Język stablaski

Z Conlanger
Skocz do: nawigacja, szukaj
Стабзлаз
(Stabzlaz)
Sposoby zapisu: cyrylica
Typologia: SVO, w pytaniach VSO
Faktycznie
Utworzenie: Spiritus w 2013
Ilość mówiących 1
Status urzędowy
Oficjalna regulacja: Spiritus
Kody
Conlanger–3 dnl.stb.spr
W Dianie
Używany w : Kyremylia
Ilość mówiących ok. 700 000
Klasyfikacja: języki butu
  • języki rapaskie
    • język stablaski
Status urzędowy
Język urzędowy : Kiremilia
Oficjalna regulacja: Нападий Кьремлаз Фарагий Пагад
Kody
MTF-5225 BUT-RAP-STB
Przykład
{{{tekst jaki}}}
{{{tekst u}}}
Transliteracja
{{{transliteracja}}}
Lista conlangów


Fonetyka

Każda samogłoska stablaskiego, prócz и oraz ь posiada wariant zwykły i jotowany - zmiękczający. Dla stablaskiego systemu spółgłoskowego typowym są palatalizajce, dwa sonanty oraz duża liczba afrykat. Spółgłoski tracą dźwięczność w wygłsoie. Fonotaktyka stablaskiego dopuszcza sylaby o budowie (C)(C)(C)V(C)(C)(C)

Samogłoski

Litery Morfonem Akcentowane po spółgłosce twardej Akcentowane po spółgłosce miękkiej Nieakcentowane po spółgłosce twardej Nieakcentowane po spółgłosce miękkiej W wygłosie
а, я [ä] [ä] [ä] [ʌ] [ɛ] [ä]
ь [ə] [ɜ] [ɛ] [ə] [ɛ] [ɨ]
ы, ї [ɨ] [ɨ] [i] [ɪ̈] [ɪ] [ɨ]
е, є [ɛ] [ɜ] [ɛ] [ə] [ɛ] [e]
и [i] [ɨ] [i] [ɪ̈] [ɪ] [ɪ]
о, ё [ɔ] [ɔ] [œ] [ə] [œ] [o]
у, ю [u] [u] [y] [ʊ] [ʏ] [ʊ]

Spółgłoski

Wargowe Wargowo-zębowe Dziąsłowe Zadziąsłowe Dziąsłowo-podniebienne Podniebienne Miękkopodniebienne Języczkowe Krtaniowе
Nosowe [m] м [n] н
Boczne aproksymanty [l] л, [l̩] ьл [ʟ] љ
Boczne szczelinowe [ɬ] сл, [ɮ] зл
Zwarto-boczne szczelinowe [t͡]ɬ] ћ, [d͡ɮ] ђ
Zwarte [p] п, [b] б [t] т, [d] д [k] к, [g] г
zwarto-szczelinowe [t͡s] ц, [d͡z] ѕ [t͡ʃ] ч, [d͡ʒ] џ [t͡ɕ] ць, [d͡ʑ] ѕь [c͡ç] чь, [ɟ͡ʝ] џь
Szczelinowe [f] ф, [v] в [s] с, [z] з [ʃ] ш, [ʒ] ж [ɕ] сь, [ʑ] зь [ç] шь, [ʝ] жь [x] х [ʁ] ҁ [h] һ
Drżące [r] р, [r̩] ьр
Półotwarte [j] й, [ɥ] ў

Zapis jerów

Łatwo zauważyć, że spółgłoski palatalizowane zapisywane są z jerem na końcu, a sonanty z jerem na początku. Dodatkowo jerem zapisuje się szuę, jak więc przeczytać słowo np. кабыздасьл (krowa)?

W prastablaszczyźnie palatalizacja mogła być zabarwiona samogłoską (a, e, i, o, u) oraz "neutralna" to jest przyjmować wariant z szuą. Następnie szua z palatalizacją przeszła w samą palatalizację przy spółgłoskach с, з, ш, ж, ц, ѕ, ч, џ, ћ, ђ (by przejść później w spółgłoski miękkie), przed l i r przeszła w sonant oraz przy pozostałych zmieniła się w czystą szuę. Dlatego ь nie ma swojej jotowanej wersji.

Sonantyzacja szuy przed l i r jest starsza od procesu [ʲə] → [ʲ], tak więc sonanty nie zmiękczają.

Przykłady słów z jerami wraz z wymową:

кабыздасьл [kabɪ̈zdasl̩] - krowa цьгап [t͡ɕkap] - powietrze вькар [vəkar] - zwierzę палгысьр [paltɪ̈sr̩] - ręka мукаська [mʊkaɕka] - dół ватахьк [vataxək] - grupa

Udźwięcznianie i ubezdźwięcznianie grup spółgłoskowych

Stablaski ma dość konkretne zasady, co do tego, czy daną głoskę czyta się dźwięcznie, czy bezdźwięcznie:

Zbitki CC

  • Jeśli obydwie głoski są dźwięczne, wymawiamy je dźwięcznie.
  • Jeśli obydwie głoski są bezdźwięczne, wymawiamy je bezdźwięcznie.
  • Jeśli jedna spółgłoska jest dźwięczna, a druga bezdźwięczna wymawiamy je bezdźwięcznie.
  • Jeśli w zbitce występuje głoska м, н, л, љ, р, ў, й lub ү, drugą głoskę czytamy tak jak była.
  • Jeśli w zbitce występuje ҁ, zbitkę czytamy dźwięcznie
  • Jeśli w zbitce występuje x oraz głoska dźwięczna, x udźwięcznia się.
  • Jeśli w zbitce występuje h, h przechodzi (także na piśmie) w x, a jeśli w zbitce jest głoska dźwięczna, h, jako x udźwięcznia się.

Zbitki CCC

  • Jeśli wszystkie trzy głoski w zbitce są dźwięczne, wymawia się je dźwięcznie
  • Jeśli wszystkie trzy głoski w zbitce są bezdźwięczne, czytamy je bezdźwięcznie
  • Jeśli w zbitce są dwie głoski dźwięczne, zbitkę czytamy dźwięcznie.
  • Jeśli w zbitce są dwie głoski bezdźwięczne, zbitkę czytamy bezdźwięcznie
  • Jeśli x występuje w zbitce z dwoma głoskami dźwięcznymi, udźwięcznia się.
  • Jeśli h występuje w zbitce, przechodzi w x, a w zbitce z dwoma głoskami dźwięcznymi udźwięcznia się.
  • Jeśli w zbitce występuje ҁ, zbitka udźwięcznia się.
  • Jeśli w zbitce, między dwoma głoskami występuje м, н, л, љ, р, ў, й lub ү, rozbija się je poprzez ь pomiędzy pierwszą głoską a ww.

Rzeczownik

I Deklinacja

Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Rodzaj żywotny Rodzaj nieżywotny Rodzaj żywotny i nieżywotny
Absolutivus пада, хагє прадо, дасыю пади, хати

пради, дасый

Ergativus пад, хать прад, дасый пади, хати

пради, дасый

Accusativus пада, хатя праду, дасыю падай, хатяй

прадай, дасыяй

Dativus паду, хатю прадош, дасыёш падуй, хатюй

прадуй, дасыюй

Instrumentalis падой, хатёй праду, дасыю падай, хатяй

прадай, дасыяй

Essivus падєс, хатєс прадус, дасыюс падуй, хатюй

прадуй, дасыюй

Possesivus пада, хатя прада, дасыя падай, хатяй

прадай, дасыяй

Partitivus паду, хатю праду, дасыю падуй, хатюй

дасыюй, дасюй

Prepositionalis падеш, хатєш прадош, дасыёш падуш, хатюш

прадуш, дасыюш

Vocativus падо, хатё прадо, дасыё пади, хати

пради, дасый

II Deklinacja

Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Rodzaj żywotny Rodzaj nieżywotny Rodzaj żywotny i nieżywotny
Absolutivus вазил, пагарош гарёш, стабак вазилы, пагарошы

гарёшы, стабакы

Ergativus вазилы, пагарошы гарёшы, стабакы вазилы, пагарошы

гарёшы, стабакы

Accusativus вазила, пагароша гарёшу, стабаку вазилы, пагарошы

гарёшы, пагарошы

Dativus вазилаш, пагарошаш гарёшуш, стабакуш вазилаш, пагарошаш

гарёшаш, стабакаш

Instrumentalis василем, пагарошем гарёшом, стабаком вазилум, пагарошум

гарёшум, стабакум

Essivus вазилев, пагарошев гарёшов, стабаков вазилав, пагарошав

гарёшав, стабакав

Possesivus вазила, пагароша гарёша, стабака вазилав, пагарошав

гарёшав, стабакав

Partitivus вазилу, пагарошу гарёшу, стабаку вазилу, пагарошу

гарёшу, стабаку

Prepositionalis вазилаш, пагарошаш гарёшуш, стабакуш вазилаш, пагарошаш

гарёшаш, стабакаш

Vocativus вазило, пагарошо гарёшо, стабако вазилы, пагарошы

гарёшы, стабакы

III Deklinacja

Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Rodzaj żywotny Rodzaj nieżywotny Rodzaj żywotny i nieżywotny
Absolutivus таць, кась капь, тать таци, каси

капи, тати

Ergativus тац, кас кап, тат таци, каси

капи, тати

Accusativus таця, кася капи, тати таци, каси

капи, тати

Dativus тацяш, касяш капиш, татиш тациш, касиш

капиш, татиш

Instrumentalis тацєм, кацєм капєм, татєм тацим, касим

капим, татим

Essivus тацєй, касєй капєй, татєй тацяй, касяй

капяй, татяй

Possesivus таця, кася капя, татя тацяй, кася

капя, татя

Partitivus таци, каси капи, тати таци, каси

капи, таси

Prepositionalis тацяш, касяш капиш, татиш тациш, касиш

капиш, татиш

Vocativus тацє, касє капє, татє таци, каси

капи, тати

Czasownik

Liczba pojedyncza Liczba mnoga
1.os./ 2.os. 3.os. 1.os. Inclusivus 1.os. Exclusivus 2.os. 3.os.
Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze
Bezokolicznik/small> вадер
Czas teraźniejszy вада вадач вадаш ваду вадуч вадуш вады вадыл вадыт вад'ав вадачы вадашы вадаву вадачу вадашу вадув вадучы вадушы вадыв вадыл вадыт
Czas przeszły dokonany вадышам вадышчам вадышам вадышув вадышчув вадышув вадыш вадышч вадыш вадышым вадышчым вадышым вадышмы вадышчы вадышмы вадышыв вадышчыв вадышыв вадшы вадышчы вадышы
Czas przeszły niedokonany вадывам вадывчам вадывшам вадывуш вадывчуш вадывшуш вадыв вадывч вадывш вадывым вадывчым вадывшым вадывмы вадывчы вадывшы вадывыш вадывчыш вадывшыш вадывы вадывчы вадывшы
Czas przyszły dokonany вадыгам вадыгчам вадыгшам вадыгуш вадыгчуш вадыгшуш вадыг вадыгч вадыгш вадыгым вадыгчым вадыгшым вадыгмы вадыгчы вадыгшы вадыгыш вадыгчыш вадыгшыш вадыгы вадыгчы вадыгшы
Czas przyszły niedokonany вадыхам вадыхчам вадыхшам вадыхуш вадыхчуш вадыхшуш вадых вадыхч вадыхш вадыхым вадыхчым вадыхшым вадыхмы вадыхчы вадыхшы вадыхыш вадыхчыш вадыхшыш вадыхы вадыхчы вадыхшы
Rodzaj żywotny Rodzaj nieżywotny
Imiesłów czynny
Imiesłów czynny przeszły dokonany
Imiesłów czynny przyszły dokonany
Imiesłów bierny
Imiesłów bierny przeszły dokonany
Imiesłów bierny przyszły dokonany
Liczba pojedyncza Liczba mnoga
1.os./ 2.os. 3.os. 1.os. Inclusivus 1.os. Exclusivus 2.os. 3.os.
Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze Podmiot Dopełnienie bliższe Dopełnienie dalsze
Czas teraźniejszy
Czas przeszły dokonany
Czas przeszły niedokonany
Czas przyszły dokonany
Czas przyszły niedokonany
Imiesłów czynny
Imiesłów czynny przeszły
Imiesłów czynny przyszły
Imiesłów bierny
Imiesłów bierny przeszły
Imiesłów bierny przyszły

Przymiotnik

I Deklinacja

Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Rodzaj żywotny Rodzaj nieżywotny Rodzaj żywotny i nieżywotny
Absolutivus пшадык, вятык дапядыв, сагвалыв пшадывы, вятывы

дапятывы, сатвалывы

Ergativus пшадав, вятав дапядыв, сатвалыв пшадвы, вятвы

папядвы, сатвалвы

Accusativus пшадав, вятав дапядав, сатвалав пшадвы, вятвы

папядвы, сатвалвы

Essivus</smsall> пшадыс, вятыс дапядыс, сатвалыс пшадсы, вятсы

дапядсы, сатвалсы

Pozostałe пшадавш, вятавш дапядувш, сатвалувш пшадавшы, вятавшы

дапядавшы, сатвалавшы

II Deklinacja

Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Rodzaj żywotny Rodzaj nieżywotny Rodzaj żywotny i nieżywotny
Absolutivus катик, влазик лавий, давзий катє, влазє

лавє, давзє

Ergativus катик, влазик лавий, давзий катє, влазє

лавє, давзє

Accusativus катяй, влазяй лавий, давзий катє, влазє

лав'є, давзє

Essivus</smsall> катяй, влазяй лавяй, давзяй катєй, влазєй,

лавєй, давзєй

Pozostałe катяйш, влазяйш лавийш, давзийш катийш, влазийш,

лавийш, давзийш