Język szkierszygujński
| język szkierszygujński kerīnges bodź | |
|---|---|
| Typologia: | fleksyjny, mianownikowo-biernikowy |
| Utworzenie: | Emil (w 2024) |
| Cel utworzenia: | język Hadżalu |
| Liczba użytkowników (faktyczna) | 1 |
| Klasyfikacja: | w Hadżalu:
|
| Kody | |
| Conlanger–1 | skr. |
| Conlanger–3 | skr.ludż.em |
| Przykład | |
| ' Dźuro čurtōk fēd | |
| Lista conlangów | |
Język szkierszygujński (skr. kerīnges bodź /keriːnˈges ˈbod͡ʑ/) – jeden z języków Hadżalu. Używany jest w Szkierszygujnie (Kerīngija) i jesiwskim Szkierszygujnie Południowym.
Fonologia
Samogłoski
Szkierszygujński posiada 14 samogłosek: 7 krótkich i długich:
| Przednie | Tylne | |
|---|---|---|
| Wysokie | i | u |
| Półwysokie | e | o |
| Półniskie | ɛ | ɔ |
| Niskie | a | |
Kontrat /ɛ/-/e/ oraz /ɔ/-/o/ występuje tylko pod akcentem.
Spółgłoski
| Wargowe | Przedniojęzykowe | Zadziąsłowe | Podniebienne | Welarne | Gardłowe | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nosowe | m <m> | n <n> | ɲ <ń> | ŋ <ñ> | |||
| Zwarte | bezdźwięczne | p <p> | t <t> | k <k> | |||
| dźwięczne | b <b> | d <d> | g <g> | ||||
| Afrykaty | bezdźwięczne | t͡s <c> | t͡ʃ <č> | t͡ɕ <ć> | |||
| dźwięczne | d͡z <dz> | d͡ʒ <dž> | d͡ʑ <dź> | ||||
| Zwarte | bezdźwięczne | f <f> | s <s> | ʃ <š> | ɕ <ś> | x <h> | h <ħ> |
| dźwięczne | ʋ <w, ł> | z <z> | ʒ <ž> | ʑ <ź> | |||
| Drżące, półsamogłoski | r <r> | j <j> | (w <u, w, ł>) | ||||
| Boczne | l <l> | ||||||
Dźwięk /l/ jest palatalizowany przed samogłoskami przednimi do [lʲ], z rzadka [ʎ].
Dźwięk /ʋ/ posiada allofony: [ʋ], [v], [w]. Allofonu [w] najczęściej używa się w wygłosie sylaby, zaś [v] jest w swobodnej wariacji z [ʋ] (chociaż to drugie jest częstsze).
Akcent
Akcent jest swobodny i ruchomy, co oznacza, że w różnych formach wyrazu może zmieniać pozycję, np. cecíńāda „pomówienie”, ale cecińōk „pomówienia”. Akcent zaznacza się za pomocą takich znaków jak akut (dla i u e o oraz rzadko a) oraz grawis (dla a e o). Nie oznacza się go na ogół (prócz czasem e o), gdy jest parokstoniczny, a ostatnia sylaba jest otwarta, lub gdy jest okstoniczny, a ostatnia sylaba jest zamknięta.
Procesy fonetyczne
- *o *ō → *a *ā
- *pʰ *tʰ *tʰ *kʰ → *f *
- *nʲ *tʲ *dʲ *ṯʲ *sʲ *lʲ *rʲ → *ń *ć *ʒ́ *ṯ́ *ś *ĺ *ŕ
- interwokaliczne *s *ś → *z *ź
- *T oraz *K przed przednimi → *Tʲ, *Kʲ
- *K / E_ → Kʲ
- *Eg → *Ej
- nagłosowe *Cj → *Cʲ
- inne *Cj → *Cːj
- *e / _T → *a
- *ai > *e, *ei > *i, *au → *o, *eu > *u, *iu *ui > *o
- *a *e *o pod akcentem stają się nienapięte w sylabach zamkniętych i napięte w otwartych
- *i *u po akcencie redukują się do *e *o lub całkowicie w pozycji między akcentem a końcem wyrazu
- redukcja wygłosów
- szczelinowe wydłużają, gdy są w wygłosie
- *N przed zwartymi dźwięcznymi wydłuża zastępczo
- *ŕ → *ž
- *l → *ł
- *ṯ *ṯʲ *ṯ́ → *r *rʲ *rʲ
- zanik gieminat
- *ñʲ *kʲ *gʲ *xʲ → *ń *č *́ǯ *š
- *nʲ *tʲ *dʲ *sʲ *zʲ *lʲ *rʲ → *ń *c *ʒ *s *z *l *ź
- *ʒ → *z
- *ł → *w
- napięte *â → *a, napięte *ã → *ō
Gramatyka
| Główny | Porządkowy | |
|---|---|---|
| 1 | ħul /ˈhul/ | hiñg /ˈxiŋg/ |
| 2 | pōz /ˈpɔːs/ | pōzej /ˈpɔːzej/ |
| 3 | kecc /ˈkɛt͡sː/ | keccej /ˈkɛt͡sːej/ |
| 4 | waz /ˈʋaz/ | wazej /ˈʋazej/ |
| 5 | mar /ˈmar/ | maron /maˈron/ |
| 6 | tlez /ˈtlez/ | tlezon /tleˈzon/ |
| 7 | hāk /ˈxaːk/ | hākon /xaːˈkon/ |
| 8 | anc /ˈant͡s/ | anton /anˈton/ |
| 9 | helb /ˈxɛlb/ | helbon /xelˈbon/ |
| 10 | dar /ˈdar/ | daron /daˈron/ |
| 11 | jak /ˈjak/ | jakon /jaˈkon/ |
| 12 | dłam /ˈdʋam/ | dłamon /dʋaˈmon/ |