Język hatyjski: Różnice pomiędzy wersjami

Wersja z 21:13, 6 sie 2024

Języki Wschodu Starożytnego

Języki: ajniadzki klasyczny · cherynejski· kaldyjski · jerysecki · felindski · kitrzański · hatyjski · tarkajski · nefajski · starotarszyjski · szar · sorlijski · firaski · staroszyszeński · trycki
Leksykony: Słownik ajniadzkiego klasycznego · Słownik cherynejski · Słownik hatyjski · Słownik sorlijski · Słownik kitrzański ·
Rodziny językowe: Języki seframańskie · Języki oldyjskie · Języki ilaruzyjskie · Języki paleofenickie · Języki gaskarańskie

Język hatyjski

Utworzenie:	Raceg w 2024
W Kyonie
Używany w :	Bism
Lista conlangów

Język hatyjski to język należący do hipotetycznej rodziny języków seframańskich, używany w Bismie, na Wschodzie Starożytnym Kyonu, w pobliżu miasta Ḥati. Jest on w dalekim pokrewieństwie z językiem ajniadzkim.

Fonetyka, fonologia i zapis

Spółgłoski

Język hatyjski posiada bogaty inwentarz 39 fonemów spółgłoskowych, a w tym:

spółgłoski dźwięczne i bezdźwięczne
spółgłoski przydechowe
spółgłoski ejektywne
trzy rzędy sybilantów
spółgłoski nagłośniowe i krtaniowe
afrykaty

Poniższa tabela przedstawia zestaw spółgłosek:

Spółgłoski		Wargowe	Zębowe	Dziąsłowe	Dziąsłowo-podniebienne	Podniebienne	Języczkowe	Krtaniowe-nagłośniowe
Nosowe		m	n		ɲ
Zwarte	bezdźwięczne	p	t			k	q	ʔ
	dźwięczne	b	d			g
	ejektywne	pʼ	tʼ			kʼ	qʼ
	przydechowe	pʰ	tʰ			kʰ	qʀ̥
Afrykaty	bezdźwięczne		t͡s		t͡ɕ
	dźwięczne				d͡ʑ
	ejektywne		t͡sʼ		t͡ɕʼ
	przydechowe		t͡sʰ		t͡ɕʰ
Szczelinowe	bezdźwięczne		s	ʃ̠	ɕ
Szczelinowe	dźwięczne		z	ʒ̠	ʑ
Drżące	bezdźwięczne					x~χ		ħ
Drżące	dźwięczne			r		(ɣ~ʁ)		ʕ
Aproksymanty		ʋ		ɫ		j

Samogłoski

W języku hatyjskim wyróżnia się 5 samogłosek podstawowych oraz trzy typy iloczasu: samogłoski krótkie, długie i przedłużone:

Samogłoska otwarta zależna jest od długości: im dłuższa, tym bardziej wysunięta do przodu, a im krótsza, tym bardziej wysunęta do tyłu.
Istnieje również kategoria samogłosek „twardych”, czyli występujących po spółgoskach uznanych za twarde, czyli: [x~χ], [ħ], [ʕ], [ɫ], [ʒ̠], [ʃ̠], [q], [qʼ], [qʀ̥]. Oznacza to, że samogłoski przednie ulegają wycofaniu, jeśli wysepują po tych spółgłoskach twardych lub jeśli występowały tam, zanim te spółgłoski zanikły, w czasie rozwoju języka, co skutkuje dodatkowymi fonemami w postaci samogłosek środkowych.

Połączenie obu powyższych zasad skutkuje liczbą fonemów samogłoskowych wynoszącą 22, co przedstawia poniższa tabela:

Samogłoski	Przednie	Środkowe	Tylne
Przymknięte	i iː iːː	ɨ ɨː ɨːː	u uː uːː
Centralne	e̞ e̞ː e̞ːː	ə əː əːː	o̞ o̞ː o̞ːː
Otwarte	aːː	äː äːː	ɑ

Zapis

@@ Linia 20: / Linia 20: @@
 {{słownik}}
-'''Język hatyjski''' to język należący do hipotetycznej rodziny [[Języki seframańskie|języków seframańskich]], używany w Bismie, na [[Wschód Starożytny|Wschodzie Starożytnym]] [[Projekt Kyon|Kyonu]], w pobliżu miasta Hhatti. Jest on w dalekim pokrewieństwie z [[Język ajniadzki|językiem ajniadzkim]].
+'''Język hatyjski''' to język należący do hipotetycznej rodziny [[Języki seframańskie|języków seframańskich]], używany w Bismie, na [[Wschód Starożytny|Wschodzie Starożytnym]] [[Projekt Kyon|Kyonu]], w pobliżu miasta Ḥati. Jest on w dalekim pokrewieństwie z [[Język ajniadzki|językiem ajniadzkim]].
+== Fonetyka, fonologia i zapis ==
+=== Spółgłoski ===
+Język hatyjski posiada bogaty inwentarz 39 fonemów spółgłoskowych, a w tym:
+* spółgłoski dźwięczne i bezdźwięczne
+* spółgłoski przydechowe
+* spółgłoski ejektywne
+* trzy rzędy sybilantów
+* spółgłoski nagłośniowe i krtaniowe
+* afrykaty
+Poniższa tabela przedstawia zestaw spółgłosek:
+{| class="wikitable" style="text-align:center; background-color:#ffffff;"
+|- style="font-weight:bold; background-color:#efefef;"
+| colspan="2" | Spółgłoski
+| Wargowe
+| Zębowe
+| Dziąsłowe
+| Dziąsłowo-podniebienne
+| Podniebienne
+| Języczkowe
+| Krtaniowe-nagłośniowe
+|-
+| colspan="2" style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | Nosowe
+| m
+| n
+|
+| ɲ
+|
+|
+|
+|-
+| rowspan="4" style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | Zwarte
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | bezdźwięczne
+| p
+| t
+|
+|
+| k
+| q
+| rowspan="4" | ʔ
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | dźwięczne
+| b
+| d
+|
+|
+| g
+|
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | ejektywne
+| pʼ
+| tʼ
+|
+|
+| kʼ
+| qʼ
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | przydechowe
+| pʰ
+| tʰ
+|
+|
+| kʰ
+| qʀ̥
+|-
+| rowspan="4" style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | Afrykaty
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | bezdźwięczne
+|
+| t͡s
+|
+| t͡ɕ
+|
+|
+|
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | dźwięczne
+|
+|
+|
+| d͡ʑ
+|
+|
+|
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | ejektywne
+|
+| t͡sʼ
+|
+| t͡ɕʼ
+|
+|
+|
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | przydechowe
+|
+| t͡sʰ
+|
+| t͡ɕʰ
+|
+|
+|
+|-
+| rowspan="2" style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | Szczelinowe
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | bezdźwięczne
+|
+| s
+| ʃ̠
+| ɕ
+|
+|
+|
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | dźwięczne
+|
+| z
+| ʒ̠
+| ʑ
+|
+|
+|
+|-
+| rowspan="2" style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | Drżące
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | bezdźwięczne
+|
+|
+|
+|
+| colspan="2" | x~χ
+| ħ
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | dźwięczne
+|
+|
+| r
+|
+| colspan="2" | (ɣ~ʁ)
+| ʕ
+|-
+| colspan="2" style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | Aproksymanty
+| colspan="2" | ʋ
+| ɫ
+|
+| j
+|
+|
+|}
+=== Samogłoski ===
+W języku hatyjskim wyróżnia się 5 samogłosek podstawowych oraz trzy typy iloczasu: samogłoski krótkie, długie i przedłużone:
+* Samogłoska otwarta zależna jest od długości: im dłuższa, tym bardziej wysunięta do przodu, a im krótsza, tym bardziej wysunęta do tyłu.
+* Istnieje również kategoria samogłosek „twardych”, czyli występujących po spółgoskach uznanych za twarde, czyli: [x~χ], [ħ], [ʕ], [ɫ], [ʒ̠], [ʃ̠], [q], [qʼ], [qʀ̥]. Oznacza to, że samogłoski przednie ulegają wycofaniu, jeśli wysepują po tych spółgłoskach twardych lub jeśli występowały tam, zanim te spółgłoski zanikły, w czasie rozwoju języka, co skutkuje dodatkowymi fonemami w postaci samogłosek środkowych.
+Połączenie obu powyższych zasad skutkuje liczbą fonemów samogłoskowych wynoszącą 22, co przedstawia poniższa tabela:
+{| class="wikitable" style="text-align:center; background-color:#ffffff;"
+|- style="font-weight:bold; background-color:#efefef;"
+| Samogłoski
+| Przednie
+| Środkowe
+| Tylne
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | Przymknięte
+| i iː iːː
+| ɨ ɨː ɨːː
+| u uː uːː
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | Centralne
+| e̞ e̞ː e̞ːː
+| ə əː əːː
+| o̞ o̞ː o̞ːː
+|-
+| style="font-weight:bold; background-color:#efefef;" | Otwarte
+| aːː
+| äː äːː
+| ɑ
+|}
+=== Zapis ===
 [[Kategoria:Języki sztuczne]] [[Kategoria:Wschód Starożytny]]