Autor Wątek: Pytania różne (polszczyzna)  (Przeczytany 200183 razy)

Offline Feles

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #270 dnia: Lipiec 07, 2012, 15:13:18 »
Polskie oddawanie angielskich samogłosek w zapożyczeniach jest tak cudownie chaotyczne: mecz ale laptop, sory ale łiski...
Batman, ale Spajdermen

anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Offline Wedyowisz

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #271 dnia: Lipiec 07, 2012, 15:41:23 »
"W" w "stawać", "czuwać", "trawić", "krwawić" to jakaś pozostałość po aspekcie częstotliwym czy jakiejś innej jednostce gramatycznej? (Od "stać", "czyć", ~"tracić", "krew") Domyślam się, że to mogłoby być bardzo stare.

A jak z innymi zkończonymi na "wać/wić" - bawić, mówić, krzewić, krzywić...

("ować" zresztą zostało jako częsta końcówka bezokolicznika dla słów obcych, a "-yw-" jest powszechne dla urabiania aspektu niedokonanego)

krzewić, krwawić, krzywić to czasowniki odimienne.

trawić, bawić  to pierwotne kauzatywy od truć, być (por. pić:poić, żyć:goić, *plyti:pławić, wrzeć:warzyć)

Osobną grupę stanowią stawać, dawać, czuwać, bywać, gdzie wg Słownika prasłowiańskiego -v- jest rozszerzeniem wstawianym niekiedy przed sufiksem je/ati ("podstawową funkcją formacji -je--ati- było tworzenie czasowników duratywnych w opozycji do perfektywnych, np. dajǫ dajati : damь dati, stojǫ stojati : stanǫ stati, jem’ǫ jьmati : jьmǫ jęti"). Wiele ntt. nie ma, ale "podstawy ie. tej formacji [tj. -vaje--vati] widoczne w typie byvajǫ, davajǫ, stavajǫ (ie. bheu-, dō-u-, stā-u-).
« Ostatnia zmiana: Lipiec 07, 2012, 15:43:25 wysłana przez pittmirg »
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Noqa

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #272 dnia: Lipiec 09, 2012, 01:27:41 »
Bardzo smakowita odpowiedź.
Czyli drugie w w krwawić to jest to duratywne (nawet mimo braku opozycji z perfektywnym) rozszerzenie?

Cytuj
trawić, bawić  to pierwotne kauzatywy od truć, być (por. pić:poić, żyć:goić, *plyti:pławić, wrzeć:warzyć)

A takich przykładów można gdzieś znaleźć więcej? Niezmierniem zaciekawion.
« Ostatnia zmiana: Lipiec 09, 2012, 01:41:31 wysłana przez Mścisław Kulmatycki »
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline Wedyowisz

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #273 dnia: Lipiec 14, 2012, 19:24:01 »
Bardzo smakowita odpowiedź.
Czyli drugie w w krwawić to jest to duratywne (nawet mimo braku opozycji z perfektywnym) rozszerzenie?

Nie, to drugie "w" w tym wyrazie pochodzi z przymiotnika krwawy, jakem zresztą napisał.

Cytuj
Cytuj
trawić, bawić  to pierwotne kauzatywy od truć, być (por. pić:poić, żyć:goić, *plyti:pławić, wrzeć:warzyć)

A takich przykładów można gdzieś znaleźć więcej? Niezmierniem zaciekawion.

Jeszcze jest mrzeć:morzyć i w sumie lec:łożyć (z trochę inną wymianą). Generalnie jest to plon moich rozmyślań i wertowania słownika Borysia, nie wiem, gdzie można by znaleźć listę.
« Ostatnia zmiana: Lipiec 14, 2012, 20:59:24 wysłana przez Feles »
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Feles

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #274 dnia: Lipiec 14, 2012, 21:10:02 »
Może też nieść : nosić, leźć : łazić, marznąć : mrozić, stygnąć : studzić?
(Taka lipna rekonstrukcja na szybko: nes-ti : nosī-ti, lēǵ-ti : lōǵī-ti, mr̥ǵ-noN-ti : morǵī-ti, stūg-noN-ti : stoudī-ti (?))

anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Silmethúlë

  • Gość
Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #275 dnia: Lipiec 14, 2012, 21:42:52 »
/g/ w „stygnąć” to chyba polska innowacja, czeski ma na przykład „stydnout”, ogólnie to dyskusja o tym była już kiedyś na starym forze…
 

Offline Noqa

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #276 dnia: Lipiec 14, 2012, 22:36:38 »
"nieść : nosić, leźć : łazić" to akurat zwykłe pary dok/niedok., bez związku z kauzatywem, chyba że jak czegoś nie widzę.
A reszta rzeczywiście. Cholernie to zróżnicowane, jest li jakaś drobna szansa, że to mogło być słowotwórcze? W sensie, że taki prasłowianin mógł sobie, gdy go ochota na to wzięła, zrobić sobie z czasownika jego formę kauzatywną?
(Powiedzcie, że tak, kauzatyw je mój oblubieniec)
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline Feles

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #277 dnia: Lipiec 14, 2012, 23:24:57 »
Może niekoniecznie Prasłowianin, ale Praindoeuropejczyk na pewno.

anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Offline Noqa

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #278 dnia: Lipiec 14, 2012, 23:28:00 »
Hip-hip-hura.
Od dzisiaj nie jest Polakiem, ja jestem Praindoeuropejczykiem.
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline Wedyowisz

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #279 dnia: Lipiec 16, 2012, 11:47:03 »
Może niekoniecznie Prasłowianin, ale Praindoeuropejczyk na pewno.

Podobnie skonstruowane czasowniki kauzatywne występują rzeczywiście w pozostałych podrodzinach IE, np. sit:set w angielskim (od PG sitjanan:satjanan), w sanskrycie (bhū- "być, istnieć" → bhāv-ay-; e. g. bhāvayati "sprawia, że coś jest"; √budh- budzić się > prabodhayanti "budząca, tj. powodująca przebudzenie"), greckie phobeō "odganiam, odstraszam" pochodzi od kauzatywu czasownika, którego kontynuantem jest słowiańskie biec.

Jeszcze z polskich przykładów: siedzieć:sadzić, przy-wyknąć:uczyć, *bъděti:budzić. Studzić to faktycznie kauzatyw, a mrozić Boryś uznaje za derywat rzeczownika mróz (morzъ); nie wiem, czy można taki derywat jakoś formalnie odróżnić od kauzatywu (podobne: меркнуть:mroczyć).

----------------------------------------------

Jaka jest geneza takiego a nie innego szyku w wyrażeniu "łaski bez", to coś starego czy jakaś nowoczesna frywolność?
« Ostatnia zmiana: Lipiec 16, 2012, 12:10:34 wysłana przez pittmirg »
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Noqa

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #280 dnia: Lipiec 16, 2012, 15:37:51 »
Dzięki. A pewnie konkretnych zasad wedle, których się to odbywało nikt nie sformułował?
Bo wygląda na to, że są przynajmniej ze 3 typy formowania go.
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline varpho :Ɔ(X)И4M:

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #281 dnia: Lipiec 16, 2012, 17:04:28 »
Jaka jest geneza takiego a nie innego szyku w wyrażeniu "łaski bez", to coś starego czy jakaś nowoczesna frywolność?

to jest tzw. szyk ODS ["od dupy strony"].
K̥elHä wet̥ei ʕaK̥un kähla k̥aλai palhʌ-k̥ʌ na wetä
śa da ʔa-k̥ʌ ʔeja ʔälä ja-k̥o pele t̥uba wete
Ѫ=♥ | Я←Ѧ
 

Offline Wedyowisz

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #282 dnia: Lipiec 17, 2012, 00:42:25 »
Jaka jest geneza takiego a nie innego szyku w wyrażeniu "łaski bez", to coś starego czy jakaś nowoczesna frywolność?

to jest tzw. szyk ODS ["od dupy strony"].

Ale na przodku je łaska, nie dupa :p
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 154
  • Thanked: 35 times
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #283 dnia: Lipiec 20, 2012, 18:15:43 »
Nie śmiejcie się z głupiego chyba pytania, ale dlaczego po śląsku "książka" to "kniga", "kniżka" (tekst zaświadczony - tak mówiła moja prababcia)? Wygląda mi na czechizm, ale to "g" (kiedy zaszło w czeskim g > h?)... A jakoś nie wydaje mi się, że jest to wyjątek od standardowego polskiego "księga" (w sensie że tylko na Śląsku nie powstała polska forma). Druga podana przeze mnie forma wydaje mi się kalką z polskiego.
 

Offline Vilène

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #284 dnia: Lipiec 20, 2012, 18:28:27 »
Nie śmiejcie się z głupiego chyba pytania, ale dlaczego po śląsku "książka" to "kniga", "kniżka" (tekst zaświadczony - tak mówiła moja prababcia)?
A z której części Śląska jest twoja babcia? Nie przypadkiem z tej, na której leży Będzin i Sosnowiec?