Język jakubiański

Język jakubiański Iαvטбıαח φʒαц
Sposoby zapisu:	alfabet kubuski
Typologia:	SVO, w pytaniach VSO
W Dianie
Utworzenie:	Spiritus w ~2006
Cel utworzenia:	Język dla Jakubii
Używany w :	Jakubia, Kübek, Findeja, Ferrerro, Tapania, Rüssia, Konfederacja Stanów Północnych, Albërta
Liczba użytkowników	~15 000 000
Klasyfikacja:	języki nadpsilańskie języki jakubiańskie język jakubiański
Status urzędowy
Język urzędowy :	Jakubia, Kübek
Język pomocniczy :	Ferrerro, Tapania, Konfederacja Stanów Północnych, Albrëchta
Oficjalna regulacja:	Lakedemon d' Jakubian Frall, autor
Kody
Conlanger–3	dnl.jkb.spr
Przykład
Çlevé e çlün’i  verßé çlevé, çë vell ma-pa lenné vell vid çlün’i; in vell nez hull kar, rent nez ßandell fak e trent vell kar fervë. Çlevé vell ßod kü çlün’i: ‘Diké nall më, kej vida, çë fervë maronâ feßé nur çlün’i. Çlün’i vëll ankori: ‘Ekôtré, çlevé – dikëll näll nôll, kej vidoh, kej fervë, môll ßâ ta lenné nur kot nur en ill. E çlevé mâ-pa lenné.’. Çlevé vell ekôt çe e vell var prë plant-nëßé.
Lista conlangów

Język jakubiański (jkb. Iαvטбıαл φʒαц [jakubʲã fʁaj]) - należący, wraz z spyroplitańskim i forgockim, do nadpsilańskiej rodziny językowej, język stworzony przez Spiritusa w ~2006r.

Język jakubiański jest językiem fleksyjnym. Podstawowy szyk zdania to SVO, a w pytaniach VSO.

Historia tworzenia

Historię tworzenia jakubiańskiego dzielimy na 8 etapów:

1. Okres stworzenia (~2005/2006) - szybki rozwój noobowatych słówek i podstaw gramatyki.

2. I okres wegetacji (~2006-2008/2009) - praktyczne zapomnienie, rzadkie zmiany.

3. Okres nooblangu (2008/2009-2011) - okres tworzenia francuzikowo-polskawego potworka, nierządzącego się żadnymi konkretniejszymi zasadami. Autor do dzisiaj pamięta, jak płynąc statkiem po morzu śródziemnym, robił starszemu bratu kartkówki z tego języka. Z tego okresu zachowały się najstarsze pisane źródła na temat jakubiańskiego (jkb. 1.0)

4. II okres wegetacji (2011- VIII 2013) - praktyczne zapomnienie, rzadkie zmiany.

5. I Okres odrodzenia (VIII 2013-XII 2013) - zapisanie jakubiańskiego IPA'ą, ustandaryzowanie gramatyki, rozwój słownictwa, sztuki, historii i kultury. Z tym okresem wiąże się pozbycie większości noobowatego słownictwa, ale z niektórymi autor nie mógł się rozstać (kavall - kawa, alell - ulica), niektóre po prostu pozmieniał za pomocą procesów fonetycznych(1kb 2.0).

6. II Okres (XII 2013-I 2014) - Wywalenie lenicji, standaryzacja fonetyki i gramatyki, reset ortografii, rozwój palatalizacji, powstanie słownika, szybki rozwój literatury.

7. III okres wegetacji (I 2014-IV 2014) - Ponowne zapomnienie, początek tworzenia po kolei nowych niewypalonych pomysłów na conlangi, z których obecny jakubiański wiele czerpie.

8. Jakubiański współczesny (IV 2014-obecnie) - restart projektu na podstawie kilku ciekawych spostrzeżeń podczas robienia conlangów.

Fonetyka

Samogłoski

	Przednie		Tylne
	Niezaokrąglone	Zaokrąglone	Niezaokrąglone	Zaokrąglone
Przymknięte	/i/	/y/ <ú>	/ɯ/ <í>	/u/
Środkowe	/ɛ/ <e>, <ai>	/ø~œ/ <ó>	/ʌ/ <é>	/ɔ/ <o>, <au>
Środkowe nosowe	/ɛ̃/ <em>, <en>, <im>, <in>, <aim>, <ain>		/ɔ̃/ <om>, <on>, <um>, <un>, <aum>, <aun>
Otwarte	/a/ <a>
Otwarte nosowe	/ã/ <am>, <an>

Spółgłoski

	Wargowe	Zębowe	Zadziąsłowe	Podniebienne	Miękkopodniebienne	Języczkowe	Krtaniowe
Nosowe	/m/ <m>	/n/ <n>
Zwarte	/p/ /b/	/t/ <t>, /d/ <d>			/k/ <k> /g/ <g>
Szczelinowe	/f/ <f> /v/ <v>	/s/ <s>, <ç> /z/ <z>, <c>	/ʃ/ <çh> /ʒ/ <ch>	/ç~ɕ/ <ś> /ʝ~ʑ/ <ź>	/x/ <ck>	/ʁ/ <r>	/ɦ/ <h>
Półotwarte				[j] <j>, <ll>
Boczne szczelinowe		/ɬ/ <sl>, /ɮ/ <zl>
Boczne aproksymanty		/l/ <l>
Drżące		/r/ <rr>

Fonetyka dialektyczna

Samogłoski

Dialekt z Jakuba

	Przednie		Tylne
Przymknięte	/i/	/y/ <ú>	/ɯ/ <í>	/u/
Przymknięte nosowe			/ʊ̃/ <om>, <on>, <um>, <un>, <aum>, <aun>
Środkowe	/ɛ/ <e>, <ai>	/ø/ <ó>	/ʌ/ <é>	/ɔ/ <o>, <au>
Otwarte	/a/ <a>
Otwarte nosowe	/æ̃/ <em>, <en>, <im>, <in>, <aim>, <ain>		/ɒ̃/ <am>, <an>

Dialekt z Kúbeçu

colspan=2

Porównanie

Przykład	Wymowa standardowa	Z Jakuba	Ze Spyropolis	Południowa	Północna	Z Kúbeçu	Amfiańska	Findejska	Znaczenie
alell	/aˈlɛj/	/aˈlɛj/	/ɑːˈlɛj/	/ˈaːlɛʎ/	/aˈlej/	/ˈɑːlɛʎ/	/ˈɑːləʎ/	/aˈleɪ̯/	ulica
Kúbeç	/kyˈbɛs/	/cyˈbɛs/	/kʏˈbɛs/	/ˈkyβɛz/	/kyˈβes/	/kʏˈbɛt͡s/	/kyˈβɛsː/	/kyˈbes/	Państwo w Amfiatrii
solançè	/sɔˈlãs/	/soˈlɒ̃s/	/soːˈlɐ̃s/	/ˈsoːlãs/	/soˈlãs/	/ˈsoːlãs/	/ˈsoːlʊ̃z/	/soˈlə̃s/	taczka
impatronat	/ɛ̃patʁɔˈnat/	/ẽpatʁoˈnat/	/ẽːpatʁoːˈnat/	/ˈɛ̃patroːnat/	/ẽpatʁoˈnat/	/ˈẽːpatʁoːnat/	/ˈẽpatʁoːnat/	/ə̃patrʌˈnat/	ustrój polityczny Jakubii

Alfabet i ortografia

Aa

Ää

Ââ

Pp

Tt

Kk

Ee

Ëë

Êê

Ff

Ss

Ii

Litery ä ë ï ö ü wzięły się od dyftongów ae, ee, ie, oe, ue. Litery â ê î ô û pochodzą zaś od au, eu, iu, ou, uu.

Litery ç, ß i ş to ligatury т', ʒ' i c', które przeszły wiele zmian.

Rzeczownik

Rzeczownik jakubiański odmienia się przez liczbę i przypadek. Teoretycznie istnieje rodzaj męski i żeński, który jednak zanikł, choć ma znaczenie przy wybieraniu sufiksów przypadków, liczby mnogiej i przymiotników.

Deklinacja rzeczowników

Deklinacja -C tematowa z samogłoską akcentowaną przednią

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Nominativus	-	-'i
Accusativus	-an	-an'i
Locativus	-all	-äll
Instrumentalis	-en	-en'i
Vocativus	-eßé	-erëll

Deklinacja -V tematowa z samogłoską akcentowaną przednią

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Nominativus	-	-ell
Accusativus	-ll	-ell
Locativus	-ll	-ell
Instrumentalis	-n	-n'i
Vocativus	-ßé	-rëll

Deklinacja -é tematowa z samogłoską akcentowaną przednią

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Nominativus	-	-ell
Accusativus	-nné	-nnëll
Locativus	-ll	-ell
Instrumentalis	-nné	-nnëll
Vocativus	-ßé	-rëll

Deklinacja -C tematowa z samogłoską akcentowaną tylną

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Nominativus	-	-'i
Accusativus	-on	-on'i
Locativus	-oll	-ôll
Instrumentalis	-on	-on'i
Vocativus	-oßé	-orêll

Deklinacja -V tematowa z samogłoską akcentowaną tylną

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Nominativus	-	-ull
Accusativus	-ll	-ull
Locativus	-ll	-ull
Instrumentalis	-n	-n'i
Vocativus	-ßé	-rêll

Deklinacja -é tematowa z samogłoską akcentowaną tylną

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
Nominativus	-	-ull
Accusativus	-nné	-nnêll
Locativus	-ll	-ull
Instrumentalis	-nné	-nnêll
Vocativus	-ßé	-rêll

Przymiotnik i przysłówek

Przymiotniki i przysłówki jakubiańskie tworzy się za pomocą odpowiednich sufiksów.

Deklinacja przymiotników

Deklinacja -C tematowa z samogłoską akcentowaną przednią

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Nominativus	-et	-eçi
Accusativus	-en	-en'i
Locativus	-ell	-ëll
Instrumentalis	-en	-en'i
Vocativus	-eßé	-erëll

Deklinacja -V tematowa z samogłoską akcentowaną przednią

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Nominativus	-ll	-ell
Accusativus	-ll	-ell
Locativus	-ll	-ell
Instrumentalis	-n	-n'i
Vocativus	-ßé	-erëll

Deklinacja -C tematowa z samogłoską akcentowaną tylną

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Nominativus	-ot	-oçi
Accusativus	-on	-on'i
Locativus	-oll	-ôll
Instrumentalis	-on	-on'i
Vocativus	-ßé	-orêll

Deklinacja -V tematowa z samogłoską akcentowaną tylną

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Nominativus	-ll	-ull
Accusativus	-ll	-ull
Locativus	-ll	-ull
Instrumentalis	-n	-n'i
Vocativus	-ßé	-rêll

Przysłówki

Wybór przyrostka przysłówkowego

	Samogłoska akcentowana przednia	Samogłoska akcentowana tylna
Temat na -C	-ë	-e
Temat na -V	-ê	-u

Stopniowanie przymiotników i przysłówków

	Przymiotnik	Przysłówek
Stopień równy	vadet	vadë
Stopień wyższy ogólny	vadet-trë	vadë-trë
Stopień równy poszczególny	vadet-trëz	vadë-trëz
Stopień najwyższy ogólny	nadervadet	nadervadë
Stopień najwyższy poszczególny	nadervadetez	nadervadëz

Czasownik

Czasownik w jakubiańskim odmienia się przez:

• 3 osoby
• 2 liczby
• 4 tryby
• 8 czasów (2 fleksyjne i 6 analitycznych)

Czas

Dasé Trankell Cemblell - Czas Teraźniejszy Prosty

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
1. os.	mova	movoh
2. os.	movë	movë
3. os.	movâ	movi

Używany:

-Przy omawianiu ogólnych stałych stanów i czynności. Ëredi vïra â 8:00. - Codziennie wstaję o 8:00.

-Gdy mowa jest o ogólnych prawidłach, prawach i zasadach. Nena â mßeße ámâ suhall. - Woda w morzu jest słona.

-Opcjonalnie, przy opisywaniu ogólnych prawd historycznych, gdy z kntekstu wynika, że mówimu o przeszłości. Erïk XVII ámâ kron â 5226 an. - Eryk XVII zostaje w królem w 5226 roku.

-Czasami przy mówieniu o przyszłości. Vegë va kü miredoh. - Wkrótce idę do biblioteki.

Dasé Trankell Ovell - Czas Teraźniejszy Współczesny

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
1. os.	am mov/ám mov	amoh mov/ámoh mov
2. os.	amë mov	amë mov/ámë mov
3. os.	amâ mov/ámâ mov	ami mov/ámi mov

Używany:

-Gdy mówi się o czynnościach wykonywanych w tym momencie. Am va kü vlêredoh - Idę do kwiaciarni.

-Gdy mówi się o czynnościach jednorazowych, pierwszych w życiu. Int am vid, çet kal cë. - Pierwszy raz coś takiego widzę.

-Przy mowie o naszych chwilowych zajęciach. Am krir magistermiré. - Jestem w trakcie pisania pracy magisterskiej.

Dasé Pironnell Damblell Enkorell - Czas Przeszły Określony dokonany

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
1. os.	movemmé	movemmé
2. os.	movenné	movenné
3. os.	mov	movi

Używany:

-Gdy mówi się o przeszłości dokonanej w konkretnym czasie i ewentualnie miejscu. Tudi ßaçetemmé plen'i. - Kupiłem dzisiaj masło.

-Przy dokonanych czynnościach historycznych. Eßé Plü bonemmé â 5142 an. - Eßé Plü urodziła się w 5142 roku.

Dasé Pironnell Damblell Enkorell-pa - Czas Przeszły Określony Niedokonany

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
1. os.	vellemmé mov	vellemmé mov
2. os.	vellenné mov	vellenné mov
3. os.	vell mov	vëll mov

Używany:

-Gdy mówi się o przeszłości niedokonanej w konkretnym czasie i ewentualnie miejscu. Â 7:00 vellemmé miß tent'i. - O 7:00 myłem zęby.

-Przy niedokonanych czynnościach historycznych. Â 4982 an â Jakubia vell vë ßogé nur kron. - W 4982 roku w Jakubii panowała niechęć wobec króla.

Dasé Pironnell Damblell-pa Enkorell - Czas Przeszły Nieokreślony Dokonany

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
1. os.	hädemmé mov	hädemmé mov
2. os.	hädenné mov	hädenné mov
3. os.	häd mov	hädi mov

Używany:

-Gdy mówi się o przeszłości ogólnie dokonanej. Ferë dü ta masfer? - Zrobiłeś zadanie?

Dasé Pironnell Damblell-e-Enkorell-pa - Czas Przeszły Nieokreślony niedokonany

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
1. os.	hädemmé vë mov	hädemmé vë mov
2. os.	hädenné vë mov	hädenné vë mov
3. os.	häd vë mov	hädi vë mov

Używany:

-Gdy mówi się o przeszłości ogólnie niedokonanej. Häd vë va e häd vë vid alell. - Szedłem i oglądałem ulicę.

Dasé Sivoll Enkorell - Czas Przyszły Dokonany

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
1. os.	venemmé mov	venemmé mov
2. os.	venné mov	venné mov
3. os.	ven mov	veni mov

Używany:

-Przy mowie o dokonanych planach na przyszłość i ogólnie o przyszłości dokonanej. Kej vennemmé vë ßandet, venemmé vé spisonaser. - Gdy będę duży, zstanę austronautą.

Dasé Sivoll Enkorell-pa - Czas Przyszły Niedokonany

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
1. os.	venemmé vë mov	venemmé vë mov
2. os.	venné vë mov	venné vë mov
3. os.	ven vë mov	veni vë mov

Używany:

-Przy mowie o dokonanych planach na przyszłość i ogólnie o przyszłości niedokonanej. Venemmé vë kü ßaçetoh. - Pójdę do sklepu.

Tryb

• Tryb oznajmujący - Podstawowy tryb w zdaniu. Np. Μirë miré - Czytasz książkę.
• Tryb rozkazujący - Wyraża rozkaz, życzenie. Tworzony za pomocą zaimka osoby i bezokolicznika, jednak zaimek można pominąć, jeśli odbiorca rozkazu wynika kontekstu. Np.: Mairé tuplacé! - Przyjdź tutaj!
• Tryb życzący - Wyraża chęć, pragnienie, życzenie. Tworzony poprzez partykułę Net. Np.: Net sant amâ ta nom - Święć się imię twoje.
• Tryb przypuszczający - Wyraża przypuszczenie, tezę. W przeciwieństwie do polszczyzny nie jest używana w charakterze rozkazu (Przeczytałbyś jakąś książkę!) lub prośby (Chciałbym powiedzieć...), ponieważ w tych zdaniach użyty zostanie tryb życzący. Tworzymy go poprzez partykułę mer. Np.: Mer am vôllmôßé, mer vida sôçi. - Gdybym był nietoperzem, widziałbym dźwięki.

Imiesłów

W jakubiańskim występują 4 imiesłowy - czynny i bierny dokonany oraz czynny i bierny niedokonany.

Wybór sufiksu imiesłowu czynnego dokonanego

	Samogłoska akcentowana przednia	Samogłoska akcentowana tylna
Temat na -C	-evé	-ové
Temat na -V	-vé	-vé

Wybór sufiksu imiesłowu czynnego niedokonanego

	Samogłoska akcentowana przednia	Samogłoska akcentowana tylna
Temat na -C	-even	-ovon
Temat na -V	-ven	v -von

Wybór sufiksu imiesłowu biernego dokonanego

	Samogłoska akcentowana przednia	Samogłoska akcentowana tylna
Temat na -C	-a	-o
Temat na -V	-lla	-llo

Wybór sufiksu imiesłowu biernego niedokonanego

	Samogłoska akcentowana przednia	Samogłoska akcentowana tylna
Temat na -C	-an	-on
Temat na -V	-llan	-llon

Słowotwórstwo

Sufiksy słowotwórcze

Sufiksy słowotwórcze

	Zaczenie	Przykład
-at	Narzędzie, przedmiot służący do czegoś, owoc pracy	kopré - kopać, kopat - łopata; ßodré - mówić, ßodat - język (część ciała)
-ver	Zbiór czegoś, duża liczba	dir - drzewo, dißev - las; mäsdoh - dom, mäsdohver - osiedle
-ian	Mieszkaniec, przymiotnik własny	Jakub - (miasto) Jakub, Jakubian - Jakubianin, jakubiański; Polia - Polska, Polian - Polak, polski
-ia	Nazwa własna, państwo, kraina	Jakub - (miasto) Jakub, Jakubia - Jakubia; Psil - Psil, Psilia - Nadpsilania
-e	Sufiks feminizujący	senlé - płeć, senlë - kobieta;