Liedajski

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lyedasyik celyep
Ледасик келеп
Sposoby zapisu: cyrylica, łacinka
Faktycznie
Utworzenie: Milya0 w 2009
W Rathoku
Używany w (Rathok): Liedazja
Kody
Conlanger–3 rth.ldk.mil
Lista conlangów


Język liedajski #43198 - aprioryczny fleksyjny język sztuczny stworzony w grudniu 2009 przez Miłegoa0.

Cechą charakterystyczną jest całkowicie aprioryczne słownictwo z gramatyką wzorowaną na językach indoeuropejskich.

Alfabet

Język na początku swojego istnienia był zapisywany cyrylicą. Obecnie używaną transkrypcję łacińską opracowano w lipcu 2010 roku.

Łaciński

A [a] B [b] D [d] E [e] F [f] G [g] J [ɟ] I [i]
K [k] C [c] L [l] Ly [ʎ] M [m] N [n] O [o] P [p]
R [r] Ry [r̥ç] S [s] Sy [ç] T [t] U [u] V [v] W [w]
Z [z] Zy [ʝ] (Y)
Uwagi
  1. Zamiast dwuznaków Ky Gy stosuje się litery C J.
  2. Litera Y występuje tylko w dwuznakach.

Cyrylica

А [a] Б [b] В [v] Г [g] [ɟ] Д [d] Е [e] Ё [o] З [z] [ʝ]
І [i] И [i] К [k] [c] Л [l] [ʎ] М [m] Н [n] О [o] П [p]
Р [r] С [s] [ç] Т [t] У [u] Ў [w] Ф [f] (Ь) Э [e]
Ю [u] Я [a]
Uwagi
  1. Spółgłoski przed я, e, и, ё, ю są palatalizowane, nie są to samogłoski jotowane!
  2. Tam, gdzie podano dwie wymowy, druga dotyczy litery przed я, e, и, ё, ю, ь, np.:
к [k], кa [ka], кэ [ke], кi [ki], кo [kɔ], ку [ku]
кь [c], кя [ca], ке [ce], ки [ci], кё [cɔ], кю [cu]

Rzeczowniki

Nomina deklinują przez pięć przypadków: uzaunak (mianownik), razyiunak (dopełniacz), balyunak (celownik), zabaunak (biernik), morcunak (miejscownik).

Użycie odpowiada w przybliżeniu użyciu w języku polskim:

  • mianownik jest formą słownikową słowa, oznacza podmiot;
  • dopełniacz służy konstrukcjom relatywnym i posesywnym, łączy się z częścią przyimków; rzadko funkcjonuje jako ablatyw;
  • celownik określa często dopełnienie dalsze, łączy się z większością przyimków, posiada archaiczną funkcję allatywu;
  • biernik oznacza dopełnienie bliższe;
  • miejscownik funkcjonuje jako inesyw, nie łączy się z przyimkami.

Istnieje podział na trzy rodzaje: męski, żeński, nijaki - decyduje o tym zakończenie słowa. W rodzaju męskim biernik l. pojedynczej jest równy dopełniaczowi. W rodzaju nijakim i liczbie mnogiej biernik jest równy mianownikowi.

Rodzaj męski

W rodzaju męskim istnieją dwie grupy deklinacyjne:

  • grupa m I - rzeczowniki zakończone na b p d t g k m n
  • grupa m II - rzeczowniki zakończone na z s r l
Liczba pojedyncza
Uzaunak Razyiunak Balyunak Zabaunak Morcunak
-b -bei -baw -bei -be
-p -pei -paw -pei -pe
-d -dei -daw -dei -de
-t -tei -taw -tei -te
-g -gei -gaw -gei -ge
-k -kei -kaw -kei -ke
-m -mei -maw -mei -me
-n -nei -naw -nei -ne
-z -zyai -zyu -zyai -zyae
-s -syai -syu -syai -syae
-r -ryai -ryu -ryai -ryae
-l -lyai -lyu -lyai -lyae
Liczba mnoga
Uzaunak Razyiunak Balyunak Zabaunak Morcunak
-bis -bi -biw -bis -bie
-pis -pi -piw -pis -pie
-dis -di -diw -dis -die
-tis -ti -tiw -tis -tie
-gis -gi -giw -gis -gie
-kis -ki -kiw -kis -kie
-mis -mi -miw -mis -mie
-nis -ni -niw -nis -nie
-zyas -zya -zyaw -zyas -zye
-syas -sya -syaw -syas -sye
-ryas -rya -ryaw -ryas -rye
-lyas -lya -lyaw -lyas -lye

Rodzaj żeński

Rodzaj żeński dzieli się na dwie grupy deklinacji:

  • f I - deklinacja spółgłoskowa (zakończenie na v f j c zy sy ry ly)
  • f II - deklinacja samogłoskowa, dzielona na dwie podgrupy
Liczba pojedyncza
Uzaunak Razyiunak Balyunak Zabaunak Morcunak
-v -vi -viu -vim -ve
-f -fi -fiu -fim -fe
-j -ji -jiu -jim -je
-c -ci -ciu -cim -ce
-zy -zyi -zyiu -zyim -zye
-sy -syi -syiu -syim -sye
-ry -ryi -ryiu -ryim -rye
-ly -lyi -lyiu -lyim -lye
-a -iai -au -am -iawe
-e, -i -iei -iu -em -iwe
Liczba mnoga
Uzaunak Razyiunak Balyunak Zabaunak Morcunak
-vis -vi -vis
-fis -fi -fis
-jis -ji -jis
-cis -ci -cis
-zyis -zyi -zyis
-syis -syi -syis
-ryis -ryi -ryis
-lyis -lyi -lyis
-ais -ai -ais
-eis -ei -eis

Rodzaj nijaki

W rodzaju nijakim występują cztery podgrupy. Kwestią sporną jest występowanie dodatkowej grupy zakończeń na io iu, powstałej z dialektalnego przejścia -iwo- > -io-.

Liczba pojedyncza
Uzaunak Razyiunak Balyunak Zabaunak Morcunak
-w, -wa -wai -waiu -w, -wa -waie
-we, -wi -wei -weiu -we, -wi -weie
-o, -wo -woi -woiu -o, -wo -woie
-u -ui -uiu -u -uie
Liczba mnoga
Uzaunak Razyiunak Balyunak Zabaunak Morcunak
-was -wa -waw -was -waie
-wes -we -wew -wes -weie
-wos -wo -wow -wos -woie
-us -u -u -us -uie

Przymiotnik

Końcówką przymiotnika w mianowniku l. pojedynczej jest -k (r. męski), -ke (r. żeński), -kwe (r. nijaki), -s (l. mnoga). W przypadkach zależnych jest ona opcjonalna i odmienia się jak zaimek cek/ce/kwe/cis, np.

N. lyedasyik celyep
G. lyedasyi celyepei lub lyedasyicei celyepei
Uzaunak Razyiunak Balyunak Zabaunak Morcunak
-k -cei -caw -cei -ce
-ke -ciei -ciu -cem -ciwe
-kwe -kwei -kweiu -kwe -kweie
-s -ci -ciw -cis -cie

Czasowniki

gr. I gr. II gr. III gr. IV być
bezokolicznik -ac -ec -ic -wac ac
czas teraźniejszy
1. sg -am -em -em -uiem ame
2. sg -asya -esya -esya -uiesya amesya
3. sg -a -e -i -wa a
1. pl -ama -ema -ema -uiema amema
2. pl -aca -eca -eca -uieca ameca
3. pl -a -e -i -wa a
czas przeszły
1. sg -aw -aw -iw -waw maw
2., 3. sg -awa -awa -iwa -wawa mawa
1., 2., 3. pl -awas -awas -iwas -wawas mawas
czas przyszły
1. sg -ne -ne -ne -uine amne
2. sg -nesya -nesya -nesya -uinesya amnesya
3. sg -ne -ne -ne -uine amne
1. pl -nema -nema -nema -uinema amnema
2. pl -neca -neca -neca -uineca amneca
3. pl -ne -ne -ne -uine amne
tryb rozkazujący
2., 3. sg -ai - - -ui mak
1. pl -aime -me -me -uime makme
2., 3. pl -aice -ce -ce -uice makce

Stronę bierną i zwrotną tworzy się za pomocą enklityki syis, a tryb przypuszczający końcówką -vin.

Interesujący jest tu przypadek słów "pić" i "jeść" o wspólnym bezokoliczniku fiwac. Czasowniki te różnią się odmianą: fi-wac "pić" należy do koniugacji IV, a fiw-ac "jeść" do koniugacji I.

Słowniczek

liedajski polski
uzaunak mianownik
razyiunak dopełniacz
balyunak celownik
zabaunak biernik
morcunak miejscownik
celyep język
najlyota zwierzę
juvar książka
razyec pochodzić
virak liczny
zabak bierny
balyic korzystać
uzac nazywać się
morcic znajdować się
pluraw liczba mnoga
lurma wielość
kabez ziemniak
cek ten
ce ta
kwe to
cis ci, te
fiwac pić
fiwac jeść
morcwac uczyć
ac być