Autor Wątek: Etymologie w polskim  (Przeczytany 157666 razy)

Offline Todsmer

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 218
  • Pochwalisze: 73 razy
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #630 dnia: Czerwiec 21, 2015, 17:24:43 »
Nie byłbym taki pewny, że nie mają nic wspólnego, nie takie rzeczy (upodobnienia) się działy ;)
 

Silmethúlë

  • Gość
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #631 dnia: Czerwiec 21, 2015, 19:32:36 »
OK, chyba brzmi sensownie. Czyli, że społeczny to jakieś sъ- + polъ + -ka (= spółka) + -ьnъ → sъpolъčьnъ?
« Ostatnia zmiana: Czerwiec 21, 2015, 19:34:49 wysłana przez Silmethúlë »
 

Offline Todsmer

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 218
  • Pochwalisze: 73 razy
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #632 dnia: Czerwiec 21, 2015, 21:16:52 »
Mam jeszcze jeden pomysł, może głupi. Co z położyć? Przecież mamy również słowo spółkować na przykład (które co prawda może pochodzić od spółki, ale może też w drugą stronę?). Samo słowo półka od położenia może pochodzić, więc to byłby może analogiczna derywacja?

A położyć oczywiście z po- i łożyć, drugie z lec, leżeć, legać.
« Ostatnia zmiana: Czerwiec 21, 2015, 21:19:34 wysłana przez Todsmer »
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #633 dnia: Czerwiec 21, 2015, 22:01:03 »
Półka nie może w żaden sposób pochodzić od położenia, bo utworzona jest od rdzenia *pol- i ma kognaty w całej słowiańszczyźnie, zaś położyć pochodzi od rdzenia *leg-. Nie ma przecież problemu ze znaczeniem spółka i spółkować, bo znaczeniem pierwotnym jest ogólne 'razem bycie', choć sekundarny znaczeniowy aspekt 'bycia we dwoje' musiał być najwyraźniej już ogólnosłowiański, skąd sch. spol 'płeć'.
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #634 dnia: Czerwiec 22, 2015, 08:00:51 »
OK, chyba brzmi sensownie. Czyli, że społeczny to jakieś sъ- + polъ + -ka (= spółka) + -ьnъ → sъpolъčьnъ?

Przy rzutowaniu na prasł. tak wychodzi. Btw w XVI w. był też rzeczownik r. m. społek „towarzystwo, społeczność, wspólnota”.
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline matriksoft

  • Wiadomości: 75
  • Catkitty
    • Matriksoft
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #635 dnia: Czerwiec 22, 2015, 08:45:48 »
Wyjaśni mi ktoś pochodzenie 'cmentarz'/'smętarz'? I czy jest to jakoś powiązane z 'smętny' i 'smutny'?
void.
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #636 dnia: Czerwiec 22, 2015, 08:54:32 »
Wyjaśni mi ktoś pochodzenie 'cmentarz'/'smętarz'? I czy jest to jakoś powiązane z 'smętny' i 'smutny'?

Słowo cmentarz podpisało listę Volksetymologii, stąd smętarz itp.
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Obcy

  • Chwała Semienowi i Hordenowi!
  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 812
  • Pochwalisze: 32 razy
  • Zarządca Kontynentu Istanbudzkiego
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #637 dnia: Czerwiec 22, 2015, 09:51:49 »
Mnie z kolei zaciekawił wyraz "smutek" - z dziwną denazalizacją, zapewne wpływ czeski.
Jednak tych zbohemizowanych wyrazów jest o wiele więcej, niż można byłoby się spodziewać, a nawet te, których byśmy na pierwszy rzut oka nie podejrzewali: http://www.staff.amu.edu.pl/~hjp/teksty/Siat2.pdf.

Swoją drogą, podobną dziwnością jest unosowienie w wyrazie "cmentarz" (od łac. coemētērium) i zniknięcie "e". Na ten temat polecam artykuł: http://obcyjezykpolski.pl/?p=504
« Ostatnia zmiana: Czerwiec 22, 2015, 09:59:19 wysłana przez Obcy »
Mogę mieć swój własny głupi podpis nawet wtedy, gdy mam bana.
 

Offline Vilène

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #638 dnia: Czerwiec 22, 2015, 14:23:23 »
Swoją drogą, podobną dziwnością jest unosowienie w wyrazie "cmentarz" (od łac. coemētērium) i zniknięcie "e". Na ten temat polecam artykuł: http://obcyjezykpolski.pl/?p=504
> Zdaniem Aleksandra Brücknera z kolei niewykluczone, że literkę n- dodano później do cmentarza pod wpływem starofrancuskiej formy cimentire, co wymawia się [simãtir].

Pewnie Dynozaur mnie pożre za podważanie autorytetu Miszcza, ale jak dla mnie to tłumaczenie jest przekombinowane. Spodziewam się raczej że to -n- wpadło pod wpływem poprzedzającej je spółgłoski nosowej*, co jest typową zmianą fonetyczną zachodzącą w różnych językach, por. np. rumuńskie genuculus → genunchi czy minutus → mănunt → mărunt.

* zapewne najpierw przez nasalizację /e/ pod wpływem sąsiadującego /m/, a następnie desynchronizację nosowego /ẽ/ w /ẽn/.
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 741
  • Pochwalisze: 251 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #639 dnia: Czerwiec 22, 2015, 14:47:04 »
To zwykła kontaminacja z cementem, spotykana już w późnej łacinie.
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jeśli widzisz zoomersa - strzelaj bez zastanowienia. I oby ci ręka nie zadrżała.
 

Offline Widsið

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #640 dnia: Czerwiec 23, 2015, 19:58:11 »
Czy toponimiczna (-)Łęka to wariant "łąki"?
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 741
  • Pochwalisze: 251 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #641 dnia: Czerwiec 23, 2015, 21:26:13 »
Trochę nie, trochę tak.

Etymologicznie to oznacza "teren zakrzywiony" (od łęk - łuk, łękawy - zakrzywiony [też przen. "niegodziwy"]), ale z czasem się zaczęło to z "łąką" trochę mieszać.

Niemniej, hitlerowskie Scharfenwiese jest bez sensu.
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jeśli widzisz zoomersa - strzelaj bez zastanowienia. I oby ci ręka nie zadrżała.
 

Offline Vilène

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #642 dnia: Czerwiec 23, 2015, 21:47:47 »
Głupie pytanie: mamy w polskim takie słowo jak polszczyzna, ale inne słowiańskie mają raczej polština bądź podobnie. Skąd to -z- u nas?
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #643 dnia: Czerwiec 24, 2015, 00:23:42 »
Zmieszanie przyrostka *-ina z rzadszym przyrostkiem *-izъna, który występuje np. w rosyjskim, stąd u Lenina Детская болезнь левизны.
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Vilène

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #644 dnia: Czerwiec 24, 2015, 00:34:56 »
Zmieszanie przyrostka *-ina z rzadszym przyrostkiem *-izъna
Czyli to pytanie było jeszcze głupsze niż myślałam. Słodko.