Język prajalniocki II
Język prajalniocki II – wymarły przodek wszystkich języków jalniockich II. Był on aktywnym językiem izolującym.
Fonologia
Najczęściej rekonstruuje się siedem samogłosek, jest to tzw. rekonstrukcja Tiosa.
| Przednie | Tylne | |
|---|---|---|
| Przymknięte | i <i> | u <u> |
| Napięte | e <ė> | o <ȯ> |
| Nienapięte | ɛ <e> | ɔ <o> |
| Otwarte | a <a> | |
Inne, mniej popularne propozycje obejmują:
- brak rozróżnień ɛ-ɔ oraz e-o, zamiast tego miały być samogłoski środkowe, a następnie się rozdzieliły pod wpływem sąsiadujących spółgłosek;
- brak rozróżnień ɛ-e oraz ɔ-o;
- dodanie samogłoski æ.
Tony występowały (rosnący, opadający i neutralny), ale nie były fonemiczne, a zależały od następujących po samogłoskach spółgłoskach.
| Wargowe | Przedniojęzykowe | Podniebienne | Welarne | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Nosowe | m <m> | n <n> | ɲ <ń> | ŋ <ñ> | |
| Zwarte | ejektywne | tʼ <tt> | kʼʲ <kky> | kʼ <kk> | |
| bezdźwięczne | p <p> | t <t> | kʲ <ky> | k <k> | |
| bezdźwięczne przydechowe | pʰ <ph> | tʰ <th> | kʰʲ <khy> | kʰ <kh> | |
| dźwięczne | b <b> | d <d> | gʲ <gy> | g <g> | |
| dźwięczne zwarte | bʱ <bh> | dʱ <dh> | gʱʲ <ghy> | gʱ <gh> | |
| Szczelinowe | bezdźwięczne | f <f> | s <s> | xʲ <hy> | x <h> |
| Sonanty | l <l> | ʎ <ĺ> | |||
| Drżące, półsamogłoski | w <w> | r <r> | j <j> | ||
Strukturą sylaby było (C)(R)V(L)(K), gdzie R to r l ĺ j w, L to r l ĺ j w m n ń ñ a K większość spółgłosek prócz przydechowych oraz palatalizowanych (prócz j).
Wybrane rdzenie i porównanie ich w potomkach
| znaczenie | prajolniocki II | bamgański | bengtamski | kocki | tanzyński | tāim kam (vel ponski) | tēm gé | waniaemski | wschodniomewacki | zachodniomewacki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| mowa język mówić |
*paltt | pǽl |
pāi |
|
pá |
pə́ |
|
pél |
pø̂l |
pâl |
| las leśny drzewny |
*mes | mès |
myè |
|
mèi |
mè |
|
mèi |
mē |
mē |
| kraina | *bhat | bà |
fà |
|
vàt |
wə̀t |
|
bà |
bhø̀ |
bhà |
| zachód zachodni |
*gȯd | góu |
kú |
|
góut |
kót |
|
gáu |
gó |
gó |
| wschód wschodni |
*kyemb | kyém |
chém |
|
čiép |
cēp |
|
kyém |
čén |
kém |
| ujście | *naw | nò |
nā |
|
nuó |
nú |
|
nŏ |
nŏ |
nòw |
| spokój, spokojny | *ket | kyè |
kyè |
|
kyèt |
kièt |
|
kyè |
kè |
kè |
| głos, hałas | *tojm | tém |
tūm |
|
tién |
tāim |
|
tém |
tóń |
tóm |
| góra, górski | *duj | dì |
tȳ |
|
duí |
tó(i) |
|
dĭ |
dŭ |
dùj |
| rzeka, płynąć | *ttow | dù |
dū |
|
duó |
dó |
|
dŭ |
dŏ |
dòw |
| jezioro | *dhiñ | zíñ |
ðíñ |
|
zíñ |
zīñ |
|
díñ |
dhíñ |
dhíñ |
| niebo | *mėn | méin |
mīn |
|
méin |
mēn |
|
máin |
mýn |
mén |
| człowiek | *kyintt | kyín |
chīn |
|
čít |
cīt |
|
kyín |
čîn |
kîn |
| strumień | *pod | pó |
pó |
|
pót |
pát |
|
pó |
pó |
pó |
| jabłko | *ĺėm | liéim |
lhím |
|
šéin |
iēm |
|
liáin |
ĺén |
lhém |
| wiara, wierny, wierzyć | *kkȯh | gòu |
gû |
|
gòu |
gò |
|
gàu |
gŏ |
gŏ |
| oko, widzieć, widoczny | *soñg | sóñ |
sóñ |
|
sóñ |
sāk |
|
sóñ |
sóñ |
sóñ |
| śmierć, umrzeć, zniknąć | *kkal | gál |
gái |
|
gá |
gə́ |
|
gál |
gál |
gál |
| mężczyzna, męski | *khės | kyèis |
xyì |
|
hèi |
hì |
|
kyài |
khē |
khē |
| chłopiec, chłopięcy | *teimp | tìm |
tīm |
|
tièm |
tēim |
|
tìm |
tèm |
tèm |
| kobieta, kobiecy | *hañkk | háñ |
hāñ |
|
ák |
hə́k |
|
áñ |
áñ |
áñ |
| dziewczyna, dziewczęcy | *ĺog | lió |
lhó |
|
šók |
iák |
|
lió |
ĺó |
lhó |
| zabijać, niszczyć | *ńork | niòr |
nhô |
|
niòr |
niào |
|
niàr |
ńòr |
nòr |