Wysoka Mowa

Wysoka Mowa
Faktycznie
Utworzenie:	Wirczę w 2024
Najnowsza wersja:	1.0
W
Lista conlangów

Zobacz też słownik tego języka.

Wysoka Mowa, znana także jako język kitrzański

Głosownia

Samogłoski

---

W Wysokiej Mowie występuje 10 samogłosek, w tym 5 krótkich oraz 5 długich.

	Przednie		Centralne		Tylne
	Krótkie	Długie	Krótkie	Długie	Krótkie	Długie
Przymknięte	i	iː			u	uː
Średnie			ə	əː
Otwarte	a	aː			ɒ	ɒː

Dwugłoski

• ai - [ai̯] jak w...
• oi - [ɒi̯] jak w...
• au - [au̯] jak w...
• ou - [ɒu̯] jak w...

Spółgłoski

---

		Wargowe		Zębowo-dziąsłowe		Podniebienne	Miękkopodniebienne	Języczkowe	Nagłośniowe	Krtaniowe
Nosowe		m	mˤ	n	nˤ	ɲ	ŋ	ɴ
Zwarte	bezdźwięczne	pʰ		tʰ		cʰ	kʰ	qʰ	ʡ	ʔ
	dźwięczne	b	bˤ	d	dˤ	ɟ	ɡ	ɢ
	półdźwięczne	pʼ		tʼ		cʼ	kʼ	qʼ
Szczelinowe	bezdźwięczne			s • ʃ	sˤ • ʃˤ		x	χ	ħ	h
	dźwięczne			z • ʒ	zˤ	ʝ	ɣ		ʕ
	półdźwięczne			sʼ			xʼ	χʼ
Drżące				r	rˤ				ʢ
Półotwarte				ɮ		j	w

Pismo

Zapis ludzki

---

a	ā	b	bǷ	c	cy	d	dǷ	e	ē	g	gh
[a]	[aː]	[b]	[bˁ]	[cʰ]	[cʼ]	[d]	[dˤ]	[ə]	[əː]	[ɡ]	[ɢ]
gi	ğ	ği	h	hy	ḫ	i	ī	j	k	kh	ky
[ɟ]	[ɣ]	[ʝ]	[χ]	[χʼ]	[ħ]	[i]	[iː]	[j]	[kʰ]	[h]	[kʼ]
l	m	mǷ	n	ng	nh	ni	nǷ	o	ō	p	py
[ɮ]	[m]	[mˤ]	[n]	[ŋ]	[ɴ]	[ɲ]	[nˤ]	[ɒ]	[ɒː]	[pʰ]	[pʼ]
q	qh	qy	r	rh	rǷ	s	sǷ	sy	š	šǷ	t
[qʰ]	[ʡ]	[qʼ]	[r]	[ʢ]	[rˤ]	[s]	[sˤ]	[sʼ]	[ʃ]	[ʃˤ]	[tʰ]
ty	u	ū	w	Ƿ	ȝ	ȝy	y	z	zǷ	ž
[tʼ]	[u]	[uː]	[w]	[ʕ]	[x]	[xʼ]	[ʔ]	[z]	[zˤ]	[ʒ]

Gramatyka

Rzeczowniki

---

Określność

Rzeczownik w Wysokiej Mowie występuje w dwóch postaciach: określonej i nieokreślonej. Postać określoną tworzy się poprzez dodanie odpowiedniego przedrostka, który zależy od dwóch rzeczy: rodzaju oraz odległości danego podmiotu od mówiącego.

		Przedrostek	Kedār, wojownik
Nieokreślony		—	kedār (jakiś)
Określony, (Zwykły)	męs.	šV¹i-	šaikedār (pewny)	šoi	šai
	żeń.	tV¹i-	taikedār (pewna)	toi	tai
Określony, (Bliski)	męs.	V¹šV²-	ašikedār (pewny)	ošu	aši
	żeń.	V¹tV²-	atyikedār (pewna)	otu	atyi
Określony, (Odległy)	męs.	V̄²š-	īškedār (pewny)	ūš	īš
	żeń.	V̄²t-	ītkedār (pewna)	ūt	īt

Liczba

W Wysokiej Mowie występują trzy liczby: liczba pojedyncza, podwójna i mnoga. Tworzy się je na dwa sposoby: poprzez dodanie do rdzenia rzeczownika odpowiedniego przyrostka, włączając do tego liczbę pojedynczą, albo poprzez zmianę samogłosek w rdzeniu. W pierwszym sposobie liczbę pojedynczą tworzy się poprzez przyrostek <-V¹>, podwójną poprzez przyrostek <-V²m>, liczbę mnogą zaś poprzez przyrostek <-V¹ut>.

	Kedār, wojownik		?, ?
Pojedyncza	kedār	kedāra		o
Podwójna	koder, kōd'r	kedārim		um
Mnoga	kādir	kedāraut		out

Przypadki

Wysoka Mowa posiada zestaw dziewięciu przypadków.

Przypadek		Przyrostek	Znaczenie	Przykład
I.	Absolutyw	—	kto? co? Odbiorca czynności	ḫepān
II.	Ergatyw	-V¹b	kto? co? Wykonawca czynności	ḫepānab
III.	Ablatyw	-V¹iȝ	odkąd? od kogo? od czego? Wyraża ruch od podmiotu	ḫepānaiȝ
IV.	Dopełniacz	-V¹tV̄¹	kogo? czego? Wyraża posiadanie	ḫepānatā
V.	Allatyw	-dV²w	dokąd? do kogo? do czego? Wyraża ruch w stronę podmiotu	ḫepāndiw
VI.	Narzędnik	-V²c	kim? czym? Wyraża narzędzie i sposób wykonania czynności	ḫepānic
VII.	Antesyw	-V¹še, -V̄¹š'	przed kim? przed czym? Wyraża wykonywanie czynności przed podmiotem	ḫepānaše, ḫepānāš'
VIII.	Komitatyw	-V¹qrV̄¹	z kim? z czym? Wyraża wykonywanie czynności wraz z podmiotem	ḫepānaqrā
IX.	Wołacz	-V̄²zV¹	— Bezpośredni zwrot do podmiotu	ḫepānīza

Czasowniki

---

Odmiana przez osoby

Odmiana I. Osoba Przyrostek Przykład I Przykład II Liczba pojedyncza I. gāse, gās' ja -V²w kādariw walczę šōhotuw poluję II. rāhe, rāh' ty -V̄¹n kādarān walczysz šōhotōn polujesz III. męs. šan on -ğV¹ kādarğa walczy šōhotğo poluje żeń. tan ona -V¹g kādarag walczy šōhotog poluje Liczba podwójna I. ink. ? my dwoje (z Tobą) -V̄¹r kyīdarār walczymy šūhotōr polujemy eks. ? my dwoje (bez Ciebie) -V¹rmV̄¹ kyīdararmā walczymy šūhotormō polujemy II. ? wy dwoje -V̄²nV¹ kyīdarīna walczycie šūhotūno polujecie III. męs. ? oni dwaj -V¹ği kyīdaraği walczą šūhotoği polują żeń. ? one dwie -V²žV¹u kyīdarižau walczą šūhotužou polują Liczba mnoga I. ink. ? my (z Tobą) -V²ḫ kadāriḫ walczymy šohōtuḫ polujemy eks. ? my (bez Ciebie) -we, -(a)u kadārwe(-au) walczymy šohōtwe(-u) polujemy II. ? wy -V̄¹nV² kadārāni(i) walczycie šohōtōnu polujecie III. męs. ? oni -V¹žV¹ kadāraža walczą šohōtožo polują żeń. ? one -gV¹š kadārgaš walczą šohōtgoš polują

Odmiana II. Osoba Przyrostek Przykład I Przykład II Liczba pojedyncza I. gāse, gās' ja -bV¹ yakaddārba zabijam yošohhōtba ? II. rāhe, rāh' ty - yakaddār? zabijasz yošohhōt? ? III. męs. šan on - yakaddār? zabija yošohhōt? ? żeń. tan ona - yakaddār? zabija yošohhōt? ? Liczba podwójna I. ink. ? my dwoje (z Tobą) - yōkuddor? zabijamy yāšihhat? ? eks. ? my dwoje (bez Ciebie) - yōkuddor? zabijamy yāšihhat? ? II. ? wy dwoje - yōkuddor? zabijacie yāšihhat? ? III. męs. ? oni dwaj - yōkuddor? zabijają yāšihhat? ? żeń. ? one dwie - yōkuddor? zabijają yāšihhat? ? Liczba mnoga I. ink. ? my (z Tobą) - yikāddar? zabijamy yušōhhot? ? eks. ? my (bez Ciebie) - yikāddar? zabijamy yušōhhot? ? II. ? wy - yikāddar? zabijacie yušōhhot? ? III. męs. ? oni - yikāddar? zabijają yušōhhot? ? żeń. ? one - yikāddar? zabijają yušōhhot? ?

Czasy

Czas		Przedrostek	Przykład I	Przykład II
Przeszły	Niedokonany	wV̄¹-	wāḫāpaniw spółkowałem	wō'omoggōšbo rodziłam
	Dokonany I	zǷV¹-	zǷaḫāpaniw pospółkowałem	zǷo'omoggōšbo urodziłam
	Dokonany II	mV²n-	minḫāpaniw pospółkowałem	mun'omoggōšbo urodziłam
Teraźniejszy		—	ḫāpaniw spółkuję	yomoggōšbo rodzę
Przyszły I		syV¹r-	syarḫāpaniw będę spółkował	syor'omoggōšbo będę rodziła
Przyszły II		dǷV²b-	dǷibḫāpaniw pospółkuję	dǷub'omoggōšbo urodzę

Zaimki

---

Zaimki rzeczowe

Osoba			Przypadek
			II.	III.	IV.	V.	VI.	VII.	VIII.
I.		gāse, gās' ja	ukšo ja	gusū ode mnie	ağas mnie	īğes, īk'š do mnie	egōs mną	gasai przede mną	kšau ze mną
II.		rāhe, rāh' ty	urho ty	ruhū od ciebie	arah ciebie	īreh, īr'h do ciebie	erōh tobą	rahai przed tobą	rhau z tobą
III.	męs.	šan on	ušno on	šunū od niego	ašan jego	īšen, īš'n do niego	ešōn nim	šanai przed nim	šnau z nim
	żeń.	tan ona	u'no ona	tunū od niej	atan jej	īten, ī'n do niej	etōn nią	tanai przed nią	tenau z nią