Język prajalniocki II: Różnice pomiędzy wersjami

Wersja z 11:03, 26 lut 2026

Język prajalniocki II – wymarły przodek wszystkich języków jalniockich II. Był on aktywnym językiem izolującym.

Fonologia

Najczęściej rekonstruuje się siedem samogłosek, jest to tzw. rekonstrukcja Tiosa.

	Przednie	Tylne
Przymknięte	i <i>	u <u>
Napięte	e <ė>	o <ȯ>
Nienapięte	ɛ <e>	ɔ <o>
Otwarte	a <a>

Inne, mniej popularne propozycje obejmują:

brak rozróżnień ɛ-ɔ oraz e-o, zamiast tego miały być samogłoski środkowe, a następnie się rozdzieliły pod wpływem sąsiadujących spółgłosek;
brak rozróżnień ɛ-e oraz ɔ-o;
dodanie samogłoski æ.

Tony występowały (rosnący, opadający i neutralny), ale nie były fonemiczne, a zależały od następujących po samogłoskach spółgłoskach.

		Wargowe	Przedniojęzykowe	Podniebienne	Welarne
Nosowe		m <m>	n <n>	ɲ <ń>	ŋ <ñ>
Zwarte	ejektywne		tʼ <tt>	kʼʲ <kky>	kʼ <kk>
	bezdźwięczne	p <p>	t <t>	kʲ <ky>	k <k>
	bezdźwięczne przydechowe	pʰ <ph>	tʰ <th>	kʰʲ <khy>	kʰ <kh>
	dźwięczne	b <b>	d <d>	gʲ <gy>	g <g>
	dźwięczne zwarte	bʱ <bh>	dʱ <dh>	gʱʲ <ghy>	gʱ <gh>
Szczelinowe	bezdźwięczne	f <f>	s <s>	xʲ <hy>	x <h>
Sonanty			l <l>	ʎ <ĺ>
Drżące, półsamogłoski		w <w>	r <r>	j <j>

Strukturą sylaby było (C)(R)V(L)(K), gdzie R to r l ĺ j w, L to r l ĺ j w m n ń ñ a K większość spółgłosek prócz przydechowych oraz palatalizowanych (prócz j).

Wybrane rdzenie i porównanie ich w potomkach

znaczenie	prajolniocki II	bamgański	bengtamski	tanzyński	tāim kam (vel ponski)	waniaemski	wschodniomewacki	zachodniomewacki
mowa język mówić	*paltt	pǽl	pāi	pá	pə́	pél	pø̂l	pâl
las leśny drzewny	*mes	mès	myè	mèi	mè	mèi	mē	mē
kraina	*bhat	bà	fà	vàt	wə̀t	bà	bhø̀	bhà
zachód zachodni	*gȯd	góu	kú	góut	kót	gáu	gó	gó
wschód wschodni	*kyemb	kyém	chém	čiép	cēp	kyém	čén	kém
ujście	*naw	nò	nā	nuó	nú	nŏ	nŏ	nòw
spokój, spokojny	*ket	kyè	kyè	kyèt	kièt	kyè	kè	kè
głos, hałas	*tojm	tém	tūm	tién	tāim	tém	tóń	tóm
góra, górski	*duj	dì	tȳ	duí	tó(i)	dĭ	dŭ	dùj
rzeka, płynąć	*ttow	dù	dū	duó	dó	dŭ	dŏ	dòw
jezioro	*dhiñ	zíñ	ðíñ	zíñ	zīñ	díñ	dhíñ	dhíñ
niebo	*mėn	méin	mīn	méin	mēn	máin	mýn	mén
człowiek	*kyintt	kyín	chīn	čít	cīt	kyín	čîn	kîn
strumień	*pod	pó	pó	pót	pát	pó	pó	pó
jabłko	*ĺėm	liéim	lhím	šéin	iēm	liáin	ĺén	lhém
wiara, wierny, wierzyć	*kkȯh	gòu	gû	gòu	gò	gàu	gŏ	gŏ
oko, widzieć, widoczny	*soñg	sóñ	sóñ	sóñ	sāk	sóñ	sóñ	sóñ
śmierć, umrzeć, zniknąć	*kkal	gál	gái	gá	gə́	gál	gál	gál
mężczyzna	*khės	kyèis	xyì	hèi	hì	kyài	khē	khē
kobieta	*hañkk	háñ	hāñ	ák	hə́k	áñ	áñ	áñ
zabijać, niszczyć	*ńork	niòr	nhô	niòr	niào	niàr	ńòr	nòr

@@ Linia 121: / Linia 121: @@
 | '''pə́'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''pél'''<br>
 | '''pø̂l'''<br>
 | '''pâl'''<br>
@@ Linia 133: / Linia 133: @@
 | '''mè'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''mèi'''<br>
 | '''mē'''<br>
 | '''mē'''<br>
@@ Linia 145: / Linia 145: @@
 | '''wə̀t'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''bà'''<br>
 | '''bhø̀'''<br>
 | '''bhà'''<br>
@@ Linia 157: / Linia 157: @@
 | '''kót'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''gáu'''<br>
 | '''gó'''<br>
 | '''gó'''<br>
@@ Linia 169: / Linia 169: @@
 | '''cēp'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''kyém'''<br>
 | '''čén'''<br>
 | '''kém'''<br>
@@ Linia 181: / Linia 181: @@
 | '''nú'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''nŏ'''<br>
 | '''nŏ'''<br>
 | '''nòw'''<br>
@@ Linia 193: / Linia 193: @@
 | '''kièt'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''kyè'''<br>
 | '''kè'''<br>
 | '''kè'''<br>
@@ Linia 205: / Linia 205: @@
 | '''tāim'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''tém'''<br>
 | '''tóń'''<br>
 | '''tóm'''<br>
@@ Linia 217: / Linia 217: @@
 | '''tó(i)'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''dĭ'''<br>
 | '''dŭ'''<br>
 | '''dùj'''<br>
@@ Linia 229: / Linia 229: @@
 | '''dó'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''dŭ'''<br>
 | '''dŏ'''<br>
 | '''dòw'''<br>
@@ Linia 241: / Linia 241: @@
 | '''zīñ'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''díñ'''<br>
 | '''dhíñ'''<br>
 | '''dhíñ'''<br>
@@ Linia 253: / Linia 253: @@
 | '''mēn'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''máin'''<br>
 | '''mýn'''<br>
 | '''mén'''<br>
@@ Linia 265: / Linia 265: @@
 | '''cīt'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''kyín'''<br>
 | '''čîn'''<br>
 | '''kîn'''<br>
@@ Linia 277: / Linia 277: @@
 | '''pát'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''pó'''<br>
 | '''pó'''<br>
 | '''pó'''<br>
@@ Linia 289: / Linia 289: @@
 | '''iēm'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''liáin'''<br>
 | '''ĺén'''<br>
 | '''lhém'''<br>
@@ Linia 301: / Linia 301: @@
 | '''gò'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''gàu'''<br>
 | '''gŏ'''<br>
 | '''gŏ'''<br>
@@ Linia 313: / Linia 313: @@
 | '''sāk'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''sóñ'''<br>
 | '''sóñ'''<br>
 | '''sóñ'''<br>
@@ Linia 325: / Linia 325: @@
 | '''gə́'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''gál'''<br>
 | '''gál'''<br>
 | '''gál'''<br>
@@ Linia 337: / Linia 337: @@
 | '''hì'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''kyài'''<br>
 | '''khē'''<br>
 | '''khē'''<br>
@@ Linia 349: / Linia 349: @@
 | '''hə́k'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''áñ'''<br>
 | '''áñ'''<br>
 | '''áñ'''<br>
@@ Linia 361: / Linia 361: @@
 | '''niào'''<br>
 | ''' '''<br>
-| ''' '''<br>
+| '''niàr'''<br>
 | '''ńòr'''<br>
 | '''nòr'''<br>