesy obejmujące tylko język staroirszyjski

• ɯ = û
• i-przegłos: u, o, a, ou _{i, e, ei} > y, ô, â, ôy
• ôy > ô
• ei (akcentowane) > ai > â
• nieakcentowane ei > e
• ts > s
• s _{i) > š
• w > v