Cytat: mijero w Luty 07, 2025, 20:23:38 obsłużnik (obsłużny < obsługa) – operator (podawałem teże działalnik, ale to byłoby ot działalny s -alny, składającym się chyba z łac. -al- + pol. -ny, co byłoby wzięte ot przym. naturalny < naturalis, generalny < generalis itp.)
wysługa – funkcja (pomyślane radszej w niematematycznym znaczeniu, nu ale to matematyczne w zasadzie sięga takiego)
wysłużnik (wysłużny < wysługa) – funkcjonał

Słowo algebra ma dosłownie oznaczać spojenie.

Dziękuję za propozycje, jednak mam pewne uwagi dotyczące zaproponowanych słów "operator," "funkcja" i "funkcjonał" jako pojęć matematycznych. W kontekście matematyki te terminy mają precyzyjne definicje:

• Operator to odwzorowanie pomiędzy przestrzeniami.
• Funkcjonał to odwzorowanie od przestrzeni do ciała.
• Funkcja to odwzorowanie pomiędzy ciałami.

Dlatego proponowane odpowiedniki nie oddają w pełni znaczenia tych pojęć. Ważne jest, aby przy tworzeniu wysokopolskich odpowiedników uwzględnić te matematyczne definicje.

Jeśli chodzi o słowo "algebra," określenie "spojenie" brzmi interesująco, ale powstaje pytanie, jak nazwać wtedy algebraika? Może lepiej byłoby rozważyć termin "spójznawstwo" lub coś podobnego.

Czy ktoś ma inne pomysły lub propozycje?

Cytat: Świętopełk Kowalski w Luty 06, 2025, 18:33:53Brakuje mi do mojego słownika jeszcze wysokopolskich odpowiedników dla (...) funkcji (odwzorowanie chyba nie pasuje, to bardziej angielskie "mapping"), funkcjonału i operatora.

Cytat: Świętopełk Kowalski w Luty 08, 2025, 19:48:03W kontekście matematyki te terminy mają precyzyjne definicje:

• Operator to odwzorowanie pomiędzy przestrzeniami.
• Funkcjonał to odwzorowanie od przestrzeni do ciała.
• Funkcja to odwzorowanie pomiędzy ciałami.

Coś tu się nie sgadza. Albo otwzorowanie ,,chyba nie pasuje", albo jest ,,precyzyjną definicją". Wydaje się, że powinno ci wystatczyć przydanie przymiotników, aby otróźnić otwzorowania ot siebie, np. otwzorowanie miedzyprzestrzenne, otwzorowanie przestrzenno-cielesne, otwzorowanie miedzycielesne.

Nie wiem jaka łucz przyświeca spolszczaniu słów, skoro nie starać się pochycić znaczenia pierwotnego. Czy robi jakąś róźnicę nazywanie słowem swoim, skoro pojęcie dalej pozostaje pojmowane w późdnym wązkim znaczeniu? Czy coś się zasadniczo zmienia w rozumieniu?

Cytat: mijero w Luty 09, 2025, 12:20:56Wydaje się, że powinno ci wystatczyć przydanie przymiotników, aby otróźnić otwzorowania ot siebie, np. otwzorowanie miedzyprzestrzenne, otwzorowanie przestrzenno-cielesne, otwzorowanie miedzycielesne.

Tak

Moje, wskrzeszając staropolski czasownik odnośnie raczej czynu nienawistnego niż tylko samego uczucia takowego:
hejtować – żurzyć [się], hejtowanie – żurzenie, hejt – żurza, hejter – żurca/żurzec

współtowarzysz - współlokator (tak moja babcia mówi)

Cytat: Świętopełk Kowalski w Luty 21, 2025, 12:19:59współtowarzysz - współlokator (tak moja babcia mówi)

A nie jednak spółnajemca (który nie zawsze okazuje się bliskim towarzyszem w tym samym lokalu)?

Mój:
lokal - najma (od najmować, wzorem ujma od ujmować)

kukułki - cookies

Mój jednym słowem z biologii:
LUA "ostatni powszechny przodek organizmów"- wszechprzodek

rozmównik - telefon (od słupek alarmowo-rozmówny)

Cytat: Świętopełk Kowalski w Marzec 05, 2025, 18:18:52rozmównik - telefon (od słupek alarmowo-rozmówny)

W tym wątku nowosłów rozmównik już się zapodał, jak podpowiada nam wyszukiwarka, no to może odbitką słowotwórczą (która często zapewnia osiągnięcie homomorfii znaczeniowej między niesłowiańskim pierwosłowem a wysokopolskim nowosłowem) daległos.

oprawiać kogo - (cieszyńskie) operować kogo

Cytat: dziablonk w Marzec 09, 2025, 20:58:21oprawiać kogo - (cieszyńskie) operować kogo

Ciekawe, czy można jakieś inne wyrazy również zastąpić podobnie brzmiącymi, ale rodzimymi wyrazami (tak jak w islandzkim tækni jest rodzimym wyrazem, mimo że brzmi podobnie do duńskiego i już niegermańskiego wyrazu teknik - a więc jest podobieństwem fonosemantycznym).

Cytat: Świętopełk Kowalski w Marzec 11, 2025, 11:32:31

Cytat: dziablonk w Marzec 09, 2025, 20:58:21oprawiać kogo - (cieszyńskie) operować kogo

Ciekawe, czy można jakieś inne wyrazy również zastąpić podobnie brzmiącymi, ale rodzimymi wyrazami (tak jak w islandzkim tækni jest rodzimym wyrazem, mimo że brzmi podobnie do duńskiego i już niegermańskiego wyrazu teknik - a więc jest podobieństwem fonosemantycznym).

Oczywiście, że tak, można, zachowując homomorfię znaczeniową, przetłumaczyć analogią fonosemantyczną na polski np. angielskie stress jako stręk (alternacją od stręczyć), zaś, wnosząc poprawkę, stressor jako stręczec (wzorem bodziec).

Mój z rzadkim dzisiaj przyrostkiem -iszcze:
labirynt - błądziszcze (od błądzić za czeskim bludiště)