Łacinka ahtialańska

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lupa2.gif
Główny artykuł: Język ahtialański

        Łacinka ahtialańska to zastępczy sposób zapisu języka ahtialańskiego w sytuacjach, w których użycie właściwego pisma jest niewykonalne. Tego pisma używa się w komunikacji w języku ahtialańskim, na przykład w Internecie, podczas gdy w sytuacjach ozdobnych częściej stosuje się cyrylicę[1]. Łacinka ahtialańska, podobnie jak inne sposoby zapisu ahtialańskiego, jest w dużej mierze dokładnym systemem fonetycznym, regulowanym deskryptywnie[2].

Ironicznie, przez autora najczęściej[3] język ahtialański był zapisywany pismem łacińskim, a język polski - ahtialańskim. Wynika to z faktu potrzeby szyfrowania informacji, więc język obcy - sam w sobie będący szyfrem - nie wymagał już dziwnego zapisu. Pismo ahtialańskie wróciło do łask, gdy doceniona została w 2003 roku tradycja języka, a łacinka powróciła w nowszych czasach, gdy zapis ahtialańskiego na komputerach okazał się niewykonalny. W latach 2007 - 2010 na komputerach stosowano jednak cyrylicę. Obecnie używa się wszystkich trzech alfabetów, każdy do innego celu.

Ponieważ na systemach typu Windows domyślny polski układ klawiatury i tak zawiera wyłącznie polskie symbole, znaki ahtialańskiej łacinki zostały tak dobrane, by każdy był dostępny z polskiego układu klawiatury na systemach z Linuksem.

Kompletny zestaw

Do uzupełnienia!

Samogłoski

Na ciemnoniebieskim polu znajduje się dokładny zapis wymowy, w międzynarodowym alfabecie fonetycznym (IPA), na jasnoniebieskim polu są litery znaczące te dźwięki. Tylda «~» oznacza, że dokładna wymowa może się wahać pomiędzy danymi dźwiękami. Średnik «;» oznacza, że dana litera ma więcej niż jeden odczyt, i że reguły odczytu zostaną podane osobno.

[ä]
A a
[o]
O o
[e]
E e
[i]~[ɪ]
İ i
[u]
U u
[ɨ]; [ɯ]
I ı
[i˞]
Y y
[ã̤ː˦˥]
à ã
[õː˨˦]
Õ õ
[ẽ̤ː]
Ẽ ẽ
[iː]
Í í
[ṳ̃uː]
Ũ ũ
[ɨ̝ː]
Ĩ ĩ
[ɑ]
Á á
[ə]~[ɤ]~[ɘ]
Ö ö
[ə]~[ɤ]
Ä ä
[ɘ]
Ë ë
[ʉ]
Û û

Używanych jest sześć liter podstawowego kształtu:

A a - O o - E e - U u - I ı - Y y

Oraz pięć znaków diakrytycznych służących do zwiększenia dostępnych liter:

  • kropka ponad (ang. dot above) - kropkę umieszcza się nad literę «I ı», aby utworzyć «İ i»
  • tylda (tilde) - z jej pomocą zapisuje się samogłoski serii silnej, czyli «Ã ã», «Ẽ ẽ», «Õ õ», «Ũ ũ» oraz «Ĩ ĩ». Seria silna jest kompleksową wymową samogłosek: w jednym momencie używa się wymowy nosowej, dyszącej, wydłuża samogłoskę o 50% i czasem jeszcze podnosi ton (w zależności od otwartości samogłoski)
  • akcent ostry (acute) - znaczy samogłoski wymawiane w nieregularny sposób. Używane do «Í í» oznacza to samo, co «İ i», ale w wydłużonej postaci, pod akcentem głównym lub pobocznym; oraz do «Á á», gdzie zaznacza irregularną, starą, ale żywą głoskę [ɑ]
  • Umlaut (diaeresis) - oznacza samogłoski, które w historii języka zostały przesunięte (a dokładnie, scentralizowane) w stronę "e". Dotyczy «A a» oraz «O o», które zapisuje się «Ä ä» oraz «Ö ö». Jeśli głoska od początku posiadała wymowę-przegłos (nie pochodzi od /a/, /o/, ani tym bardziej od /e/), to używa się litery «Ë ë». Wszystkie trzy znaki - ä, ö, ë - mają bardzo zbliżoną wymowę. Nie we wszystkich dialektach zmiana ta zaszła, stąd rozróżnienie jest konieczne
  • Odwrócony daszek (circumflex) - oznacza osłabienie głoski [u] do [ʉ] i tylko do tego znaku jest stosowany.

Spółgłoski

[b͈]
B b
[ʢ]
G g
[d͈]
D d
[ð]
Ð đ[4]
[z]
Z z
[z̪͆]
Ẑ ẑ
[t͡s]
C c
[t͡ɕ]
Ç ç
[θ]
Þ þ
[ʝː]
J j
[kʰ]~[q]
K k
[ɮʲ]
L l
[lˠ]~[l]
Ll ll
[w]
W w
[m]; [m͈ˠ]
M m
[n͉]; [ɲ]
N n
[n͈ˠ]
Ñ ñ
[x͡s̪͆]
X x
[p]
P p
[r̺]
R r
[s̺̠]
S s
[s̪͆]
Ŝ ŝ
[ʃ]
Ş ş
[t]~[tʰ]
T t
[β]~[v]
V v
[ʍˑ]
F f
[q͡ʜ]
Q q
[x],[h],[ɦ]
H h
[ʜ]
Ħ ħ
[ʔ]
-
[ŋǀ]
[ŋǃ˞]
[ŋǃ˞ʷ]
tǀw
[q’]
k'
[p̄]
p”
[p’]
pp
[t̄]
t”
[ʈ’]
tt
[k̄]
k”
[c’]
kk
[mː]
mm
[nː]
nn
[θː]
þþ
[s]
s”
symbol
·

Reguły zapisu

Do uzupełnienia!

Przypisy

  1. Patrz też: Akara
  2. Przez "deskryptywnie" rozumie się to, że wszelkie zmiany w wymowie są błyskawicznie oddawane na piśmie, ignorując walory historyczne i tradycji.
  3. Do około 2000 roku.
  4. Z wariantem w postaci "Ð ð".