Język ǂkx’eem (IPA [ǂ_ik͡x’eːm], aht. тъкъєємдаі кієнау, aht. ang. тікхэм sпич) - izolowany język północno-wschodnich wybrzeży Yınıti, używany przez rozbite społeczności około czterech tysięcy osób żyjących blisko oceanu Oon na terenach fianeuków 29, 31 i wyspach 32. Nie wykazuje pokrewieństwa z językami ahtialańskimi, makrackimi czy amulckimi, prawdopodobnie powstał osobno.

Fonetyka

Wszystkie języki używane na kontynencie Mikui są mlaskowe, ale w przeciwieństwie do większości pozostałych języków kontynentu mlaski w ǂkx’eem są znacznie częstsze. Język ten nie jest tonalny.

Samogłoski

Przednie

Centralne

Tylne

Przymknięte

i

u

e

o

ɜ

a

Prawie przymknięte

Półprzymknięte

Średnie

Półotwarte

Prawie otwarte

Otwarte

Spółgłoski

	Dwuwargowe	Wargowo- zębowe	Zębowe	Dziąsłowe /zadziąsłowe	Podniebienne	Welarne	Krtaniowe
Nosowe	m		͈	n		ŋ
Zwarte	p b			t d	c ɟ	k g	ʔ
Przydechowe	pʰ			tʰ ʦʰ	cʰ	kʰ	ʔʰ
Afrykaty			ʦ
Ejektywy	p’			t’	c’	k’ x’~χ’
Szczelinowe		f	s z	ʃ	ç	x ɣ	ɦ
Drżące				r
Uderzeniowe				(ɾ)
Półsamogłoski					j
Boczne					ɬ
Mlaski	ʘ		ǀ	ǃ ǁ	ǂ

Mlaski mogą być oparte o podniebienie miękkie, jak w ahtialańskim, np. [ŋ̥͡ʘ], a także o języczek [q͡ʘ], krtań [ʔ͡ʘ], mogą być też dźwięczne [ŋ͡ʘ].

Gramatyka

Jest językiem akuzatywnym, o szyku SOV, aglutynacyjnym. Charakterystyczne jest stawianie przyimków przed rzeczownikiem (np. "Do Jan sklepu szedł"). Rozbudowane jest słownictwo określające położenie: kierunki takie, jak północ, południe, wschód i zachód są rozróżniane gramatycznie. Honoryfikatywność również ma dość duże znaczenie. Nie istnieje gramatyczne rozróżnianie rodzajów. Istnieje liczba zerowa, pojedyncza i mnoga. Przypadki, oprócz mianownika i biernika, są nastawione na relacje (a nie na ruch, czas czy położenie), rozbudowany jest wołacz, który posiada wiele końcówek używanych w odmiennych sytuacjach, i biernik.

Zobacz też