Język hatyjski

Język hatyjski
Utworzenie:	Raceg w 2024
W Kyonie
Używany w :	Bism
Lista conlangów

Zobacz też słownik tego języka.

Język hatyjski to język należący do hipotetycznej rodziny języków seframańskich, używany w Bismie, na Wschodzie Starożytnym Kyonu, w pobliżu miasta Ḥati. Jest on w dalekim pokrewieństwie z językiem ajniadzkim.

Fonetyka, fonologia i zapis

Spółgłoski

Język hatyjski posiada bogaty inwentarz 39 fonemów spółgłoskowych, a w tym:

• spółgłoski dźwięczne i bezdźwięczne
• spółgłoski przydechowe
• spółgłoski ejektywne
• trzy rzędy sybilantów
• spółgłoski nagłośniowe i krtaniowe
• afrykaty

Poniższa tabela przedstawia zestaw spółgłosek:

Spółgłoski		Wargowe	Zębowe	Dziąsłowe	Dziąsłowo-podniebienne	Podniebienne	Języczkowe	Krtaniowe-nagłośniowe
Nosowe		m	n		ɲ
Zwarte	bezdźwięczne	p	t			k	q	ʔ
	dźwięczne	b	d			g
	ejektywne	pʼ	tʼ			kʼ	qʼ
	przydechowe	pʰ	tʰ			kʰ	qʀ̥
Afrykaty	bezdźwięczne		t͡s		t͡ɕ
	dźwięczne				d͡ʑ
	ejektywne		t͡sʼ		t͡ɕʼ
	przydechowe		t͡sʰ		t͡ɕʰ
Szczelinowe	bezdźwięczne		s	ʃ̠	ɕ
	dźwięczne		z	ʒ̠	ʑ
Drżące	bezdźwięczne					x~χ		ħ
	dźwięczne			r		(ɣ~ʁ)		ʕ
Aproksymanty		ʋ		ɫ		j

Samogłoski

W języku hatyjskim wyróżnia się 5 samogłosek podstawowych oraz trzy typy iloczasu: samogłoski krótkie, długie i przedłużone:

• Samogłoska otwarta zależna jest od długości: im dłuższa, tym bardziej wysunięta do przodu, a im krótsza, tym bardziej wysunęta do tyłu.
• Istnieje również kategoria samogłosek „twardych”, czyli występujących po spółgoskach uznanych za twarde, czyli: [x~χ], [ħ], [ʕ], [ɫ], [ʒ̠], [ʃ̠], [q], [qʼ], [qʀ̥]. Oznacza to, że samogłoski przednie ulegają wycofaniu, jeśli wysepują po tych spółgłoskach twardych lub jeśli występowały tam, zanim te spółgłoski zanikły, w czasie rozwoju języka, co skutkuje dodatkowymi fonemami w postaci samogłosek środkowych.

Połączenie obu powyższych zasad skutkuje liczbą fonemów samogłoskowych wynoszącą 22, co przedstawia poniższa tabela:

Samogłoski	Przednie	Środkowe	Tylne
Przymknięte	i iː iːː	ɨ ɨː ɨːː	u uː uːː
Centralne	e̞ e̞ː e̞ːː	ə əː əːː	o̞ o̞ː o̞ːː
Otwarte	aːː	äː äːː	ɑ

Transkrypcja łacińska

a

á

â

å

b

c

c'

ch

d

đ

e

é

ê

ə

ə́

[ɑ]

[äː]

[aːː]

[äːː]

[b]

[t͡s]

[t͡sʼ]

[t͡sʰ]

[d]

[d͡ʑ]

[e̞]

[e̞ː]

[e̞ːː]

[ə]

[əː]

ə̂

g

h

ḥ

i

í

î

j

k

k'

kh

l

m

n

ń

[əːː]

[g]

[x~χ]

[ħ]

[i]

[iː]

[iːː]

[j]

[k]

[kʼ]

[kʰ]

[ɫ]

[m]

[n]

[ɲ]

o

ó

ô

p

p'

ph

q

q'

qh

r

s

ṡ

ś

t

t'

[o̞]

[o̞ː]

[o̞ːː]

[p]

[pʼ]

[pʰ]

[q]

[qʼ]

[qʀ̥]

[r]

[s]

[ʃ̠]

[ɕ]

[t]

[tʼ]

th

ć

ć'

ćh

u

ú

û

v

y

ý

ŷ

z

ż

ź

'

[tʰ]

[t͡ɕ]

[t͡ɕʼ]

[t͡ɕʰ]

[u]

[uː]

[uːː]

[ʋ]

[ɨ]

[ɨː]

[ɨːː]

[z]

[ʒ̠]

[ʑ]

[ʔ]

Głoska [ʕ] występuje pomiędzy samogłoskami oraz w nagłosie, jeśli nie ma w nim żadnej innej spółgłoski. W transkrypcji łacińskiej jest niezapisywana.

Gramatyka

Rzeczownik

W języku hatyjskim rzeczownik odmienia się przez 8 przypadków oraz występuje w związkach morfosyntaktycznych ergatywno-absolutywnych. Występują:

• Absolutyw
• Ergatyw
• Dopełniacz
• Celownik
• Inessyw
• Allatyw
• Ablatyw
• Wołacz

Występują dwa rodzaje rzeczownika: ożywiony (zwykle zakończony na -ah) i nieozywiony (zwykle zakończony na -e). Występują dwie deklinacje w zależności od rodzaju, różniące się przyrostkami nadającymi przypadek, zwykle przez allternację samogłoski.