Język tlaspertyjski
Język tlaspertyjski - język używany przez Tlaspertów. Ergatywno-absolutywny język aglutynacyjny, toniczny.
Dźwięki
Język posiada 17 spółgłosek, 7 samogłosek, 12 tonów.
Spółgłoski
- m n ( m n )
- p t k ( p t k )
- θ ð s z ç ʝ ( θ ð s z x g )
- ɬ ɮ ( tl dl )
- w l r j ( w l r j )
Samogłoski
- i y u ( i y u )
- e ʌ ( e o )
- a ɒ ( a â )
Tony i akcent
Tony zapisuje się z pomocą litery e z diakrytykiem po samogłosce oznaczającej wartość samogłoski. Np:
- â [ɒ] - krótki średni;
- âe [ɒː] - długi średni;
- âé [ɒ˦] - krótki wysoki;
- âéé [ɒː˦] - długi wysoki;
- âè [ɒ˨] - krótki niski;
- âèè [ɒː˨] - długi niski;
- âê [ɒ˩˥] - krótki rosnący;
- âêê [ɒː˩˥] - długi rosnący;
- âě [ɒ˥˩] - krótki opadający;
- âěě [ɒː˥˩] - długi opadający;
- âẽ [ɒ˧˥] - krótki średni rosnący;
- âẽẽ [ɒː˧˥] - długi średni rosnący;
Czyli występuje sześć par tonów w parach długa - krótka:
- średni
- wysoki
- niski
- rosnący (niski > wysoki)
- opadający (wysoki > średni)
- średni rosnący (średni > wysoki).
Rzeczownik
Rzeczownik odmienia się przez przypadki i liczby.
Przypadki
Występują następujące przypadki:
- absolutyw;
- ergatyw;
- genetyw;
- prepozycjonał.
Liczby
Występują następujące liczby:
- pojedyncza;
- mnoga;
- podwójna;
- zbiorcza.
Deklinacja
Istnieje siedem typów deklinacyjnych.
Deklinacja liczby pojedynczej
Istnieje siedem deklinacji:
Deklinacja I
| Przypadek | Dekl. I | Ton |
|---|---|---|
| Abs. | ðoer | krótki średni |
| Erg. | ðoẽr | krótki średni rosnący |
| Gen. | ðori | krótki średni |
| Prep. | ðoéére | długi wysoki |
Deklinacja II
| Przypadek | Dekl. II | Ton |
|---|---|---|
| Abs. | mâeð | długi średni |
| Erg. | mâêêð | długi rosnący |
| Gen. | mâði | krótki średni |
| Prep. | mâêêðe | długi rosnący |
Deklinacja III
| Przypadek | Dekl. III | Ton |
|---|---|---|
| Abs. | gyén | krótki wysoki |
| Erg. | gyéén | długi wysoki |
| Gen. | gyéni | krótki wysoki |
| Prep. | gyééne | długi wysoki |
Deklinacja IV
| Przypadek | Dekl. IV | Ton |
|---|---|---|
| Abs. | poès | krótki niski |
| Erg. | poês | krótki rosnący |
| Gen. | poèsi | krótki niski |
| Prep. | poêse | krótki rosnący |
Deklinacja V
| Przypadek | Dekl. V | Ton |
|---|---|---|
| Abs. | teêr | krótki rosnący |
| Erg. | teêêr | długi rosnący |
| Gen. | teêri | krótki rosnący |
| Prep. | teêêre | długi rosnący |
Deklinacja VI
| Przypadek | Dekl. VI | Ton |
|---|---|---|
| Abs. | aět | krótki opadający |
| Erg. | aẽt | krótki średni rosnący |
| Gen. | aěti | krótki opadający |
| Prep. | aẽte | krótki średni rosnący |
Deklinacja VII
| Przypadek | Dekl. VII | Ton |
|---|---|---|
| Abs. | nyépe | nie dotyczy |
| Erg. | nyépi | bez zmian |
| Gen. | nyépi | bez zmian |
| Prep. | nyépee | bez zmian |
Liczba mnoga
Liczbę mnogą tworzy się z pomocą sufiksu -(i)me. Przyjmuje ona zazwyczaj ton krótki średni, choć czasami może przyjąć inny ton krótki, który akurat ułatwiłby wymowę.
Liczba podwójną
Liczbę podwójną tworzy się z pomocą sufiksu -(u)p. Przyjmuje ona zazwyczaj ton krótki średni, choć czasami może przyjąć inny ton krótki, który akurat ułatwiłby wymowę.
Liczba zbiorowa
Liczbę zbiorowa tworzy się z pomocą sufiksu -(i)sâ. Przyjmuje ona zazwyczaj ton krótki średni, choć czasami może przyjąć inny ton krótki, który akurat ułatwiłby wymowę.
Czasownik
Czasownik odmienia się tylko przez kategorię przechodności/nieprzechodności.
Koniugacja
Istnieją cztery klasy koniugacyjne:
| Aktywność | Kon. I | Kon. II | Kon. III | Kon. IV |
|---|---|---|---|---|
| Przechodność | âém | peên | keére | syéme |
| Nieprzechodność | âééme | peêêne | koéére | suééme |
III i IV koniugacja
Do III i IV koniugacji należą czasowniki z samogłoską tematową w tonie wysokim. Dodatkowo dochodzi do wymiany jakościowej samogłosek.
| Przechodnia | e | y |
|---|---|---|
| Nieprzechodnia | o | u |