Słownik języka hatyjskiego.
Roboczo prowadzony jest on w arkuszu kalkulcyjnym.
— LINK DO ARKUSZA UDOSTEPNIONEGO W ONEDRIVE
Objaśnienia
nr. — odmiana nieregularna
oż. — rodzaj ozywiony
nieoż. — rodzaj nieożywiony
° — aspekt dokonany czasowników
p. — klasa produktywna
ż. — klasa -żu
1a. — klasa 1-á
2a. — klasa 2-á
Rzeczowniki zakończone na -e bądź -ə są nieosobowe jeśli nie napisano inaczej
Rzeczowniki zakończone na -ah są osobowe jeśli nie napisano inaczej
Odmiany nieregularne
Rzeczowniki
| król — qháh |
L.poj. |
L.mn. |
L.pd. |
L.zb.
|
| Absolutyw
|
qháh |
qhóg |
qhúl |
qhôkṡ
|
| Ergatyw
|
qhát |
qhógat |
qhúlat |
qhógátṡ
|
| Dopełniacz
|
qhác |
qhógoc |
qhúloc |
qhógótṡ
|
| Celownik
|
qərbold |
qhóbbold |
qhûbold |
qhóbbólṡ
|
| Inessyw
|
qhŷs |
qhógís |
qhúlýs |
qhógîṡ
|
| Allatyw
|
qərter |
qhótter |
qhûter |
qhóttérṡ
|
| Ablatyw
|
qhás |
qhóas |
qhúllas |
qhóáṡ
|
| Wołacz
|
qháh |
qhóg |
qhúl |
qhôkṡ
|
| ręka — luđe |
L.poj. |
L.mn. |
L.pd. |
L.zb.
|
| Absolutyw
|
luđe |
luđég |
luđél |
luđêkṡ
|
| Ergatyw
|
luđit |
ludogit |
ludəlyt |
ludogítṡ
|
| Dopełniacz
|
luđec |
ludogec |
ludələc |
ludogétṡ
|
| Celownik
|
lubbeld |
ludəbbeld |
ludə́beld |
ludəbbélṡ
|
| Inessyw
|
ludús |
ludogús |
ludəlús |
ludogûṡ
|
| Allatyw
|
luććir |
ludəććir |
ludə́ćir |
ludəććírṡ
|
| Ablatyw
|
luddys |
ludoys |
ludəllys |
ludoýṡ
|
| Wołacz
|
luđé |
luđég |
luđél |
luđêkṡ
|
Rzeczwoniki
| Polski |
Uwagi |
Hatyjski
|
| Ajniad
|
|
Jeńátah
|
| Bism
|
|
Bismókṡ
|
| Bismijczyk
|
|
Bismah
|
| bitwa
|
|
qhəve
|
| bizon, żubr
|
|
k'ovangah
|
| bochenek chleba
|
|
brámbe
|
| bohater
|
|
urmah
|
| bóg nieba
|
|
Ṡýptah
|
| bóg śmierci
|
|
Śćibdah
|
| bóg ziemi
|
|
Đibdah
|
| bóg/Bóg/bóstwo
|
|
rogah/Rogah
|
| brat
|
|
k'ítah
|
| chleb
|
(niepoliczalne) |
brámbekri
|
| chwała, władza
|
władza w znaczeniu (pod chwałą — pod władzą) |
qharlə
|
| czas
|
|
rûnkri
|
| człowieczeństwo
|
|
tesahkri
|
| człowiek
|
|
tesah
|
| darmina, menhir
|
|
qaqhóme
|
| dom, budynek
|
|
nahbe
|
| dom, mieszkanie, miejsce do życia
|
|
rahúśe
|
| droga, szlak
|
|
tpete
|
| dzieło bohaterskie
|
|
urme
|
| dzień
|
|
ḥáde
|
| epoka, czasy
|
|
rúne
|
| grobowiec, grób
|
|
qhómduqə
|
| gromowładny gwardzista
|
w mitologii bismijskiej jedna z istot zajmujących się miotaniem piorunów. straży przybocznej Szyptacha |
k'ármlah
|
| Hatti
|
|
Ḥatthyə
|
| Imperium Ajniadów / Ajniadestra
|
|
Jeńátogótṡ
|
| język (mowa)
|
|
tuḥə
|
| język (narząd)
|
|
t'ób
|
| kamień
|
|
qhóme
|
| Kitra
|
|
Śirráśmah
|
| Kitrzanin
|
|
Śurróśah
|
| koło
|
|
ḥáżə
|
| koniec
|
|
phute
|
| kraj
|
|
nahre
|
| król
|
rzeczownik nieregularny |
qháh
|
| księżyc
|
|
ḥreṡə
|
| lud, naród
|
|
nahrókṡ
|
| matka
|
zdrobnienie: memah |
messah
|
| miejsce
|
|
ḥýpe
|
| możny, magnat
|
zapożyczenie z ajniadzkiego yihhân. stare zapożyczenie, w epoce Łudźrogockiej ma wydźwięk negatywny |
żyhhən, żyhhah
|
| niebo, niebiosa
|
|
ṡýpte
|
| noc
|
|
'úqə
|
| obczyzna
|
zapożyczenie z ajniadzkiego neyi |
neżyə
|
| ogień
|
|
ḥúə
|
| ojciec
|
zdrobnienie: qəqah |
qəssah
|
| ojczyzna
|
|
qəsnuə
|
| pakt
|
|
ḥraqṡme
|
| piec
|
|
brámbime
|
| piekarz
|
|
brámblah
|
| pięść
|
|
p'ise
|
| piorun
|
|
k'árme
|
| pole (uprawne)
|
zapożyczenie z kitrzańskiego yutšōm |
'utśóme, 'ućśóme, 'ućhóme
|
| porządek, ład
|
zapożyczenie z ajniadzkiego vurhornu |
vurhorne
|
| produkt
|
|
ṡónlake
|
| ręka
|
|
luđe
|
| rękawiczka
|
|
ludəloc
|
| rok
|
|
ḥýżə
|
| ryba
|
|
k'ejṡe
|
| rybak
|
|
k'ejṡlah
|
| siła
|
|
k'ore
|
| siostra
|
|
senah
|
| słońce
|
|
qhəkre
|
| śmierć
|
|
śćibde
|
| świat, ziemia
|
|
đibde
|
| świątynia
|
|
‘ophuśe
|
| twórca, wykonawca, rzemieślnik
|
|
ṡónlah
|
| woda
|
|
ḥəhbe
|
| woźnica
|
|
bórlah
|
| wół
|
|
qlərah
|
| wóz
|
|
ṡpite
|
| ziemia, gleba
|
|
nekhe
|
| ziemia, kraj
|
|
nuə
|
| złoto, złoty przedmiot
|
niepoliczalne, policzalne w znaczeniu 2 |
kṡə́lthe
|
| życie
|
|
ýne
|
Przymiotniki
| Polski |
Uwagi |
Hatyjski
|
| możny, magnat
|
zapożyczenie z ajniadzkiego yihhân; stare zapożyczenie; w epoce Łudźrogockiej ma wydźwięk negatywny, lub „cierpki” |
żyhhən
|
| czarny
|
|
rúđah
|
| czerwony
|
|
krúpah
|
| dawny
|
|
ṡórah
|
| nowy
|
|
k'énah
|
| obcy
|
|
neżáḥsah
|
| potężny, wielki
|
|
k'amájnah
|
| prastary
|
|
k'asrah
|
| sam
|
niezależnie od rodzaju |
qa
|
| silny
|
|
májnah
|
| stary
|
|
asrah
|
| stary
|
|
sepnah
|
| zielony
|
|
đibarah
|
| biały
|
|
ktah
|
Przysłówki
| Polski |
Uwagi |
Hatyjski
|
| bardzo, silnie
|
dosł. siła-ABL |
k'orrys
|
| dzisiaj
|
|
ḥđí
|
| na końcu
|
dosł. w końcu |
phutús
|
| po raz pierwszy
|
|
qhə́s
|
| wtedy
|
|
'óḥdus
|
| zrozumiale
|
dosł. język-DAT |
tuḥbeld
|
Czasowniki
| Polski |
Uwagi |
Klasa |
Hatyjski
|
| biec
|
(nieregularna odmiana w zaiwązku z nbrż > mbż) |
ż |
lonżu, lombżu°
|
| dawać
|
|
1a |
kúlá, kúblá°
|
| dzielić
|
|
1a |
thatá, thatrá°
|
| iść
|
|
1a |
réngá, rémbrá°
|
| jechać konno
|
|
ż |
birżu
|
| jechać na wozie
|
|
ż |
ṡpitżu
|
| jeść
|
|
ż |
phożu
|
| kochać
|
|
1a |
ṡuvá
|
| móc
|
nieregularny |
ż |
k'úżu
|
| paktować
|
|
1a |
ḥraqṡmá
|
| palić się
|
|
2a |
ḥúá, ḥúbrá°
|
| płakać
|
|
1a |
aṡúrá
|
| płynąć łodzią
|
|
ż |
ḥəgżu
|
| podobać się
|
podobać się komuś DAT |
p |
luććiral
|
| pokywać, znosić, sprowadzać do porządku/posłuszeństwa
|
używany do wyrażenia dyscyplinowania podwładnych, albo pokonania wroga, którego uważa się za walczącego bezprawnie, |
p |
bóral nek, báral nek°
|
| prowadzić
|
|
p |
bóral, báral°
|
| próbować (na smak)
|
|
p |
t'óbal, t'óbral°
|
| ratować
|
|
ż |
q'órżu
|
| rosnąć (nieożywione)
|
|
2a |
ṡəlná
|
| rozglądać się
|
|
p |
phostal, phastal°
|
| rozpalić, podpalić
|
|
1a |
ḥúá 'iṡ, ḥúbrá 'iṡ°
|
| spać
|
|
1a |
tralá
|
| stać
|
|
2a |
bólá, bôbrá°
|
| strzelać
|
|
p |
ṡkháral
|
| ściskać, uciskać, przyciskać
|
|
ż |
ganżu, gambżu°
|
| tworzyć
|
|
ż |
ṡónżu
|
| uciekać
|
patrz: biec |
ż |
lonżu san, lombżu san°
|
| umierać
|
|
1a |
qoná, qombrá°
|
| uspokajać
|
|
p |
ḥoal, ḥomal°
|
| ustanawiać
|
|
1a |
bólá nek, bôbrá nek°
|
| widzieć
|
|
1a |
żýkhá
|
| wrócić, powrócić
|
|
1a |
réngá ḥóż, rémbrá ḥóż°
|
| wznosić
|
używane w stronie biernej na kreślenie wschodzenia słońca |
1a |
qhoká, qhobra°
|
| zabijać
|
|
p |
gual, gumal°
|
| żyć (ożywione)
|
|
1a |
inná
|
| żyć, mieszkać, zamieszkiwać
|
|
1a |
rékhá
|
Przyimki
| Polski |
Uwagi |
Hatyjski
|
| dla
|
|
ṡən
|
| pod
|
|
dâr
|
| w dół, na ziemię
|
|
nek
|
| w górę, do nieba
|
|
'íṡ
|
| wokół
|
|
ḥáż
|
| z powrotem
|
|
ḥóż
|
Liczebniki
| Polski |
Uwagi |
Hatyjski
|
| wiele
|
odmienne przez przypadki |
żyqlə
|
Zaimki
| Polski |
Uwagi |
Hatyjski
|
| każdy, każde, wszystko, wszyscy, wszystkie...
|
odmienne przez przypadki. znaczenie zależne od rodzaju i liczby |
’uvah, ’uve...
|
| co (oż)
|
zaimek pytajny |
sve
|
| kto (oż)
|
zaimek pytajny |
suh
|
| oto (blisko)
|
|
phóst
|
| oto (daleko)
|
|
phóźđab
|
| swój/swoja/swoje
|
|
ḥə́–
|
| tam
|
|
đab
|
| tu, tutaj
|
|
nuq
|
Spójniki
| Polski |
Uwagi |
Hatyjski
|
| aby
|
używany z formą osobową czasownika |
–ke
|
| ale
|
|
–dru
|
| bo
|
|
–gre
|
| gdy
|
|
–ṡuq
|
| i
|
do czasowników |
–khe
|
| i
|
do rzeczowników |
–goz
|
Partykuły
| Polski |
Uwagi |
Hatyjski
|
| nie
|
przeczenie czasowników |
–od
|
| nie
|
pospolite przeczenie (przed słowem) |
pte
|
Wykrzykniki
Słowotwórstwo
| Polski |
Uwagi |
Hatyjski
|
| dzieło, wyrób, skutek
|
|
–lake
|
| grupa, rodzaj, materiał, własność
|
|
–elth–
|
| miejsce
|
|
–duqə
|
| mieszkaniec
|
|
przymiotnik pochodzenia + –ah
|
| ponad, wyższość niemal transcendentna
|
|
k'a–
|
| porównanie (w imionach)
|
|
–s–
|
| środek, medium
|
|
–ime
|
| wartość, wartość abstrakcyjna, termin
|
odmienne według końcówek rodzajowych w postaci wrostka |
–(ah/e)kri
|
| wykonawca czynności
|
|
–lah
|
Frazy
| Polski |
Uwagi |
Hatyjski
|
| niech żyje (NOM)
|
życie-ALL (DAT) |
Ýńćir (DAT)
|
| (najbardziej) z wszystkich
|
(wszyscy/wszystko)-(ABL/GEN) |
uve (odpowiedni rodzaj i liczba) (ABL lub GEN)
|
| nagle, jak grom z jasnego nieba
|
piorun-ABL niebo-ABL |
k'ármys ṡýptys
|
