Autor Wątek: Język nadbużański  (Przeczytany 138 razy)

Offline Emilando

Język nadbużański
« dnia: Styczeń 22, 2020, 14:52:02 »
Zacząłem na poważnie bawić się w językotwórstwo i stworzyłem póki coś prostego. No to krótka teoria powstania:

Język nadbużański (ndb: nádbužéńscyj), czasami także nazywany podlaskim (ndb. pódĺescyj) używany wzdłuż środkowego odcinka Bugu i w południowym Podlasiu, rozwinął się z zachodniosłowiańskich korzeni językowych, ale uległ wpływom następujących języków: wschodniosłowiańskich (pełnogłos, słownictwo, rozwój jerów przy [j], zanik wołacza), litewskiego (słownictwo) a później także niemieckiego (słownictwo i niektóre konstrukcje gramatyczne, dyftongizacja długich samogłosek przymkniętych). Wykształcił także swoje wyjątkowe cechy (zlanie mocnych jerów w ö, rozwój grup ke, ge, ky, gy, rotacyzm [g]). Jest zazwyczaj umieszczany w grupie języków zachodniosłowiańskich bez dalszych grup.

Rozwój od języka prasłowiańskiego w kolejności chronologicznej:
PS *TołT, *TorT, *TełT, *TerT > TölöT, TöröT, TölöT, TöřöT gdzie T oznacza dowolną spółgłoskę
PS olT-, orP, or!P- > łaT-, raP- rö!P- gdzie P oznacza dowolną spółgłoskę miękką a !P twardą.
PS ǫ > [ũ]
PS > [e] (zapisane jako ě)
PS *ь̥, *ъ̥ > [œ] (zapisane jako ö, miękkość przed dawnym *ь̥ pozostaje)
PS *tj, *dj > c, dz
PS *gP- > çP- (dźwięk [ç] zapisany jako kz)
PS *-Tk- > -Tç-
PS ā, ē, ę̄, ī, ō, ū, ų̄, ȳ > á, é, ę́, ˊai, ó, au, ąu, ai
PS *xvě, *xvi > çvě, çvi
PS *r̥, *ŕ̥, *l̥, *ĺ̥ > ru, ře, lu, le (przy czym czasami te grupy mogą ulec metatezie)
PS *v > [ʋ] (zapisane jako w)
PS *-mˊV- > -mńV- gdzie V oznacza dowolną samogłoskę.
PS TogöT, TegöT > TodzöT, TedzöT
PS VgV > VrV (prócz sytuacji wywołanej przez przedrostek)
PS *bˊ, *mˊT, *pˊ, *vˊ > b, mT, p, v [v]
Później:
ke, ky, ge, gy > ce, cy, dze, dzy
sˊ, zˊ > š, ž
čˊ, džˊ > č, dž
g > [ɦ] (zapisane jako h)
ę́ > ą (tylko w niektórych gwarach i j. literackim)
-łT-, -ł > -ŭT-, -ŭ
-ĺT-, -ĺ > -lT-, -l
Jery jotowane rozwinęły się jak w językach wschodniosłowiańskich.
Przegłos lechicki oczywiście nie zaszedł.

Obecny system fonetyczny w języku literackim:
Samogłoski ustne:
Przednie Środkowe Tylnie
i             ɪ (y)         u

e (é, ě)                  o (ó)

ɛ (e), œ (ö)            ɔ (o)

               a            ʌ̞ (á)
Samogłoski nosowe: ʌ̞̃ (ą), ɛ̃ (ę), ũ (ų)
Dyftongi właściwe (z długich samogłosek): ai, au, ãũ̯ː (ąu)

Spółgłoski (w kwadratowym nawiasie alofony i obce głoski):
p, b          t, d           c (ť), ɟ (ď)        k, [g]
               ts (c), dz    tʃ (č), dʒ (dž)
               s, z            ʃ (š), ʒ (ž)   
f, v                           ç (kz)              x (ch)      ɦ (h)
m            n               ɲ (ń)               [ŋ (n)]
w (ŭ)       l, ɫ (ł)        ʎ (ĺ)
               r               r̝ (ř)
ʋ (w)                        j

Obecny alfabet:
a ą á b c č d ď dz dž e ę é ě f h ch i ai j k kz l ĺ ł m n ń o ó ö p r ř s š t ť u ų ŭ au ąu v w y z ž
Dwuznaki i dyftongi ai, au, ąu są traktowane jak osobne litery.

Później będzie trochę gramatyki i jakiś tekst, na razie możecie napisać co o tym sądzicie.

« Ostatnia zmiana: Styczeń 22, 2020, 20:47:39 wysłana przez Emilando »
 
Pochwalili: Kazimierz

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 589
  • Pochwalisze: 145 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Język nadbużański
« Odpowiedź #1 dnia: Styczeń 22, 2020, 15:10:24 »
Hej!

Super, dawno nie było slawlangu! Fonetyka ciekawie wygląda, ale da się to na mapie umiejscowić. Jak wygląda gramatyka poza wołaczem? Czasownik typowo północnosłowiański?

Przydałby się jakiś tekst.

Co do leksyki - polecam https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Por%C3%B3wnanie_j%C4%99zyk%C3%B3w_sztucznych

Offline Emilando

Odp: Język nadbużański
« Odpowiedź #2 dnia: Styczeń 22, 2020, 15:24:36 »
W języku prócz wołacza nie ma jeszcze celownika (jak w polskiej gwarze białostockiej), jest on zastępowany konstrukcją dopełniacza z przyimkem dĺa (nie mówimy więc jak po polsku kupię prezent Bartkowi, tylko kupę prezént dĺa Bártkza. Czasowniki są typowo północnosłowiańskie, chociaż obecny jest dawny czas zaprzeszły. Póki co jestem na etapie tłumaczenia "Ojcze Nasz" na nadbużański, może jeszcze dziś będzie.
« Ostatnia zmiana: Styczeń 22, 2020, 15:47:47 wysłana przez Emilando »
 
Pochwalili: Henryk Pruthenia

Offline Emilando

Odp: Język nadbużański
« Odpowiedź #3 dnia: Styczeń 22, 2020, 17:34:21 »
Módlitwa Páńskza

Ojče Naš, któryš jest w ńebe,
Švęť šę aimńe Twé;
Přaijď króĺestwo Twé; 
Bąuď woĺá Twá jako w ńebe, tak i na švěťe.
Chĺěba našéro powšédńero dáj nám dišáj;
I odpušť dĺa nas našé vyny,
Jako i my odpuštámy našaim vainowájcom;
I ńe wóď nas na pokaušeńe;
Aĺe nas zbáv ode złéro.
Bo Twé jest króĺestwo, potųra i chwáła na vecy.
Amen.
 

Offline Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 169
  • Pochwalisze: 49 razy
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Język nadbużański
« Odpowiedź #4 dnia: Styczeń 22, 2020, 18:03:27 »
IMHO za daleko na południe na wpływy litewskie, które zresztą w słowiańskich zazwyczaj są typu substratowego, a nie zapożyczenia. Zastanawiam się też, w jaki sposób uzasadnisz zachodniosłowiańskość języka w kontekście lokalizacji - tamte okolice to raczej domena wschodniosłowiańskich :)
 

Offline Emilando

Odp: Język nadbużański
« Odpowiedź #5 dnia: Styczeń 22, 2020, 18:27:06 »
Język pierwotnie znajdował się nieco bardziej na zachód. Załóżmy, że przesunął się w obecne tereny po wojnach mongolskich, które oczyściły ten teren z ludności i zostały zajęte językowo przez nadbużański. Zresztą i tak to nie jest język czysto zachodniosłowiański - takie rzeczy jak np. jery jotowane, czy grupy typu TolT rozwinęły się jak w wschodniosłowiańskich. Można się pokusić o stwierdzenie, że leży na granicy obu grup.
 
Pochwalili: Борівой

Offline ɈʝĴ

Odp: Język nadbużański
« Odpowiedź #6 dnia: Styczeń 22, 2020, 20:28:57 »
Nigdzie chyba nie było to sprecyzowane, jaki dźwięk daje ř?
Jest to czeskie [r̝], wschodnie [rʲ], polskie [ʒ] czy może coś innego?
P.S. Fajny język, dyftongi w slawlangach to zawsze duży plus :)
 

Offline Emilando

Odp: Język nadbużański
« Odpowiedź #7 dnia: Styczeń 22, 2020, 20:44:52 »
Znak ř brzmi jak po czesku. Widocznie zapomniałem dać do tabeli.
« Ostatnia zmiana: Styczeń 22, 2020, 20:46:41 wysłana przez Emilando »
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 589
  • Pochwalisze: 145 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Język nadbużański
« Odpowiedź #8 dnia: Styczeń 22, 2020, 22:14:59 »
IMHO za daleko na południe na wpływy litewskie, które zresztą w słowiańskich zazwyczaj są typu substratowego, a nie zapożyczenia. Zastanawiam się też, w jaki sposób uzasadnisz zachodniosłowiańskość języka w kontekście lokalizacji - tamte okolice to raczej domena wschodniosłowiańskich :)
Wszystko da się nagiąć:P

A tak to deceniam kolegę, szkoda, że jest aż taki nadmiar polskich kognatów.