Słownik:Język alduryncki: Różnice pomiędzy wersjami
Wygląd
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| (Nie pokazano 183 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 3: | Linia 3: | ||
| słownik języka = Słownik języka aldurynckiego | | słownik języka = Słownik języka aldurynckiego | ||
| nazwa u = język alduryncki | | nazwa u = język alduryncki | ||
| nazwa własna u = Aldurinsk | | nazwa własna u = Aldurins Sprāg (Aldurinsk) | ||
| informacje ogólne = Informacje | | informacje ogólne = Informacje | ||
| twórca f = Wodzin w 2020 | | twórca f = Wodzin w 2020 | ||
| alfabet = Alfabet łaciński | | alfabet = Alfabet łaciński | ||
| liczba słów f = | | liczba słów f = ? (593 sprawdzonych) | ||
}} | }} | ||
{{Artykuł|Język alduryncki}} | |||
==A== | ==A== | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || etymologia || uwagi | ||
|- | |- | ||
| | | Absolutzion, -en n || absolucja, rozgrzeszenie || ''łac.'' absolūtiō > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Achte, ''-en'' ż || wygnanie, banicja || *ąhtu > ahta > achte > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | aechten (aechtete, geaechten) || wygnać || *ąhtijan > ahtian > aechten > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | achten (achtete, geachten) || uważać || *ąhtōn > ahtan > achten > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Achtung, ''-en'' ż || uwaga, ostrożność, skupienie || ''st.ald.'' ahtunge > achtunge > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Adam, — m || ''imię męskie'' (Adam) || ''łac.'' Adam > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Adaver, -n m || bocian || *ōdabor > adabor > adaber || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | aetzen (atz, geaetzen) || paść, karmić (zwierzęta) || *attjan > attian > aetten > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| Auland | | af || ''pot.'' ale, lecz || zob. ''afer'' || | ||
| | |- | ||
| n | | Afent, -en n || wieczór || *ābanþ > abanth, abandh > abenth, abendh > || skr. ''Aft.'' | ||
| | |- | ||
| | | Afentmat, Afentmaete m || kolacja || ''zob.'' Afent + Mat || | ||
| | |- | ||
| afer || ale, lecz || *afer(ą?) > afer, afera > afer, afere > afer || zob. ''af'' | |||
|- | |||
| aft || prawdziwy || *aiwahaft > āhaft > āft, aft > || | |||
|- | |||
| Afthoid, -en n || prawda || ''zob.'' aft + -hoid || | |||
|- | |||
| after + ''C.'' I || za (kimś, czymś), po (kimś, czymś) || *aftar > after, efter > after > || | |||
|- | |||
| after + ''C.'' II || według, podług || *aftar > after, efter > after > || np. Godspell '''after''' h. Johannes - Ewangelia '''według''' św. Jana | |||
|- | |||
| forwar || ''przest.'' zaprawdę, do prawdy, zaiste, prawdziwie || for- + war; kalka niem. fürwahr/hol. voorwaar || zob. warlijk | |||
|- | |||
| oin I || jeden || *ain > ān > ain > || | |||
|- | |||
| oin II || pewien, jakiś || *ain > ān > ain > || | |||
|- | |||
| oin III || ''gw.'' rodzajnik nieokreślony || *ain > ān > ain > || oin, oine, oin <br> w języku literackim rodzajnik nieokreslony nie występuje | |||
|- | |||
| oinfold I || pojedynczy, jeden raz || oin + -fold || zob. ''ains'' | |||
|- | |||
| oinfold II || jeden raz || oin + -fold || | |||
|- | |||
| oinfold III || łatwy, prosty, nieskomplikowany || oin + -fold || | |||
|- | |||
| Oinhoid, blm n || jedność || oin + -hoid || | |||
|- | |||
| inladen (inladet, geinladen) || zapraszać || in- + laden || zob. ''invitern'' | |||
|- | |||
| ains || (jeden) raz || - || - || zob. ''ainfold I'' | |||
|- | |||
| aere || już || *airi > āri > aere > || | |||
|- | |||
| Aekse, -n m|| siekiera, topór || *akusi > aksi > aexe > || | |||
|- | |||
| Al, -en m || węgorz || *āl > āl, al > al > || | |||
|- | |||
| Albion, blm m || Albion, ''poet.'' Brytania, Anglia || łac. ''Ablion'' || | |||
|- | |||
| ald, aelder, aeldest || stary || *ald > ... > || | |||
|- | |||
| Aldfader, -n m || dziad || aldfader > ... > || | |||
|- | |||
| Aldmuder, -n ż || babka || aldmōder > aldmouder > || | |||
|- | |||
| aldurinsk || alduryncki || m || - || skr. ''ald.'' | |||
|- | |||
| Adurins Sprāg || język alduryncki || m || - || a. ''Aldurinsk'', skr. ''Ald.'' | |||
|- | |||
| Aldurinz || Alduryncja (hist. państwo, region) || n || - || | |||
|- | |||
| Aldenburg || Oldenburg (miasto) || n || - || | |||
|- | |||
| all, -e || cały (w lp.), wszyscy (w lm.) || *all > ... > || | |||
|- | |||
| alles || wszystko || - || - || | |||
|- | |||
| allster || wszędzie || - || - || | |||
|- | |||
| allzeid || zawsze, ciągle, cały czas || - || - || | |||
|- | |||
| Almōse || jałmużna || ż || Almōse || | |||
|- | |||
| Amerika, blm n || Ameryka || hol. Amerika > || | |||
|- | |||
| Amestelle || ''rzad./przest.'' Amstel (rzeka) || n || - || | |||
|- | |||
| Amstel || Amstel (rzeka) || n || - || | |||
|- | |||
| Amsteldam || Amsterdam/Ostrodom (miasto) || m || - || | |||
|- | |||
| an + ''C.'' || na, nad (położenie); nad (często w nazwach miast)|| *ana > ana > ane > || np. ''Frankford '''am''' Main'' - ''Frankfurt '''nad''' Menem'' | |||
|- | |||
| Ande, -n ż || kaczka || *anad > anda > ande > || | |||
|- | |||
| ond- || ??? || *anda- > and- > and-, und- > || ''gw.'' and- // por. niem. ent- / hol. ont- | |||
|- | |||
| ondbinden || rozwiązywać || ond- + binden || | |||
|- | |||
| ondhoivden (ondhoivdete, geondhoivden) || ściąć (głowę) || ond- + Hoived + -en || | |||
|- | |||
| Ondhoivdung, -en n || ścięcie (kara śmierci) || ondhoivden || | |||
|- | |||
| anther || inny || *anþar > anthar > anther, andher, ander > || | |||
|- | |||
| Andrik, -er m || kaczor || *anadrekō > anadreka, andreka > andreke, andrike, aendrike > || | |||
|- | |||
| ondwarden (ondwardet, geondwarden) || odpowiadać, odpowiedzieć || ond- + Ward + -en || | |||
|- | |||
| Anke, blm ż || smalec || *ankwō > anko > anke > || | |||
|- | |||
| Appel, -n m || jabłko, ''przest./poet.'' owoc || *applu > appla > appel > || | |||
|- | |||
| Appelkuch, -en n || szarlotka, ciasto jabłkowe || Appel + Kuch || | |||
|- | |||
| Apostel || Apostoł || m || Apostel || od łac. ''apostolus'' | |||
|- | |||
| Arbeid || ''przest.'' praca || ż || Arbeid || ''zob.'' Werk | |||
|- | |||
| arbaeden (arbaedet, gearbaeden) || pracować (przede wszyskim fizycznie) || arbaidijan > arbādian > arbaeden || ''zob.'' werken | |||
|- | |||
| Ārende || ''przest.'' wiadomość || ż || Ærenden || zob. ''Spell' | |||
|- | |||
| Brijf, -e m || list || śr.hol. brief > || ''Brijf an + C. ...'' - ''list do...'' | |||
|- | |||
| arm || biedny, ubogi || - || - || | |||
|- | |||
| arman || litować się, mieć litość, mieć miłosierdzie || - || - || arman + ''C.'' - litować się '''nad''' | |||
|- | |||
| Armel || rękaw || m || Armeln || | |||
|- | |||
| Armelkanal || La Manche, kanał angielski || m || - || zob. ''Ængliskanal'' | |||
|- | |||
| Armid || bieda, ubóstwo || ż || - || | |||
|- | |||
| armijan || ubożeć || - || - || | |||
|- | |||
| arz- || arcy- || - || - || od [[Język Bergrama|staroald.]] ''arch-'', ''arc-'', od łac. ''archi-'' | |||
|- | |||
| Arzbiskop || arcybiskup || m || Arzbiskopis || skr. ''Abp.'' | |||
|- | |||
| Arzbiskopdōm || archidiecezja, arcybiskupstwo || n || Arzbiakopdøme || | |||
|- | |||
| Arzherzog || arcyksiążę || m || Arzherzogan || | |||
|- | |||
| As, –en m || jesion || *ask > ask > as > || | |||
|- | |||
| Asse, -n f || popiół || *askā > aska > asse > || | |||
|- | |||
| Assgard || Asgard || n || - || | |||
|- | |||
| at + ''B.'' || o, w (czas) || - || - || | |||
|- | |||
| Athem, blm m || oddech, dech, tchnienie || *āþm > athm, adhm, athem, adhem > athem, adhem > || | |||
|- | |||
| athmen (athmende, geathmen) || oddychać, odetchnąć, tchnąć || Athem || | |||
|- | |||
| Aeue || owca (samica) || *awi > auui > aeue > || zob. Skaf | |||
|- | |||
| Oige, -n ż || oko || *augā > āga > aige ? || | |||
|- | |||
| auk || też, również || - || - || por. ''noch II'' | |||
|- | |||
| Aula || wyspa || ż || Aulan || skr. ''A.'' <br> f. skrócona od ''Auland'' | |||
|- | |||
| Auland || wyspa || n || Aulandan || skr. ''A.'' | |||
|- | |||
| Auto, -s n || auto, samochód || niem. Auto > || | |||
|- | |||
| Automobil, -en n || ''przest.'' samochód || fr. automobile > || | |||
|} | |} | ||
| Linia 87: | Linia 192: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |||
| Edmond || ''imię męskie'' (Edmund) || m || Edmunds, Edmunden || ''niem./ang.'' Edmund > || | |||
|- | |||
| aines || pewnego razu, kiedyś (w nieokreślonym czasie) || - || - || | |||
|- | |||
| England || Anglia || n || - || | |||
|- | |||
| Egler || Angl, Anglik || m || Ænglern || | |||
|- | |||
| Englin || Anglielka || ż || Ænglinen || zob. ''Ængler'' | |||
|- | |- | ||
| | | englisk || angielski || - || - || skr. ''eng.'' | ||
| | |- | ||
| | | Ænglis Sprāg || angielski || - || - || a. ''Ænglisk'', skr. ''Æng.'' | ||
| | |- | ||
| | | Ængliskanal || La Manche, kanał angielski || m || - || zob. ''Armelkanal'' | ||
| | |- | ||
| Aesel, -n m || osioł || *asil > asil > aesel > || | |||
|- | |||
| ædel || szlachecki, arystokratyczny, ziemiański || - || - || | |||
|- | |||
| Ædel || dziedzictwo || n || - || | |||
|- | |||
| Ædelhaid || szlachectwo || n || - || | |||
|- | |||
| Ædelberd || ''imię męskie'' (Albert) || m || Ædelberds, Ædelberden || | |||
|- | |||
| Ædelmand || ''imię męskie'' (Edmund) || m || Ædelmands, Ædelmanden || | |||
|- | |||
| Ædelmann || szlachcic, rystokrata || m || Ædelmannen || zob. ''Ædelwif'' | |||
|- | |||
| Ædelrēd || ''imię męskie'' (Alfred) || m || Ædelrēds, Ædelrēden || | |||
|- | |||
| Ædelulf || ''imię męskie'' || m || Ædelulfs, Ædelulfen || | |||
|- | |||
| Ædelwif || szlachcianka, arystokratka || ż || Ædelwifen || zob. ''Ædelmann'' | |||
|} | |} | ||
| Linia 105: | Linia 234: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || etymologia || uwagi | ||
|- | |||
| Bad, -en n I || wanna || *baþ > bath, badh > bath, badh > || | |||
|- | |||
| Bad, -en n II || kąpiel || *baþ > bath, badh > bath, badh > || | |||
|- | |||
| Baed, -en n || łóżko || *badi > badi > baed > || | |||
|- | |||
| Badhuis, -en n || łaźnia || Bad + Huis || | |||
|- | |||
| Baecke, -n ż || ''gw./poet.'' strumień, potok || *baki > baki > baeke > || zob. Stroim | |||
|- | |||
| bij + C. || przy || *bī > bī > bij, by > || | |||
|- | |||
| Bije, -n ż || pszczoła || *bijā > bīa > bije, bye > || | |||
|- | |- | ||
| | | boide || obaj, obie, oba || *? > bāde > baide > boide || skr. ''b.'' | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Baiern || Bawaria (region) || niem. ''Bayern'' || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | bairisk || bawarski || Baiern || przest. ''baierns'' | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Boin, -e n || kość || *bain > bān > bain > || | ||
| | |- | ||
| m | | Bande, -n ż || taśma, bandaż, wstążka, wstęga || *band > band > bande > || | ||
| | |- | ||
| | | Bard, -en n || broda (zarost) || *bard > ... > || | ||
| | |- | ||
| Bars, -e m || okoń || *bars > ... > || | |||
|- | |||
| buien (buide, gebuien) || budować || *būan > būan > buien > || | |||
|- | |||
| Baug, -en n || ''gw./przest.'' korona, diadem || *baug > ... > || | |||
|- | |||
| Boin, -en n || fasola || *baunō > bāno > baine > || | |||
|- | |||
| Boim, -e m || drzewo || *baum > bām > baim > || | |||
|- | |||
| bedeln (bedelte, gebedeln) || żebrać || *bedulōn > bedulan > bedeln || | |||
|- | |||
| Bedler, -n m || żebrak || bedeln + -er || | |||
|- | |||
| Boit, -en m || łódź, łódka || *bait > bāt > bait || | |||
|- | |||
| Bell, -en || dzwon, dzwonek || *bellā > bella > belle, Bell > || | |||
|- | |||
| beren (bar, geberen) || nieść, nosić || *beran > beran > beren > || | |||
|- | |||
| Berg, -e/-en m || góra || *berg > ... > || | |||
|- | |||
| Bergman, Bergmaener m || górnik || Berg + Man || | |||
|- | |||
| Biur, -e || piwo || *beuʀ > beur, biur > biur > || | |||
|- | |||
| beblijven (bleiv, geblijven) || trwać, pozostać || be- + blijven || oznacza stan dłuższy niż ''blijven'' | |||
|- | |||
| bijden (beid, gebijden) || czekać || *bīdan > bīdan > bijden > || bijden + D./bijden op + C. - (czekać czegoś/czekać na coś) | |||
|- | |||
| bidten (bad, gebidten) || błagać, zaklinać || *biddjan > biddian > bidden, bitten || | |||
|- | |||
| befrijen || uwolić, uwalniać, oswobodzić, oswabadzać || be- + frij + -en || | |||
|- | |||
| begenen (beging, gebegenen) I || popełnić (przestępstwo) || be- + genen || | |||
|- | |||
| begenen (beging, gebegenen) II || obchodzić (święto) || be- + genen || | |||
|- | |||
| Begang, -en m || obchód, świętowanie || begenen, Gang (II) || | |||
|- | |||
| beginnen (begann, gebeginnen) || zaczynać, rozpoczynać || *biginnan > biginnan > beginnen > || | |||
|- | |||
| behaeben (behavde, gebehaeben) || zawierać || be- + haeben || | |||
|- | |||
| behalden (beheld, gebehakden) || utrzymywać, zachowywać || be- + halden; *bihaldan > bihaldan > behalden > || | |||
|- | |||
| bekonnen || wyznawać || be- + kunnan || ''bekonnen'' + ''C.'' (wyznawać kogoś/coś) | |||
|- | |||
| bijten (bait, gebijten) || gryźć || *bītan > bītan > bijten > || | |||
|- | |||
| Bind, -e n || związek, federacja || zob. binden || | |||
|- | |||
| binden (band, gebinden) || wiązać, zawiązywać || *bindan > bindan > binden > || | |||
|- | |||
| beraeden (beraedet, geberaeden) || przygotowywać, szykować || biraidijan > birādian > beraeden || | |||
|- | |||
| beskirmen || zachowywać, zapisywać || *biskirmijan > biskirmian > beskirmen || | |||
|- | |||
| beten || modlić się || *bedōn > bedan > beden, beten > | |||
|- | |||
| Biskop, Biskoeper m || biskup || st.hol. biskop || skr. ''Bp.'' | |||
|- | |||
| Biskopdum, -er m || diecezja, biskupstwo || biskop + -dum || | |||
|- | |||
| bloi (bloier, bloiest) || niebieski || *blāu > blā, blāu > blai, blau > || | |||
|- | |||
| Blud, blm n || krew || *blōd > blōd > bloud > || | |||
|- | |||
| Bludbad, -en n || rzeź, masakra, krwawa łaźnia || Blud + Bad || | |||
|- | |||
| blijven || zostać, pozostać, nie zmienić położenia/stanu || *bilībaną > blīban > blijven > || oznacza stan krótszy niż ''beblijven'' | |||
|- | |||
| Blum, -en m || kwiat || *blōmō > blōmo > bloume > || | |||
|- | |||
| Blute, -n ż || ofiara, żertwa, poświęcenie || *blōtą > blōta > bloute > || | |||
|- | |||
| bluten || ofiarować, składać w ofierze || Blute || | |||
|- | |||
| Boete, -n ż || pokuta || *bōtu > bōta > boute > / (boeten > ) || zob. ''Boetsakrament'' | |||
|- | |||
| boeten || pokutować || *bōtijan > bōtian > boeten || | |||
|- | |||
| Boetsakrament, -e n || spowiedź święta, sakrament pokuty i pojednania || Bute + Sakrament || | |||
|- | |||
| Boeke, -n ż || buk (drzewo) || *bōkijā > bōkia > boeke > || | |||
|- | |||
| bravants || brabancki || śr.ald. Brabant || | |||
|- | |||
| Bravanz || Brabancja (region) || śr.hol. Brabant > śr.ald. Brabant >|| rzad. ''Bravant'' | |||
|- | |||
| bringen || wziąć, zabrać ze sobą || *bringan > bringan > bringen > || bringen + ''B.'' (wziąć kogoś, coś) <br> por. ''nemman'' | |||
|- | |||
| Bruk, -en n || majtki || *brōk > brōk > brouk > || | |||
|- | |||
| Bruder, -n m || brat || *brōþer > brōther, brōdher > brouder > || | |||
|- | |||
| Broid, -en n || chleb || *braud > brād > braid > || | |||
|- | |||
| Broidlijn, -en n || bułka || Broid + -lijn || | |||
|- | |||
| Bruede, -n ż || panna młoda || *brūdi > brūdi > bruede > || zob. ''Bruedin'' | |||
|- | |||
| Bruedger, -n m || ''gw.'' pan młody || *brūdigumō > brūdigumō > bruedgume + -er > || zob. ''Bruedgum'' | |||
|- | |||
| Bruedgum, -er m || pan młody || *brūdigumō > brūdigumō > bruedgume >|| zob. ''Bruedger'' | |||
|- | |||
| Bruedin, -en ż || ''gw.'' panna młoda || *brūdi > brūdi > bruedin || zob. ''Bruede'' | |||
|- | |||
| Bruege, -n ż || most || *bruggja > bruggia > bruegge > || | |||
|- | |||
| bruin (bruiner, bruinest) || brązowy || *brūn > brūn > bruin > || | |||
|- | |||
| Brunn, -en m || studnia || *brunnō > brunno > brunne > || | |||
|- | |||
| Brussel, blm n || Bruksela (miasto) || st.hol. Brussel > || | |||
|- | |||
| Brod, blm m || bulion, rosół || *broþ > broth, brodh > brod > || | |||
|- | |||
| Buecht, -en ż || zatoka || *buhti > buchti > buechte > || | |||
|- | |||
| Buge, -n ż || łuk || *bōgu > bogu > bouge > || | |||
|- | |||
| Buck, Buecke ż || książka || *bōk > bōk > bouk > || | |||
|- | |||
| Buckhuis, -en n || ''przest.'' biblioteka || Buck + Huis || por. ''Bibliothek'' | |||
|- | |||
| Buckstaf, -en n || litera || *bōkstabō > bōkstabo > boukstabe > || | |||
|- | |||
| Bul, -er m || byk || *bulō > bulo > bule, bul > || | |||
|- | |||
| Burg, Buerge n || gród || *burg > ... > || | |||
|- | |||
| Burgundie, blm ż || Burgundia (kraina, państwo hist.) || łac. Burgundia || | |||
|- | |||
| Buter, blm n || masło || *buterā > butera > butere > || | |||
|- | |||
| Buterfleig || motyl || Buter + fleigen || ''zob.'' Fifalder | |||
|} | |||
==C== | |||
{| class="wikitable" | |||
|- | |||
! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | |||
|- | |||
| Cornelis, — m || daw. ''imię męskie'' (Korneliusz) || łac. Cornelius > || rzad. Corneliss, Cornelius, zob. Kornelis | |||
|- | |||
| Christendōm || Chrześcijaństwo || n || - || | |||
|- | |||
| Christus || Chrystus || m || - || od łac. ''Chrīstus'' | |||
|} | |} | ||
| Linia 144: | Linia 416: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |||
| Dag I || dzień || m || Dagen || | |||
|- | |||
| Dag II || parlament, sejm || m/n || Dagen || | |||
|- | |||
| dagian || świtać || - || - || | |||
|- | |||
| daglik || codzienny, powszedni || - || - || daglik - daglike - daglik | |||
|- | |||
| dai || ''rodzajnik określony r. żeńskiego'' || - || dai || | |||
|- | |||
| Dal || część, fragment || m || Dalen || | |||
|- | |||
| dalian || dzielić (na części), dzielić (się), rozdzielać || - || - || dalian - daliand - gedalian | |||
|- | |||
| Dam || tama || m || Daman || | |||
|- | |||
| Dame || dama || ż || Damen || z fr. ''dame'' | |||
|- | |||
| Dan || dolina || ż || Danen || | |||
|- | |||
| Danbellin I || konwalia || ż || Danbellinen || ''gw.'' Marienbellin, Witbellin | |||
|- | |||
| Danbellin II || ''imię żeńskie'' || ż || Danbellinen || | |||
|- | |||
| Dans, -en m/n || taniec || st.fr. dense > śr.ald. danse > || | |||
|- | |||
| dansen (dansente, gedansen) || tańczyć || Dans + -en || | |||
|- | |||
| Dansdag || ''pot.'' środa || m || Dansdagen || skr. ''Ddg.''/przest. ''D:dg'' <br> zob. ''Wōdansdag'' | |||
|- | |||
| Danzig || Gdańsk || m || - || | |||
|- | |||
| dat || ''rodzajnik określony r. nijakiego'' || - || dai || ''dat'' wyparło wcześniejsze ''þet'' | |||
|- | |||
| dat gezaikst || to znaczy, tzn., to jest, tj. || - || - || skr. ''d.g.'' | |||
|- | |||
| dauian || ''gw.'' umierać || - || - || | |||
|- | |||
| -dau || ''końcówka trybu życzącego'', ''oby...'' || - || - || ''wes'''dau''''' - ''obyś'' był, ''oby'' był, ''obyście'' byli | |||
|- | |||
| Dauperung || chrzest || n || Dauperungen || | |||
|- | |||
| daupijan || zanurzać || - || - || | |||
|- | |||
| Daupije || zanurzenie || ż || Daupijan || | |||
|- | |||
| dauwijan || roztapiać, rozmrażać || - || - || por. ''meltan'' | |||
|- | |||
| Dæner || Dun, Duńczyk || m || Dænern || | |||
|- | |||
| Dænerin || Dunka (kobieta z Danii) || ż || Dænerinen || | |||
|- | |||
| Dænmark || Dania, Duń || n || - || | |||
|- | |||
| Dævel || ''gw./pot.'' diabeł, czart, bies || m || Dæveln ||zob. Divel | |||
|- | |||
| Denk || dzięki, podziękowania || n || Denke || | |||
|- | |||
| denkan || dziękować || - || - || | |||
|- | |||
| Denk Gott || dzięki Bogu || - || - || | |||
|- | |||
| denkijan || myśleć || - || - || denkijan - denkijand - gedenkijan | |||
|- | |||
| der || ''rodzajnik określony r. męskiego'' || - || dai || | |||
|- | |||
| Deufer || złodziej || m || Deufern || | |||
|- | |||
| Duir, -en n || zwierzę || *deur > dūr > duir > || | |||
|- | |||
| Distel, -n m || oset || *þistil > thistil > distel > || | |||
|- | |||
| Diuter || Niemiec || m || Diutern || zob. ''Diuterin'' | |||
|- | |||
| Diuterin || Niemka || ż || Diuterinen || zob. ''Diuter'' | |||
|- | |||
| diutsk || niemiecki || m || - || skr. ''diut.'' | |||
|- | |||
| Diuts Sprāg || język niemiecki || m || - || a. ''Diutsk'', skr. ''Diut.'' | |||
|- | |||
| Diutsland || Niemcy || n || - || od śwn. ''Diutschlant'' | |||
|- | |||
| Diuthe || głąb, głębina, głębiny || ''l.mn.'' || Diuthe || ''plurale tantum'' | |||
|- | |||
| Diuvel || diabeł, czart, bies || m || Diuveln || zob. Dævel | |||
|- | |||
| Dochter, -n ż || córka || *dohter > dochter > dochter > || | |||
|- | |||
| Dollert || Dollart (zatoka) || n || - || rzadziej ''Dollart'', ''Dollard'' | |||
|- | |||
| Dom || katedra, kościół biskupi || n || Domen || od fr. ''dôme''; zob. ''Kathedra'' i ''Domkerk'' | |||
|- | |||
| -dum, -er m || -stwo (w nazwach niektórych form państw) || *-dōm > -dōm, -thōm > doum, -thoum > || np. Herzog'''dom''' - księ'''stwo''' <br> Kaiser'''dom''' - cesar'''stwo''' | |||
|- | |||
| Domkerk || katedra, kościół biskupi || n || Domkerken || zob. ''Kathedra'', ''Dom'' | |||
|- | |||
| Dōnau || Dunaj (rzeka) || m || - || | |||
|- | |||
| Dorp || wieś || n || Dorpen || | |||
|- | |||
| Dōth || śmierć || m || Dōthan || | |||
|- | |||
| Dōthstraf || kara śmierci, egzekucja || n || Dōthstræfen || | |||
|- | |||
| Dozen || tuzin || n || Dozen || od stfr. ''dozaine'' | |||
|- | |||
| Dørpat || Tartu (miasto) || m || - || od niem. ''Dorpat''/''Dörpt'' | |||
|- | |||
| Dracke, -n m || smok || *drakō > drako, drago > drake, dracke, drage > || | |||
|- | |||
| Draum || sen, marzenie || m || Draumen || | |||
|- | |||
| draumijan || śnić || - || - || draumijan - draumijd - gedraumijan | |||
|- | |- | ||
| | | Du || ty || ??? || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | doifen (doifte, gedoifen) || chrzcić || *daupijan > dāpan, dāpian > daipen > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | dunkal || ciemny || m || - || | ||
| | |||
| m | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Dunkalness || ciemność || ż || ''poet.'' Dunkalnesse || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | dunkal-werthan || ściemniać się; ciemnieć, gasnąć, przygasać || - || - || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | durban || potrzebować || - || - || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Durbe || potrzeba || ż || Durben || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | durber || potrzebny || - || - || por. ''naud'' | ||
| | |- | ||
| | | dure || podczas, w trakcie || - || - || | ||
| | |- | ||
| | | durfan || móc, mieć pozwolenie || - || - || durfan - durfand/darfand - gedurfan | ||
| | |||
|- | |- | ||
|} | |} | ||
| Linia 218: | Linia 557: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |||
| Eidæ || chrzestna || ż || Eidæn || | |||
|- | |||
| Eie || wiek, stulecie || ż || Eian || ... + Eie, <br> np. ''guldin Eie'' - złoty wiek <br> XIX Eie - XIX wiek | |||
|- | |||
| eigan I || posiadać || - || - || eigan - eigand - geeigan | |||
|- | |||
| eigan II || swój, własny || - || - || | |||
|- | |||
| Eigner || posiadacz, właściciel || m || Eignern || | |||
|- | |||
| einhet || coś || - || - || skr. ''eht.'' | |||
|- | |||
| eiran || szanować, honorować || - || - || eiran - eirand - geeiran | |||
|- | |||
| eiskan || prosić || - || - || | |||
|- | |||
| Eithe || przysięga || m || Eithen || | |||
|- | |||
| Eithe des Mistel || ''przen. gw.'' fałszywa obietnica/przysięga || - || - || dosł. ''przysięga jemioły''; od opowieści o Baldurze | |||
|- | |||
| Elbe || Łaba || ż || - || | |||
|- | |||
| Elm || wiąz || m || Elman || | |||
|- | |||
| Ems || Amiza (rzeka) || n || - || | |||
|- | |||
| aenden || kończyć || *andijōn > andian > aenden > || | |||
|- | |||
| Aende, -n ż || koniec || *andī > andī > aende > || | |||
|- | |||
| aendlois || nieskończony, bezkresny || *andijakaus > andīlās > aendlais > || | |||
|- | |||
| Aengel, -n m || anioł || łac. angelus > st.ald. angil > aengel > || | |||
|- | |- | ||
| | | -er || ''oznacza wykonawcę czynności r. męskiego'' || - || -ern || zob. ''-in'' | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Buir, -en m || rolnik || *būr > būr > buir > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Erde, blm ż || Ziemia, ziemia (gleba, grunt) || erþu > ertha, erdha > erthe, erdhe > || zob. ''Land'' | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Erne, -n m || orzeł || *arn > arna, erna > erne > || | ||
| | |- | ||
| | | eten (at, geeten/gegeten) || jeść || *etan > etan > eten > || rzad. esen (as, geesen/gegesen) | ||
| | |- | ||
| | | eder || lub, albo || *efþau > ethē, edhē > ether, edher > || | ||
| | |- | ||
| Aegedis -sen/en ż || jaszczurka || agiþahsijā > agithis > aegethis, aegedhis, aegedis > || | |||
|- | |||
| Oire, -n n || ucho || auʀā > āra > aire > || | |||
|- | |||
| Europe, blm n || Europa || łac. Europa > śr.ald. Europa > || | |||
|- | |||
| europens || europejski || Europe || | |||
|} | |} | ||
| Linia 258: | Linia 618: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |||
| Fabel, -n ż || bajka || łac. fabula > || | |||
|- | |||
| Fader, -n m || ojciec || *fader > ... > || | |||
|- | |||
| Faderland || ojczyzna, ojcowizna, kraj pochodzenia ojca || n || Faderlanden || zob. ''Meuderland'' | |||
|- | |||
| -fald || -krotnie, po- (z liczebnikami tw. wielokrotności) || - || - || np. zwai'''fald''' - dwu'''krotnie''', '''po'''dwójnie, dwa '''razy''' | |||
|- | |||
| falden (faldet, gefaladen) || składać || *falþan, faldōn > faldthan, faldhan, faldan > falthen, faldhen, falden > || | |||
|- | |||
| fals || fałszywy || - || - || | |||
|- | |||
| Falshaid || fałsz, nieprawda || n || - || | |||
|- | |||
| for + ''B.'' || przed (kierunek) || *forē > fore > fore > || | |||
|- | |||
| for + ''C.'' || przed (położenie, czas) || *forē > fore > fore > || | |||
|- | |||
| forlaegen (forlaegte, geforlaegen) || przedkładać, uważać za ważniejsze || for + laegen || | |||
|- | |||
| fardreibian || wypędzać, przepędzać || - || - || | |||
|- | |||
| faretan || pożerać, wchłaniać || - || - || | |||
|- | |||
| fargetan || zapominać || - || - || fargetan - fargetand - gefargetan | |||
|- | |||
| farkaupijan || sprzedawać || - || - || | |||
|- | |||
| foelen (foelte, gefoelen) || odczuwać, czuć (się) || *fōlijan > fōlian > foelen > || | |||
|- | |||
| faran || prowadzić, jeździć || - || - || faran - farand - gefaran | |||
|- | |||
| Farleid || pokusa, pokuszenie, kuszenie || n || Farleide || | |||
|- | |||
| farleidan || kusić, zwodzić || - || - || farleidan - ferlid - gefarleidan | |||
|- | |||
| farmiddag || rano, przed południem || - || - || zob. ''murgin'' | |||
|- | |||
| Farmiddag || poranek, przedpołudnie, ranek || m || Farmiddagan || zob. ''Murgin'' | |||
|- | |||
| farnemman || plądrować, grabić, łupić || - || - || franemman - franamm - gefranemman | |||
|- | |||
| farwoanskijan || przeklinać, bluźnić, rzucać klątwę, rzucać oszczerstwa || - || - || | |||
|- | |||
| Farwoanskijung || klątwa, przekleństwo, oszczerstwo || n || Farwoanskijungen || | |||
|- | |||
| fel (maer, maerest) || dużo || *felu > felu > fele > // *maiʀō > māro > maere > || | |||
|- | |||
| Feld || pole || n || Feldan || zob. ''Wāg'' | |||
|- | |||
| fer (Ferre, ferest) || daleki, daleko || *ferrō > ferro > ferre, fere > || | |||
|- | |||
| Fersehe || telewizja || n || - || | |||
|- | |||
| Fest || święto || n || Feste, Festen || od niem. ''Fest'' | |||
|- | |||
| Fever, blm n || gorączka || łac. febris > śr.ald. feber > || | |||
|- | |||
| Fifalder, -n m || ''przest./gw.'' motyl || *fifaldrā > fifaldar > fifalder > ||''zob.'' Buterfleig | |||
|- | |||
| Film || film || m/n || Filme || od ang. ''film'' | |||
|- | |||
| Filmserie || serial || ż || Filmserien || | |||
|- | |||
| findan || znajdować, uważać za jakieś || - || - || np. ''Ik '''finda''' It gud'' - '''''Uważam''' to za dobre'' <br> findan - fand - gefindan | |||
|- | |||
| Fir || ogień || m || - || | |||
|- | |||
| Fisk || ryba || n || Fisken || | |||
|- | |||
| Fisker || rybak || m || Fiskern || | |||
|- | |||
| fiskian || łowić ryby || - || - || | |||
|- | |||
| Fisknetiæ || sieć rybacka || n || Fisknetiæn || również ''Netiæ'' | |||
|- | |||
| fluigen (floig, gefluigan) || latać || *fleugan > flūgan > fluigen > || | |||
|- | |||
| fluien (floi, gegluien) || uciekać || fleuhan > flūan > fluien > || | |||
|- | |||
| fleutan || unosić się (na powierzchni wody) || - || - || | |||
|- | |||
| flōan || pływać (o cieczach) || - || - || por. ''swimman'' | |||
|- | |||
| Flōd || rzeka || m || Fløde || | |||
|- | |||
| Flot || tratwa || ż || Fløse || od śr.hol. ''vlot'' | |||
|- | |||
| Flundre || flądra || ż || Flundren || od śdn. ''flundere'' | |||
|- | |||
| foegen (foegte, gefoegen) || pasować || *fōgijan > fōgian > foegen > || | |||
|- | |||
| fol || pełen, pełny || - || - || | |||
|- | |||
| Fol || źrebię || m || Folan || | |||
|- | |||
| Folmøne || pełnia Księżyca || ż || Folmønen | |||
|- | |||
| Folness || pełnia (całość) || ż || - || | |||
|- | |||
| Folk || lud, plemię || n || Folke, Folken, ''przest.'' Folkan || zob. ''Lunt'' | |||
|- | |||
| fort + ''B.'' || ''przest.'' z, od, na zewnątrz (kierunek) || forþ > forth > forth, fordh, ford > || por. ''ūt + B.'' | |||
|- | |||
| fort + ''C.'' || ''przest.'' na zewnątrz (położenie) || forþ > forth > ford > || por. ''ūt + C.'' | |||
|- | |||
| fort II || ''przest.'' precz (wykrzyknienie) || - || - || zob. ''ūt II'' | |||
|- | |||
| Ford, -en m || bród, przeprawa || *furdu > furda > furde, forde > || | |||
|- | |||
| Fordgang, -en m || ''przest.'' wyjście || ford + Gang || por. ''Uitgang'' | |||
|- | |||
| forden || ''przest.'' wyganiać, przeganiać, przepędzać || ford II || zob. ''fradreibian'' | |||
|- | |||
| forgijd || zjednoczony || - || - || | |||
|- | |||
| Forgijd Kønigraik || Zjednoczone Królestwo || n || - || skr. ''F.K.'' | |||
|- | |||
| Forgijde Staden (das Amerika/Nordamerika) || Stany Zjednoczone || n || - || skr. ''F.S.'', ''F.S.A.'', ''USA'' | |||
|- | |||
| Fōt || stopa; stopa (jedn. długości) || m || Føte || | |||
|- | |||
| Fugel, -n || ptak || *fugl > fugal > fugel > || | |||
|- | |||
| fuer + ''B.'' || dla, przez wzgląd na || *furi > furi > fuere > || np. machen etht. '''fuer''' jmd:n – robić coś '''dla''' kogoś | |||
|- | |||
| fuer + ''C.'' || za (cena), [w zamian] za || *furi > furi > fuere > || | |||
|- | |||
| før (den) Bispell || na przykład, dla przykładu || - || - || skr. ''f.B.'' lub ''f.d.B.'' | |||
|- | |||
| Førna || pstrąg || ż || Førnan || | |||
|- | |||
| Først || (suwerenny) książę || m || Førstan, Førsten || od [[Język alduryncki|ald.]] ''først'' (pierwszy); zob. ''Førstin'' | |||
|- | |||
| Førstdōm || księstwo || m || Førstdøme || skr. ''Fdm.''/przest. ''F:dm'' | |||
|- | |||
| Førstin || (suwerenna) księżna || ż || Førstinan || zob. ''Først'' | |||
|- | |||
| fragan || pytać || - || - || | |||
|- | |- | ||
| | | Frank, -en m || frank (mieszkaniec Państwa Frankijskiego) || *Franko > Franko > Franke > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Franken, blm ż || Frankonia (region) || niem. Franken > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Franken || ''hist.'' Frankowie (lud) || Frank || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Frankenrijk, blm n || ''hist.'' państwo frankijskie || Frank(en) + Rijk || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Frankford, blm m || Frankfurt (miasto) || Frank(en) + Ford || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Frankrijk, blm n || Francja || Frank(en) + Rijk || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Fru, -en ż || pani, żona, kobieta || *frawjō > fraua > frua, frau > || skr. ''Fr.'', por. ''Frua'' | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Frua, Fruen ż || pani || *frawjō > frauā > frua, frau > ||skr. ''Fr.'', por. ''Fru'' | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Frulijn, -en ż || panienka, młoda kobieta, kobieta niezamężna || Fru + -lijn || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | frarādan || zdradzać, zdradzić, wydać || - || - || | ||
| | |- | ||
| n | | frastandan || rozumieć || - || - || frastandan - frastandand - gefrastandan | ||
| | |- | ||
| | | frij || wolny (niezależny) || *frī > frī > frij > || | ||
| | |- | ||
| Frijdag || piątek || m || Frijdagen || skr. ''Fdg.''/przest. ''F:dg'' | |||
|- | |||
| Frijdōm || ''przest.'' wolność || m || - || ''singulare tantum'' <br> por. ''Frijhaid'' | |||
|- | |||
| Frijhaid || wolność || n || - || por. ''Frijdōm'' | |||
|- | |||
| Frijfrau || baronessa (tytuł) || ż || Frijfrauen || zob. ''Frijherr'' | |||
|- | |||
| Frijherr || baron (tytuł) || m || Frijherren || zob. ''Frijfrau'' | |||
|- | |||
| Frisksē || morze północne || m || - || zob. ''Nørdsē'' | |||
|- | |||
| Frisland || Fryzja || n || - || | |||
|- | |||
| frō || wczesny || - || - || | |||
|} | |} | ||
| Linia 339: | Linia 804: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || etymologia || uwagi | ||
|- | |||
| Goit, -en n || koza || *gait > gāt > gait > || | |||
|- | |||
| gehaeren (gehaerte, gehaeren) I || słuchać, być posłusznym || haeren || | |||
|- | |||
| gehaeren (haerte, gehaeren) II || należeć, być członkiem, być własnością || haeren || | |||
|- | |||
| gahaersam || posłuszny || gehaeren + -sam || | |||
|- | |||
| galian || wbijać gwóźdź/gwoździe || - || - || | |||
|- | |||
| Gallie || Galia (kraina) || ż || - || od łac. ''Gallia'' | |||
|- | |||
| Gallier || Gal (mieszkaniec Galii) || m || Galliern || | |||
|- | |||
| Gallierin || Galijka (mieszkanka Galii) || ż || Gallierinen || | |||
|- | |||
| galw || żółty || - || - || | |||
|- | |||
| genen (ging, gegenen) || iść, chodzić || *gān > ganan > ganen > || | |||
|- | |||
| Gang, -en m I || korytarz || *gang > ... > || | |||
|- | |||
| Gang, -en m II || chód, tempo || *gang > ... > || | |||
|- | |||
| Gang, -en m III || bieg wydarzeń || *gang > ... > || | |||
|- | |||
| Gans, -en ż || gęś || *gans > ... > || | |||
|- | |||
| Ganser, -n m || gąsior || Gans + -er || | |||
|- | |||
| ganz || cały, całkiem, całkowicie || *gant > gant > gant, gantz, ganz, gans > || | |||
|- | |||
| Gard || dziedziniec, ''daw./gw.'' ogród || m || Garden || por. ''Garden'' | |||
|- | |||
| Garden || ogród || m || Gardens || por. ''Gard'' | |||
|- | |||
| Garn || przędza, włóczka || n || Garnan || | |||
|- | |||
| Gasichte || twarz || ż || Gasichtan || | |||
|- | |||
| gasunt || zdrowy || - || - || | |||
|- | |||
| Gau, -en n || okręg (administracyjny), region || *gawi > gaui (n), gaua (ż) > gaeue (ż), gaue (ż) > || | |||
|- | |||
| Gedal || nieboskłon, firmament || m || - || | |||
|- | |||
| Gefecht, -en n || bitwa, potyczka || n || *gafeht > gafecht > gefecht > || | |||
|- | |||
| Gefoel, -en n || uczucie, odczucie, emocja || foelen || | |||
|- | |||
| gefoellijk || wrażliwy, uczuciowy || Gefoel + -lijk || | |||
|- | |||
| gegan || przeszły, miniony || - || - || | |||
|- | |||
| gehastiand || byle jaki, byle jak || - || - || | |||
|- | |||
| Gehait || rozkaz, polecenie || n || - || ''singulare tantum'' | |||
|- | |||
| Gemoet, -en n || ''przest.'' zgromadzenie, zebranie || moeten || | |||
|- | |- | ||
| | | genog || wystarczający || - || - || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | genog wesan || wystarczać, starczyć, być wystarczającym || - || - || | ||
| | |- | ||
| m | | Georg || ''imię męskie'' (Jerzy) || m || George, Georgen || zob. ''Jørgen'' <br> od niem. ''Georg'' | ||
| | |||
| | |||
| zob. | |||
|- | |- | ||
| | | Georgien || Gruzja || ż || - || ''rzad.'' Grusien | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | gerne (luifer, luifest) || chętnie || *gernō > gerno > gerne > // luif || | ||
| zły, | |- | ||
| | | Gerste, blm ż || jęczmień || *gerstu > gersta > gerste > || | ||
| | |- | ||
| | | getian || dostać, otrzymać || - || - || getian - get - gegetian | ||
| | |- | ||
| geven (gab, gegeven) || dawać, dać || *geban > geban, gebian > geben > || | |||
|- | |||
| Geweicht || waga, ciężar, ''przen.'' trudność || n || Geweichten || | |||
|- | |||
| gewiss || pewien, pewny (przekonany o czymś) || *gawiss > gawis, gewis > gewis, gewiss > || | |||
|- | |||
| Got, -e m || bóg, bożek, bóstwo || *god > got > got, gott > || | |||
|- | |||
| Got blm m || Bóg || *god > got > Got, gott > || | |||
|- | |||
| gotes || Boży, boży, boski || dawny dop. lp. od Got || | |||
|- | |||
| Gottfāder || ojciec chrzestny || m || Gottfādern || | |||
|- | |||
| Gottin || bogini, bóstwo żeńskie || ż || Gottinan || zob. ''Frau'' | |||
|- | |||
| Gottmøder || matka chrzestna || ż || Gottmødern || | |||
|- | |||
| Gottsped || ''szczęść Boże'', ''niech Ci Bóg błogosławi'' (powitanie i pożegnanie) || - || - || f. skr. od ''Gott speddau (Dir)'' | |||
|- | |||
| Aepril, -n n || kwiecień || łac. aprilis > śr.ald. april, aprili || skr. ''Aepr.'' | |||
|- | |||
| Grass || trawa || n || - || | |||
|- | |||
| slicht (slichter, slichtest) || zły, źle || *sliht > slicht > slicht, slecht > || | |||
|- | |||
| Graumness || rozjuszenie, rozwścieczenie || n || - || ''singulare tantum'' | |||
|- | |||
| groit (groiter, groitest) || duży || *graut > grāt > grait > || | |||
|- | |||
| Greke, -n m || Grek || łac. graecus > śr.ald. greke, greker > || | |||
|- | |||
| Grekin, -en ż || Greczynka || Greke + -in || | |||
|- | |||
| Grekenland || Grecja || Greken + Land || | |||
|- | |||
| Manne, blm ż || manna || łac. manna > śr.ald. manna, manne > || | |||
|- | |||
| Graenze, -n ż || granica || śwn. graniza > śr.ald. graenza, graenze > || por. ''Mark'' | |||
|- | |||
| groi || szary || *grāu > grā > grai > || zob. ''has'' | |||
|- | |||
| groen (groener, groenest) || zielony || *grōnī > grōni > groen > || | |||
|- | |||
| Mai, -en n || maj || łac. maius > śr.ald. mai > || | |||
|- | |||
| Gros, -en m || gros (jedn. miary) || śr.hol. gros > || | |||
|- | |||
| gud (baeter, baetest) || dobry, dobrze || gōd > gōd > goud > // *batiʀō > batiro > baeter, baetere > // batist > barist > baetest > || | |||
|- | |||
| Gud, blm n || dobro || gud || | |||
|- | |||
| Guder Murgin || dzień dobry || - || - || używane do południa, por. ''Gudes Dag'' | |||
|- | |||
| Guder Nacht || dobranoc || - || - || | |||
|- | |||
| Gudes Afent || dobry wieczór || - || - || | |||
|- | |||
| Gudes Dag || dzień dobry || - || - || używane przez cały dzień, por. ''Guder Murgin'' | |||
|- | |||
| Gud Spell || Ewngelia || n || Gud Spellen || rzad. ''Gud-Spell; Gudspell; gud Spell''; dosł. ''dobra nowina'' | |||
|- | |||
| Guld || złoto || n || - || | |||
|- | |||
| guldan || płacić || - || - || | |||
|- | |||
| Gulden || gulden (waluta) || n || Gulden || skr. ''G.''/przest. ''G:n'' | |||
|- | |||
| guldin || złoty || - || - || guldin - gulde - guldæ | |||
|- | |||
| Gunter || ''gw.'' kapłan || m || Guntern || | |||
|- | |||
| Gurdel || pas || m || Gurdeln || | |||
|- | |||
| Kukummer, -n m || ogórek || śr.hol. cucumer > śr.ald. cucumer > || | |||
|- | |||
| Gustāf || ''imię męskie'' (Gustaw) || m || Gustāvs, Gustāven || rzad. 'Gustaaf''; od hol. ''Gustaaf'' | |||
|} | |} | ||
| Linia 378: | Linia 962: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |- | ||
| | | Hafer, blm m || owies || *habrō > habra > hafer > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | haeben (havde, gehaeben) || mieć, posiadać || *habbjan > habbian > haebben, haeben > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | habig || ciężki (waga) || - || - || por. swār | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Kaputze, -n ż || kaptur || łac. caputium > śr.ald. caputie > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Snoeck, -er m || szczupak || śr.hol. snoec > śr.ald. snoec > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | -hoid, -en n || -stwo, -ctwo, -ość (''tworzy rzeczowniki od niektórych przymiotników, rzadziej innych rzeczowników'') || *-haidu > -hādu > -haide > || np. Ædel'''haid''' - szlache'''ctwo''' | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Hoide, -n m/ż || poganin, poganka || *haiþi > hātha, hādha > haithe, haidhe > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Hoidendum, -er m || pogaństwo || Hoide + -dum || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | hoidens || pogański || Hoide || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Half, -en z || połowa, połówka || *halb > halb > halb > || | ||
| kurhan, kopiec pogrzebowy | |- | ||
| n | | haelfen (haelbte, gehaelben) || przepoławiać, dzielić na dwie części || *halbijan > halbian > haelben > || | ||
| | |- | ||
| | | Haelfthe, -n ż || ''przest.'' połowa, płówka || halbiþu > halbitha > haelbethe > || | ||
| | |- | ||
| Halbauland || półwysep || n || Halbaulandan || zob. ''Halbaula'' | |||
|- | |||
| halden (held, gehalden) || trzymać, zatrzymywać || *haldan > haldan > halden > || | |||
|- | |||
| halōn || ''cześć'','' dzień dobry'' || - || - || | |||
|- | |||
| Hals, -e m || szyja, gardło || *hals > ... > || | |||
|- | |||
| Hamde || koszula || n || Hamdan || | |||
|- | |||
| Hame || chomąto || ż || Hamen || | |||
|- | |||
| Hammæ || młot || ż || Hammæ || | |||
|- | |||
| Han I || kogut || m || Hane || | |||
|- | |||
| Han II || ''zdrobn.'' od ''Johan(nes)'' || m || Hanen || por. ''Johan'', ''Johannes'', ''Jan'' | |||
|- | |||
| Hand, Haende n || ręka || *handu > handu > hande > || | |||
|- | |||
| Handel || handel || n || - || | |||
|- | |||
| handlan || handlować || - || - || | |||
|- | |||
| Handwerk I || rzemiosło || n || - || | |||
|- | |||
| Handwerk II || rękodzieło, ręczna robota || n || Handwerke || | |||
|- | |||
| Haenne, -n ż || kura || *hannju > hanniu > haenne > || | |||
|- | |||
| Hanstall || kurnik || m || Hanstallan || zob. ''Hanhūs'' | |||
|- | |||
| Hanhūs || kurnik || n || Hanhūsen || zob. ''Hanstall'' | |||
|- | |||
| Hār || włos || n || Hāre, Hāren || | |||
|- | |||
| Hārskerer || fryzjer || m || Hārskeren || | |||
|- | |||
| Haerbst, -en ż || jesień || *harbist > harbist > haerbst > || | |||
|- | |||
| Septemmer, -n n || wrzesień || łac. September > śr.ald. september > || skr. ''Sept.'' | |||
|- | |||
| has || szary || - || - || zob. ''gris'' | |||
|- | |||
| Has || zając || m || Hase, Hasen || | |||
|- | |||
| hastian || robić coś byle jak || - || - || hastian - hastiand - gehastiand | |||
|- | |||
| Haei, blm n || siano || *hawi > hauui > haei > || | |||
|- | |||
| Haeld -en || bohater || *haliþ > halith > haelith, haelidh, haelid > || | |||
|- | |||
| Juel, — n || lipiec || łac. iulius > śr.ald. iueli || rzad. ''Jueli, — n'' | |||
|- | |||
| Hoived, -en n || głowa || *haubud > hābud > haived > || | |||
|- | |||
| haenen (haente, gehaenen) || kpić, drwić, znieważać, wyśmiewać || haunijan > hānian > haenen > || | |||
|- | |||
| haeren (haerte, gehaeren) || słyszeć, słuchać || *hauʀijan > hārian > haeren > || | |||
|- | |||
| hoch (hoecher, hoechest) || wysokość || *hauh > hāch > haich, hoich, hoch > || | |||
|- | |||
| Hoechthe, -n ż || wysokość || *hauhiþu > hāchithe > haechthe, haechdhe, haechde > | |||
|- | |||
| Hekse || wiedźma, czarownica || ż || Heksen || zob. ''Wicke'' | |||
|- | |||
| helian || zbawiać || - || - || zob. Helier | |||
|- | |||
| Helier || Mesjasz, zbawiciel || m || - || zob. ''helian'', ''Messias'' | |||
|- | |||
| helig || święty || m || - || skr. ''h.'' | |||
|- | |||
| Helig || święty (os. otoczona kultem) || m || Heligen || skr. ''H.'' | |||
|- | |||
| Helige || święta (os. otoczona kultem) || ż || Heligen || | |||
|- | |||
| Heligafent || Wigilia Bożego Narodzenia || n || Heligafente || zob. Julafent | |||
|- | |||
| helfen (half, gehelfen) || pomagać || helpan > helpan > helpen > || | |||
|- | |||
| Helfe, -n ż || pomoc || *helpō > helpō > helpe > || | |||
|- | |||
| Hennegau || Hainaut (region) || n || - || | |||
|- | |||
| Hēr || wojsko, armia || n || Hēr || | |||
|- | |||
| Haering, -en n|| Haeringe || *hāring > hāring > haering > || | |||
|- | |||
| Herr || pan || m || Herran, Herren || zob. ''Landherr'' | |||
|- | |||
| Herres Lif (Fest) || Boże Ciało || n || Herres Lif (Festen) || | |||
|- | |||
| Herrsdag || niedziela || m || Herrsdagen || skr. ''Hdg.''/przest. ''H:dg'' <br> zob. ''Sonndag'' | |||
|- | |||
| Hert, -en m || jeleń || *herut > hert > hert > || | |||
|- | |||
| hoitz (hoeitzer, hoeitzest) || gorący || *hait > hāt > hait > || | |||
|- | |||
| Hertze, -n ż || serce || hertā > herta > herte > || rzad. Hertz, -en n | |||
|- | |||
| Herzog || książę || m || Herzogan || od [[Język Bergrama|staroald.]] ''hertog'', ''hertōg'' od śr.hol. ''hertōge'' | |||
|- | |||
| Herzogdom || księstwo || m || Herzogdome || skr. ''Hdm.'' | |||
|- | |||
| Herzogin || księżna || ż || Herzoginan || zob. ''Herzog'' | |||
|- | |||
| het I || co || - || - || | |||
|- | |||
| het II || coś, trochę, co nieco || - || - || | |||
|- | |||
| heir || tu, tutaj || *hēr > hēr > heir > || | |||
|- | |||
| Hemel, -n n || niebo, Niebo || *himil > himil > himel, hemel > || | |||
|- | |||
| hindag || dzisiaj || - || - || skr. ''hdg.''/przest. ''h:dg'' | |||
|- | |||
| Herde, -n ż || stado || *herdō > herdo > herde > || | |||
|- | |||
| Herder, -n m || pasterz || Herde + -er || | |||
|- | |||
| Hirfleg || but || m || Hirflegan || zob. Skōh | |||
|- | |||
| Hirrn || mózg || n || Hirrne || | |||
|- | |||
| Holland || Holandia || n || - || od [[Język Bergrama|staroald.]] ''Holtland'', od st.hol. ''holt lant'' | |||
|- | |||
| Hollander || Holender || m || Hollandern || zob. ''Hollandin'' | |||
|- | |||
| Hollandin || Holenderka || ż || Hollandinen || zob. ''Hollander'' | |||
|- | |||
| hollandsk || holenderski || m || - || skr. ''hol.'', ''holl.'' | |||
|- | |||
| Hollands Sprāg || język holenderski || m || - || a. ''Hollandsk'', skr. ''Hol.'', ''Holl.'' | |||
|- | |||
| Holm I || wysepka, mała wyspa || m || Holman || | |||
|- | |||
| Holm II || ''gw.'' kurhan, kopiec pogrzebowy || n || Hulme, Hulmen || | |||
|- | |||
| Holt || drewno || n || - || | |||
|- | |||
| Hofe, ''-n'' ż || nadzieja || hofen || | |||
|- | |||
| hofen (hofte, gehofen) || mieć nadzieję || *hopōn > hopan > hopen > || | |||
|- | |||
| Hosæ || spodnie || ''l.mn.'' || Hosæ || plurale tantum | |||
|- | |||
| hou || jak || *hwō > huō > huou > || | |||
|- | |||
| Haelle, -n ż || piekło, zaświaty || *hallju > hallia > haelle > || | |||
|- | |||
| Ross, -en m || ''przest.'' koń || *hross > ross > ross > || zob. Perd | |||
|- | |||
| Perd, -en m || koń || *parafred > parred > pard, perd > || zob. Ross | |||
|- | |||
| Hørsstall || stajnia || m || Hørsstallan || zob. ''Stall'' | |||
|- | |||
| Reiger, -n m || czapla || *hraigrō > rāgro > raiger > || | |||
|- | |||
| huellen (hul, gehuellen) || przykrywać, obwiązywać, zawijać || *hulljan > hullian > huellen > || | |||
|- | |||
| Hun, -nen m || kurczak || *hōn > hōn > houn > || | |||
|- | |||
| Hond, -en m || pies || *hund > hund > hund > || | |||
|- | |||
| huis || w domu, do domu || Huis || | |||
|- | |||
| Huis, -en n || dom, mieszkanie || *hūs > hūs > huis > || | |||
|- | |||
| Huisdiur, -en n || zwierzątko domowe || Huis + Diur || | |||
|} | |} | ||
| Linia 459: | Linia 1162: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || etymologia || uwagi | ||
! polski | |- | ||
| -ig || w poł. z niektórymi nazwami materiałów tw. przym. || *-g > -ig, -ich > -ig > || np. Stain - kamień, stain'''ig''' - kamienny | |||
|- | |||
| ick || ja || *ik > ik, ick, ic, ich > ik, ick > || | |||
|- | |||
| Ijle, blm ż || pośpiech || īlu > īlu > ijle > || | |||
|- | |||
| ilijan || pospieszać (kogoś), spieszyć (się) || - || - || | |||
|- | |||
| Imme, -n ż || ''poet./przest.'' pszczoła || *imbī ? imbi > imbe > || | |||
|- | |||
| im Slap fallan || zapadać w sen, zasypiać || - || - || | |||
|- | |||
| in + ''B.'' || do (kierunek) || - || - || | |||
|- | |||
| in + ''C.'' || w (położenie) || - || - || | |||
|- | |||
| in ains || od razu || - || - || | |||
|- | |||
| Ingang, -en m || wejście || in + Gang || | |||
|- | |||
| in Orden || po kolei, kolejno, w kolejności, w porządku || - || - || | |||
|- | |||
| -in I || ''oznacza wykonawcę czynności r. żeńskiego'' || ż || -inan || zob. ''-er'', czasem ''-erin'' | |||
|- | |||
| -in II || ''rzad.'' w poł. z nazwami materiałów tw. przym. || - || - || np. Guld - złoto, ''guld'''in''''' - złoty | |||
|- | |||
| -in III || ''przest.'' tw. żeńskie formy nazwisk || ż || -inen || np. ''Habsburg'''in''''' - Habsburżanka | |||
|- | |||
| -ing I || ''przest.'' ''oznacza posiadanie, pochodzenie'' || - || - || np. Dan'''ing''' - duński, Karl''ing''' - karoliński, Karl'''in''gan | |||
|- | |||
| -ing II || ''przest.'' ''tw. patronimy'', ''tw. nazwy dynastii'' || m || -ingen || np. Karl''ing''' - karoling, Karl'''in''gen - Karolingowie | |||
|- | |||
| invitern (inviterte, geinviteren) || ''przest.'' zapraszać || fr. ''inviter'' > || zob. ''inladen'' | |||
|- | |||
| Ire || Irlandczyk, Irlandka, Iryjczyk, Iryjka || m/ż || Iren || | |||
|- | |||
| irisk || irlandzki, iryjski || - || - || rzad. ''irlands'' (= irlandzki) | |||
|- | |||
| Irland || Irlandia (wyspa, państwo) || n || - || | |||
|- | |||
| irren || błądzić, mylić się || - || - || *irrijan > irrian > irren > || | |||
|- | |||
| irrlick || błędny, mylący, zwodzący || m || - || | |||
|- | |||
| Is || lód || n || Isen || | |||
|- | |||
| Isar || żelazo || n || - || | |||
|- | |||
| isarn || prasować || - || - || | |||
|- | |||
| Island || Islandia || n || - || | |||
|- | |||
| Januaer, -e n|| styczeń || łac. ianuarius > śr.ald. ianuaeri > || skr. ''Jan.'' | |||
|- | |||
| Italien || Włochy || ż || - || | |||
|} | |||
==J== | |||
{| class="wikitable" | |||
|- | |||
! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | |||
|- | |||
| ja || tak || *ja > ... > || | |||
|- | |||
| Jacke, -n ż || kurtka || niem. Jacke > || | |||
|- | |||
| Jagielling || Jagiellon (przedstawiciel dynastii) || m || Jagiellingen || f. żeńska: ''Jagiellin'' | |||
|- | |||
| ja... ja... || ''rzad./przest.'' zarówno... jak i..., tak... jak... || - || - || por. ''sō... sō...'' | |||
|- | |||
| jāmer || smutny, przykry || - || - || | |||
|- | |||
| Jan || ''zdrobn.'' od ''Johan(nes)'' || m || Janen || od ald. ''Johan(nes)''; zob. ''Johannes'', ''Johan'', ''Han'' | |||
|- | |||
| Jar, -en n || rok || *jār > jār > jar > || | |||
|- | |||
| Jagd, -en m || polowanie, łów || *jagōþu > jagthu > jagth, jagdh, jagd > || | |||
|- | |||
| jagen (jagte, gejagen) || polować || *jagōn > jagan > jagen > | |||
|- | |||
| Jager, -n m || myśliwy, łowca || jagen + -er || | |||
|- | |||
| je..., dat... || im..., tym... || - || - || | |||
|- | |||
| jaegen ''+ C.'' || przeciw, na przeciwko || *gagin > gagin > gaegen, jaegen > || | |||
|- | |||
| jaegen ''+ B.'' || wbrew, przeciwko (komuś, czemuś) || *gagin > gagin > gaegen, jaegen > || | |||
|- | |- | ||
| | | jaegen- || anty- || *gagin- > gagin- > gaegen-, jaegen- > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | jaegen + C. || w kierunku, w stronę || *gagin > gagin > gaegen, jaegen > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | jaegen + B. || przeciwko, przeciw, wbrew || *gagin > gagin > gaegen, jaegen > || | ||
| | |- | ||
| | | Jaegenpaust, -en m || antypapież || m || jaegen- + Pausten || | ||
| | |- | ||
| | | jejan || paplać, ględzić, mówić od rzeczy || - || - || jejan - jejand - gejejan | ||
| | |- | ||
| jemand || ktoś || - || - || skr. ''jmd.'' | |||
|- | |||
| jener || ''poet.'' ten, ów || - || - || jener - jenæ - jene | |||
|- | |||
| jether || każdy || - || - || skr. ''jth.'' | |||
|- | |||
| Johan || ''imię męskie'' (Jan) || m || Johanen || od ald. ''Johannes''; zob. ''Johannes'', ''Jan'', ''Han'' | |||
|- | |||
| Johannes || ''imię męskie'' (Jan) <ref>zazwyczaj w odnisieniu do monarchów i świętych</ref>|| m || Johannen || od łac. ''Iohannes''; zob. ''Johan'', ''Jan'', ''Han'' | |||
|- | |||
| Joost || ''imię męskie'' || m || Joosten || rzad. ''Jōst''; od hol. ''Joost'' | |||
|- | |||
| Jørgen || ''zdrobn.'' od ''Georg'' || m || - || | |||
|- | |||
| Jul || ''gw.'' jul, Boże Narodzenie || n || - || zob. Julfest | |||
|- | |||
| Julafent || ''gw.'' Wigilia Bożego Narodzenia || n || Julafente || zob. Heligafent | |||
|- | |||
| Julfest || ''gw.'' jul, Boże Narodzenie || n || Julfesten || zob. Jul | |||
|- | |- | ||
|} | |} | ||
| Linia 498: | Linia 1287: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |||
| Kavelau, -er m || dorsz (ryba) || st.hol. cabelliau > st.ald. kabelliau > kabeliau > || | |||
|- | |||
| Kaf || plewa, sieczka || *kaf > ... > || | |||
|- | |||
| Kuch, -en n || ciasto || *kōko(?) > kōko > kouke > || | |||
|- | |||
| Kaiser, -n m || cesarz || *kaisar > kāsar > kaiser > || rzad. ''koiser'' | |||
|- | |||
| Kaiserdōm || ''rzad.'' cesarstwo || m || Kaiserdøme || skr. ''Krdm.''/przest. ''Kr:dm'' <br> por. ''Kaiserraik'' | |||
|- | |||
| Kaiserin || cesarzowa || m || Kaiserinan || zob. ''Kaiser'' | |||
|- | |||
| Kaiserraik || cesarstwo || n || Kaiserriken || skr. ''Krr.''/przest. ''Kr:rk'' <br> por. ''Kaiserdōm'' | |||
|- | |- | ||
| | | kal || łysy || *kalu > kalu > kale, kal > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | kald (kaelder, kaeldest) || zimny || *kald > kald > cald > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Kalf, Kaelfer n || cielę || n || *kalb > kalb > calb > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Kalkoen, -en n || indyk, indor || hol. kalkoen > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Kanal || kanał (wodny, telewizyjny) || m || Kanalen || od łac. ''canalis'' | ||
| królowa | |- | ||
| | | Konijn, -en n || królik || śr.hol. conijn > śr.ald. conijn, conyn > || | ||
| | |- | ||
| | | kaennen (kaennte, gekaennen) || znać || *kannijan > kannian > kaennen || | ||
| | |- | ||
| Kapell, -en n || kaplica || śr.hol. ''capelle'' > śr.ald. capelle > || | |||
|- | |||
| Kapitel, -n n I || rozdział (w książce) || łac. capitulum > śr.ald. capitel > || | |||
|- | |||
| Kapitel, -n n II || kapituła (kanonicka) || łac. capitulum > śr.ald. capitel > || | |||
|- | |||
| Karotte, -n ż || marchew || ż || Karotten || śr.fr. carotte > śr.ald. carotte > || | |||
|- | |||
| Karte, -n ż || mapa || łac. charta > śr.ald. carta, carte > || | |||
|- | |||
| Erdappel, -n m || ziemniak, kartofel || Erden + Appel || | |||
|- | |||
| Kasel, -n n || ornat (szata) || łac. casubla > śr.ald. kasubel, kasel > || | |||
|- | |||
| Kast I || pudełko, skrzynia, kufer || n || Kaste, Kastan || | |||
|- | |||
| Kast II || rzut || m || Kasten || | |||
|- | |||
| kastan || rzucać || - || - || zob. ''Kast'' (m) | |||
|- | |||
| Kathedra || katedra, kościół biskupi || n || Kathedren || od łac. ''cathedralis''; zob. ''Dom'' i ''Domkerk'' | |||
|- | |||
| Katholik || Katolik || m || Katholiken || f. żeńska: ''Katholikin'', ''Katholin'' | |||
|- | |||
| katholisk || katolicki || - || - || od łac. ''catholicus'' | |||
|- | |||
| Katze, -n ż || kot || *katta > katta > katte > || | |||
|- | |||
| Kauen, blm n || Kowno (miasto) || niem. Kauen > || | |||
|- | |||
| koifen (koifte, gekoifen) || kupować || *kaupōn > kāpan > kaipen > || | |||
|- | |||
| Koifman, Koifmaener m || kupiec || koifen + Man || | |||
|- | |||
| Kæse || ser || m || Kæsen || od niem. ''Käse''/st.saks. ''kāsi'' | |||
|- | |||
| Kæskāge || sernik (ciasto) || ż || Kæskægen || zob. ''Twarkkāge'' | |||
|- | |||
| Kellār || piwnica || m || Kellær || | |||
|- | |||
| Kerk || kościół || n || Kerken || od hol. ''kerk'' | |||
|- | |||
| Kerkhalder || namiestnik kościoła (głowa kościoła Alduryncji) || m || Kerkhaldern || | |||
|- | |||
| Kerkstad || ''hist.'' Państwo Kościelne || n || - || ''singulare tantum'' | |||
|- | |||
| Kirse, -n ż || wiśnia || *kirsijā > kirsia > kirse || | |||
|- | |||
| Kind || dziecko || n || Kindan || | |||
|- | |||
| kindonlaus || bezdzietny || - || - || kindonlaus - kindonlause - kindonlaus(e) | |||
|- | |||
| Klage || skarga, lament || ż || Klagen || zob. ''Maine'' | |||
|- | |||
| klagian || skarżyć się, żalić się, lamentować || - || - || zob. ''mainijan'' | |||
|- | |||
| Klaid || ubranie, ubiór || n || Klaide || | |||
|- | |||
| klaidan || ubierać || - || - || klaidan - klaidand - geklaidan <br> rzad./przest. ''klaithan - klaithand - geklaithan'' | |||
|- | |||
| klain (klainer, klainest) || mały || *klainī > klaini > klain, klaine > || zob. luetzel | |||
|- | |||
| Klaindochter, -n ż || wnuczka || klain + Dochter | | |||
|- | |||
| Klainson, -en m || wnuk || klain + Son || | |||
|- | |||
| klar (klaerer, klaerest) || jasny, oczywisty, klarowny, zrozumiały || łac. clārus > || | |||
|- | |||
| klijven (klijvte, geklijven) || kleić, przyklejać || - || - || *klibēn > kliben > kliben, klijben > || | |||
|- | |||
| Kleit, -en n I || ''rzad./gw.'' sklep || jid. kleyt > || | |||
|- | |||
| Kleit, -en n II || ''daw.'' sklep prowadzony przez Żydów || jid. kleyt > || | |||
|- | |||
| Krakau, blm n || Kraków (miasto) || niem. Krakau > || | |||
|- | |||
| krigen || począć (o dziecku) || - || - || krigen - krag - gekrigen | |||
|- | |||
| Krike, -n ż || czereśnia || śr.hol. ''crieke'' > śr.ald. crike > || | |||
|- | |||
| Kroazien, blm ż || Chorwacja || niem. Kroatien > || | |||
|- | |||
| Knecht, -en m || służący, sługa || *kneht > knecht > knecht > || zob. ''Knechtin'' | |||
|- | |||
| knechten (knechtete, geknechten) || służyć, usługiwać || Knecht || | |||
|- | |||
| Knechtin, -en ż || służąca, służka || Knecht + -in || | |||
|- | |||
| Knipe I || szczypta || ż || Knipen || | |||
|- | |||
| Knipe II || uszczypnięcie || ż || Knipen || | |||
|- | |||
| knijpen (knaip, geknijpen) || szczypać || *knīpan > knīpan > knijpen || | |||
|- | |||
| Koffie, blm ż || kawa || hol. koffie > || | |||
|- | |||
| Kol, -en n || kapusta || śr.hol. col > || | |||
|- | |||
| Kolblum, -en m || kalafior || Kol + Blum || | |||
|- | |||
| Kornelis, — m || ''imię męskie'' (Korneliusz) || łac. Cornelius > || | |||
|- | |||
| kosten (kostete, gekosten) || kosztować || niem./hol. kosten > || | |||
|- | |||
| Koenig, -en m || król || *kuning > kuning, kunig > kuening, kuenig, koening, koenig > || | |||
|- | |||
| Koenigin, -en ż || królowa || Koenig + -in || | |||
|- | |||
| Kønigraik || królestwo || n || Kønigraiken || skr. ''Krk.''/przest. ''K:rk'' | |||
|- | |||
| Kraft || potęga, siła, moc || n || Kraften || | |||
|- | |||
| kraftlaus || bezsilny || - || - || | |||
|- | |||
| krank || chory || *krank > ... > || | |||
|- | |||
| Krankenhūs || szpital || n || Krankhūsen || | |||
|- | |||
| Krankenolung || namaszczenie chorych (sakrament) || n || Krankenolungen || | |||
|- | |||
| Krankheid || choroba || n || Krankhaiden || | |||
|- | |||
| krankijan || chorować || - || - || krankijan - krankijd - gekrankijan | |||
|- | |||
| Krai, -en ż || wrona || *krāā > kraia > kraie > || | |||
|- | |||
| Krijg, -en n || wojna || *krīg > krīg > krijg, kryg > || | |||
|- | |||
| Kring || wieniec, wianek || m || Kringan || ''zob.'' der Kring snithian | |||
|- | |||
| der Kring snithian || ''przen.'' umrzeć || - || - || ''dosł.'' przerwać wianek | |||
|- | |||
| Kruiz || krzyż || n || Kruizen || od [[Język Bergrama|staroald.]] ''Cruix'', ''Cruis'', ''Cruiz''; od łac. ''crux'' | |||
|- | |||
| kruizan || krzyżować || - || - || od [[Język Bergrama|staroald.]] ''cruisan'', ''cruizan'' | |||
|- | |||
| Kū || krowa || ż || Kūen || | |||
|- | |||
| Kub || chlew || m || Kuben || | |||
|- | |||
| Kuba || Kuba (państwo) || n || - || od hol. ''Cuba'' | |||
|- | |||
| Kuecken, — m || pisklę || *kiukīn > kukin > kueken > || | |||
|- | |||
| Kūhus || obora || n || Kūhusen || zob. ''Kūstall'' | |||
|- | |||
| kommen (kamm, gekommen) || przybywać, przychodzić || *kweman > keman, koman > kemmen, kommen > || rzad. kemmen (kamm, gekemmen) | |||
|- | |||
| kund || ''przest./gw.'' znajomy, znany || - || - || | |||
|- | |||
| Kunder || ''przest./gw.'' znajomy, kolega || m || Kundern || | |||
|- | |||
| kundian || ''przest./gw.'' zaznajamiać, poznawać || - || - || | |||
|- | |||
| kunnan || znać || - || - || kunnan - kannt - gekunnan <br> kunnan + ''B.'' (znać kogoś, coś) | |||
|- | |||
| kunnan-lernan || poznać, zaznajomić się || - || - || kunnan-lernan - kunnan-lernand - gekunnan-lernan/''rzad.'' kunnan-gelernan | |||
|- | |||
| kunnan-mackian || stwierdzać, oznajmiać || - || - || kunnan-mackian - kunnan-mackiand - gekunnan-mackian/''rzad.'' kunnan-gemackian | |||
|- | |||
| Kunness || znajomość (jakiegoś tematu), wiedza || - || - || | |||
|- | |||
| Kunst || sztuka || n || - || | |||
|- | |||
| Kunstwerk || dzieło sztuki || n || Kunstwerke || | |||
|- | |||
| Kūstall || obora || m || Kūstallan || zob. ''Kūhus'' | |||
|- | |||
| kutian || ciąć, obcinać || - || - || | |||
|- | |||
| Korn, blm n || zboże || *korn > ... > || | |||
|- | |||
| Kwaelle, -n ż || źródło || *kwalljā > kwallia > kwaelle > || | |||
|- | |||
| Kwēn || ''pot.'' żona, kobieta || ż || Kwēnen || zob. ''Wif'' | |||
|} | |} | ||
| Linia 543: | Linia 1497: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |||
| laechen (loch, gelaechen) || śmiać się || *hlahhjan > lahian > laechen > || | |||
|- | |||
| laden (ladte, geladen) I || ładować (broń, elektronikę), załadowywać (towary) || *laþōn > lathan > lathen, ladhen, laden > || | |||
|- | |||
| laden (ladte, geladen) II || ''przest.'' zwołać, zebrać, zgromadzić (się) || *laþōn > lathan > lathen, ladhen, laden > || | |||
|- | |||
| Lage || warstwa || ż || Lagen || | |||
|- | |||
| Salm, -en n || łosoś || łac. samlō > śr.ald. salme > || | |||
|- | |||
| Lamm, -en || jagnię, baranek || *lamb > lamb > lamb, lambe > || | |||
|- | |||
| Lampe, -n ż || lampa || fr. lampe > || | |||
|- | |||
| Land, -e/-en n || ziemia (terytorium), ''(używane przy tworzeniu nazw państw)'' || *land > ... > || zob. ''Erde'' | |||
|- | |||
| Landherr || pan, władca, monarcha, szlachcic || m || Landherran, Landherren || zob. ''Herr'' | |||
|- | |||
| lang || długi, wysoki (o człowieku) || m || - || por. ''hoch'' | |||
|- | |||
| Langbard || ''imię męskie'' || m || Langbards || | |||
|- | |||
| Langobarden || Longobardowie (lud germański) || ''l.mn.'' || Langobarden || ''plurale tantum'' | |||
|- | |||
| Langobarder || Longobard (członek ludu Longobardów) || m || Langobarden || od niem. ''Langobarde'' | |||
|- | |||
| Langobardin || Longobardka (członkini ludu Longobardów || ż || Longobardinen || | |||
|- | |||
| Lanzen, – m/ż || wiosna || *langatīn > langatīn, langtin > lanzin, lanzen, laenzen > || rzad. ''Laenzen, – m/ż'' | |||
|- | |||
| Lau || poręba || m || Lauen || por. ''Lōch'' | |||
|- | |||
| laegen (laegte, gelaegen) || kłaść || *laggjan > lagian > laegen > || | |||
|- | |||
| luetzel (minner, minnst/minnest) || ''gw.'' mały || *lūtil > lūtil > luetel > // *minniʀō > minniro > minnere > || zob. klain | |||
|- | |||
| latz || ostatni, ubiegły, miniony || - || - || | |||
|- | |||
| Porei, -en ż || por || śr.hol. poreye > śr.ald. poreie, poreye, porije > || | |||
|- | |||
| loipen || biec, biegać || *hlaupan > lāpan > laipen > || | |||
|- | |||
| -lois || bez- (w poł. z rzeczownikami) || *-laus > -lās > -lais > || np. Kinden'''laus'''-'''bez'''dzietny | |||
|- | |||
| Lazar || Łazarz (imię męskie) || Lazarius > || | |||
|- | |||
| Lazarett, -en n || ''przest.'' szpital || wł. ''lazaretto > lazarette > || | |||
|- | |- | ||
| | | Lazarius || Łazarz (postać biblijna) || łac. Lasarius > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | laer (laerer, laerest) || pusty || *lāʀi > lāri > laere > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | leidan || wieść, zwodzić, ''poet.'' prowadzić || - || - || leidan - lid - geleidan | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | leinijan || pochylać się, przechylać || - || - || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Leire || nauka, oświata, edukacja || ż || - || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | leirijan || uczyć, nauczać || - || - || leirijan - leirijd - geleirijan; uczyć (kogoś, czegoś); <br> ''por.'' lernan | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| - | | leisan || czytać || - || - || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | lernan || uczyć się || - || - || lernan - lernand - gelernan; <br> ''por.'' leirijan | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Lettland || Łotwa || n || - || ''rzad.'' Letland, Latvia, Latvien | ||
| | |||
| n | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | lēu || letni (o temperaturze) || - || - || | ||
| | |- | ||
| n | | Leucht || światło || n || Leuchtan || | ||
| | |- | ||
| Luntlandan | | Leud || pieśń || n || Leuden || por. ''Sang '', Sange'' | ||
| | |- | ||
| Leuf || miłość || n || - || | |||
|- | |||
| leufan || kochać, miłować || - || - || leufan - lauf - geleufan | |||
|- | |||
| Leuve, -n m || lew || śr.hol. leeuwe > śr.ald. leuve > || | |||
|- | |||
| Lijkam || ciało || *līkahamō > līkchamo > lijcam > || | |||
|- | |||
| leven (levte, geleven) || żyć || *libbjan > libian > leben > || | |||
|- | |||
| Leven, -- n || życie || leven || | |||
|- | |||
| Lifland || ''hist.'' Inflanty (kraina) || n || - || od niem. ''Liefland''/''Livland" | |||
|- | |||
| -lijk || ''tworzy przymiotniki'' || - || - || | |||
|- | |||
| likian || wydawać się, przypominać, wyglądać jak || - || - || likian - lijk - gelikian | |||
|- | |||
| Limburg, blm m || Limburgia (region) || śr.hol. Limborch > śr.ald. Limborch, Limburch, Limborg, Limburg > || | |||
|- | |||
| limburgs || limburski || Limburg || | |||
|- | |||
| -lijn || ''tworzy zdrobnienia'' || m/ż/n || -lijnen || *-ilīn > -līn > lijn > || | |||
|- | |||
| Litauen || Litwa || ż || - || | |||
|- | |||
| Liubeck || Lubeka (miasto) || n || - || rzad. ''Luibeck'' | |||
|- | |||
| luigen (loig, geluigen) || kłamać || - || - || *leugan > lūgan > luigen > || | |||
|- | |||
| Liuk || okiennica || n || Liuke, Liuken || od hol. ''luik'' | |||
|- | |||
| loban || chwalić, wychwalać || - || - || ''loban'' + ''C.'' (chwalić kogoś/coś) | |||
|- | |||
| Lōch || ''gw./przest.'' poręba || ż || Lōche || zob. ''Lau'' | |||
|- | |||
| Loire || Loara || ż || - || | |||
|- | |||
| Luft, blm m || powietrze, niebo || *luftu > luftu > lufte > || por. ''Himil'' | |||
|- | |||
| luid I || głośny || - || - || od st.ald. hlūd | |||
|- | |||
| luid II || na głos || - || - || | |||
|- | |||
| Luik || Liège || n || - || rzad. ''Liuttik'' | |||
|- | |||
| Luksemburg || Luksemburg || n || - || przest. ''Lutzeburg'' | |||
|- | |||
| Lunden || Londyn || n || - || | |||
|- | |||
| Lunt || lud, naród || n || Luntan || por. ''Folk'' | |||
|- | |||
| lunten || ludowy || - || - || lunten - luntene - lunten | |||
|- | |||
| Lunten || ludzie || ''l.mn.'' || Lunten || ''plurale tantum'' | |||
|- | |||
| Luntland || republika || n || Luntlandan || rzad. ''Republik'' | |||
|- | |||
| lusan || stracić, tracić || - || - || lusan - lusand - gelusan | |||
|- | |||
| lustian || pragnąć, pożądać || - || - || lustian - lustiand - gelustian | |||
|- | |||
| Lutzeburg || ''przest.'' Luksemburg (państwo i miasto) || n || - || zob. ''Luksemburg'' | |||
|} | |} | ||
| Linia 624: | Linia 1639: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |||
| Magdalena || ''imię żeńskie'' (Magdalena) || ż || - || od łac. ''Magdalena'' | |||
|- | |||
| Magden || ''przest.'' dziewczę, dziewica || ż || Magden || zob. ''Maid'' | |||
|- | |||
| Maid || ''przest.'' dziewczę, dziewica || ż || Maiden || zob. ''Magden | |||
|- | |||
| Main || Men (rzeka) || m || - || od niem. ''Main'' | |||
|- | |- | ||
| | | Maine || ''przest.'' skarga, lament || ż || Mainen || zob. ''Klage'' | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | mainijan || ''przest.'' skarżyć się, żalić się, lamentować || - || - || zob. ''klagian'' | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | mackian || robić || - || - || mackian - mackiand - gemackian | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Māl || raz, okazja || n || Mæle || ''nēster Māl'' - 'następnym razem' | ||
| | |||
| n | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | man || ''służy do tworzenia form bezosobowych'' || - || - || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| | | Mond, -en m || usta || *munþ > munth > munth, mundh, mund > || | ||
| księżyc, Księżyc | |- | ||
| | | Man, Maener m || mąż, mężczyzna || *mann > man > man > || | ||
| | |- | ||
| | | mār || znany, popularny || - || - || | ||
| | |- | ||
| Marchije || kobyła, klacz || ż || Marchijen || | |||
|- | |||
| Maria || Maryja (Matka Boska); ''rzad.'' ''imię żeńskie'' (Maria) || ż || Marien, Maris || od łac. ''Maria''; zob. ''Marie'' | |||
|- | |||
| Marie || ''imię żeńskie'' (Maria) || ż || Marien, Maris || od łac. ''Maria''; zob. ''Maria'' | |||
|- | |||
| Mark || granica, limit; ''hist.'' marchia || ż || Marke || por. ''Grænse'' | |||
|- | |||
| Martuir || męczennik || m || Martuiren || ''niem.'' Martyr || | |||
|- | |||
| Martuirdōm || męczeństwo || n || - || | |||
|- | |||
| Maetz, -en m || posiłek, jedzenie || *mati > mati > maete > || | |||
|- | |||
| Makedonien || Macedonia (starożytna/helleńska) || n || - || | |||
|- | |||
| Mage, -n m || brzuch || *magō > mago > mage > || | |||
|- | |||
| mathelian || ''{{tt|gw.|gwarowo}}/daw.'' mówić, przemawiać || - || - || | |||
|- | |||
| Mazedonien || Macedonia (współczesna) || n || - || | |||
|- | |||
| Mædel || dziewczyna, dziewczę || ż || Mædeln || | |||
|- | |||
| Mær || baśń || n || Mære || zob. ''Fabel'' | |||
|- | |||
| Mede || łąka || ż || Meden || | |||
|- | |||
| Mēr || morze || n || Mēre || | |||
|- | |||
| smelten || topnieć, roztapiać się || *smeltan > smeltan > smelten > ||zob. ''dauwijan'' | |||
|- | |||
| Februaer, -e n || luty || łac. februarius > februaeri > || skr. ''Feb.'' | |||
|- | |||
| Melk || mleko || n || - || | |||
|- | |||
| Messias || Mesjasz, zbawiciel || m || - || zob. ''Helier'' | |||
|- | |||
| Muder, -n ż || matka || *mōder > mōder > mouder > || | |||
|- | |||
| Meuderland || macierz, kraj pochodzenia matki || n || Meuderlanden || zob. ''Faderland'' | |||
|- | |||
| mid + ''C''. || z (kimś) || - || - || | |||
|- | |||
| mid- || środkowy || - || - || Midte > || | |||
|- | |||
| Middag || południe (pora) || m || Middagen || | |||
|- | |||
| Middagmat || obiad || n || Middagmaten || | |||
|- | |||
| Midnacht || północ (pora) || ż || Midnachtan || | |||
|- | |||
| Midte || środek, centrum || ż || ''Midte'' || *midi > midi > mide, mister, mitte > || | |||
|- | |||
| mild || miły, przyjemny || - || - || | |||
|- | |||
| mildherzlik || miłosierny, miłościwy, litościwy || - || - || | |||
|- | |||
| Mildherzness || miłosierdzie || n || - || | |||
|- | |||
| mildian || lubić || - || - || mildian - mildiand - gemildian | |||
|- | |||
| Mildness || przyjemność || n || Mildnesse || | |||
|- | |||
| Mist || mgła || n || ''poet.'' Mistan || | |||
|- | |||
| Mistel, -n m || jemioła || *mistil > mistil, mistal > mistel > || | |||
|- | |||
| Novemmer, -n m || listopad || łac. November > śr.ald. november > || skr. ''Nov.'' | |||
|- | |||
| mogian || móc, być w stanie, potrafić || - || - || | |||
|- | |||
| Monk || mnich || m || Monken || | |||
|- | |||
| Monken || Monachium (miasto) || n || | |||
|- | |||
| Montenegro || Czarnogóra || n || - || zob. ''Swartberg'' | |||
|- | |||
| motan || musieć || - || - || | |||
|- | |||
| moeten (moetet, gemoeten) || ''przest.'' spotykać się || *mōtijan > mōtian > moeten > || zob. | |||
|- | |||
| Møndag || poniedziałek || m || Møndagen || skr. ''Mdg.''/przest. ''M:dg'' | |||
|- | |||
| Moine, -n m || miesiąc || mānōþ > mānoth > mainet, maine (zlanie ze słowem Moine 'księżyc') > || rzad. Mainet,-en m | |||
|- | |||
| Moine, -n ż || księżyc, Księżyc || *mānō > māno > maine > || | |||
|- | |||
| Mone, -n ż || płotka (ryba) || *muniwu > munwe > munne, mune > || | |||
|- | |||
| Mūr || mur, ściana || m || Mūre || | |||
|- | |||
| Murchin || ''przest./gw.'' marchew || ż || Murchen || zob. ''Karrot'' | |||
|- | |||
| murgin || rano || - || - || skr. ''mgn.'' <br> zob. ''farmiddag'' | |||
|- | |||
| Morgen || poranek; jutro, dzień jutrzejszy || ż || Murginen || *morgin > morgin > moergin, morgen > || zob. ''Farmiddag'' | |||
|- | |||
| Murginmat || śniadanie || ż || Murginmaten || | |||
|- | |||
| murginmatan || spożywać śniadanie, śniadać || - || - || | |||
|- | |||
| Murginstern || Jutrzenka || n || - || zob. ''Aurvandil'' | |||
|} | |} | ||
| Linia 677: | Linia 1773: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |||
| Nacht || noc || ż || Nachtan || | |||
|- | |||
| Nack || kark || m || Nacken || | |||
|- | |||
| Nagel || paznokieć || n || Nageln || od śrhol. ''nagel''; zob ''Gal'' | |||
|- | |||
| noi (noier, noiest) || bliski, blisko || *nāhw > nāu > naie > || | |||
|- | |||
| Name || imię || ż || Namen || gw. ''Nōme'' | |||
|- | |||
| Namendag || imieniny || m || Namendagen || | |||
|- | |||
| namijan || nazywać || - || - || gw. ''nōmijan'' | |||
|- | |||
| Nase || nos || ż || Nasen || | |||
|- | |||
| naud || ''przest.'' potrzebny || - || - || por. ''durber'' | |||
|- | |||
| naudian || ''przest.'' potrzebować || - || - || naudian - naudiand - genaudian | |||
|- | |||
| nei || nie || *nie > ni > ni, ne || zob. ''ja'', ''jach'' | |||
|- | |||
| niet || nie (przeczenie czasownika/rzeczownika) || śr.ald. ni + wete (> niete) > || | |||
|- | |||
| næider || żaden || - || - || | |||
|- | |||
| næimand || nikt || - || - || | |||
|- | |||
| næthen || nigdy || - || - || | |||
|- | |||
| nēan || szyć || - || - || | |||
|- | |||
| neit || nic || - || - || | |||
|- | |||
| nemman || brać, zabrać, odebrać (komuś) || - || - || nemman - namm - genemman <br> nemman + ''B.'' (zabrać kogoś, coś) | |||
|- | |||
| -ness || ''tworzy rzeczowniki abstrakcyjne'' || ż || -nesse || | |||
|- | |||
| nēst || następny || - || - || por. ''zwaier'' | |||
|- | |||
| Netiæ || sieć || n || Netiæn || | |||
|- | |- | ||
| | | nider || niski, dolny || - || - || | ||
| | |- | ||
| n | | Niderlanden || Niderlandy (region, państwo) || ''l.mn.'' || Niderlanden || ''plurale tantum'' | ||
| | |- | ||
| | | niderlands || niderlandzki || - || - || | ||
| | |- | ||
| Nidersaksanland || Dolna Saksonia (region) || n || - || | |||
|- | |||
| Nifter || bratanek, siostrzeniec || m || Niftern || | |||
|- | |||
| Niftin || bratanica, siostrzenica || ż || Nifterinen || | |||
|- | |||
| niv (niver, nivest) || nowy || *niw > niuu > niw, niv > || | |||
|- | |||
| Niw Seeland || Nowa Zelandia (państwo) || n || - || | |||
|- | |||
| niw-seelands || nowozelandzki || - || - || | |||
|- | |||
| noch I || jeszcze, wciąż || - || - || | |||
|- | |||
| noch II || też nie, również nie (przeczenie) || - || - || np. ''Ik '''noch''''' - ''Ja '''też nie''''' | |||
|- | |||
| noch..., noch... || ani..., ani... || *noh > noch > noch > || | |||
|- | |||
| Nonne || zakonnica, siostra zakonna || ż || Nonnen || gw. ''Nunne'', ''Nune'' | |||
|- | |||
| Norenberg || Norymberga (miasto) || n || - || od swn. ''Norenberg'' | |||
|- | |||
| Norwegen || Norwegia || ż || - || przest. ''Norge'', poet. ''Nørdweg'' <br> od niem. ''Norwegen'' | |||
|- | |||
| Nord, blm n || północ (kierunek) || *norþr > north, nordh > north, nord > || skr. ''N.'' | |||
|- | |||
| norden || północny || ??? || | |||
|- | |||
| Nørdsē || morze północne || m || - || zob. ''Frisksē'' | |||
|- | |||
| nui || teraz || *nu > nu, nū > nui > || | |||
|- | |||
| null || nic || - || - || od daw. ''nūll'' od łac. ''nūlla'' | |||
|- | |||
| Null || zero || n || Nulle || od daw. ''Nūll'' od łac. ''nūlla'' | |||
|- | |||
| Nutt || orzech || m || Nutte || | |||
|} | |} | ||
| Linia 695: | Linia 1865: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |- | ||
| | | ober I || nad, ponad || - || - || | ||
| | |- | ||
| | | ober II || górny || - || - || | ||
| | |- | ||
| | | Oberuissel || Overijssel (region) || ż || - || | ||
| | |||
| | |||
|- | |- | ||
| Ofen || piec, piekarnik || m || Ofen || | |||
|- | |||
| Ōfer || wybrzeże, nabrzeże || m || Eufer, Eufern || | |||
|- | |||
| Offer I || ofiara, poświęcenie || n || Offern || | |||
|- | |||
| Offer II || ofiara, poszkodowany || m/ż || Offern || | |||
|- | |||
| oft || często || - || - || | |||
|- | |||
| Ol, -en n || olej, oliwa || łac. oleum > śr.ald. ole > || | |||
|- | |||
| Olung || namaszczenie || n || Olungen || | |||
|- | |||
| Ōm || wuj, stryj || m || Ømen || | |||
|- | |||
| Ōmdochter || kuzynka, siostra cioteczna/wujeczna || ż || Ōmdochtern || | |||
|- | |||
| Omin || ciotka, stryjenka || m || Omen || | |||
|- | |||
| Ōmsoan || kuzyn, brat cioteczny/wujeczny || m || Ōmsoanen || | |||
|- | |||
| ond || i, oraz || *andi, anda > anda > ande > || gw. ''and'', ''end'', ''en'', ''un'' <br> zob. ''und'' | |||
|- | |||
| op + ''C.'' || na; po (o języku) || - || - || | |||
|- | |||
| opdat || ponadto, dodatkowo || - || - || | |||
|- | |||
| op dem Weg || ''przest./gw.'' w drodze || - || - || por. ''underweg'' | |||
|- | |||
| opgeven (gab op, opgegeven) || opuszczać, porzucać || op + geven || | |||
|- | |||
| Opstand || powstanie, insurekcja, zryw || n || Opstandan || | |||
|- | |||
| opstandan || prowadzić powstanie, powstawać (w znaczeniu militarnym) || - || - || | |||
|- | |||
| Orden I || zakon, order (odznaczenie) || n || Orden, Ordenen || od łac. ''ordo'' | |||
|- | |||
| Orden II || porządek, ład || n || Orden, Ordenen || od łac. ''ordo'' | |||
|- | |||
| ordinan I || porządkować || - || - || ordinan - ordinand - geordinan | |||
|- | |||
| ordinan II || wyświęcać, udzielać sakramentu święceń || - || - || ordinan - ordinand - geordinan | |||
|- | |||
| Ordinen || święcenia (sakrament) || ''l.mn.'' || Ordinen || ''plurale tantum'' | |||
|- | |||
| Oranie || pomarańcza || ż || Oranien || | |||
|- | |||
| oranie || pomarańczowy || - || - || | |||
|- | |||
| Oss || wół || m || Ossen || | |||
|- | |||
| Oister, blm m || wschód (kierunek) || *austr > āstr > oister > || skr. ''O.''/ rzad. ''E.'' | |||
|- | |||
| oistern || południowy || ??? || | |||
|- | |||
| Oster, -en m || ostryga || łac. ostrea > śr.ald. ostere || | |||
|- | |||
| Oisterrijk, blm || Austria || ??? || | |||
|- | |||
| Ostland || Estonia || n || - || | |||
|- | |||
| Ostrin || Wielkanoc || ż || Østrinen || zob. ''Paska'' | |||
|- | |||
| Otte || ''imię żeńskie'' (Oda) || ż || Ottes || | |||
|- | |||
| Otto || ''imię męskie'' (Otto, Otton) || m || Otten || | |||
|- | |- | ||
| | | Ozean || ocean || n || Ozeane || od łac. ''oceanus'' | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|} | |} | ||
==P== | ==P== | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || etymologia || uwagi | ||
|- | |||
| Paltz, -en n || pałac || niem. Pfalz > || | |||
|- | |||
| Paltz, blm n || Palatynat (region) || niem. Pfalz > || | |||
|- | |||
| Paprika, -s ż || papryka || hol. paprika > || | |||
|- | |||
| Paska, Pasken ż || Pascha, ''przest./gw.'' Wielkanoc || gr. Πάσχα > śr.ald. Pascha > || | |||
|- | |||
| pers (perser, persest) || fioletowy || śr.hol. paers, peers, pers > śr.ald. paers, pers > || rzad. paers (paerser, paersest) | |||
|- | |||
| Pijck, -en m || kilof || *pīk > pīk > pijk > || | |||
|- | |||
| Plug, -en m || pług || *plōg > plōg > ploug >|| | |||
|- | |||
| Polen, blm ż || Polska || niem./hol. Polen > || | |||
|- | |||
| Posnen, blm ż || Poznań (miasto) || niem. Posen > || | |||
|- | |||
| Præsident, -en m || prezydent || niem. Präsident > || | |||
|- | |||
| Præsidentin || prezydentka || niem. Präsidentin > ; Praesident + -in || | |||
|- | |||
| Prester, -n m || ksiądz || łac. presbyter > st.ald. presbyter, presbiter > prester > || rzad. ''Prister, -n n'' | |||
|- | |||
| Prinz, -en m || królewicz (syn monarchy), książę (w bajkach) || niem. Prinz > || rzad. ''Prins'' <br> por. ''Herzog'', ''Først'' | |||
|- | |||
| Pruise, -n m/ż || Prus (członek ludu bałtyckiego) || niem. Pruße > śr.ald. Prusse > || | |||
|- | |||
| Pruisen, blm ż || ''hist.'' Prusy (państwo, prowincja) || niem. Preußen > || | |||
|- | |||
| Pruisen, blp || Prusowie (lud bałtycki) || niem. Prußen > śr.ald. Prussen > || | |||
|- | |- | ||
|} | |} | ||
| Linia 749: | Linia 1988: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |||
| Rād || rada (organ) || n || Ræde || | |||
|- | |||
| rādan || radzić, doradzać || - || - || | |||
|- | |- | ||
| | | radtian || ratować || - || - || radtian - radtiand/redt - geradtian | ||
| | |- | ||
| | | Rijk, -en n || Rzesza, Imperium, ''przest.'' państwo || *rīkī > rīki > rijke > || | ||
| | |- | ||
| | | || rządzić, panować || - || - || | ||
| | |- | ||
| roisen (roisdte, geroisen) || podróżować || *raison > rāsan > raisen > || | |||
|- | |||
| Raise || podróż || ż || Raisen || | |||
|- | |||
| Ramm || baran || m || Rammen || | |||
|- | |||
| Rand || brzeg, obrzeże || m || Randen || | |||
|- | |||
| Ratt || szczur || m || Ratten || przest. ''Radt'', ''Rat'' | |||
|- | |||
| Raue || żałoba, opłakiwanie, rozpacz || ż || - || gw. ''Rauwe'' | |||
|- | |||
| Rauk || dym || m || - || | |||
|- | |||
| raukijan || dymić; palić (papierosy, cygara) || - || - || | |||
|- | |||
| Raven, — m || kruk || *hrabn > raben > raben > || gw. ''Rafn'' | |||
|- | |||
| Recht || prawo || n || - || | |||
|- | |||
| Rechter || sędzia || m || Rechtern || | |||
|- | |||
| Rechthaid || sprawiedliwość || n || - || | |||
|- | |||
| rechtik || prawdziwy, prawny, legalny || m || - || | |||
|- | |||
| Regen || deszcz || m || - || | |||
|- | |||
| Regenbugen || tęcza || ''l.mn.'' || Regenbugen || ''plurale tantum'' | |||
|- | |||
| Rich || zwłoki, trup || n || Richan || | |||
|- | |||
| ridan || jeździć || - || - || | |||
|- | |||
| Rider I || jeździec, kawalerzysta, rycerz || m || Rideren || | |||
|- | |||
| Riga || Ryga (miasto) || n || - || | |||
|- | |||
| Rijn || Ren (rzeka) || m || - || | |||
|- | |||
| Rijnbind || ''hist.'' Związek Reński (państwo) || n || - || | |||
|- | |||
| Rijnland || Nadrenia (region) || n || - || | |||
|- | |||
| rik || bogaty || - || - || | |||
|- | |||
| Rikhaid || bogactwo, majątek || n || - || | |||
|- | |||
| Ring I || pierścień, okrąg || m || Ringan || | |||
|- | |||
| Ring II || rynek, plac targowy || m || Ringan || | |||
|- | |||
| ringian || krążyć || - || - || ringian - rang - geringian | |||
|- | |||
| Rijs, blm m || ryż || n || - || śr.hol. rijs > śr.ald. rijs, rys > || | |||
|- | |||
| ritan || drapać, skrobać || - || - || | |||
|- | |||
| roeten (rot, geroeten) || psuć się, gnić || *rotēn > rotian > roeten > || | |||
|- | |||
| Rōm || Rzym (miasto) || n || - || | |||
|- | |||
| rōmsk || rzymski || - || - || rzad. ''rōms'', ''rømsk'', ''røms'', ''rømisk'' | |||
|- | |||
| rōms-katholisk || rzymsko-katolicki || - || | |||
|- | |||
| Rotterdam || Rotterdam (miasto) || n || - || ''daw.'' Røderdam <br> od hol. ''Rotterdam'' | |||
|- | |||
| roupian || wołać, dzwonić (przez tel.) || - || - || roupian - roupte/ropte - geroupian | |||
|- | |||
| Roeve, -n ż || burak || *rōbijō > rōbia > roebe > || | |||
|- | |||
| roid (roider, roidest) || czerwony || *raud > rād > raid > || | |||
|- | |||
| rødan || czerwienić (się) || - || - || | |||
|- | |||
| Ruck || spódnica || m || Rucke || | |||
|- | |||
| Rugbain || kręgosłup || n || Rugbainen || | |||
|- | |||
| Rogge, blm ż || żyto || *roggō > roggo > rogge > || | |||
|- | |||
| Ruege, blp I || tył, tylnia część || *hrugi > rugi > ruege > || | |||
|- | |||
| Ruege, blp II || plecy, grzbiet || *hrugi > rugi > ruege > || | |||
|} | |} | ||
| Linia 767: | Linia 2090: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || rodzaj || mnożyna || uwagi | ||
|- | |- | ||
| | | Sadel, -n m || siodło || *sadul > sadul > sadel > || | ||
| strumień, potok | |- | ||
| m | | saetzen (satt, gesaetzen) || położyć, wstawić, ustawić || *sattjan > sattian > saetzen > || | ||
| | |- | ||
| | | Sagreb, blm m || Zagrzeb (miasto) || hol. Zagreb > || przest. ''Agram'' | ||
| | |- | ||
| saegen (sagte, gasaegen) || powiedzieć, rzec || *saggjan > sagian > saegen > || | |||
|- | |||
| Soile, -n ż || dusza || *saiwalu > sālu > saile > || | |||
|- | |||
| Sakrament, -e m || sakrament || od łac. sacramentum > || rzad. ''Sakramentum, Sakramenta n'' | |||
|- | |||
| Sakse, -n m/ż || sas (mieszkaniec Saksonii) || niem. Sachse > || | |||
|- | |||
| Saksen, blm ż || ''hist.'' Saksonia (państwo) || niem. Sachsen > || | |||
|- | |||
| Saksen, blp || Sasowie (lud) || niem. Sachsen > || | |||
|- | |||
| Saksenland || Saksonia (land w Niemczech) || Sachsen + Land || | |||
|- | |||
| sammen || razem, wspólnie || *saman > samana > sammene > || | |||
|- | |||
| saenden (saendte, gesaenden) || wysyłać, słać || *sandijan > sandian > saenden > || | |||
|- | |||
| Sang, -en m || piosenka || *sangu > sanga > sange > || por. ''Leud'', Sange'' | |||
|- | |||
| Sange, -n ż || ''przest.'' pieśń || *sangu > sanga > sange > || por. ''Leud'', Sang'' | |||
|- | |||
| singen (sang, gesingen) || śpiewać || *singwan > singan > singen > || | |||
|- | |||
| Sap, -en n || sok || *sap > ... > || | |||
|- | |||
| Saterdag, -en m || sobota || łac. dies Saturni > st.ald. saturdag > saterdag > || skr. ''Stdg.''/przest. ''St:dg'' | |||
|- | |||
| Soid, -en n || nasienie, ziarno, siew || *sādu > sādu > saide > || | |||
|- | |||
| Segel, -n m/n || żagiel || *segl > segal > segel > || | |||
|- | |||
| Segler || marynarz || m || Seglern || zob. ''Sēmann'' <br> od niem. ''Segler'' | |||
|- | |||
| Sei, -en n || morze (w złożeniach) || *saiwi > sāwi > saee, saeie, see, seie > || zob. ''Meer'' | |||
|- | |||
| Seiland, blm n || Zelandia (region) || Sei + Land || | |||
|- | |||
| seilands || zelandzki || Seiland || | |||
|- | |||
| seian (sai, geseien) || widzieć, patrzeć, oglądać || *sehwan > seuuan, seian, sean > seen, seien > || | |||
|- | |||
| Seiman, Seimaene m || żeglarz || Sei + Man || zob. ''Segler'' | |||
|- | |||
| Seimistel, -n m || morszczyn (glony) || Sei + Mistel || | |||
|- | |||
| Seivel, -n ż || szabla || niem. ''Säbel'' > || rzad. ''Seibel'' | |||
|- | |||
| Seip || mydło || ż || Seipan || | |||
|- | |||
| seir || bardzo || *sair > sār, sēr > seir > || | |||
|- | |||
| seldan || rzadko || - || - || | |||
|- | |||
| Serie, -n ż || seria, sezon (serialu) || niem. ''Serie'' > || | |||
|- | |||
| Sijde, -n ż || strona || *sīdā > sīda > sijde > || | |||
|- | |||
| silfer || srebrny (o kolorze/materiale) || *silbar > silber > silber > || | |||
|- | |||
| Silfer, blm n || srebro || *silbar > silber > silber > || | |||
|- | |||
| silferig || srebrny, wykonany ze srebra || - || | |||
|- | |||
| Suester, -n ż || siostra || *swestēr > suuester > suester, suster > || | |||
|- | |||
| Schade, -n ż || cień || *skadu > skadu, skado > schade > || | |||
|- | |||
| Schanze, -n ż || szaniec, okop || niem. Schanze > || | |||
|- | |||
| schaefen (schuf/''gw.'' schup, geschaefen) || tworzyć || *skappjan > skapin > schaepen > || | |||
|- | |||
| schaeuen (schaeute, geschaeuen) || zobaczyć, ujrzeć, obejrzeć || *skauwōn > skāuian > schaeuen > || | |||
|- | |||
| Schaf, -en n || owca || skāp > skāp > skap > || zob. Aeue | |||
|- | |||
| skeran || strzyc || - || - || | |||
|- | |||
| Schip, -en n || statek || *skip > skip > schip > || | |||
|- | |||
| skirmijan || chronić || - || - || skirmijan -skirmijd - geskirmijan | |||
|- | |||
| skrien (skrei, geskrien) || krzyczeć || *skrīan > skrīan > skrijen, skrien > || | |||
|- | |||
| Skock || szok, wstrząs || n || - || od hol. ''schok''/duń. ''skok'' | |||
|- | |||
| Schu, -en m || but || *skōh > skōh > schou > || | |||
|- | |||
| Skote || Szkot, Szkotka || m/ż || Skoten || | |||
|- | |||
| Skotland || Szkocja || n || - || | |||
|- | |||
| sulen || mieć powinność || *skulan > skulan > skulen, skullen, sulen, sullen > sulen || rzad. ''sullen'' | |||
|- | |||
| skuld || winny, winien || - || - || | |||
|- | |||
| Skuld || wina, grzech, ''przest.'' dług || n || Skulden || | |||
|- | |||
| Skurt || fartuch || n || Skurten || | |||
|- | |||
| slapian || spać || - || - || | |||
|- | |||
| Slaut || zamek (budowla, mechanizm) || n || Slautan || | |||
|- | |||
| Slautel || klucz || n || Slauteln || rzad. ''Sleutel'' | |||
|- | |||
| Slave, -n m || niewolnik || śr.hol. slave > śr.ald. slave > || | |||
|- | |||
| Slavin, -en ż || niewolnica || Slave + -in || | |||
|- | |||
| Schleswik-Holstain || Szlezwik-Holsztyn (region) || n || | |||
|- | |||
| sluiten (sloit, gesluiten) || zamykać || *sleutan > slūtan > sluiten > || | |||
|- | |||
| snijden (snaid, gesnijden) || ciąć, przerywać || *snīþan > snīthan, snīdhan > snijthe, snijdhe, snythen, snydhen > || | |||
|- | |||
| so || tak, w ten sposób; tak samo, jak || *swā > so > so > || | |||
|- | |||
| so... so... || zarówno... jak i..., tak... jak... || so + so || por. ''ja... ja...'' | |||
|- | |||
| sodat || aby, ażeby, by || so + dat || przest. ''so dat', rzad./pot. ''sat'' | |||
|- | |||
| Son, -en m || syn || *sunu > sunu > sone > || | |||
|- | |||
| soin || natychmiast, bezzwłocznie, od razu || *sānō > sāno > saine > || | |||
|- | |||
| Sonne || Słońce, słońce || ż || Sonnen || | |||
|- | |||
| Sonndag || ''rzad./pot.'' niedziela || m || Sonndagen || skr. ''Sndg.''/przest. ''Sn:dg'' <br> zob. ''Herrsdag'' | |||
|- | |||
| spād || późny, spóźniony || - || - || | |||
|- | |||
| Spar, -n m || wróbel || *sparwō > sparō > spare > || | |||
|- | |||
| sparian || oszczędzać || - || - || sparian - spariand - gesparian | |||
|- | |||
| spedian || błogosławić, sprzyjać || - || - || spedian - spediand - gespedian | |||
|- | |||
| spelian || grać (na instrumencie, w grę) || - || - || rzad. 'spellian'' <br> spelian - spil - gespelian | |||
|- | |||
| Spel || gra || n || Spelen || | |||
|- | |||
| Spell || wiadomość, informacja, nowina || n || Spellen, Spellan || | |||
|- | |||
| spellan || zwiastować, informować, ogłaszać || - || - || spellan - spelt - gespellan | |||
|- | |||
| Spijker || gwóźdź || m || Spijkern || | |||
|- | |||
| Sprache, Spraeche ż || język, mowa || *sprāku > sprāka, spraka > sprache > || | |||
|- | |||
| sprechen (sprach, gesprechen) || mówić || | |||
|- | |||
| springian || skakać || - || - || | |||
|- | |||
| sparian || oszczędzać || - || - || sparian - spariand - gesparian | |||
|- | |||
| Stad || państwo || n || Staden || od łac. ''status'' | |||
|- | |||
| Stadhalder || namiestnik || m || Stadhaldern || | |||
|- | |||
| Staimark || Styria (kraina) || n || - || od niem. "Steiermark'' | |||
|- | |||
| Stain || kamień || m || Staine, Stainen || | |||
|- | |||
| stainig || kamienny || - || - || | |||
|- | |||
| Stall || stajnia || m || Stallan || zob. ''Hørsstall'' | |||
|- | |||
| stanan || stać || - || - || | |||
|- | |||
| stark || silny || - || - || por. ''stark'' | |||
|- | |||
| starkian || rosnąć w siłę, wzmacniać się || - || - || por. ''strangian'' | |||
|- | |||
| stelian || kraść || - || - || stelian - stelt - gestelian | |||
|- | |||
| Stemm || głos || n || Stemme || | |||
|- | |||
| Ster || miejsce || m || Stere || | |||
|- | |||
| sterben (starb, gesterben) || umierać || *sterban > sterban > sterben > || | |||
|- | |||
| Stern || gwiazda || n || Sterne, Sternen || | |||
|- | |||
| still || cichy || - || - || | |||
|- | |||
| Stillness || cisza, milczenie || n || - || | |||
|- | |||
| Strāf || kara || n || Stræfen || | |||
|- | |||
| strang || ''przest.'' silny || - || - || | |||
|- | |||
| strangian || ''przest.'' rosnąć w siłę, wzmacniać się || - || - || por. ''starkian'' | |||
|- | |||
| Stroim, -en m || strumień, potok || *straum > strām > straim > || zob. Baecke | |||
|- | |||
| Stockholm, ''blm'' n || Sztokholm (miasto) || szw. Stockholm || | |||
|- | |||
| Stonde, -n ż || godzina || *stundu > stundu > stunde > || | |||
|- | |||
| Størm || sztorm || n || Størman || | |||
|- | |||
| Oktober, -n m || październik || łac. October > śr.ald. oktober > || skr. ''Okt.'' | |||
|- | |||
| Stur, -en m || byk || *steur > stūr > stuir > || | |||
|- | |||
| Suid, blm n || południe (kierunek) || *sunþr > sunth, sūth sūdh > suith, suid > || skr. ''S.'' | |||
|- | |||
| suiden || południowy || suid || | |||
|- | |||
| Suende, -n m|| grzech || *sundī > sundi > suende > || | |||
|- | |||
| sukijan || szukać || - || - || sukijan - sukte - gesukijan <br> sukijan ''før'' + ''B.'' | |||
|- | |||
| Sommer, -n m || lato || *sumar > sumar, summar > summer > || | |||
|- | |||
| Jude, -n m || żyd || łac. iudaeus > śr.ald. iudae > || | |||
|- | |||
| Judin, -en ż || żydówka || Jude + -in || | |||
|- | |||
| Juen, — n || czerwiec || *iunius > iueni > || rzad. ''Jueni, — n'' | |||
|- | |||
| sunder || bez, oprócz, z wyjątkiem || - || - || | |||
|- | |||
| Supp || zupa, bulion || m || Suppen || | |||
|- | |||
| swabian || unosić (się) || - || - || | |||
|- | |||
| swār || trudny, ciężki || - || - || por. habig | |||
|- | |||
| swaeren (swar, geswaeren) || obiecywać, przysięgać, zaklinać || *swarjan > swarian > saweren > || | |||
|- | |||
| swart (swarter, swartest) || czarny || *swart > ... > || | |||
|- | |||
| Swartberg || ''przest.'' Czarnogóra || n || - || zob. ''Montenegro'' | |||
|- | |||
| swimman || pływać || - || - || por. ''flōan'' | |||
|- | |||
| Svede || Szwed, Szwedka || m/ż || Sveden || | |||
|- | |||
| Sveden || Szwecja || ż || | |||
|- | |||
| Svitzerland || Szwajcaria || n || - || | |||
|- | |||
| Swēger || teść || m || Swēgern || | |||
|- | |||
| Swegrin || teściowa || ż || Swegrinen || | |||
|} | |} | ||
| Linia 785: | Linia 2350: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || etymologia || uwagi | ||
|- | |- | ||
| | | Tafel, -n n || stół || łac. tabula > śr.ald. tabel > || | ||
| | |- | ||
| | | Tallinn, blm n || Tallinn || niem./hol. Tallinn > || przest. ''Revel'', ''Reval'' | ||
| | |- | ||
| | | thar || tam || *þār > thār > thar, dhar, dar > || | ||
| | |- | ||
| | | tharom || dlatego, z tego powodu || thar + om || pot. thom | ||
|- | |||
| Thei, Theen n || herbata || hol. thee > || | |||
|- | |||
| that || że || *þat > that > that, dhat, dat > || | |||
|- | |||
| Theater, -n n || teatr || niem. Theater > || | |||
|- | |||
| Thaks, -en m || borsuk || *þahs > thachs > thaks, dhaks, daks > || | |||
|- | |||
| than || wtedy || *þan > than > than, dhan, dan > || | |||
|- | |||
| wer || kto || *hwaʀ > war > war, wer > || | |||
|- | |||
| werum || dlaczego || wer + um || | |||
|- | |||
| Thoner, -n m || grzmot, grom || *þunr > thunar > thuner > || | |||
|- | |||
| Thonersdag, -en m || czwartek || thunarsdag > thunersdag || skr. ''Thdg.''/przest. ''Th:dg'' | |||
|- | |||
| thraeien (thrai, gethraeien) I || obracać, kręcić || *þrāan > thraian > thraeien > || | |||
|- | |||
| thraeien (thrai, gethraeien) II || filmować, nagrywać || *þrāan > thraian > thraeien > || | |||
|- | |||
| Thriness || Trójca || ??? || Heligæ Thriness | |||
|- | |||
| thuenn || cienki || þunnī > thunni > thuenne, dhuenne,duenne > || | |||
|- | |||
| Tomat, -en m || pomidor || hol. tomaat > || | |||
|- | |||
| Ticket, -s n || bilet || ang. ticket > || | |||
|- | |||
| Tiflis, blm n || Tibilisi (Tyflis) || ros. Тифлис > || | |||
|- | |||
| Tirsdag, -en n || wtorek || ??? || skr. ''Tdg.''/przest. ''T:dg'' | |||
|- | |||
| tot || dopóki, póki || zob. to || | |||
|- | |||
| traecken (traeckte, getraecken) || ciągnąć || *trakkjan > trakkian > traekken > || | |||
|- | |||
| Truiung, -en ż || ślub, wesele || treuen || | |||
|- | |||
| traeg || wolny, powolny || *trāgi(?) > trāgi > traeg > || | |||
|- | |||
| truien || żenić się, wychodzić za mąż, brać ślub || *trūwēn > trūian > truien > || | |||
|- | |||
| trinken (trank, getrinken) || pić || *drinkan > trinkan > trinken > || | |||
|- | |||
| Zuegel, -n m || lejce || *tugil > tugal > zuegel > || | |||
|- | |||
| Tuelband, -en || turban || tur. tülbent > || | |||
|- | |- | ||
| Tulp, -en m || tulipan || hol. tulp > || | |||
|- | |- | ||
| | | Twark, blm m || twaróg || śwn. twarc > kwark > ... > || | ||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|} | |} | ||
| Linia 821: | Linia 2418: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || etymologia || uwagi | ||
|- | |||
| uevel || zły || *ubil > ubil > uebel > || | |||
|- | |||
| Uevel, blm n || zło || *ubil > ubil > uebel > || | |||
|- | |||
| Uin, -en n || cebula || śr.hol. uyen > śr.ald. uien > || | |||
|- | |||
| Uile, -n ż || sowa || *uwwilā > uwila, uila, ūla > uile > || | |||
|- | |||
| Wulf, -en m || wilk || *wulf > ... > || | |||
|- | |||
| om + ''B.'' || koło, w okolicy, w okolice, przy (kierunek) || omme > || por. ''omme + B'' | |||
|- | |||
| om + ''C.'' I || koło, w okolicy, przy (położenie) || omme > || por. ''omme + C.'' | |||
|- | |||
| om + ''C.'' II || około (czas) || omme > || por. ''omme + C.'' | |||
|- | |||
| om + ''C.'' III || wokół, dookoła || omme > || por. ''omme + C.'' | |||
|- | |||
| om... zu... || aby, by, w celu || om + zu || um (rzczeczownik/przymiotnik) zu (czasownik (bezokolicznik) | |||
|- | |||
| omme + ''B.'' || ''przest.'' koło, w okolicy, w okolice, przy (kierunek) || umbi > umba > umbe > || por. ''om + B'' | |||
|- | |||
| omme + ''C.'' I || koło, w okolicy, przy (położenie) || umbi > umba > umbe > || por. ''om + C. I'' | |||
|- | |||
| omme + ''C.'' II || około (czas) || umbi > umba > umbe > || por. ''omme + C. II'' | |||
|- | |||
| omme + ''C.'' III || wokół, dookoła || umbi > umba > umbe > || por. ''omme + C. III'' | |||
|- | |||
| uever + ''B.'' || o (kimś, czymś) || ubiri > ubiri > ueber > || | |||
|- | |||
| uevergenen (ueverging, uevergegenen) || przekraczać || uever + genen || | |||
|- | |||
| ueverlaegen (ueverlaegte, uevergelaegen) || zasłaniać, przysłaniać || uever + laegen || | |||
|- | |||
| ueversaetzen (ueversatt, geueversaetzen) || tłumaczyć, przekładać (z języka na język) || uever + saetzen || zob.. ''urklaeren'' | |||
|- | |||
| Ueversaetzung, -en n || tłumaczenie, przekład || ueversaetzen || | |||
|- | |||
| uever spingian || przeskoczyć, przeskakiwać || - || - || | |||
|- | |||
| omdat || bo, ponieważ || om + dat; kalka hol. omdat || przest. ''om dat'' | |||
|- | |||
| on- || nie- (w poł. z przym.) || - || - || | |||
|- | |||
| onder + ''B.'' || pod, poniżej (kierunek) || *undar > under > under > || | |||
|- | |||
| onder + ''C.'' I || pod, poniżej (położenie) || *undar > under > under > || | |||
|- | |- | ||
| | | onder + ''C.'' II || pośród, wśród || *undar > under > under > || | ||
| | |- | ||
| | | onderwegs || w drodze || onder + Weg || por. ''op dem Weg'' | ||
| | |- | ||
| | | undurber || niepotrzebny, zbędny || - || - || por. ''unnaud'' | ||
| | |- | ||
| unnaud || ''przest.'' niepotrzebny, zbędny || - || - || por. ''undurber'' | |||
|- | |||
| Unrechthaid || niesprawiedliwość, nieprawość || n || - || | |||
|- | |||
| ur- || pra- || - || - || | |||
|- | |||
| Uraldfāder || pradziad, pradziadek || m || Uraldfādern || | |||
|- | |||
| Uraldmøder || prababka, prababcia || ż || Uraldmødern || | |||
|- | |||
| orklaeren (orklaerte, georklaeren) || tłumaczyć, wyjaśniać, objaśniać || or- + klar + -en || zob. ''ueversaetzen'' | |||
|- | |||
| Urwachhaid || osłabienie || n || Urwachhaide || | |||
|- | |||
| urwachijan || osłabiać || - || - || urwachijan - urwacht - geurwachijan | |||
|- | |||
| urwackian || wstawać, budzić (się) || - || - || urwackian - urwackiand - geurwackian | |||
|- | |||
| urlaubijan || pozwalać, zezwalać || - || - || | |||
|- | |||
| Urst, -en ż || kiełbasa || *wursti > uurst > urst > || | |||
|- | |||
| uit + ''B.'' || z, na zewnątrz (kierunek) || *ūt > ūt > uit > || por. ''ford + B.'' | |||
|- | |||
| uit + ''C.'' || na zewnątrz (położenie) || *ūt > ūt > uit > || por. ''ford + C.'' | |||
|- | |||
| ūtbringian || wyjąć || - || - || ūtbringian - ūtbrang - geūtbringian | |||
|- | |||
| Uitgang, -en m || wyjście || uit + Gang || por. ''Fordgang'' | |||
|- | |||
| uitgenen (uitging, uitgegenen) || wyjść, wychodzić || uit + genen || | |||
|- | |||
| Ūtland || zagranica || n || - || | |||
|- | |||
| ūtlandsk || zagraniczny || - || - || | |||
|- | |||
| ūtnemman || wynieść, brać na wynos || - || - || ūtnemman - ūtnamm - geūtnemman | |||
|} | |} | ||
| Linia 839: | Linia 2516: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || etymologia || uwagi | ||
|- | |- | ||
| | | van + ''C.'' I || z (kierunek) || *fanē > fane > fane, vane > || | ||
| | |- | ||
| | | van + ''C.'' II || przez (sprawcę) || *fanē > fane > fane, vane > || skr. ''v.'' <br> np. ''Buk van Tolkien'' - książka [napisana] przez Tolkiena | ||
| | |- | ||
| | | van + ''D.'' || od (czas); od, z (położenie) || *fanē > fane > fane, vane > || skr. ''v.'' | ||
| | |- | ||
| van Zijd, zu Zijd || od czasu, do czasu || van + Zijd + zu (+ Zijd) || | |||
|- | |||
| van... zu... I || od... do... (kierunek) || van + zu || skr. ''v. ... z. ...'' <br> ''van'' + ''C.''; ''zu'' + ''B.'' | |||
|- | |||
| van... zu... II || od... do... (położenie) || van + zu || skr. ''v. ... z. ...'' <br> ''van'' + ''D.''; ''zu'' + ''D.'' | |||
|- | |||
| Vendig, blm ż|| Wenecja || śwn. Venēdige > śr.ald. Venedige, Vendige > || | |||
|- | |||
| Vijn, -e n || wino || łac. vīnum > śr.ald. vijne > || | |||
|- | |||
| vize- || wice- || łac. vice > || | |||
|- | |||
| Vizekoenig, -en m || wicekról || vize- + Koenig || | |||
|- | |||
| Fuks, -en m || lis || *fuhs > *fuchs > fuchs, fuks >|| | |||
|- | |||
| Fueksin || liszka || *fuhsinī > fuchsini > fuksine > || | |||
|} | |} | ||
| Linia 857: | Linia 2546: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || etymologia || uwagi | ||
|- | |||
| wach || słaby, osłabiony || - || - || | |||
|- | |||
| wachijan || słabnąć || - || - || wachijan - wacht - gewachijan | |||
|- | |||
| wacker || przytomny, świadomy || - || - || | |||
|- | |||
| wackian || wstawać (z pozycji siedzącej lub leżącej) || - || - || wackian - wackiand - gewackian | |||
|- | |||
| Waetz, blm ż || pszenica || *hwaiti > uuāti > waete > || | |||
|- | |||
| Wamme, -n ż || łono || *wambu > uuamba > wambe > || | |||
|- | |||
| wan || kiedy, gdy || *hwan > huuan, uuan > wan > || | |||
|- | |||
| wandijan I || obracać się || - || - || wandijan - wend - gewandijan | |||
|- | |||
| wandijan II || ''przest.'' zmieniać się (w znacznym stopniu, nie do poznania) || - || - || wandijan - wend - gewandijan | |||
|- | |||
| war I || gdzie (lokalizacja), ''pot.'' dokąd (kierunek) || - || - || por. ''warvan'', ''warzu'' | |||
|- | |||
| war II || prawdziwy || *wār > uuār > war > || | |||
|- | |||
| warlijk || ''przest.'' zaprawdę, do prawdy, zaiste, prawdziwie || war + -lijk; kalka hol. waarlijk || zob. forwar | |||
|- | |||
| Word, -en n || słowo || *word > uuord > word > || | |||
|- | |||
| wardian || strzec, pilnować, czuwać || - || - || wardian - wardiand - gewardian | |||
|- | |||
| warm (waermer, waermest) || ciepły || *warm > uuarm > warm > || | |||
|- | |||
| Warsau blm n || Warszawa || niem. Warschau > || | |||
|- | |||
| warvan || skąd || - || - || | |||
|- | |||
| warzu || gdzie, dokąd (lokalizacja) || - || - || por. ''war'' | |||
|- | |||
| Maertz, -en n || marzec || łac. martius > śr.ald. maerti > || skr. ''M-z.''/przest. ''M:z'' | |||
|- | |||
| waenig (waeniger, waenigest) || mało || *wainag > uuānig > waenig > || | |||
|- | |||
| Water || woda || n || Watern || | |||
|- | |||
| Waterlau || Waterloo (m. bitwy, dzielica Brukseli) || ż || - || | |||
|- | |||
| waterlaus || bez dostępu do wody || - || - || | |||
|- | |||
| webian || tkać, prząść, pleść || - || - || webian - webiand - gewebian | |||
|- | |||
| Weg, -en n || droga || *weg > uueg > weg > || | |||
|- | |||
| weggenen (wegging, weggegenen) || odejść, odchodzić || Weg + genen || | |||
|- | |||
| weitan || wiedzieć || - || - || weitan - weitet - geweitan | |||
|- | |||
| August, — m || sierpień || łac. augustus > śr.ald. august > || skr. ''Aug.'' | |||
|- | |||
| Weit || pastwisko || n || Weite || | |||
|- | |||
| wel || dobrze (przysł.) || - || - || | |||
|- | |||
| Werelt, -en m || świat || *weraldi > weralda, werald, weralt > weralde > || | |||
|- | |||
| Welgang || powodzenie, sukces || m || Welgangen || | |||
|- | |||
| wendijan || zmieniać || - || - || wendijan - wendijand - gewendijan | |||
|- | |||
| Wels || Walia (państwo) || n || - || | |||
|- | |||
| wesdau gasund || ''bądź zdrów'' (pożegnanie) || - || - || używane do jednej i wielu osób | |||
|- | |||
| Werk, -en n || praca, dzieło, wytwór || *werk > ... > || zob. ''Arbeid'' | |||
|- | |||
| werken (werkte, gewerken) || pracować || *wirkijan > uuirkian > wirken, werken > // Werk + -en || zob. ''arbaeden'' | |||
|- | |||
| Werker, -n m || pracownik, robotnik || werken/Werk + -er || | |||
|- | |||
| werthen (warth, gewerthen) || zostać, stać się || *werþan > uuerthan, uuerdhan > werthen, werdhen > || | |||
|- | |||
| wesen (???) || być || *wesan > uuesan > wesen > || | |||
|- | |||
| Wesen, blm n || istnienie, bycie, byt, egzystencja || wesen || | |||
|- | |||
| West, blm n || zachód (kierunek) || *westr > uuest > west > || skr. ''W.'' | |||
|- | |||
| westen || zachodni || ??? || | |||
|- | |||
| wickan || czarować, uprawiać czary/czarnoksięstwo || - || - || | |||
|- | |||
| Wicke || wiedźma, czarownica || ż || Wicken || zob. ''Hekse'' | |||
|- | |||
| Widuwer || wdowiec || m || Widuwern || | |||
|- | |||
| Widuwin || wdowa || ż || Widuwinen || | |||
|- | |||
| Wijf, -en ż || ''gw./przest.'' żona, kobieta || *wīb > uuīf > wijf > || zob. ''Fru, Frua'' | |||
|- | |||
| Wigrik || ''imię męskie'' || m || Wigriks || | |||
|- | |||
| Wike || tydzień || ż || Wiken || | |||
|- | |||
| Wikende || weekend || ż || Wikenden || | |||
|- | |||
| Wiler || wola || ż || - || | |||
|- | |||
| willian || chcieć || - || - || | |||
|- | |||
| Wilnius || Wilno (miasto) || n || - || | |||
|- | |||
| wild || dziki || - || - || | |||
|- | |||
| Wind || wiatr || m || - || | |||
|- | |||
| Windge || okno || n || Windges, Windgen || | |||
|- | |||
| Wenter, -n m || zima || *wintru > wintur > winter, wenter > || rzad. ''Winter, -n m'' | |||
|- | |||
| Dezemmer, -n m || grudzień || łac. December > śr.ald. december, desember, dezember > || skr. ''Dez.'' | |||
|- | |||
| wijt (wijter, wijtest) || biały || *hwīt > wīt > wijt > || | |||
|- | |||
| Witberg || Wittenberga (miasto) || n || - || przest. ''Witburg'' | |||
|- | |||
| Witness || wiedza || n || - || | |||
|- | |||
| Witold || ''imię męskie'' (Witold) || m || Witolden || | |||
|- | |||
| Witruthenien || Białoruś || n || - || | |||
|- | |||
| woanskijan || życzyć || - || - || + ''D.'' (życzyć czegoś) | |||
|- | |||
| Wōdansdag || środa || m || Wōdansdagen || skr. ''Wdg.''/przest. ''W:dg'' <br> zob. ''Dansdag'' | |||
|- | |||
| Wolfgang || ''imię męskie'' (Wolfgang) || m || Wolfgangen || od śwn. ''Wolfgang'' | |||
|- | |||
| wonen (wonte, gewonen) || mieszkać || *wunēn > wunan > wunen || | |||
|- | |||
| Wonung, -en n || mieszkanie || wonen || | |||
|- | |||
| wost || bezludny, opuszczony || m || - || | |||
|- | |||
| wringian I || wyciskać, ściskać || - || - || wringian - wrang - gewringian | |||
|- | |||
| wringian II || ściskać, przytulać || - || - || wringian - wrang - gewringian | |||
|- | |||
| skrijven (skreiv, geskrijven) || pisać || *skrīban > skrīban > skrijben > || || | |||
|- | |||
| Wulle, blm ż || wełna || *wullu > wullo > wulle > || | |||
|- | |||
| Wurde || ''przest./poet.'' los, przeznaczenie, dola || ż || Wurden || | |||
|- | |- | ||
|} | |} | ||
| Linia 875: | Linia 2703: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! alduryncki | ! alduryncki || polski || etymologia || uwagi | ||
|- | |- | ||
| | | Zand, -en m || ząb || *tanþ > tanth, tandh > zanth, zandh, zand > || | ||
| | |- | ||
| | | zuien || ciągnąć || *teuhan > tūian > zuihen, zuien > || | ||
| | |- | ||
| | | Zijd, blm m || czas || *tīdi > tīdi > zijde > || | ||
| | |- | ||
| zijdlijk || tymczasowy || Zijd + -lijk || | |||
|- | |||
| Zipern, blm n || Cypr || niem. Zypern > || rzad. ''Zypern'' | |||
|- | |||
| zu + ''B.'' || do (kierunek, położenie) || *ta > ta, to > zo, zou > || skr. ''z.'' | |||
|- | |||
| zu + ''M.'' || za, zbyt (w poł. z przym.) || *ta > ta, to > zo, zou > || | |||
|- | |||
| Zufall, -en n || przypadek || zufallen || | |||
|- | |||
| zufallen || przytrafić się, przydarzyć się || zu + fallen || | |||
|- | |||
| zufallijk || przypadkowy, losowy || zufallen + -lijk || | |||
|- | |||
| Zueg, -e m || pociąg || *tugi > tugi > zuege > || | |||
|- | |||
| Zukemme, blm ż || przyszłość || zu + kemmen || | |||
|- | |||
| Zonge, -n ż || język (organ) || *tungā > tungā > zunge > || | |||
|- | |||
| zurueg || z powrotem || zu + Ruege || | |||
|- | |||
| zuruegkemmen || wracać || zurueg + kemmen || przest. ''zurueg kemmen'' | |||
|- | |||
| zwai || dwa (2); dwaj, dwie, dwa, dwoje || *twai > twai > zwa, zwai > || gw./pot. ''zwa'' | |||
|- | |||
| zwaier || drugi, ''poet.'' następny || *twai > twaier > zwaier > || por. ''nēst'' | |||
|- | |||
| zuis || pomiędzy || *twisk > twisk > zwisk, zwis, zuis > || | |||
|} | |} | ||
=== === | |||
| anraken (rakte an, angeraken) || dotknąć || *(ana)rakōn > anrakan > anraken > || | |||
| Rumme, -n ż || chwała || *hrōma > rōma > roume > || | |||
| sitzen (satz, gesitzen) || siedzieć, siadać || *sittjan > sittian > sizen > || | |||
| Throne, -n ż || tron || łac. thronus > śr.ald. throne (m) > || | |||
[[Kategoria:Alduryncja]] | [[Kategoria:Alduryncja]] | ||
[[Kategoria:Użytkownik:Adrinnix]] | |||
Aktualna wersja na dzień 13:38, 5 wrz 2025
| Słownik języka aldurynckiego | |
|---|---|
| Nazwa: | język alduryncki |
| Nazwa własna: | Aldurins Sprāg (Aldurinsk) |
| Informacje | |
| Twórca: | Wodzin w 2020 |
| Liczba słów: | ? (593 sprawdzonych) |
| Lista conlangów | |
| Przeczytaj też artykuł o tym języku. |
A
| alduryncki | polski | etymologia | uwagi | |
|---|---|---|---|---|
| Absolutzion, -en n | absolucja, rozgrzeszenie | łac. absolūtiō > | ||
| Achte, -en ż | wygnanie, banicja | *ąhtu > ahta > achte > | ||
| aechten (aechtete, geaechten) | wygnać | *ąhtijan > ahtian > aechten > | ||
| achten (achtete, geachten) | uważać | *ąhtōn > ahtan > achten > | ||
| Achtung, -en ż | uwaga, ostrożność, skupienie | st.ald. ahtunge > achtunge > | ||
| Adam, — m | imię męskie (Adam) | łac. Adam > | ||
| Adaver, -n m | bocian | *ōdabor > adabor > adaber | ||
| aetzen (atz, geaetzen) | paść, karmić (zwierzęta) | *attjan > attian > aetten > | ||
| af | pot. ale, lecz | zob. afer | ||
| Afent, -en n | wieczór | *ābanþ > abanth, abandh > abenth, abendh > | skr. Aft. | |
| Afentmat, Afentmaete m | kolacja | zob. Afent + Mat | ||
| afer | ale, lecz | *afer(ą?) > afer, afera > afer, afere > afer | zob. af | |
| aft | prawdziwy | *aiwahaft > āhaft > āft, aft > | ||
| Afthoid, -en n | prawda | zob. aft + -hoid | ||
| after + C. I | za (kimś, czymś), po (kimś, czymś) | *aftar > after, efter > after > | ||
| after + C. II | według, podług | *aftar > after, efter > after > | np. Godspell after h. Johannes - Ewangelia według św. Jana | |
| forwar | przest. zaprawdę, do prawdy, zaiste, prawdziwie | for- + war; kalka niem. fürwahr/hol. voorwaar | zob. warlijk | |
| oin I | jeden | *ain > ān > ain > | ||
| oin II | pewien, jakiś | *ain > ān > ain > | ||
| oin III | gw. rodzajnik nieokreślony | *ain > ān > ain > | oin, oine, oin w języku literackim rodzajnik nieokreslony nie występuje | |
| oinfold I | pojedynczy, jeden raz | oin + -fold | zob. ains | |
| oinfold II | jeden raz | oin + -fold | ||
| oinfold III | łatwy, prosty, nieskomplikowany | oin + -fold | ||
| Oinhoid, blm n | jedność | oin + -hoid | ||
| inladen (inladet, geinladen) | zapraszać | in- + laden | zob. invitern | |
| ains | (jeden) raz | - | - | zob. ainfold I |
| aere | już | *airi > āri > aere > | ||
| Aekse, -n m | siekiera, topór | *akusi > aksi > aexe > | ||
| Al, -en m | węgorz | *āl > āl, al > al > | ||
| Albion, blm m | Albion, poet. Brytania, Anglia | łac. Ablion | ||
| ald, aelder, aeldest | stary | *ald > ... > | ||
| Aldfader, -n m | dziad | aldfader > ... > | ||
| Aldmuder, -n ż | babka | aldmōder > aldmouder > | ||
| aldurinsk | alduryncki | m | - | skr. ald. |
| Adurins Sprāg | język alduryncki | m | - | a. Aldurinsk, skr. Ald. |
| Aldurinz | Alduryncja (hist. państwo, region) | n | - | |
| Aldenburg | Oldenburg (miasto) | n | - | |
| all, -e | cały (w lp.), wszyscy (w lm.) | *all > ... > | ||
| alles | wszystko | - | - | |
| allster | wszędzie | - | - | |
| allzeid | zawsze, ciągle, cały czas | - | - | |
| Almōse | jałmużna | ż | Almōse | |
| Amerika, blm n | Ameryka | hol. Amerika > | ||
| Amestelle | rzad./przest. Amstel (rzeka) | n | - | |
| Amstel | Amstel (rzeka) | n | - | |
| Amsteldam | Amsterdam/Ostrodom (miasto) | m | - | |
| an + C. | na, nad (położenie); nad (często w nazwach miast) | *ana > ana > ane > | np. Frankford am Main - Frankfurt nad Menem | |
| Ande, -n ż | kaczka | *anad > anda > ande > | ||
| ond- | ??? | *anda- > and- > and-, und- > | gw. and- // por. niem. ent- / hol. ont- | |
| ondbinden | rozwiązywać | ond- + binden | ||
| ondhoivden (ondhoivdete, geondhoivden) | ściąć (głowę) | ond- + Hoived + -en | ||
| Ondhoivdung, -en n | ścięcie (kara śmierci) | ondhoivden | ||
| anther | inny | *anþar > anthar > anther, andher, ander > | ||
| Andrik, -er m | kaczor | *anadrekō > anadreka, andreka > andreke, andrike, aendrike > | ||
| ondwarden (ondwardet, geondwarden) | odpowiadać, odpowiedzieć | ond- + Ward + -en | ||
| Anke, blm ż | smalec | *ankwō > anko > anke > | ||
| Appel, -n m | jabłko, przest./poet. owoc | *applu > appla > appel > | ||
| Appelkuch, -en n | szarlotka, ciasto jabłkowe | Appel + Kuch | ||
| Apostel | Apostoł | m | Apostel | od łac. apostolus |
| Arbeid | przest. praca | ż | Arbeid | zob. Werk |
| arbaeden (arbaedet, gearbaeden) | pracować (przede wszyskim fizycznie) | arbaidijan > arbādian > arbaeden | zob. werken | |
| Ārende | przest. wiadomość | ż | Ærenden | zob. Spell' |
| Brijf, -e m | list | śr.hol. brief > | Brijf an + C. ... - list do... | |
| arm | biedny, ubogi | - | - | |
| arman | litować się, mieć litość, mieć miłosierdzie | - | - | arman + C. - litować się nad |
| Armel | rękaw | m | Armeln | |
| Armelkanal | La Manche, kanał angielski | m | - | zob. Ængliskanal |
| Armid | bieda, ubóstwo | ż | - | |
| armijan | ubożeć | - | - | |
| arz- | arcy- | - | - | od staroald. arch-, arc-, od łac. archi- |
| Arzbiskop | arcybiskup | m | Arzbiskopis | skr. Abp. |
| Arzbiskopdōm | archidiecezja, arcybiskupstwo | n | Arzbiakopdøme | |
| Arzherzog | arcyksiążę | m | Arzherzogan | |
| As, –en m | jesion | *ask > ask > as > | ||
| Asse, -n f | popiół | *askā > aska > asse > | ||
| Assgard | Asgard | n | - | |
| at + B. | o, w (czas) | - | - | |
| Athem, blm m | oddech, dech, tchnienie | *āþm > athm, adhm, athem, adhem > athem, adhem > | ||
| athmen (athmende, geathmen) | oddychać, odetchnąć, tchnąć | Athem | ||
| Aeue | owca (samica) | *awi > auui > aeue > | zob. Skaf | |
| Oige, -n ż | oko | *augā > āga > aige ? | ||
| auk | też, również | - | - | por. noch II |
| Aula | wyspa | ż | Aulan | skr. A. f. skrócona od Auland |
| Auland | wyspa | n | Aulandan | skr. A. |
| Auto, -s n | auto, samochód | niem. Auto > | ||
| Automobil, -en n | przest. samochód | fr. automobile > |
Æ
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi | |
|---|---|---|---|---|---|
| Edmond | imię męskie (Edmund) | m | Edmunds, Edmunden | niem./ang. Edmund > | |
| aines | pewnego razu, kiedyś (w nieokreślonym czasie) | - | - | ||
| England | Anglia | n | - | ||
| Egler | Angl, Anglik | m | Ænglern | ||
| Englin | Anglielka | ż | Ænglinen | zob. Ængler | |
| englisk | angielski | - | - | skr. eng. | |
| Ænglis Sprāg | angielski | - | - | a. Ænglisk, skr. Æng. | |
| Ængliskanal | La Manche, kanał angielski | m | - | zob. Armelkanal | |
| Aesel, -n m | osioł | *asil > asil > aesel > | |||
| ædel | szlachecki, arystokratyczny, ziemiański | - | - | ||
| Ædel | dziedzictwo | n | - | ||
| Ædelhaid | szlachectwo | n | - | ||
| Ædelberd | imię męskie (Albert) | m | Ædelberds, Ædelberden | ||
| Ædelmand | imię męskie (Edmund) | m | Ædelmands, Ædelmanden | ||
| Ædelmann | szlachcic, rystokrata | m | Ædelmannen | zob. Ædelwif | |
| Ædelrēd | imię męskie (Alfred) | m | Ædelrēds, Ædelrēden | ||
| Ædelulf | imię męskie | m | Ædelulfs, Ædelulfen | ||
| Ædelwif | szlachcianka, arystokratka | ż | Ædelwifen | zob. Ædelmann |
B
| alduryncki | polski | etymologia | uwagi |
|---|---|---|---|
| Bad, -en n I | wanna | *baþ > bath, badh > bath, badh > | |
| Bad, -en n II | kąpiel | *baþ > bath, badh > bath, badh > | |
| Baed, -en n | łóżko | *badi > badi > baed > | |
| Badhuis, -en n | łaźnia | Bad + Huis | |
| Baecke, -n ż | gw./poet. strumień, potok | *baki > baki > baeke > | zob. Stroim |
| bij + C. | przy | *bī > bī > bij, by > | |
| Bije, -n ż | pszczoła | *bijā > bīa > bije, bye > | |
| boide | obaj, obie, oba | *? > bāde > baide > boide | skr. b. |
| Baiern | Bawaria (region) | niem. Bayern | |
| bairisk | bawarski | Baiern | przest. baierns |
| Boin, -e n | kość | *bain > bān > bain > | |
| Bande, -n ż | taśma, bandaż, wstążka, wstęga | *band > band > bande > | |
| Bard, -en n | broda (zarost) | *bard > ... > | |
| Bars, -e m | okoń | *bars > ... > | |
| buien (buide, gebuien) | budować | *būan > būan > buien > | |
| Baug, -en n | gw./przest. korona, diadem | *baug > ... > | |
| Boin, -en n | fasola | *baunō > bāno > baine > | |
| Boim, -e m | drzewo | *baum > bām > baim > | |
| bedeln (bedelte, gebedeln) | żebrać | *bedulōn > bedulan > bedeln | |
| Bedler, -n m | żebrak | bedeln + -er | |
| Boit, -en m | łódź, łódka | *bait > bāt > bait | |
| Bell, -en | dzwon, dzwonek | *bellā > bella > belle, Bell > | |
| beren (bar, geberen) | nieść, nosić | *beran > beran > beren > | |
| Berg, -e/-en m | góra | *berg > ... > | |
| Bergman, Bergmaener m | górnik | Berg + Man | |
| Biur, -e | piwo | *beuʀ > beur, biur > biur > | |
| beblijven (bleiv, geblijven) | trwać, pozostać | be- + blijven | oznacza stan dłuższy niż blijven |
| bijden (beid, gebijden) | czekać | *bīdan > bīdan > bijden > | bijden + D./bijden op + C. - (czekać czegoś/czekać na coś) |
| bidten (bad, gebidten) | błagać, zaklinać | *biddjan > biddian > bidden, bitten | |
| befrijen | uwolić, uwalniać, oswobodzić, oswabadzać | be- + frij + -en | |
| begenen (beging, gebegenen) I | popełnić (przestępstwo) | be- + genen | |
| begenen (beging, gebegenen) II | obchodzić (święto) | be- + genen | |
| Begang, -en m | obchód, świętowanie | begenen, Gang (II) | |
| beginnen (begann, gebeginnen) | zaczynać, rozpoczynać | *biginnan > biginnan > beginnen > | |
| behaeben (behavde, gebehaeben) | zawierać | be- + haeben | |
| behalden (beheld, gebehakden) | utrzymywać, zachowywać | be- + halden; *bihaldan > bihaldan > behalden > | |
| bekonnen | wyznawać | be- + kunnan | bekonnen + C. (wyznawać kogoś/coś) |
| bijten (bait, gebijten) | gryźć | *bītan > bītan > bijten > | |
| Bind, -e n | związek, federacja | zob. binden | |
| binden (band, gebinden) | wiązać, zawiązywać | *bindan > bindan > binden > | |
| beraeden (beraedet, geberaeden) | przygotowywać, szykować | biraidijan > birādian > beraeden | |
| beskirmen | zachowywać, zapisywać | *biskirmijan > biskirmian > beskirmen | |
| beten | modlić się | *bedōn > bedan > beden, beten > | |
| Biskop, Biskoeper m | biskup | st.hol. biskop | skr. Bp. |
| Biskopdum, -er m | diecezja, biskupstwo | biskop + -dum | |
| bloi (bloier, bloiest) | niebieski | *blāu > blā, blāu > blai, blau > | |
| Blud, blm n | krew | *blōd > blōd > bloud > | |
| Bludbad, -en n | rzeź, masakra, krwawa łaźnia | Blud + Bad | |
| blijven | zostać, pozostać, nie zmienić położenia/stanu | *bilībaną > blīban > blijven > | oznacza stan krótszy niż beblijven |
| Blum, -en m | kwiat | *blōmō > blōmo > bloume > | |
| Blute, -n ż | ofiara, żertwa, poświęcenie | *blōtą > blōta > bloute > | |
| bluten | ofiarować, składać w ofierze | Blute | |
| Boete, -n ż | pokuta | *bōtu > bōta > boute > / (boeten > ) | zob. Boetsakrament |
| boeten | pokutować | *bōtijan > bōtian > boeten | |
| Boetsakrament, -e n | spowiedź święta, sakrament pokuty i pojednania | Bute + Sakrament | |
| Boeke, -n ż | buk (drzewo) | *bōkijā > bōkia > boeke > | |
| bravants | brabancki | śr.ald. Brabant | |
| Bravanz | Brabancja (region) | śr.hol. Brabant > śr.ald. Brabant > | rzad. Bravant |
| bringen | wziąć, zabrać ze sobą | *bringan > bringan > bringen > | bringen + B. (wziąć kogoś, coś) por. nemman |
| Bruk, -en n | majtki | *brōk > brōk > brouk > | |
| Bruder, -n m | brat | *brōþer > brōther, brōdher > brouder > | |
| Broid, -en n | chleb | *braud > brād > braid > | |
| Broidlijn, -en n | bułka | Broid + -lijn | |
| Bruede, -n ż | panna młoda | *brūdi > brūdi > bruede > | zob. Bruedin |
| Bruedger, -n m | gw. pan młody | *brūdigumō > brūdigumō > bruedgume + -er > | zob. Bruedgum |
| Bruedgum, -er m | pan młody | *brūdigumō > brūdigumō > bruedgume > | zob. Bruedger |
| Bruedin, -en ż | gw. panna młoda | *brūdi > brūdi > bruedin | zob. Bruede |
| Bruege, -n ż | most | *bruggja > bruggia > bruegge > | |
| bruin (bruiner, bruinest) | brązowy | *brūn > brūn > bruin > | |
| Brunn, -en m | studnia | *brunnō > brunno > brunne > | |
| Brussel, blm n | Bruksela (miasto) | st.hol. Brussel > | |
| Brod, blm m | bulion, rosół | *broþ > broth, brodh > brod > | |
| Buecht, -en ż | zatoka | *buhti > buchti > buechte > | |
| Buge, -n ż | łuk | *bōgu > bogu > bouge > | |
| Buck, Buecke ż | książka | *bōk > bōk > bouk > | |
| Buckhuis, -en n | przest. biblioteka | Buck + Huis | por. Bibliothek |
| Buckstaf, -en n | litera | *bōkstabō > bōkstabo > boukstabe > | |
| Bul, -er m | byk | *bulō > bulo > bule, bul > | |
| Burg, Buerge n | gród | *burg > ... > | |
| Burgundie, blm ż | Burgundia (kraina, państwo hist.) | łac. Burgundia | |
| Buter, blm n | masło | *buterā > butera > butere > | |
| Buterfleig | motyl | Buter + fleigen | zob. Fifalder |
C
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Cornelis, — m | daw. imię męskie (Korneliusz) | łac. Cornelius > | rzad. Corneliss, Cornelius, zob. Kornelis | |
| Christendōm | Chrześcijaństwo | n | - | |
| Christus | Chrystus | m | - | od łac. Chrīstus |
D
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Dag I | dzień | m | Dagen | |
| Dag II | parlament, sejm | m/n | Dagen | |
| dagian | świtać | - | - | |
| daglik | codzienny, powszedni | - | - | daglik - daglike - daglik |
| dai | rodzajnik określony r. żeńskiego | - | dai | |
| Dal | część, fragment | m | Dalen | |
| dalian | dzielić (na części), dzielić (się), rozdzielać | - | - | dalian - daliand - gedalian |
| Dam | tama | m | Daman | |
| Dame | dama | ż | Damen | z fr. dame |
| Dan | dolina | ż | Danen | |
| Danbellin I | konwalia | ż | Danbellinen | gw. Marienbellin, Witbellin |
| Danbellin II | imię żeńskie | ż | Danbellinen | |
| Dans, -en m/n | taniec | st.fr. dense > śr.ald. danse > | ||
| dansen (dansente, gedansen) | tańczyć | Dans + -en | ||
| Dansdag | pot. środa | m | Dansdagen | skr. Ddg./przest. D:dg zob. Wōdansdag |
| Danzig | Gdańsk | m | - | |
| dat | rodzajnik określony r. nijakiego | - | dai | dat wyparło wcześniejsze þet |
| dat gezaikst | to znaczy, tzn., to jest, tj. | - | - | skr. d.g. |
| dauian | gw. umierać | - | - | |
| -dau | końcówka trybu życzącego, oby... | - | - | wesdau - obyś był, oby był, obyście byli |
| Dauperung | chrzest | n | Dauperungen | |
| daupijan | zanurzać | - | - | |
| Daupije | zanurzenie | ż | Daupijan | |
| dauwijan | roztapiać, rozmrażać | - | - | por. meltan |
| Dæner | Dun, Duńczyk | m | Dænern | |
| Dænerin | Dunka (kobieta z Danii) | ż | Dænerinen | |
| Dænmark | Dania, Duń | n | - | |
| Dævel | gw./pot. diabeł, czart, bies | m | Dæveln | zob. Divel |
| Denk | dzięki, podziękowania | n | Denke | |
| denkan | dziękować | - | - | |
| Denk Gott | dzięki Bogu | - | - | |
| denkijan | myśleć | - | - | denkijan - denkijand - gedenkijan |
| der | rodzajnik określony r. męskiego | - | dai | |
| Deufer | złodziej | m | Deufern | |
| Duir, -en n | zwierzę | *deur > dūr > duir > | ||
| Distel, -n m | oset | *þistil > thistil > distel > | ||
| Diuter | Niemiec | m | Diutern | zob. Diuterin |
| Diuterin | Niemka | ż | Diuterinen | zob. Diuter |
| diutsk | niemiecki | m | - | skr. diut. |
| Diuts Sprāg | język niemiecki | m | - | a. Diutsk, skr. Diut. |
| Diutsland | Niemcy | n | - | od śwn. Diutschlant |
| Diuthe | głąb, głębina, głębiny | l.mn. | Diuthe | plurale tantum |
| Diuvel | diabeł, czart, bies | m | Diuveln | zob. Dævel |
| Dochter, -n ż | córka | *dohter > dochter > dochter > | ||
| Dollert | Dollart (zatoka) | n | - | rzadziej Dollart, Dollard |
| Dom | katedra, kościół biskupi | n | Domen | od fr. dôme; zob. Kathedra i Domkerk |
| -dum, -er m | -stwo (w nazwach niektórych form państw) | *-dōm > -dōm, -thōm > doum, -thoum > | np. Herzogdom - księstwo Kaiserdom - cesarstwo | |
| Domkerk | katedra, kościół biskupi | n | Domkerken | zob. Kathedra, Dom |
| Dōnau | Dunaj (rzeka) | m | - | |
| Dorp | wieś | n | Dorpen | |
| Dōth | śmierć | m | Dōthan | |
| Dōthstraf | kara śmierci, egzekucja | n | Dōthstræfen | |
| Dozen | tuzin | n | Dozen | od stfr. dozaine |
| Dørpat | Tartu (miasto) | m | - | od niem. Dorpat/Dörpt |
| Dracke, -n m | smok | *drakō > drako, drago > drake, dracke, drage > | ||
| Draum | sen, marzenie | m | Draumen | |
| draumijan | śnić | - | - | draumijan - draumijd - gedraumijan |
| Du | ty | ??? | ||
| doifen (doifte, gedoifen) | chrzcić | *daupijan > dāpan, dāpian > daipen > | ||
| dunkal | ciemny | m | - | |
| Dunkalness | ciemność | ż | poet. Dunkalnesse | |
| dunkal-werthan | ściemniać się; ciemnieć, gasnąć, przygasać | - | - | |
| durban | potrzebować | - | - | |
| Durbe | potrzeba | ż | Durben | |
| durber | potrzebny | - | - | por. naud |
| dure | podczas, w trakcie | - | - | |
| durfan | móc, mieć pozwolenie | - | - | durfan - durfand/darfand - gedurfan |
E
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Eidæ | chrzestna | ż | Eidæn | |
| Eie | wiek, stulecie | ż | Eian | ... + Eie, np. guldin Eie - złoty wiek XIX Eie - XIX wiek |
| eigan I | posiadać | - | - | eigan - eigand - geeigan |
| eigan II | swój, własny | - | - | |
| Eigner | posiadacz, właściciel | m | Eignern | |
| einhet | coś | - | - | skr. eht. |
| eiran | szanować, honorować | - | - | eiran - eirand - geeiran |
| eiskan | prosić | - | - | |
| Eithe | przysięga | m | Eithen | |
| Eithe des Mistel | przen. gw. fałszywa obietnica/przysięga | - | - | dosł. przysięga jemioły; od opowieści o Baldurze |
| Elbe | Łaba | ż | - | |
| Elm | wiąz | m | Elman | |
| Ems | Amiza (rzeka) | n | - | |
| aenden | kończyć | *andijōn > andian > aenden > | ||
| Aende, -n ż | koniec | *andī > andī > aende > | ||
| aendlois | nieskończony, bezkresny | *andijakaus > andīlās > aendlais > | ||
| Aengel, -n m | anioł | łac. angelus > st.ald. angil > aengel > | ||
| -er | oznacza wykonawcę czynności r. męskiego | - | -ern | zob. -in |
| Buir, -en m | rolnik | *būr > būr > buir > | ||
| Erde, blm ż | Ziemia, ziemia (gleba, grunt) | erþu > ertha, erdha > erthe, erdhe > | zob. Land | |
| Erne, -n m | orzeł | *arn > arna, erna > erne > | ||
| eten (at, geeten/gegeten) | jeść | *etan > etan > eten > | rzad. esen (as, geesen/gegesen) | |
| eder | lub, albo | *efþau > ethē, edhē > ether, edher > | ||
| Aegedis -sen/en ż | jaszczurka | agiþahsijā > agithis > aegethis, aegedhis, aegedis > | ||
| Oire, -n n | ucho | auʀā > āra > aire > | ||
| Europe, blm n | Europa | łac. Europa > śr.ald. Europa > | ||
| europens | europejski | Europe |
F
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Fabel, -n ż | bajka | łac. fabula > | ||
| Fader, -n m | ojciec | *fader > ... > | ||
| Faderland | ojczyzna, ojcowizna, kraj pochodzenia ojca | n | Faderlanden | zob. Meuderland |
| -fald | -krotnie, po- (z liczebnikami tw. wielokrotności) | - | - | np. zwaifald - dwukrotnie, podwójnie, dwa razy |
| falden (faldet, gefaladen) | składać | *falþan, faldōn > faldthan, faldhan, faldan > falthen, faldhen, falden > | ||
| fals | fałszywy | - | - | |
| Falshaid | fałsz, nieprawda | n | - | |
| for + B. | przed (kierunek) | *forē > fore > fore > | ||
| for + C. | przed (położenie, czas) | *forē > fore > fore > | ||
| forlaegen (forlaegte, geforlaegen) | przedkładać, uważać za ważniejsze | for + laegen | ||
| fardreibian | wypędzać, przepędzać | - | - | |
| faretan | pożerać, wchłaniać | - | - | |
| fargetan | zapominać | - | - | fargetan - fargetand - gefargetan |
| farkaupijan | sprzedawać | - | - | |
| foelen (foelte, gefoelen) | odczuwać, czuć (się) | *fōlijan > fōlian > foelen > | ||
| faran | prowadzić, jeździć | - | - | faran - farand - gefaran |
| Farleid | pokusa, pokuszenie, kuszenie | n | Farleide | |
| farleidan | kusić, zwodzić | - | - | farleidan - ferlid - gefarleidan |
| farmiddag | rano, przed południem | - | - | zob. murgin |
| Farmiddag | poranek, przedpołudnie, ranek | m | Farmiddagan | zob. Murgin |
| farnemman | plądrować, grabić, łupić | - | - | franemman - franamm - gefranemman |
| farwoanskijan | przeklinać, bluźnić, rzucać klątwę, rzucać oszczerstwa | - | - | |
| Farwoanskijung | klątwa, przekleństwo, oszczerstwo | n | Farwoanskijungen | |
| fel (maer, maerest) | dużo | *felu > felu > fele > // *maiʀō > māro > maere > | ||
| Feld | pole | n | Feldan | zob. Wāg |
| fer (Ferre, ferest) | daleki, daleko | *ferrō > ferro > ferre, fere > | ||
| Fersehe | telewizja | n | - | |
| Fest | święto | n | Feste, Festen | od niem. Fest |
| Fever, blm n | gorączka | łac. febris > śr.ald. feber > | ||
| Fifalder, -n m | przest./gw. motyl | *fifaldrā > fifaldar > fifalder > | zob. Buterfleig | |
| Film | film | m/n | Filme | od ang. film |
| Filmserie | serial | ż | Filmserien | |
| findan | znajdować, uważać za jakieś | - | - | np. Ik finda It gud - Uważam to za dobre findan - fand - gefindan |
| Fir | ogień | m | - | |
| Fisk | ryba | n | Fisken | |
| Fisker | rybak | m | Fiskern | |
| fiskian | łowić ryby | - | - | |
| Fisknetiæ | sieć rybacka | n | Fisknetiæn | również Netiæ |
| fluigen (floig, gefluigan) | latać | *fleugan > flūgan > fluigen > | ||
| fluien (floi, gegluien) | uciekać | fleuhan > flūan > fluien > | ||
| fleutan | unosić się (na powierzchni wody) | - | - | |
| flōan | pływać (o cieczach) | - | - | por. swimman |
| Flōd | rzeka | m | Fløde | |
| Flot | tratwa | ż | Fløse | od śr.hol. vlot |
| Flundre | flądra | ż | Flundren | od śdn. flundere |
| foegen (foegte, gefoegen) | pasować | *fōgijan > fōgian > foegen > | ||
| fol | pełen, pełny | - | - | |
| Fol | źrebię | m | Folan | |
| Folmøne | pełnia Księżyca | ż | Folmønen | |
| Folness | pełnia (całość) | ż | - | |
| Folk | lud, plemię | n | Folke, Folken, przest. Folkan | zob. Lunt |
| fort + B. | przest. z, od, na zewnątrz (kierunek) | forþ > forth > forth, fordh, ford > | por. ūt + B. | |
| fort + C. | przest. na zewnątrz (położenie) | forþ > forth > ford > | por. ūt + C. | |
| fort II | przest. precz (wykrzyknienie) | - | - | zob. ūt II |
| Ford, -en m | bród, przeprawa | *furdu > furda > furde, forde > | ||
| Fordgang, -en m | przest. wyjście | ford + Gang | por. Uitgang | |
| forden | przest. wyganiać, przeganiać, przepędzać | ford II | zob. fradreibian | |
| forgijd | zjednoczony | - | - | |
| Forgijd Kønigraik | Zjednoczone Królestwo | n | - | skr. F.K. |
| Forgijde Staden (das Amerika/Nordamerika) | Stany Zjednoczone | n | - | skr. F.S., F.S.A., USA |
| Fōt | stopa; stopa (jedn. długości) | m | Føte | |
| Fugel, -n | ptak | *fugl > fugal > fugel > | ||
| fuer + B. | dla, przez wzgląd na | *furi > furi > fuere > | np. machen etht. fuer jmd:n – robić coś dla kogoś | |
| fuer + C. | za (cena), [w zamian] za | *furi > furi > fuere > | ||
| før (den) Bispell | na przykład, dla przykładu | - | - | skr. f.B. lub f.d.B. |
| Førna | pstrąg | ż | Førnan | |
| Først | (suwerenny) książę | m | Førstan, Førsten | od ald. først (pierwszy); zob. Førstin |
| Førstdōm | księstwo | m | Førstdøme | skr. Fdm./przest. F:dm |
| Førstin | (suwerenna) księżna | ż | Førstinan | zob. Først |
| fragan | pytać | - | - | |
| Frank, -en m | frank (mieszkaniec Państwa Frankijskiego) | *Franko > Franko > Franke > | ||
| Franken, blm ż | Frankonia (region) | niem. Franken > | ||
| Franken | hist. Frankowie (lud) | Frank | ||
| Frankenrijk, blm n | hist. państwo frankijskie | Frank(en) + Rijk | ||
| Frankford, blm m | Frankfurt (miasto) | Frank(en) + Ford | ||
| Frankrijk, blm n | Francja | Frank(en) + Rijk | ||
| Fru, -en ż | pani, żona, kobieta | *frawjō > fraua > frua, frau > | skr. Fr., por. Frua | |
| Frua, Fruen ż | pani | *frawjō > frauā > frua, frau > | skr. Fr., por. Fru | |
| Frulijn, -en ż | panienka, młoda kobieta, kobieta niezamężna | Fru + -lijn | ||
| frarādan | zdradzać, zdradzić, wydać | - | - | |
| frastandan | rozumieć | - | - | frastandan - frastandand - gefrastandan |
| frij | wolny (niezależny) | *frī > frī > frij > | ||
| Frijdag | piątek | m | Frijdagen | skr. Fdg./przest. F:dg |
| Frijdōm | przest. wolność | m | - | singulare tantum por. Frijhaid |
| Frijhaid | wolność | n | - | por. Frijdōm |
| Frijfrau | baronessa (tytuł) | ż | Frijfrauen | zob. Frijherr |
| Frijherr | baron (tytuł) | m | Frijherren | zob. Frijfrau |
| Frisksē | morze północne | m | - | zob. Nørdsē |
| Frisland | Fryzja | n | - | |
| frō | wczesny | - | - |
G
| alduryncki | polski | etymologia | uwagi | |
|---|---|---|---|---|
| Goit, -en n | koza | *gait > gāt > gait > | ||
| gehaeren (gehaerte, gehaeren) I | słuchać, być posłusznym | haeren | ||
| gehaeren (haerte, gehaeren) II | należeć, być członkiem, być własnością | haeren | ||
| gahaersam | posłuszny | gehaeren + -sam | ||
| galian | wbijać gwóźdź/gwoździe | - | - | |
| Gallie | Galia (kraina) | ż | - | od łac. Gallia |
| Gallier | Gal (mieszkaniec Galii) | m | Galliern | |
| Gallierin | Galijka (mieszkanka Galii) | ż | Gallierinen | |
| galw | żółty | - | - | |
| genen (ging, gegenen) | iść, chodzić | *gān > ganan > ganen > | ||
| Gang, -en m I | korytarz | *gang > ... > | ||
| Gang, -en m II | chód, tempo | *gang > ... > | ||
| Gang, -en m III | bieg wydarzeń | *gang > ... > | ||
| Gans, -en ż | gęś | *gans > ... > | ||
| Ganser, -n m | gąsior | Gans + -er | ||
| ganz | cały, całkiem, całkowicie | *gant > gant > gant, gantz, ganz, gans > | ||
| Gard | dziedziniec, daw./gw. ogród | m | Garden | por. Garden |
| Garden | ogród | m | Gardens | por. Gard |
| Garn | przędza, włóczka | n | Garnan | |
| Gasichte | twarz | ż | Gasichtan | |
| gasunt | zdrowy | - | - | |
| Gau, -en n | okręg (administracyjny), region | *gawi > gaui (n), gaua (ż) > gaeue (ż), gaue (ż) > | ||
| Gedal | nieboskłon, firmament | m | - | |
| Gefecht, -en n | bitwa, potyczka | n | *gafeht > gafecht > gefecht > | |
| Gefoel, -en n | uczucie, odczucie, emocja | foelen | ||
| gefoellijk | wrażliwy, uczuciowy | Gefoel + -lijk | ||
| gegan | przeszły, miniony | - | - | |
| gehastiand | byle jaki, byle jak | - | - | |
| Gehait | rozkaz, polecenie | n | - | singulare tantum |
| Gemoet, -en n | przest. zgromadzenie, zebranie | moeten | ||
| genog | wystarczający | - | - | |
| genog wesan | wystarczać, starczyć, być wystarczającym | - | - | |
| Georg | imię męskie (Jerzy) | m | George, Georgen | zob. Jørgen od niem. Georg |
| Georgien | Gruzja | ż | - | rzad. Grusien |
| gerne (luifer, luifest) | chętnie | *gernō > gerno > gerne > // luif | ||
| Gerste, blm ż | jęczmień | *gerstu > gersta > gerste > | ||
| getian | dostać, otrzymać | - | - | getian - get - gegetian |
| geven (gab, gegeven) | dawać, dać | *geban > geban, gebian > geben > | ||
| Geweicht | waga, ciężar, przen. trudność | n | Geweichten | |
| gewiss | pewien, pewny (przekonany o czymś) | *gawiss > gawis, gewis > gewis, gewiss > | ||
| Got, -e m | bóg, bożek, bóstwo | *god > got > got, gott > | ||
| Got blm m | Bóg | *god > got > Got, gott > | ||
| gotes | Boży, boży, boski | dawny dop. lp. od Got | ||
| Gottfāder | ojciec chrzestny | m | Gottfādern | |
| Gottin | bogini, bóstwo żeńskie | ż | Gottinan | zob. Frau |
| Gottmøder | matka chrzestna | ż | Gottmødern | |
| Gottsped | szczęść Boże, niech Ci Bóg błogosławi (powitanie i pożegnanie) | - | - | f. skr. od Gott speddau (Dir) |
| Aepril, -n n | kwiecień | łac. aprilis > śr.ald. april, aprili | skr. Aepr. | |
| Grass | trawa | n | - | |
| slicht (slichter, slichtest) | zły, źle | *sliht > slicht > slicht, slecht > | ||
| Graumness | rozjuszenie, rozwścieczenie | n | - | singulare tantum |
| groit (groiter, groitest) | duży | *graut > grāt > grait > | ||
| Greke, -n m | Grek | łac. graecus > śr.ald. greke, greker > | ||
| Grekin, -en ż | Greczynka | Greke + -in | ||
| Grekenland | Grecja | Greken + Land | ||
| Manne, blm ż | manna | łac. manna > śr.ald. manna, manne > | ||
| Graenze, -n ż | granica | śwn. graniza > śr.ald. graenza, graenze > | por. Mark | |
| groi | szary | *grāu > grā > grai > | zob. has | |
| groen (groener, groenest) | zielony | *grōnī > grōni > groen > | ||
| Mai, -en n | maj | łac. maius > śr.ald. mai > | ||
| Gros, -en m | gros (jedn. miary) | śr.hol. gros > | ||
| gud (baeter, baetest) | dobry, dobrze | gōd > gōd > goud > // *batiʀō > batiro > baeter, baetere > // batist > barist > baetest > | ||
| Gud, blm n | dobro | gud | ||
| Guder Murgin | dzień dobry | - | - | używane do południa, por. Gudes Dag |
| Guder Nacht | dobranoc | - | - | |
| Gudes Afent | dobry wieczór | - | - | |
| Gudes Dag | dzień dobry | - | - | używane przez cały dzień, por. Guder Murgin |
| Gud Spell | Ewngelia | n | Gud Spellen | rzad. Gud-Spell; Gudspell; gud Spell; dosł. dobra nowina |
| Guld | złoto | n | - | |
| guldan | płacić | - | - | |
| Gulden | gulden (waluta) | n | Gulden | skr. G./przest. G:n |
| guldin | złoty | - | - | guldin - gulde - guldæ |
| Gunter | gw. kapłan | m | Guntern | |
| Gurdel | pas | m | Gurdeln | |
| Kukummer, -n m | ogórek | śr.hol. cucumer > śr.ald. cucumer > | ||
| Gustāf | imię męskie (Gustaw) | m | Gustāvs, Gustāven | rzad. 'Gustaaf; od hol. Gustaaf |
H
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Hafer, blm m | owies | *habrō > habra > hafer > | ||
| haeben (havde, gehaeben) | mieć, posiadać | *habbjan > habbian > haebben, haeben > | ||
| habig | ciężki (waga) | - | - | por. swār |
| Kaputze, -n ż | kaptur | łac. caputium > śr.ald. caputie > | ||
| Snoeck, -er m | szczupak | śr.hol. snoec > śr.ald. snoec > | ||
| -hoid, -en n | -stwo, -ctwo, -ość (tworzy rzeczowniki od niektórych przymiotników, rzadziej innych rzeczowników) | *-haidu > -hādu > -haide > | np. Ædelhaid - szlachectwo | |
| Hoide, -n m/ż | poganin, poganka | *haiþi > hātha, hādha > haithe, haidhe > | ||
| Hoidendum, -er m | pogaństwo | Hoide + -dum | ||
| hoidens | pogański | Hoide | ||
| Half, -en z | połowa, połówka | *halb > halb > halb > | ||
| haelfen (haelbte, gehaelben) | przepoławiać, dzielić na dwie części | *halbijan > halbian > haelben > | ||
| Haelfthe, -n ż | przest. połowa, płówka | halbiþu > halbitha > haelbethe > | ||
| Halbauland | półwysep | n | Halbaulandan | zob. Halbaula |
| halden (held, gehalden) | trzymać, zatrzymywać | *haldan > haldan > halden > | ||
| halōn | cześć, dzień dobry | - | - | |
| Hals, -e m | szyja, gardło | *hals > ... > | ||
| Hamde | koszula | n | Hamdan | |
| Hame | chomąto | ż | Hamen | |
| Hammæ | młot | ż | Hammæ | |
| Han I | kogut | m | Hane | |
| Han II | zdrobn. od Johan(nes) | m | Hanen | por. Johan, Johannes, Jan |
| Hand, Haende n | ręka | *handu > handu > hande > | ||
| Handel | handel | n | - | |
| handlan | handlować | - | - | |
| Handwerk I | rzemiosło | n | - | |
| Handwerk II | rękodzieło, ręczna robota | n | Handwerke | |
| Haenne, -n ż | kura | *hannju > hanniu > haenne > | ||
| Hanstall | kurnik | m | Hanstallan | zob. Hanhūs |
| Hanhūs | kurnik | n | Hanhūsen | zob. Hanstall |
| Hār | włos | n | Hāre, Hāren | |
| Hārskerer | fryzjer | m | Hārskeren | |
| Haerbst, -en ż | jesień | *harbist > harbist > haerbst > | ||
| Septemmer, -n n | wrzesień | łac. September > śr.ald. september > | skr. Sept. | |
| has | szary | - | - | zob. gris |
| Has | zając | m | Hase, Hasen | |
| hastian | robić coś byle jak | - | - | hastian - hastiand - gehastiand |
| Haei, blm n | siano | *hawi > hauui > haei > | ||
| Haeld -en | bohater | *haliþ > halith > haelith, haelidh, haelid > | ||
| Juel, — n | lipiec | łac. iulius > śr.ald. iueli | rzad. Jueli, — n | |
| Hoived, -en n | głowa | *haubud > hābud > haived > | ||
| haenen (haente, gehaenen) | kpić, drwić, znieważać, wyśmiewać | haunijan > hānian > haenen > | ||
| haeren (haerte, gehaeren) | słyszeć, słuchać | *hauʀijan > hārian > haeren > | ||
| hoch (hoecher, hoechest) | wysokość | *hauh > hāch > haich, hoich, hoch > | ||
| Hoechthe, -n ż | wysokość | *hauhiþu > hāchithe > haechthe, haechdhe, haechde > | ||
| Hekse | wiedźma, czarownica | ż | Heksen | zob. Wicke |
| helian | zbawiać | - | - | zob. Helier |
| Helier | Mesjasz, zbawiciel | m | - | zob. helian, Messias |
| helig | święty | m | - | skr. h. |
| Helig | święty (os. otoczona kultem) | m | Heligen | skr. H. |
| Helige | święta (os. otoczona kultem) | ż | Heligen | |
| Heligafent | Wigilia Bożego Narodzenia | n | Heligafente | zob. Julafent |
| helfen (half, gehelfen) | pomagać | helpan > helpan > helpen > | ||
| Helfe, -n ż | pomoc | *helpō > helpō > helpe > | ||
| Hennegau | Hainaut (region) | n | - | |
| Hēr | wojsko, armia | n | Hēr | |
| Haering, -en n | Haeringe | *hāring > hāring > haering > | ||
| Herr | pan | m | Herran, Herren | zob. Landherr |
| Herres Lif (Fest) | Boże Ciało | n | Herres Lif (Festen) | |
| Herrsdag | niedziela | m | Herrsdagen | skr. Hdg./przest. H:dg zob. Sonndag |
| Hert, -en m | jeleń | *herut > hert > hert > | ||
| hoitz (hoeitzer, hoeitzest) | gorący | *hait > hāt > hait > | ||
| Hertze, -n ż | serce | hertā > herta > herte > | rzad. Hertz, -en n | |
| Herzog | książę | m | Herzogan | od staroald. hertog, hertōg od śr.hol. hertōge |
| Herzogdom | księstwo | m | Herzogdome | skr. Hdm. |
| Herzogin | księżna | ż | Herzoginan | zob. Herzog |
| het I | co | - | - | |
| het II | coś, trochę, co nieco | - | - | |
| heir | tu, tutaj | *hēr > hēr > heir > | ||
| Hemel, -n n | niebo, Niebo | *himil > himil > himel, hemel > | ||
| hindag | dzisiaj | - | - | skr. hdg./przest. h:dg |
| Herde, -n ż | stado | *herdō > herdo > herde > | ||
| Herder, -n m | pasterz | Herde + -er | ||
| Hirfleg | but | m | Hirflegan | zob. Skōh |
| Hirrn | mózg | n | Hirrne | |
| Holland | Holandia | n | - | od staroald. Holtland, od st.hol. holt lant |
| Hollander | Holender | m | Hollandern | zob. Hollandin |
| Hollandin | Holenderka | ż | Hollandinen | zob. Hollander |
| hollandsk | holenderski | m | - | skr. hol., holl. |
| Hollands Sprāg | język holenderski | m | - | a. Hollandsk, skr. Hol., Holl. |
| Holm I | wysepka, mała wyspa | m | Holman | |
| Holm II | gw. kurhan, kopiec pogrzebowy | n | Hulme, Hulmen | |
| Holt | drewno | n | - | |
| Hofe, -n ż | nadzieja | hofen | ||
| hofen (hofte, gehofen) | mieć nadzieję | *hopōn > hopan > hopen > | ||
| Hosæ | spodnie | l.mn. | Hosæ | plurale tantum |
| hou | jak | *hwō > huō > huou > | ||
| Haelle, -n ż | piekło, zaświaty | *hallju > hallia > haelle > | ||
| Ross, -en m | przest. koń | *hross > ross > ross > | zob. Perd | |
| Perd, -en m | koń | *parafred > parred > pard, perd > | zob. Ross | |
| Hørsstall | stajnia | m | Hørsstallan | zob. Stall |
| Reiger, -n m | czapla | *hraigrō > rāgro > raiger > | ||
| huellen (hul, gehuellen) | przykrywać, obwiązywać, zawijać | *hulljan > hullian > huellen > | ||
| Hun, -nen m | kurczak | *hōn > hōn > houn > | ||
| Hond, -en m | pies | *hund > hund > hund > | ||
| huis | w domu, do domu | Huis | ||
| Huis, -en n | dom, mieszkanie | *hūs > hūs > huis > | ||
| Huisdiur, -en n | zwierzątko domowe | Huis + Diur |
I
| alduryncki | polski | etymologia | uwagi | ||
|---|---|---|---|---|---|
| -ig | w poł. z niektórymi nazwami materiałów tw. przym. | *-g > -ig, -ich > -ig > | np. Stain - kamień, stainig - kamienny | ||
| ick | ja | *ik > ik, ick, ic, ich > ik, ick > | |||
| Ijle, blm ż | pośpiech | īlu > īlu > ijle > | |||
| ilijan | pospieszać (kogoś), spieszyć (się) | - | - | ||
| Imme, -n ż | poet./przest. pszczoła | *imbī ? imbi > imbe > | |||
| im Slap fallan | zapadać w sen, zasypiać | - | - | ||
| in + B. | do (kierunek) | - | - | ||
| in + C. | w (położenie) | - | - | ||
| in ains | od razu | - | - | ||
| Ingang, -en m | wejście | in + Gang | |||
| in Orden | po kolei, kolejno, w kolejności, w porządku | - | - | ||
| -in I | oznacza wykonawcę czynności r. żeńskiego | ż | -inan | zob. -er, czasem -erin | |
| -in II | rzad. w poł. z nazwami materiałów tw. przym. | - | - | np. Guld - złoto, guldin - złoty | |
| -in III | przest. tw. żeńskie formy nazwisk | ż | -inen | np. Habsburgin - Habsburżanka | |
| -ing I | przest. oznacza posiadanie, pochodzenie | - | - | np. Daning - duński, Karling - karoliński, Karlingan | |
| -ing II | przest. tw. patronimy, tw. nazwy dynastii | m | -ingen | np. Karling - karoling, Karlingen - Karolingowie | |
| invitern (inviterte, geinviteren) | przest. zapraszać | fr. inviter > | zob. inladen | ||
| Ire | Irlandczyk, Irlandka, Iryjczyk, Iryjka | m/ż | Iren | ||
| irisk | irlandzki, iryjski | - | - | rzad. irlands (= irlandzki) | |
| Irland | Irlandia (wyspa, państwo) | n | - | ||
| irren | błądzić, mylić się | - | - | *irrijan > irrian > irren > | |
| irrlick | błędny, mylący, zwodzący | m | - | ||
| Is | lód | n | Isen | ||
| Isar | żelazo | n | - | ||
| isarn | prasować | - | - | ||
| Island | Islandia | n | - | ||
| Januaer, -e n | styczeń | łac. ianuarius > śr.ald. ianuaeri > | skr. Jan. | ||
| Italien | Włochy | ż | - |
J
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi |
|---|---|---|---|---|
| ja | tak | *ja > ... > | ||
| Jacke, -n ż | kurtka | niem. Jacke > | ||
| Jagielling | Jagiellon (przedstawiciel dynastii) | m | Jagiellingen | f. żeńska: Jagiellin |
| ja... ja... | rzad./przest. zarówno... jak i..., tak... jak... | - | - | por. sō... sō... |
| jāmer | smutny, przykry | - | - | |
| Jan | zdrobn. od Johan(nes) | m | Janen | od ald. Johan(nes); zob. Johannes, Johan, Han |
| Jar, -en n | rok | *jār > jār > jar > | ||
| Jagd, -en m | polowanie, łów | *jagōþu > jagthu > jagth, jagdh, jagd > | ||
| jagen (jagte, gejagen) | polować | *jagōn > jagan > jagen > | ||
| Jager, -n m | myśliwy, łowca | jagen + -er | ||
| je..., dat... | im..., tym... | - | - | |
| jaegen + C. | przeciw, na przeciwko | *gagin > gagin > gaegen, jaegen > | ||
| jaegen + B. | wbrew, przeciwko (komuś, czemuś) | *gagin > gagin > gaegen, jaegen > | ||
| jaegen- | anty- | *gagin- > gagin- > gaegen-, jaegen- > | ||
| jaegen + C. | w kierunku, w stronę | *gagin > gagin > gaegen, jaegen > | ||
| jaegen + B. | przeciwko, przeciw, wbrew | *gagin > gagin > gaegen, jaegen > | ||
| Jaegenpaust, -en m | antypapież | m | jaegen- + Pausten | |
| jejan | paplać, ględzić, mówić od rzeczy | - | - | jejan - jejand - gejejan |
| jemand | ktoś | - | - | skr. jmd. |
| jener | poet. ten, ów | - | - | jener - jenæ - jene |
| jether | każdy | - | - | skr. jth. |
| Johan | imię męskie (Jan) | m | Johanen | od ald. Johannes; zob. Johannes, Jan, Han |
| Johannes | imię męskie (Jan) [1] | m | Johannen | od łac. Iohannes; zob. Johan, Jan, Han |
| Joost | imię męskie | m | Joosten | rzad. Jōst; od hol. Joost |
| Jørgen | zdrobn. od Georg | m | - | |
| Jul | gw. jul, Boże Narodzenie | n | - | zob. Julfest |
| Julafent | gw. Wigilia Bożego Narodzenia | n | Julafente | zob. Heligafent |
| Julfest | gw. jul, Boże Narodzenie | n | Julfesten | zob. Jul |
K
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi | |
|---|---|---|---|---|---|
| Kavelau, -er m | dorsz (ryba) | st.hol. cabelliau > st.ald. kabelliau > kabeliau > | |||
| Kaf | plewa, sieczka | *kaf > ... > | |||
| Kuch, -en n | ciasto | *kōko(?) > kōko > kouke > | |||
| Kaiser, -n m | cesarz | *kaisar > kāsar > kaiser > | rzad. koiser | ||
| Kaiserdōm | rzad. cesarstwo | m | Kaiserdøme | skr. Krdm./przest. Kr:dm por. Kaiserraik | |
| Kaiserin | cesarzowa | m | Kaiserinan | zob. Kaiser | |
| Kaiserraik | cesarstwo | n | Kaiserriken | skr. Krr./przest. Kr:rk por. Kaiserdōm | |
| kal | łysy | *kalu > kalu > kale, kal > | |||
| kald (kaelder, kaeldest) | zimny | *kald > kald > cald > | |||
| Kalf, Kaelfer n | cielę | n | *kalb > kalb > calb > | ||
| Kalkoen, -en n | indyk, indor | hol. kalkoen > | |||
| Kanal | kanał (wodny, telewizyjny) | m | Kanalen | od łac. canalis | |
| Konijn, -en n | królik | śr.hol. conijn > śr.ald. conijn, conyn > | |||
| kaennen (kaennte, gekaennen) | znać | *kannijan > kannian > kaennen | |||
| Kapell, -en n | kaplica | śr.hol. capelle > śr.ald. capelle > | |||
| Kapitel, -n n I | rozdział (w książce) | łac. capitulum > śr.ald. capitel > | |||
| Kapitel, -n n II | kapituła (kanonicka) | łac. capitulum > śr.ald. capitel > | |||
| Karotte, -n ż | marchew | ż | Karotten | śr.fr. carotte > śr.ald. carotte > | |
| Karte, -n ż | mapa | łac. charta > śr.ald. carta, carte > | |||
| Erdappel, -n m | ziemniak, kartofel | Erden + Appel | |||
| Kasel, -n n | ornat (szata) | łac. casubla > śr.ald. kasubel, kasel > | |||
| Kast I | pudełko, skrzynia, kufer | n | Kaste, Kastan | ||
| Kast II | rzut | m | Kasten | ||
| kastan | rzucać | - | - | zob. Kast (m) | |
| Kathedra | katedra, kościół biskupi | n | Kathedren | od łac. cathedralis; zob. Dom i Domkerk | |
| Katholik | Katolik | m | Katholiken | f. żeńska: Katholikin, Katholin | |
| katholisk | katolicki | - | - | od łac. catholicus | |
| Katze, -n ż | kot | *katta > katta > katte > | |||
| Kauen, blm n | Kowno (miasto) | niem. Kauen > | |||
| koifen (koifte, gekoifen) | kupować | *kaupōn > kāpan > kaipen > | |||
| Koifman, Koifmaener m | kupiec | koifen + Man | |||
| Kæse | ser | m | Kæsen | od niem. Käse/st.saks. kāsi | |
| Kæskāge | sernik (ciasto) | ż | Kæskægen | zob. Twarkkāge | |
| Kellār | piwnica | m | Kellær | ||
| Kerk | kościół | n | Kerken | od hol. kerk | |
| Kerkhalder | namiestnik kościoła (głowa kościoła Alduryncji) | m | Kerkhaldern | ||
| Kerkstad | hist. Państwo Kościelne | n | - | singulare tantum | |
| Kirse, -n ż | wiśnia | *kirsijā > kirsia > kirse | |||
| Kind | dziecko | n | Kindan | ||
| kindonlaus | bezdzietny | - | - | kindonlaus - kindonlause - kindonlaus(e) | |
| Klage | skarga, lament | ż | Klagen | zob. Maine | |
| klagian | skarżyć się, żalić się, lamentować | - | - | zob. mainijan | |
| Klaid | ubranie, ubiór | n | Klaide | ||
| klaidan | ubierać | - | - | klaidan - klaidand - geklaidan rzad./przest. klaithan - klaithand - geklaithan | |
| klain (klainer, klainest) | mały | *klainī > klaini > klain, klaine > | zob. luetzel | ||
| Klaindochter, -n ż | wnuczka | ||||
| Klainson, -en m | wnuk | klain + Son | |||
| klar (klaerer, klaerest) | jasny, oczywisty, klarowny, zrozumiały | łac. clārus > | |||
| klijven (klijvte, geklijven) | kleić, przyklejać | - | - | *klibēn > kliben > kliben, klijben > | |
| Kleit, -en n I | rzad./gw. sklep | jid. kleyt > | |||
| Kleit, -en n II | daw. sklep prowadzony przez Żydów | jid. kleyt > | |||
| Krakau, blm n | Kraków (miasto) | niem. Krakau > | |||
| krigen | począć (o dziecku) | - | - | krigen - krag - gekrigen | |
| Krike, -n ż | czereśnia | śr.hol. crieke > śr.ald. crike > | |||
| Kroazien, blm ż | Chorwacja | niem. Kroatien > | |||
| Knecht, -en m | służący, sługa | *kneht > knecht > knecht > | zob. Knechtin | ||
| knechten (knechtete, geknechten) | służyć, usługiwać | Knecht | |||
| Knechtin, -en ż | służąca, służka | Knecht + -in | |||
| Knipe I | szczypta | ż | Knipen | ||
| Knipe II | uszczypnięcie | ż | Knipen | ||
| knijpen (knaip, geknijpen) | szczypać | *knīpan > knīpan > knijpen | |||
| Koffie, blm ż | kawa | hol. koffie > | |||
| Kol, -en n | kapusta | śr.hol. col > | |||
| Kolblum, -en m | kalafior | Kol + Blum | |||
| Kornelis, — m | imię męskie (Korneliusz) | łac. Cornelius > | |||
| kosten (kostete, gekosten) | kosztować | niem./hol. kosten > | |||
| Koenig, -en m | król | *kuning > kuning, kunig > kuening, kuenig, koening, koenig > | |||
| Koenigin, -en ż | królowa | Koenig + -in | |||
| Kønigraik | królestwo | n | Kønigraiken | skr. Krk./przest. K:rk | |
| Kraft | potęga, siła, moc | n | Kraften | ||
| kraftlaus | bezsilny | - | - | ||
| krank | chory | *krank > ... > | |||
| Krankenhūs | szpital | n | Krankhūsen | ||
| Krankenolung | namaszczenie chorych (sakrament) | n | Krankenolungen | ||
| Krankheid | choroba | n | Krankhaiden | ||
| krankijan | chorować | - | - | krankijan - krankijd - gekrankijan | |
| Krai, -en ż | wrona | *krāā > kraia > kraie > | |||
| Krijg, -en n | wojna | *krīg > krīg > krijg, kryg > | |||
| Kring | wieniec, wianek | m | Kringan | zob. der Kring snithian | |
| der Kring snithian | przen. umrzeć | - | - | dosł. przerwać wianek | |
| Kruiz | krzyż | n | Kruizen | od staroald. Cruix, Cruis, Cruiz; od łac. crux | |
| kruizan | krzyżować | - | - | od staroald. cruisan, cruizan | |
| Kū | krowa | ż | Kūen | ||
| Kub | chlew | m | Kuben | ||
| Kuba | Kuba (państwo) | n | - | od hol. Cuba | |
| Kuecken, — m | pisklę | *kiukīn > kukin > kueken > | |||
| Kūhus | obora | n | Kūhusen | zob. Kūstall | |
| kommen (kamm, gekommen) | przybywać, przychodzić | *kweman > keman, koman > kemmen, kommen > | rzad. kemmen (kamm, gekemmen) | ||
| kund | przest./gw. znajomy, znany | - | - | ||
| Kunder | przest./gw. znajomy, kolega | m | Kundern | ||
| kundian | przest./gw. zaznajamiać, poznawać | - | - | ||
| kunnan | znać | - | - | kunnan - kannt - gekunnan kunnan + B. (znać kogoś, coś) | |
| kunnan-lernan | poznać, zaznajomić się | - | - | kunnan-lernan - kunnan-lernand - gekunnan-lernan/rzad. kunnan-gelernan | |
| kunnan-mackian | stwierdzać, oznajmiać | - | - | kunnan-mackian - kunnan-mackiand - gekunnan-mackian/rzad. kunnan-gemackian | |
| Kunness | znajomość (jakiegoś tematu), wiedza | - | - | ||
| Kunst | sztuka | n | - | ||
| Kunstwerk | dzieło sztuki | n | Kunstwerke | ||
| Kūstall | obora | m | Kūstallan | zob. Kūhus | |
| kutian | ciąć, obcinać | - | - | ||
| Korn, blm n | zboże | *korn > ... > | |||
| Kwaelle, -n ż | źródło | *kwalljā > kwallia > kwaelle > | |||
| Kwēn | pot. żona, kobieta | ż | Kwēnen | zob. Wif |
L
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi | |
|---|---|---|---|---|---|
| laechen (loch, gelaechen) | śmiać się | *hlahhjan > lahian > laechen > | |||
| laden (ladte, geladen) I | ładować (broń, elektronikę), załadowywać (towary) | *laþōn > lathan > lathen, ladhen, laden > | |||
| laden (ladte, geladen) II | przest. zwołać, zebrać, zgromadzić (się) | *laþōn > lathan > lathen, ladhen, laden > | |||
| Lage | warstwa | ż | Lagen | ||
| Salm, -en n | łosoś | łac. samlō > śr.ald. salme > | |||
| Lamm, -en | jagnię, baranek | *lamb > lamb > lamb, lambe > | |||
| Lampe, -n ż | lampa | fr. lampe > | |||
| Land, -e/-en n | ziemia (terytorium), (używane przy tworzeniu nazw państw) | *land > ... > | zob. Erde | ||
| Landherr | pan, władca, monarcha, szlachcic | m | Landherran, Landherren | zob. Herr | |
| lang | długi, wysoki (o człowieku) | m | - | por. hoch | |
| Langbard | imię męskie | m | Langbards | ||
| Langobarden | Longobardowie (lud germański) | l.mn. | Langobarden | plurale tantum | |
| Langobarder | Longobard (członek ludu Longobardów) | m | Langobarden | od niem. Langobarde | |
| Langobardin | Longobardka (członkini ludu Longobardów | ż | Longobardinen | ||
| Lanzen, – m/ż | wiosna | *langatīn > langatīn, langtin > lanzin, lanzen, laenzen > | rzad. Laenzen, – m/ż | ||
| Lau | poręba | m | Lauen | por. Lōch | |
| laegen (laegte, gelaegen) | kłaść | *laggjan > lagian > laegen > | |||
| luetzel (minner, minnst/minnest) | gw. mały | *lūtil > lūtil > luetel > // *minniʀō > minniro > minnere > | zob. klain | ||
| latz | ostatni, ubiegły, miniony | - | - | ||
| Porei, -en ż | por | śr.hol. poreye > śr.ald. poreie, poreye, porije > | |||
| loipen | biec, biegać | *hlaupan > lāpan > laipen > | |||
| -lois | bez- (w poł. z rzeczownikami) | *-laus > -lās > -lais > | np. Kindenlaus-bezdzietny | ||
| Lazar | Łazarz (imię męskie) | Lazarius > | |||
| Lazarett, -en n | przest. szpital | wł. lazaretto > lazarette > | |||
| Lazarius | Łazarz (postać biblijna) | łac. Lasarius > | |||
| laer (laerer, laerest) | pusty | *lāʀi > lāri > laere > | |||
| leidan | wieść, zwodzić, poet. prowadzić | - | - | leidan - lid - geleidan | |
| leinijan | pochylać się, przechylać | - | - | ||
| Leire | nauka, oświata, edukacja | ż | - | ||
| leirijan | uczyć, nauczać | - | - | leirijan - leirijd - geleirijan; uczyć (kogoś, czegoś); por. lernan | |
| leisan | czytać | - | - | ||
| lernan | uczyć się | - | - | lernan - lernand - gelernan; por. leirijan | |
| Lettland | Łotwa | n | - | rzad. Letland, Latvia, Latvien | |
| lēu | letni (o temperaturze) | - | - | ||
| Leucht | światło | n | Leuchtan | ||
| Leud | pieśń | n | Leuden | por. Sang , Sange | |
| Leuf | miłość | n | - | ||
| leufan | kochać, miłować | - | - | leufan - lauf - geleufan | |
| Leuve, -n m | lew | śr.hol. leeuwe > śr.ald. leuve > | |||
| Lijkam | ciało | *līkahamō > līkchamo > lijcam > | |||
| leven (levte, geleven) | żyć | *libbjan > libian > leben > | |||
| Leven, -- n | życie | leven | |||
| Lifland | hist. Inflanty (kraina) | n | - | od niem. Liefland/Livland" | |
| -lijk | tworzy przymiotniki | - | - | ||
| likian | wydawać się, przypominać, wyglądać jak | - | - | likian - lijk - gelikian | |
| Limburg, blm m | Limburgia (region) | śr.hol. Limborch > śr.ald. Limborch, Limburch, Limborg, Limburg > | |||
| limburgs | limburski | Limburg | |||
| -lijn | tworzy zdrobnienia | m/ż/n | -lijnen | *-ilīn > -līn > lijn > | |
| Litauen | Litwa | ż | - | ||
| Liubeck | Lubeka (miasto) | n | - | rzad. Luibeck | |
| luigen (loig, geluigen) | kłamać | - | - | *leugan > lūgan > luigen > | |
| Liuk | okiennica | n | Liuke, Liuken | od hol. luik | |
| loban | chwalić, wychwalać | - | - | loban + C. (chwalić kogoś/coś) | |
| Lōch | gw./przest. poręba | ż | Lōche | zob. Lau | |
| Loire | Loara | ż | - | ||
| Luft, blm m | powietrze, niebo | *luftu > luftu > lufte > | por. Himil | ||
| luid I | głośny | - | - | od st.ald. hlūd | |
| luid II | na głos | - | - | ||
| Luik | Liège | n | - | rzad. Liuttik | |
| Luksemburg | Luksemburg | n | - | przest. Lutzeburg | |
| Lunden | Londyn | n | - | ||
| Lunt | lud, naród | n | Luntan | por. Folk | |
| lunten | ludowy | - | - | lunten - luntene - lunten | |
| Lunten | ludzie | l.mn. | Lunten | plurale tantum | |
| Luntland | republika | n | Luntlandan | rzad. Republik | |
| lusan | stracić, tracić | - | - | lusan - lusand - gelusan | |
| lustian | pragnąć, pożądać | - | - | lustian - lustiand - gelustian | |
| Lutzeburg | przest. Luksemburg (państwo i miasto) | n | - | zob. Luksemburg |
M
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi | |
|---|---|---|---|---|---|
| Magdalena | imię żeńskie (Magdalena) | ż | - | od łac. Magdalena | |
| Magden | przest. dziewczę, dziewica | ż | Magden | zob. Maid | |
| Maid | przest. dziewczę, dziewica | ż | Maiden | zob. Magden | |
| Main | Men (rzeka) | m | - | od niem. Main | |
| Maine | przest. skarga, lament | ż | Mainen | zob. Klage | |
| mainijan | przest. skarżyć się, żalić się, lamentować | - | - | zob. klagian | |
| mackian | robić | - | - | mackian - mackiand - gemackian | |
| Māl | raz, okazja | n | Mæle | nēster Māl - 'następnym razem' | |
| man | służy do tworzenia form bezosobowych | - | - | ||
| Mond, -en m | usta | *munþ > munth > munth, mundh, mund > | |||
| Man, Maener m | mąż, mężczyzna | *mann > man > man > | |||
| mār | znany, popularny | - | - | ||
| Marchije | kobyła, klacz | ż | Marchijen | ||
| Maria | Maryja (Matka Boska); rzad. imię żeńskie (Maria) | ż | Marien, Maris | od łac. Maria; zob. Marie | |
| Marie | imię żeńskie (Maria) | ż | Marien, Maris | od łac. Maria; zob. Maria | |
| Mark | granica, limit; hist. marchia | ż | Marke | por. Grænse | |
| Martuir | męczennik | m | Martuiren | niem. Martyr | |
| Martuirdōm | męczeństwo | n | - | ||
| Maetz, -en m | posiłek, jedzenie | *mati > mati > maete > | |||
| Makedonien | Macedonia (starożytna/helleńska) | n | - | ||
| Mage, -n m | brzuch | *magō > mago > mage > | |||
| mathelian | gw./daw. mówić, przemawiać | - | - | ||
| Mazedonien | Macedonia (współczesna) | n | - | ||
| Mædel | dziewczyna, dziewczę | ż | Mædeln | ||
| Mær | baśń | n | Mære | zob. Fabel | |
| Mede | łąka | ż | Meden | ||
| Mēr | morze | n | Mēre | ||
| smelten | topnieć, roztapiać się | *smeltan > smeltan > smelten > | zob. dauwijan | ||
| Februaer, -e n | luty | łac. februarius > februaeri > | skr. Feb. | ||
| Melk | mleko | n | - | ||
| Messias | Mesjasz, zbawiciel | m | - | zob. Helier | |
| Muder, -n ż | matka | *mōder > mōder > mouder > | |||
| Meuderland | macierz, kraj pochodzenia matki | n | Meuderlanden | zob. Faderland | |
| mid + C. | z (kimś) | - | - | ||
| mid- | środkowy | - | - | Midte > | |
| Middag | południe (pora) | m | Middagen | ||
| Middagmat | obiad | n | Middagmaten | ||
| Midnacht | północ (pora) | ż | Midnachtan | ||
| Midte | środek, centrum | ż | Midte | *midi > midi > mide, mister, mitte > | |
| mild | miły, przyjemny | - | - | ||
| mildherzlik | miłosierny, miłościwy, litościwy | - | - | ||
| Mildherzness | miłosierdzie | n | - | ||
| mildian | lubić | - | - | mildian - mildiand - gemildian | |
| Mildness | przyjemność | n | Mildnesse | ||
| Mist | mgła | n | poet. Mistan | ||
| Mistel, -n m | jemioła | *mistil > mistil, mistal > mistel > | |||
| Novemmer, -n m | listopad | łac. November > śr.ald. november > | skr. Nov. | ||
| mogian | móc, być w stanie, potrafić | - | - | ||
| Monk | mnich | m | Monken | ||
| Monken | Monachium (miasto) | n | |||
| Montenegro | Czarnogóra | n | - | zob. Swartberg | |
| motan | musieć | - | - | ||
| moeten (moetet, gemoeten) | przest. spotykać się | *mōtijan > mōtian > moeten > | zob. | ||
| Møndag | poniedziałek | m | Møndagen | skr. Mdg./przest. M:dg | |
| Moine, -n m | miesiąc | mānōþ > mānoth > mainet, maine (zlanie ze słowem Moine 'księżyc') > | rzad. Mainet,-en m | ||
| Moine, -n ż | księżyc, Księżyc | *mānō > māno > maine > | |||
| Mone, -n ż | płotka (ryba) | *muniwu > munwe > munne, mune > | |||
| Mūr | mur, ściana | m | Mūre | ||
| Murchin | przest./gw. marchew | ż | Murchen | zob. Karrot | |
| murgin | rano | - | - | skr. mgn. zob. farmiddag | |
| Morgen | poranek; jutro, dzień jutrzejszy | ż | Murginen | *morgin > morgin > moergin, morgen > | zob. Farmiddag |
| Murginmat | śniadanie | ż | Murginmaten | ||
| murginmatan | spożywać śniadanie, śniadać | - | - | ||
| Murginstern | Jutrzenka | n | - | zob. Aurvandil |
N
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Nacht | noc | ż | Nachtan | |
| Nack | kark | m | Nacken | |
| Nagel | paznokieć | n | Nageln | od śrhol. nagel; zob Gal |
| noi (noier, noiest) | bliski, blisko | *nāhw > nāu > naie > | ||
| Name | imię | ż | Namen | gw. Nōme |
| Namendag | imieniny | m | Namendagen | |
| namijan | nazywać | - | - | gw. nōmijan |
| Nase | nos | ż | Nasen | |
| naud | przest. potrzebny | - | - | por. durber |
| naudian | przest. potrzebować | - | - | naudian - naudiand - genaudian |
| nei | nie | *nie > ni > ni, ne | zob. ja, jach | |
| niet | nie (przeczenie czasownika/rzeczownika) | śr.ald. ni + wete (> niete) > | ||
| næider | żaden | - | - | |
| næimand | nikt | - | - | |
| næthen | nigdy | - | - | |
| nēan | szyć | - | - | |
| neit | nic | - | - | |
| nemman | brać, zabrać, odebrać (komuś) | - | - | nemman - namm - genemman nemman + B. (zabrać kogoś, coś) |
| -ness | tworzy rzeczowniki abstrakcyjne | ż | -nesse | |
| nēst | następny | - | - | por. zwaier |
| Netiæ | sieć | n | Netiæn | |
| nider | niski, dolny | - | - | |
| Niderlanden | Niderlandy (region, państwo) | l.mn. | Niderlanden | plurale tantum |
| niderlands | niderlandzki | - | - | |
| Nidersaksanland | Dolna Saksonia (region) | n | - | |
| Nifter | bratanek, siostrzeniec | m | Niftern | |
| Niftin | bratanica, siostrzenica | ż | Nifterinen | |
| niv (niver, nivest) | nowy | *niw > niuu > niw, niv > | ||
| Niw Seeland | Nowa Zelandia (państwo) | n | - | |
| niw-seelands | nowozelandzki | - | - | |
| noch I | jeszcze, wciąż | - | - | |
| noch II | też nie, również nie (przeczenie) | - | - | np. Ik noch - Ja też nie |
| noch..., noch... | ani..., ani... | *noh > noch > noch > | ||
| Nonne | zakonnica, siostra zakonna | ż | Nonnen | gw. Nunne, Nune |
| Norenberg | Norymberga (miasto) | n | - | od swn. Norenberg |
| Norwegen | Norwegia | ż | - | przest. Norge, poet. Nørdweg od niem. Norwegen |
| Nord, blm n | północ (kierunek) | *norþr > north, nordh > north, nord > | skr. N. | |
| norden | północny | ??? | ||
| Nørdsē | morze północne | m | - | zob. Frisksē |
| nui | teraz | *nu > nu, nū > nui > | ||
| null | nic | - | - | od daw. nūll od łac. nūlla |
| Null | zero | n | Nulle | od daw. Nūll od łac. nūlla |
| Nutt | orzech | m | Nutte |
O
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi |
|---|---|---|---|---|
| ober I | nad, ponad | - | - | |
| ober II | górny | - | - | |
| Oberuissel | Overijssel (region) | ż | - | |
| Ofen | piec, piekarnik | m | Ofen | |
| Ōfer | wybrzeże, nabrzeże | m | Eufer, Eufern | |
| Offer I | ofiara, poświęcenie | n | Offern | |
| Offer II | ofiara, poszkodowany | m/ż | Offern | |
| oft | często | - | - | |
| Ol, -en n | olej, oliwa | łac. oleum > śr.ald. ole > | ||
| Olung | namaszczenie | n | Olungen | |
| Ōm | wuj, stryj | m | Ømen | |
| Ōmdochter | kuzynka, siostra cioteczna/wujeczna | ż | Ōmdochtern | |
| Omin | ciotka, stryjenka | m | Omen | |
| Ōmsoan | kuzyn, brat cioteczny/wujeczny | m | Ōmsoanen | |
| ond | i, oraz | *andi, anda > anda > ande > | gw. and, end, en, un zob. und | |
| op + C. | na; po (o języku) | - | - | |
| opdat | ponadto, dodatkowo | - | - | |
| op dem Weg | przest./gw. w drodze | - | - | por. underweg |
| opgeven (gab op, opgegeven) | opuszczać, porzucać | op + geven | ||
| Opstand | powstanie, insurekcja, zryw | n | Opstandan | |
| opstandan | prowadzić powstanie, powstawać (w znaczeniu militarnym) | - | - | |
| Orden I | zakon, order (odznaczenie) | n | Orden, Ordenen | od łac. ordo |
| Orden II | porządek, ład | n | Orden, Ordenen | od łac. ordo |
| ordinan I | porządkować | - | - | ordinan - ordinand - geordinan |
| ordinan II | wyświęcać, udzielać sakramentu święceń | - | - | ordinan - ordinand - geordinan |
| Ordinen | święcenia (sakrament) | l.mn. | Ordinen | plurale tantum |
| Oranie | pomarańcza | ż | Oranien | |
| oranie | pomarańczowy | - | - | |
| Oss | wół | m | Ossen | |
| Oister, blm m | wschód (kierunek) | *austr > āstr > oister > | skr. O./ rzad. E. | |
| oistern | południowy | ??? | ||
| Oster, -en m | ostryga | łac. ostrea > śr.ald. ostere | ||
| Oisterrijk, blm | Austria | ??? | ||
| Ostland | Estonia | n | - | |
| Ostrin | Wielkanoc | ż | Østrinen | zob. Paska |
| Otte | imię żeńskie (Oda) | ż | Ottes | |
| Otto | imię męskie (Otto, Otton) | m | Otten | |
| Ozean | ocean | n | Ozeane | od łac. oceanus |
P
| alduryncki | polski | etymologia | uwagi |
|---|---|---|---|
| Paltz, -en n | pałac | niem. Pfalz > | |
| Paltz, blm n | Palatynat (region) | niem. Pfalz > | |
| Paprika, -s ż | papryka | hol. paprika > | |
| Paska, Pasken ż | Pascha, przest./gw. Wielkanoc | gr. Πάσχα > śr.ald. Pascha > | |
| pers (perser, persest) | fioletowy | śr.hol. paers, peers, pers > śr.ald. paers, pers > | rzad. paers (paerser, paersest) |
| Pijck, -en m | kilof | *pīk > pīk > pijk > | |
| Plug, -en m | pług | *plōg > plōg > ploug > | |
| Polen, blm ż | Polska | niem./hol. Polen > | |
| Posnen, blm ż | Poznań (miasto) | niem. Posen > | |
| Præsident, -en m | prezydent | niem. Präsident > | |
| Præsidentin | prezydentka | niem. Präsidentin > ; Praesident + -in | |
| Prester, -n m | ksiądz | łac. presbyter > st.ald. presbyter, presbiter > prester > | rzad. Prister, -n n |
| Prinz, -en m | królewicz (syn monarchy), książę (w bajkach) | niem. Prinz > | rzad. Prins por. Herzog, Først |
| Pruise, -n m/ż | Prus (członek ludu bałtyckiego) | niem. Pruße > śr.ald. Prusse > | |
| Pruisen, blm ż | hist. Prusy (państwo, prowincja) | niem. Preußen > | |
| Pruisen, blp | Prusowie (lud bałtycki) | niem. Prußen > śr.ald. Prussen > |
R
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi | |
|---|---|---|---|---|---|
| Rād | rada (organ) | n | Ræde | ||
| rādan | radzić, doradzać | - | - | ||
| radtian | ratować | - | - | radtian - radtiand/redt - geradtian | |
| Rijk, -en n | Rzesza, Imperium, przest. państwo | *rīkī > rīki > rijke > | |||
| rządzić, panować | - | - | |||
| roisen (roisdte, geroisen) | podróżować | *raison > rāsan > raisen > | |||
| Raise | podróż | ż | Raisen | ||
| Ramm | baran | m | Rammen | ||
| Rand | brzeg, obrzeże | m | Randen | ||
| Ratt | szczur | m | Ratten | przest. Radt, Rat | |
| Raue | żałoba, opłakiwanie, rozpacz | ż | - | gw. Rauwe | |
| Rauk | dym | m | - | ||
| raukijan | dymić; palić (papierosy, cygara) | - | - | ||
| Raven, — m | kruk | *hrabn > raben > raben > | gw. Rafn | ||
| Recht | prawo | n | - | ||
| Rechter | sędzia | m | Rechtern | ||
| Rechthaid | sprawiedliwość | n | - | ||
| rechtik | prawdziwy, prawny, legalny | m | - | ||
| Regen | deszcz | m | - | ||
| Regenbugen | tęcza | l.mn. | Regenbugen | plurale tantum | |
| Rich | zwłoki, trup | n | Richan | ||
| ridan | jeździć | - | - | ||
| Rider I | jeździec, kawalerzysta, rycerz | m | Rideren | ||
| Riga | Ryga (miasto) | n | - | ||
| Rijn | Ren (rzeka) | m | - | ||
| Rijnbind | hist. Związek Reński (państwo) | n | - | ||
| Rijnland | Nadrenia (region) | n | - | ||
| rik | bogaty | - | - | ||
| Rikhaid | bogactwo, majątek | n | - | ||
| Ring I | pierścień, okrąg | m | Ringan | ||
| Ring II | rynek, plac targowy | m | Ringan | ||
| ringian | krążyć | - | - | ringian - rang - geringian | |
| Rijs, blm m | ryż | n | - | śr.hol. rijs > śr.ald. rijs, rys > | |
| ritan | drapać, skrobać | - | - | ||
| roeten (rot, geroeten) | psuć się, gnić | *rotēn > rotian > roeten > | |||
| Rōm | Rzym (miasto) | n | - | ||
| rōmsk | rzymski | - | - | rzad. rōms, rømsk, røms, rømisk | |
| rōms-katholisk | rzymsko-katolicki | - | |||
| Rotterdam | Rotterdam (miasto) | n | - | daw. Røderdam od hol. Rotterdam | |
| roupian | wołać, dzwonić (przez tel.) | - | - | roupian - roupte/ropte - geroupian | |
| Roeve, -n ż | burak | *rōbijō > rōbia > roebe > | |||
| roid (roider, roidest) | czerwony | *raud > rād > raid > | |||
| rødan | czerwienić (się) | - | - | ||
| Ruck | spódnica | m | Rucke | ||
| Rugbain | kręgosłup | n | Rugbainen | ||
| Rogge, blm ż | żyto | *roggō > roggo > rogge > | |||
| Ruege, blp I | tył, tylnia część | *hrugi > rugi > ruege > | |||
| Ruege, blp II | plecy, grzbiet | *hrugi > rugi > ruege > |
S
| alduryncki | polski | rodzaj | mnożyna | uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Sadel, -n m | siodło | *sadul > sadul > sadel > | ||
| saetzen (satt, gesaetzen) | położyć, wstawić, ustawić | *sattjan > sattian > saetzen > | ||
| Sagreb, blm m | Zagrzeb (miasto) | hol. Zagreb > | przest. Agram | |
| saegen (sagte, gasaegen) | powiedzieć, rzec | *saggjan > sagian > saegen > | ||
| Soile, -n ż | dusza | *saiwalu > sālu > saile > | ||
| Sakrament, -e m | sakrament | od łac. sacramentum > | rzad. Sakramentum, Sakramenta n | |
| Sakse, -n m/ż | sas (mieszkaniec Saksonii) | niem. Sachse > | ||
| Saksen, blm ż | hist. Saksonia (państwo) | niem. Sachsen > | ||
| Saksen, blp | Sasowie (lud) | niem. Sachsen > | ||
| Saksenland | Saksonia (land w Niemczech) | Sachsen + Land | ||
| sammen | razem, wspólnie | *saman > samana > sammene > | ||
| saenden (saendte, gesaenden) | wysyłać, słać | *sandijan > sandian > saenden > | ||
| Sang, -en m | piosenka | *sangu > sanga > sange > | por. Leud, Sange | |
| Sange, -n ż | przest. pieśń | *sangu > sanga > sange > | por. Leud, Sang | |
| singen (sang, gesingen) | śpiewać | *singwan > singan > singen > | ||
| Sap, -en n | sok | *sap > ... > | ||
| Saterdag, -en m | sobota | łac. dies Saturni > st.ald. saturdag > saterdag > | skr. Stdg./przest. St:dg | |
| Soid, -en n | nasienie, ziarno, siew | *sādu > sādu > saide > | ||
| Segel, -n m/n | żagiel | *segl > segal > segel > | ||
| Segler | marynarz | m | Seglern | zob. Sēmann od niem. Segler |
| Sei, -en n | morze (w złożeniach) | *saiwi > sāwi > saee, saeie, see, seie > | zob. Meer | |
| Seiland, blm n | Zelandia (region) | Sei + Land | ||
| seilands | zelandzki | Seiland | ||
| seian (sai, geseien) | widzieć, patrzeć, oglądać | *sehwan > seuuan, seian, sean > seen, seien > | ||
| Seiman, Seimaene m | żeglarz | Sei + Man | zob. Segler | |
| Seimistel, -n m | morszczyn (glony) | Sei + Mistel | ||
| Seivel, -n ż | szabla | niem. Säbel > | rzad. Seibel | |
| Seip | mydło | ż | Seipan | |
| seir | bardzo | *sair > sār, sēr > seir > | ||
| seldan | rzadko | - | - | |
| Serie, -n ż | seria, sezon (serialu) | niem. Serie > | ||
| Sijde, -n ż | strona | *sīdā > sīda > sijde > | ||
| silfer | srebrny (o kolorze/materiale) | *silbar > silber > silber > | ||
| Silfer, blm n | srebro | *silbar > silber > silber > | ||
| silferig | srebrny, wykonany ze srebra | - | ||
| Suester, -n ż | siostra | *swestēr > suuester > suester, suster > | ||
| Schade, -n ż | cień | *skadu > skadu, skado > schade > | ||
| Schanze, -n ż | szaniec, okop | niem. Schanze > | ||
| schaefen (schuf/gw. schup, geschaefen) | tworzyć | *skappjan > skapin > schaepen > | ||
| schaeuen (schaeute, geschaeuen) | zobaczyć, ujrzeć, obejrzeć | *skauwōn > skāuian > schaeuen > | ||
| Schaf, -en n | owca | skāp > skāp > skap > | zob. Aeue | |
| skeran | strzyc | - | - | |
| Schip, -en n | statek | *skip > skip > schip > | ||
| skirmijan | chronić | - | - | skirmijan -skirmijd - geskirmijan |
| skrien (skrei, geskrien) | krzyczeć | *skrīan > skrīan > skrijen, skrien > | ||
| Skock | szok, wstrząs | n | - | od hol. schok/duń. skok |
| Schu, -en m | but | *skōh > skōh > schou > | ||
| Skote | Szkot, Szkotka | m/ż | Skoten | |
| Skotland | Szkocja | n | - | |
| sulen | mieć powinność | *skulan > skulan > skulen, skullen, sulen, sullen > sulen | rzad. sullen | |
| skuld | winny, winien | - | - | |
| Skuld | wina, grzech, przest. dług | n | Skulden | |
| Skurt | fartuch | n | Skurten | |
| slapian | spać | - | - | |
| Slaut | zamek (budowla, mechanizm) | n | Slautan | |
| Slautel | klucz | n | Slauteln | rzad. Sleutel |
| Slave, -n m | niewolnik | śr.hol. slave > śr.ald. slave > | ||
| Slavin, -en ż | niewolnica | Slave + -in | ||
| Schleswik-Holstain | Szlezwik-Holsztyn (region) | n | ||
| sluiten (sloit, gesluiten) | zamykać | *sleutan > slūtan > sluiten > | ||
| snijden (snaid, gesnijden) | ciąć, przerywać | *snīþan > snīthan, snīdhan > snijthe, snijdhe, snythen, snydhen > | ||
| so | tak, w ten sposób; tak samo, jak | *swā > so > so > | ||
| so... so... | zarówno... jak i..., tak... jak... | so + so | por. ja... ja... | |
| sodat | aby, ażeby, by | so + dat | przest. so dat', rzad./pot. sat | |
| Son, -en m | syn | *sunu > sunu > sone > | ||
| soin | natychmiast, bezzwłocznie, od razu | *sānō > sāno > saine > | ||
| Sonne | Słońce, słońce | ż | Sonnen | |
| Sonndag | rzad./pot. niedziela | m | Sonndagen | skr. Sndg./przest. Sn:dg zob. Herrsdag |
| spād | późny, spóźniony | - | - | |
| Spar, -n m | wróbel | *sparwō > sparō > spare > | ||
| sparian | oszczędzać | - | - | sparian - spariand - gesparian |
| spedian | błogosławić, sprzyjać | - | - | spedian - spediand - gespedian |
| spelian | grać (na instrumencie, w grę) | - | - | rzad. 'spellian spelian - spil - gespelian |
| Spel | gra | n | Spelen | |
| Spell | wiadomość, informacja, nowina | n | Spellen, Spellan | |
| spellan | zwiastować, informować, ogłaszać | - | - | spellan - spelt - gespellan |
| Spijker | gwóźdź | m | Spijkern | |
| Sprache, Spraeche ż | język, mowa | *sprāku > sprāka, spraka > sprache > | ||
| sprechen (sprach, gesprechen) | mówić | |||
| springian | skakać | - | - | |
| sparian | oszczędzać | - | - | sparian - spariand - gesparian |
| Stad | państwo | n | Staden | od łac. status |
| Stadhalder | namiestnik | m | Stadhaldern | |
| Staimark | Styria (kraina) | n | - | od niem. "Steiermark |
| Stain | kamień | m | Staine, Stainen | |
| stainig | kamienny | - | - | |
| Stall | stajnia | m | Stallan | zob. Hørsstall |
| stanan | stać | - | - | |
| stark | silny | - | - | por. stark |
| starkian | rosnąć w siłę, wzmacniać się | - | - | por. strangian |
| stelian | kraść | - | - | stelian - stelt - gestelian |
| Stemm | głos | n | Stemme | |
| Ster | miejsce | m | Stere | |
| sterben (starb, gesterben) | umierać | *sterban > sterban > sterben > | ||
| Stern | gwiazda | n | Sterne, Sternen | |
| still | cichy | - | - | |
| Stillness | cisza, milczenie | n | - | |
| Strāf | kara | n | Stræfen | |
| strang | przest. silny | - | - | |
| strangian | przest. rosnąć w siłę, wzmacniać się | - | - | por. starkian |
| Stroim, -en m | strumień, potok | *straum > strām > straim > | zob. Baecke | |
| Stockholm, blm n | Sztokholm (miasto) | szw. Stockholm | ||
| Stonde, -n ż | godzina | *stundu > stundu > stunde > | ||
| Størm | sztorm | n | Størman | |
| Oktober, -n m | październik | łac. October > śr.ald. oktober > | skr. Okt. | |
| Stur, -en m | byk | *steur > stūr > stuir > | ||
| Suid, blm n | południe (kierunek) | *sunþr > sunth, sūth sūdh > suith, suid > | skr. S. | |
| suiden | południowy | suid | ||
| Suende, -n m | grzech | *sundī > sundi > suende > | ||
| sukijan | szukać | - | - | sukijan - sukte - gesukijan sukijan før + B. |
| Sommer, -n m | lato | *sumar > sumar, summar > summer > | ||
| Jude, -n m | żyd | łac. iudaeus > śr.ald. iudae > | ||
| Judin, -en ż | żydówka | Jude + -in | ||
| Juen, — n | czerwiec | *iunius > iueni > | rzad. Jueni, — n | |
| sunder | bez, oprócz, z wyjątkiem | - | - | |
| Supp | zupa, bulion | m | Suppen | |
| swabian | unosić (się) | - | - | |
| swār | trudny, ciężki | - | - | por. habig |
| swaeren (swar, geswaeren) | obiecywać, przysięgać, zaklinać | *swarjan > swarian > saweren > | ||
| swart (swarter, swartest) | czarny | *swart > ... > | ||
| Swartberg | przest. Czarnogóra | n | - | zob. Montenegro |
| swimman | pływać | - | - | por. flōan |
| Svede | Szwed, Szwedka | m/ż | Sveden | |
| Sveden | Szwecja | ż | ||
| Svitzerland | Szwajcaria | n | - | |
| Swēger | teść | m | Swēgern | |
| Swegrin | teściowa | ż | Swegrinen |
T
| alduryncki | polski | etymologia | uwagi |
|---|---|---|---|
| Tafel, -n n | stół | łac. tabula > śr.ald. tabel > | |
| Tallinn, blm n | Tallinn | niem./hol. Tallinn > | przest. Revel, Reval |
| thar | tam | *þār > thār > thar, dhar, dar > | |
| tharom | dlatego, z tego powodu | thar + om | pot. thom |
| Thei, Theen n | herbata | hol. thee > | |
| that | że | *þat > that > that, dhat, dat > | |
| Theater, -n n | teatr | niem. Theater > | |
| Thaks, -en m | borsuk | *þahs > thachs > thaks, dhaks, daks > | |
| than | wtedy | *þan > than > than, dhan, dan > | |
| wer | kto | *hwaʀ > war > war, wer > | |
| werum | dlaczego | wer + um | |
| Thoner, -n m | grzmot, grom | *þunr > thunar > thuner > | |
| Thonersdag, -en m | czwartek | thunarsdag > thunersdag | skr. Thdg./przest. Th:dg |
| thraeien (thrai, gethraeien) I | obracać, kręcić | *þrāan > thraian > thraeien > | |
| thraeien (thrai, gethraeien) II | filmować, nagrywać | *þrāan > thraian > thraeien > | |
| Thriness | Trójca | ??? | Heligæ Thriness |
| thuenn | cienki | þunnī > thunni > thuenne, dhuenne,duenne > | |
| Tomat, -en m | pomidor | hol. tomaat > | |
| Ticket, -s n | bilet | ang. ticket > | |
| Tiflis, blm n | Tibilisi (Tyflis) | ros. Тифлис > | |
| Tirsdag, -en n | wtorek | ??? | skr. Tdg./przest. T:dg |
| tot | dopóki, póki | zob. to | |
| traecken (traeckte, getraecken) | ciągnąć | *trakkjan > trakkian > traekken > | |
| Truiung, -en ż | ślub, wesele | treuen | |
| traeg | wolny, powolny | *trāgi(?) > trāgi > traeg > | |
| truien | żenić się, wychodzić za mąż, brać ślub | *trūwēn > trūian > truien > | |
| trinken (trank, getrinken) | pić | *drinkan > trinkan > trinken > | |
| Zuegel, -n m | lejce | *tugil > tugal > zuegel > | |
| Tuelband, -en | turban | tur. tülbent > | |
| Tulp, -en m | tulipan | hol. tulp > | |
| Twark, blm m | twaróg | śwn. twarc > kwark > ... > |
U
| alduryncki | polski | etymologia | uwagi | |
|---|---|---|---|---|
| uevel | zły | *ubil > ubil > uebel > | ||
| Uevel, blm n | zło | *ubil > ubil > uebel > | ||
| Uin, -en n | cebula | śr.hol. uyen > śr.ald. uien > | ||
| Uile, -n ż | sowa | *uwwilā > uwila, uila, ūla > uile > | ||
| Wulf, -en m | wilk | *wulf > ... > | ||
| om + B. | koło, w okolicy, w okolice, przy (kierunek) | omme > | por. omme + B | |
| om + C. I | koło, w okolicy, przy (położenie) | omme > | por. omme + C. | |
| om + C. II | około (czas) | omme > | por. omme + C. | |
| om + C. III | wokół, dookoła | omme > | por. omme + C. | |
| om... zu... | aby, by, w celu | om + zu | um (rzczeczownik/przymiotnik) zu (czasownik (bezokolicznik) | |
| omme + B. | przest. koło, w okolicy, w okolice, przy (kierunek) | umbi > umba > umbe > | por. om + B | |
| omme + C. I | koło, w okolicy, przy (położenie) | umbi > umba > umbe > | por. om + C. I | |
| omme + C. II | około (czas) | umbi > umba > umbe > | por. omme + C. II | |
| omme + C. III | wokół, dookoła | umbi > umba > umbe > | por. omme + C. III | |
| uever + B. | o (kimś, czymś) | ubiri > ubiri > ueber > | ||
| uevergenen (ueverging, uevergegenen) | przekraczać | uever + genen | ||
| ueverlaegen (ueverlaegte, uevergelaegen) | zasłaniać, przysłaniać | uever + laegen | ||
| ueversaetzen (ueversatt, geueversaetzen) | tłumaczyć, przekładać (z języka na język) | uever + saetzen | zob.. urklaeren | |
| Ueversaetzung, -en n | tłumaczenie, przekład | ueversaetzen | ||
| uever spingian | przeskoczyć, przeskakiwać | - | - | |
| omdat | bo, ponieważ | om + dat; kalka hol. omdat | przest. om dat | |
| on- | nie- (w poł. z przym.) | - | - | |
| onder + B. | pod, poniżej (kierunek) | *undar > under > under > | ||
| onder + C. I | pod, poniżej (położenie) | *undar > under > under > | ||
| onder + C. II | pośród, wśród | *undar > under > under > | ||
| onderwegs | w drodze | onder + Weg | por. op dem Weg | |
| undurber | niepotrzebny, zbędny | - | - | por. unnaud |
| unnaud | przest. niepotrzebny, zbędny | - | - | por. undurber |
| Unrechthaid | niesprawiedliwość, nieprawość | n | - | |
| ur- | pra- | - | - | |
| Uraldfāder | pradziad, pradziadek | m | Uraldfādern | |
| Uraldmøder | prababka, prababcia | ż | Uraldmødern | |
| orklaeren (orklaerte, georklaeren) | tłumaczyć, wyjaśniać, objaśniać | or- + klar + -en | zob. ueversaetzen | |
| Urwachhaid | osłabienie | n | Urwachhaide | |
| urwachijan | osłabiać | - | - | urwachijan - urwacht - geurwachijan |
| urwackian | wstawać, budzić (się) | - | - | urwackian - urwackiand - geurwackian |
| urlaubijan | pozwalać, zezwalać | - | - | |
| Urst, -en ż | kiełbasa | *wursti > uurst > urst > | ||
| uit + B. | z, na zewnątrz (kierunek) | *ūt > ūt > uit > | por. ford + B. | |
| uit + C. | na zewnątrz (położenie) | *ūt > ūt > uit > | por. ford + C. | |
| ūtbringian | wyjąć | - | - | ūtbringian - ūtbrang - geūtbringian |
| Uitgang, -en m | wyjście | uit + Gang | por. Fordgang | |
| uitgenen (uitging, uitgegenen) | wyjść, wychodzić | uit + genen | ||
| Ūtland | zagranica | n | - | |
| ūtlandsk | zagraniczny | - | - | |
| ūtnemman | wynieść, brać na wynos | - | - | ūtnemman - ūtnamm - geūtnemman |
V
| alduryncki | polski | etymologia | uwagi |
|---|---|---|---|
| van + C. I | z (kierunek) | *fanē > fane > fane, vane > | |
| van + C. II | przez (sprawcę) | *fanē > fane > fane, vane > | skr. v. np. Buk van Tolkien - książka [napisana] przez Tolkiena |
| van + D. | od (czas); od, z (położenie) | *fanē > fane > fane, vane > | skr. v. |
| van Zijd, zu Zijd | od czasu, do czasu | van + Zijd + zu (+ Zijd) | |
| van... zu... I | od... do... (kierunek) | van + zu | skr. v. ... z. ... van + C.; zu + B. |
| van... zu... II | od... do... (położenie) | van + zu | skr. v. ... z. ... van + D.; zu + D. |
| Vendig, blm ż | Wenecja | śwn. Venēdige > śr.ald. Venedige, Vendige > | |
| Vijn, -e n | wino | łac. vīnum > śr.ald. vijne > | |
| vize- | wice- | łac. vice > | |
| Vizekoenig, -en m | wicekról | vize- + Koenig | |
| Fuks, -en m | lis | *fuhs > *fuchs > fuchs, fuks > | |
| Fueksin | liszka | *fuhsinī > fuchsini > fuksine > |
W
| alduryncki | polski | etymologia | uwagi | |
|---|---|---|---|---|
| wach | słaby, osłabiony | - | - | |
| wachijan | słabnąć | - | - | wachijan - wacht - gewachijan |
| wacker | przytomny, świadomy | - | - | |
| wackian | wstawać (z pozycji siedzącej lub leżącej) | - | - | wackian - wackiand - gewackian |
| Waetz, blm ż | pszenica | *hwaiti > uuāti > waete > | ||
| Wamme, -n ż | łono | *wambu > uuamba > wambe > | ||
| wan | kiedy, gdy | *hwan > huuan, uuan > wan > | ||
| wandijan I | obracać się | - | - | wandijan - wend - gewandijan |
| wandijan II | przest. zmieniać się (w znacznym stopniu, nie do poznania) | - | - | wandijan - wend - gewandijan |
| war I | gdzie (lokalizacja), pot. dokąd (kierunek) | - | - | por. warvan, warzu |
| war II | prawdziwy | *wār > uuār > war > | ||
| warlijk | przest. zaprawdę, do prawdy, zaiste, prawdziwie | war + -lijk; kalka hol. waarlijk | zob. forwar | |
| Word, -en n | słowo | *word > uuord > word > | ||
| wardian | strzec, pilnować, czuwać | - | - | wardian - wardiand - gewardian |
| warm (waermer, waermest) | ciepły | *warm > uuarm > warm > | ||
| Warsau blm n | Warszawa | niem. Warschau > | ||
| warvan | skąd | - | - | |
| warzu | gdzie, dokąd (lokalizacja) | - | - | por. war |
| Maertz, -en n | marzec | łac. martius > śr.ald. maerti > | skr. M-z./przest. M:z | |
| waenig (waeniger, waenigest) | mało | *wainag > uuānig > waenig > | ||
| Water | woda | n | Watern | |
| Waterlau | Waterloo (m. bitwy, dzielica Brukseli) | ż | - | |
| waterlaus | bez dostępu do wody | - | - | |
| webian | tkać, prząść, pleść | - | - | webian - webiand - gewebian |
| Weg, -en n | droga | *weg > uueg > weg > | ||
| weggenen (wegging, weggegenen) | odejść, odchodzić | Weg + genen | ||
| weitan | wiedzieć | - | - | weitan - weitet - geweitan |
| August, — m | sierpień | łac. augustus > śr.ald. august > | skr. Aug. | |
| Weit | pastwisko | n | Weite | |
| wel | dobrze (przysł.) | - | - | |
| Werelt, -en m | świat | *weraldi > weralda, werald, weralt > weralde > | ||
| Welgang | powodzenie, sukces | m | Welgangen | |
| wendijan | zmieniać | - | - | wendijan - wendijand - gewendijan |
| Wels | Walia (państwo) | n | - | |
| wesdau gasund | bądź zdrów (pożegnanie) | - | - | używane do jednej i wielu osób |
| Werk, -en n | praca, dzieło, wytwór | *werk > ... > | zob. Arbeid | |
| werken (werkte, gewerken) | pracować | *wirkijan > uuirkian > wirken, werken > // Werk + -en | zob. arbaeden | |
| Werker, -n m | pracownik, robotnik | werken/Werk + -er | ||
| werthen (warth, gewerthen) | zostać, stać się | *werþan > uuerthan, uuerdhan > werthen, werdhen > | ||
| wesen (???) | być | *wesan > uuesan > wesen > | ||
| Wesen, blm n | istnienie, bycie, byt, egzystencja | wesen | ||
| West, blm n | zachód (kierunek) | *westr > uuest > west > | skr. W. | |
| westen | zachodni | ??? | ||
| wickan | czarować, uprawiać czary/czarnoksięstwo | - | - | |
| Wicke | wiedźma, czarownica | ż | Wicken | zob. Hekse |
| Widuwer | wdowiec | m | Widuwern | |
| Widuwin | wdowa | ż | Widuwinen | |
| Wijf, -en ż | gw./przest. żona, kobieta | *wīb > uuīf > wijf > | zob. Fru, Frua | |
| Wigrik | imię męskie | m | Wigriks | |
| Wike | tydzień | ż | Wiken | |
| Wikende | weekend | ż | Wikenden | |
| Wiler | wola | ż | - | |
| willian | chcieć | - | - | |
| Wilnius | Wilno (miasto) | n | - | |
| wild | dziki | - | - | |
| Wind | wiatr | m | - | |
| Windge | okno | n | Windges, Windgen | |
| Wenter, -n m | zima | *wintru > wintur > winter, wenter > | rzad. Winter, -n m | |
| Dezemmer, -n m | grudzień | łac. December > śr.ald. december, desember, dezember > | skr. Dez. | |
| wijt (wijter, wijtest) | biały | *hwīt > wīt > wijt > | ||
| Witberg | Wittenberga (miasto) | n | - | przest. Witburg |
| Witness | wiedza | n | - | |
| Witold | imię męskie (Witold) | m | Witolden | |
| Witruthenien | Białoruś | n | - | |
| woanskijan | życzyć | - | - | + D. (życzyć czegoś) |
| Wōdansdag | środa | m | Wōdansdagen | skr. Wdg./przest. W:dg zob. Dansdag |
| Wolfgang | imię męskie (Wolfgang) | m | Wolfgangen | od śwn. Wolfgang |
| wonen (wonte, gewonen) | mieszkać | *wunēn > wunan > wunen | ||
| Wonung, -en n | mieszkanie | wonen | ||
| wost | bezludny, opuszczony | m | - | |
| wringian I | wyciskać, ściskać | - | - | wringian - wrang - gewringian |
| wringian II | ściskać, przytulać | - | - | wringian - wrang - gewringian |
| skrijven (skreiv, geskrijven) | pisać | *skrīban > skrīban > skrijben > | ||
| Wulle, blm ż | wełna | *wullu > wullo > wulle > | ||
| Wurde | przest./poet. los, przeznaczenie, dola | ż | Wurden |
Z
| alduryncki | polski | etymologia | uwagi |
|---|---|---|---|
| Zand, -en m | ząb | *tanþ > tanth, tandh > zanth, zandh, zand > | |
| zuien | ciągnąć | *teuhan > tūian > zuihen, zuien > | |
| Zijd, blm m | czas | *tīdi > tīdi > zijde > | |
| zijdlijk | tymczasowy | Zijd + -lijk | |
| Zipern, blm n | Cypr | niem. Zypern > | rzad. Zypern |
| zu + B. | do (kierunek, położenie) | *ta > ta, to > zo, zou > | skr. z. |
| zu + M. | za, zbyt (w poł. z przym.) | *ta > ta, to > zo, zou > | |
| Zufall, -en n | przypadek | zufallen | |
| zufallen | przytrafić się, przydarzyć się | zu + fallen | |
| zufallijk | przypadkowy, losowy | zufallen + -lijk | |
| Zueg, -e m | pociąg | *tugi > tugi > zuege > | |
| Zukemme, blm ż | przyszłość | zu + kemmen | |
| Zonge, -n ż | język (organ) | *tungā > tungā > zunge > | |
| zurueg | z powrotem | zu + Ruege | |
| zuruegkemmen | wracać | zurueg + kemmen | przest. zurueg kemmen |
| zwai | dwa (2); dwaj, dwie, dwa, dwoje | *twai > twai > zwa, zwai > | gw./pot. zwa |
| zwaier | drugi, poet. następny | *twai > twaier > zwaier > | por. nēst |
| zuis | pomiędzy | *twisk > twisk > zwisk, zwis, zuis > |
| anraken (rakte an, angeraken) || dotknąć || *(ana)rakōn > anrakan > anraken > || | Rumme, -n ż || chwała || *hrōma > rōma > roume > || | sitzen (satz, gesitzen) || siedzieć, siadać || *sittjan > sittian > sizen > || | Throne, -n ż || tron || łac. thronus > śr.ald. throne (m) > ||
- ↑ zazwyczaj w odnisieniu do monarchów i świętych