Język prahuryński
| ⚒️ | Ten artykuł jest aktywnie rozwijany i autor prosi o cierpliwość. Jest to część projektu Kyon. |
| Język prahuryński Ghephīm Theghons | |
|---|---|
| Utworzenie: | Raceg w 2024 |
| Używany w (Kyon): | jescze nie ustalone |
| Regiony (Kyon): | Kyon Północny?
Harensuran? |
| Liczba użytkowników (Kyon) | brak (język wymarły) |
| Sposoby zapisu: | adaptacja salladorskiego pisma néttor |
| Typologia: | aglutynacyjny ergatywno-absolutywny |
| Klasyfikacja: | Języi huryńskie |
| Przykład | |
Khēdīme Ōthanūn, pilur lotmundons Ghitonwin Ōbulqhērmur — Grewur Rōwu Urād Bhezdikhūn — bharmundikhūn Ghigherwinons Ōtrakhathos — „Melighwar” | |
| Lista conlangów | |
|
Zobacz też słownik tego języka. |
Język prahuryński to ostatni wspólny przodek wszystkich języków huryńskich, w tym języka teorskiego. Koncept języka wywodzi się z Lŷthmenu i został przeniesiony do Kyonu w końcówce lata 2025 roku.
Fonologia
Lista głosek
| Spółgłoski | Wargowe | Zębowe | Dziąsłowe | Podniebienne | Miękkopodniebienne | Języczkowe |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Nosowe | m | n | ||||
| Zwarte | p b | t d | k g | q | ||
| Zwarte przydechowe | pʰ bʰ | tʰ dʰ | kʰ gʰ | qʰ | ||
| Szczelinowe | s̠ z̠ | |||||
| Drżące | r | |||||
| Boczne | l | |||||
| Półsamogłoski | w | j | ||||
| Samogłoski | Przedne | Środkowe | Tylne |
|---|---|---|---|
| Otwarte | i iː | i iː | |
| Centralne | e̞ e̞ː | (ə) | o̞ o̞ː |
| Przymknięte | a aː |
Zapis łaciński
Przydech zapisuje się za pomocą h, iloczas za pomocą makronu, a reszta tak jak w MAF-ie bez diakrytyków. Szwy nie zapisuje się, gdyż nie jest fonemem i pojawia się jedynie w wypadku skomplikowanych zbitek spółgłoskowych.
Fonotaktyka
Gramatyka
Rzeczownik
| Przypadki | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga | Liczba podwójna |
|---|---|---|---|
| Absolutyw | –as | –ikhas | –ithas |
| Ergatyw | –∅ | –ikh | –ith |
| Dopełniacz | –ons | –ikhons | –ithons |
| Celownik | –we | –ikhwe | –ithwe |
| Allatyw (ku) | –bhī | –igbhī | –idbhī |
| Ablatyw (z) | –al | –ikhal | –ithal |
| Illatyw (do) | –a | –ikha | –itha |
| Inessyw (w) | –īs | –ikhīs | –ithīs |
| Supressyw (na) | –īr | –ikhīr | –ithīr |
| Adessyw (przy) | –ōkh | –ikhōkh | –ithōkh |
| Antessyw (przed) | –azas | –ikhazas | –ithazas |
| Narzędnik | –ur | –ikhur | –ithur |
| Kauzyw (przez, z powodu) | –e | –ikhe | –ithe |
| Benefaktyw (dla, na) | –ud | –ikhud | –ithud |
| Miejscownik (w, konkretnym miejscu) | –īsta | –ikhīsta | –ithīsta |
| Komitatyw (z) | –um | –ikhum | –ithum |
| Essyw (jako) | –ne | –ikhane | –ithane |
| (przez) | –rogha | –ikhrogha | –ithrogha |
Przedrostek Ō– oznacza wielkość, powagę, grzecznościowość, ē– oznacza zdrobnienie
Czasownik
Nieodmienny przez osoby
| Czasownik | Czas teraźniejszy | Czas przeszły | Czas zaprzeszły |
|---|---|---|---|
| Tryb oznajmujący | – | –in | –al |
| Tryb rozkazujący | –ar | — | — |
| Tryb pytający | –sūks | –insūks | –alsūks |
| Tryb przypuszczający | –ōt | –inōt | –alōt |
| Tryb przypuszczająco-pytający | –ōtsūks | –inōtsūks | –alōtsūks |
| Tryb życzący | –īr | –inīr | –alīr |
| Tryb łączący | –e | –ine | –ale |
| Debityw (modalny prosty ważny) | –ō | –inō | –alō |
| Tryb możliowści (modalny prosty wolny) | –ūz | –inūz | –alūz |
Bezokolicznik –ēk
Niektóre czasowniki mają szczątkową fleksję osobową, jednak nie mają bezokolicznika. Zamiast niego używa się I.SING.PRAES.
| Kopuła | Czas teraźniejszy | Czas przeszły | Czas przyszły |
|---|---|---|---|
| I.SING | be | bēgha | īme |
| II.SING | thār | thēgha | ī |
| III.SING | set | sēggha | īset |
| I.PLUR | bek | bēghak | īmek |
| II.PLUR | thārk | thēghak | īk |
| III.PLUR | setek | sēghak | īstek |
| I.DU | bet | bēghak | īmek |
| II.DU | thārt | thēghak | īk |
| III.DU | setet | sēghak | īstet |
| „mieć” | Czas teraźniejszy | Czas przeszły |
|---|---|---|
| I.SING | brade | bradegha |
| II.SING | bradar | bradargha |
| III.SING | brades | bradezgha |
| I.PLUR | bradek | bradeghak |
| II.PLUR | bradark | bradarghak |
| III.PLUR | bradesk | bradezghak |
| I.DU | bradet | bradeghat |
| II.DU | bradart | bradarghat |
| III.DU | bradest | bradezghat |
| „czynić” | Czas teraźniejszy | Czas przeszły |
|---|---|---|
| I.SING | bege | begegha |
| II.SING | begar | begargha |
| III.SING | beges | begezgha |
| I.PLUR | begek | begeghak |
| II.PLUR | begark | begarghak |
| III.PLUR | begesk | begezghak |
| I.DU | beget | begeghat |
| II.DU | begart | begarghat |
| III.DU | begest | begezghat |
Czas przyszły tworzy się, dodając formę przyszłą kopuły po czasowniku w czasie teraźniejszym.
Imiesłów
Czynny:
Dokonany: –ār
Niedokonany: –āre
Bierny:
Dokonany: –āser
Niedokonany: –āsere
Zaimek
| Zaimki osobowe | Absolutyw | Ergatyw | Dopełniacz | Celownik |
|---|---|---|---|---|
| I.SING (ja) | ās | ān | āk | āks |
| II.SING (ty) | rūs | rūn | rūk | rūks |
| II.SING.POL (pan) | rukhīs | rukhīn | rukhīk | rukhīks |
| III.SING.PERS (on/ona) | murīs | murīn | murīk | murīks |
| III.SING.PERS.POL (on/ona) | murkhīs | murkhīn | murkhīk | murkhīks |
| III.SING.IMPERS (ono) | mūrs | mūrn | mūrk | mūrks |
| I.PLUR (my) | pīls | pīln | pīlk | pīlks |
| II.PLUR (wy) | sūs | sūn | sūk | sūks |
| II.PLUR.POL (państwo) | sukhīs | sukhīn | sukhīk | sukhīks |
| III.PLUR.PERS (oni/one.F) | khejīs | khejīn | khejīk | khejīks |
| III.PLUR.IMPERS (one.N) | khēs | khēn | khēk | khēks |
| III.PLUR.C (oni/one.F/one.N) | khenōrs | khenōrn | khenōrk | khenōrks |
| I.DU (my 2) | ||||
| II.DU (wy 2) | ||||
| II.DU.POL (państwo 2) | ||||
| III.DU.PERS (oni/one.F 2) | ||||
| III.DU.IMPERS (one.N 2) | ||||
| III.DU.C (oni/one.F/one.N 2) |
Reszta przypadków doczepia się do formy ergatywu.
| Wskazujące,
przedimkowe i inne |
L.poj. | L.mn. | L.pd. |
|---|---|---|---|
| bliski | ne | nekha | netha |
| daleki | je | jekha | jetha |
| wskazujący osobowy | thōp | thōpkha | thōptha |
| określony | on | onkha | ontha |
| nieokreślony | i | ikha | itha |
| ekskluzywny (żaden) | jor | jorkha | jortha |
| inkluzywny (każdy) | art | artkha | arttha |
Nieodmienne. Stawiane przed rzeczownikiem.
Przymiotnik i przysłówek
| Stopień | Równy | Wyższy | Najwyższy | Wysoki |
|---|---|---|---|---|
| Forma | (rdzeń)–ur | (rdzeń)(rdzeń)-ur | (rdzeń)-ura | (rdzeń)-urur |
Liczebnik:
| Cyfra | Liczebnik |
|---|---|
| 1 | oz |
| 2 | thī |
| 3 | osthī |
| 4 | terīn |
| 5 | kwāta |
| 6 | oskwāt |
| 7 | rente |
| 8 | loqu |
| 9 | wēthwez |
| 10 | thwez |
| 11 | osthes |
| 12 | skhūr |
Liczebniki większe od 1 z dopełniaczem l. mn.
Podejrzewa się, że był to system dwunastkowy.
Składnia
Zdanie podrzędne łączy reduplikacja zaimka lub jego dodanie (w przypadku podmiotu rzeczownikowego)