Język karpacki
| Język karpacki izouk slaiesk | |
|---|---|
| Utworzenie: | CivilixXXX w 2023 |
| Cel utworzenia: | Na potrzeby projektu osobistego; |
| Sposoby zapisu: | Łaciński |
| Typologia: | Analityczny, z elementami fleksji
Mianownikowo - biernikowy SVO |
| Klasyfikacja: | w świecie:
Języki indo-europejskie
de facto: Języki indo-europejskie
|
| Lista conlangów | |
|
Zobacz też słownik tego języka. |
Język karpacki, także język slajski (kar. izouk slaiesk) to język sztuczny utworzony przez Cywila w 2023, opublikowany w 2024. Jest on bardzo nietypowym językiem słowiańskim, którego historia i gramatyka są silnie inspirowane językiem rumuńskim. Z racji tego, że w uniwersum nie istnieją języki słowiańskie w znanej z rzeczywistości formie, język karpacki jest zaliczany do rodziny języków iberyjsko-karpackich. Jest on używany przez około 5-6 milionów osób, przede wszystkim w Karpatach Zachodnich oraz wschodnim Siedmiogrodzie. Jest także językiem urzędowym Republiki Karpackiej.
Język karpacki przez znaczną część jego historii znajdował się pod wpływem języków ościennych, m.in. greckiego, niemieckiego i turkijskich (które w uniwersum są dość powszechnie używane na Bałkanach). Widoczne to jest zwłaszcza w słownictwie, którego znaczna część (według niektórych nawet około połowy) pochodzi z tych języków. Mniejszy, aczkolwiek także znaczący wpływ miały łacina, albański (w uniwersum określany jako iliryjski), oraz angielski.
Fonologia
Samogłoski
| Przednie | Centralne | Tylne | |
|---|---|---|---|
| Wysokie | i | ə ~ ɨ | u |
| Średnie | e | o | |
| Niskie | a |
Wymowa fonemu /ə ~ ɨ/ jest dość swobodna, jednak najczęściej jest to [ɨ], gdy znajduje się pod akcentem (w tym pobocznym), a [ə] w pozycji nieakcentowanej. Ponadto, /a/ i /e/ są zwykle redukowane do [ə], jeżeli znajdują się w sylabie po akcentowanej, a nie pada na nie akcent poboczny. Redukcja nieakcentowanego /o/ do [ə] jest cechą języka potocznego, w dialektach zdarza się także redukcja /o/ do [u].
Spółgłoski
| Wargowe | Zębowe | Twardopodniebienne | Miękkopodniebienne | Krtaniowe | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Nosowe | m | n | ||||
| Zwarte | bezdźwięczne | p | t | k | ||
| dźwięczne | b | d | g | |||
| Afrykaty | ts | tʃ | ||||
| Szczelinowe | bezdźwięczne | f | s | ʃ | x | h |
| dźwięczne | v | z | ʒ | |||
| Półotwarte | w | l | j | |||
| Drżące | r | |||||
Zarówno /x/, jak i /h/ są ograniczone do zapożyczeń, z tym, że /x/ występuje często w starych, zasymilowanych zapożyczeniach, a także onomatopejach, podczas gdy /h/ występuje tylko w najnowszej warstwie zapożyczeń, a w potocznej lub gwarowej wymowie często zlewa się z /x/.
Akcent
Akcent w języku karpackim jest ruchomy, wariacje w akcencie mogą zarówno zmieniać znaczenie słów, jak i wpływać na ich formę gramatyczną. Położenie akcentu nie jest oznaczane ortograficznie i musi być zapamiętywane. Zazwyczaj akcent pada na jedną z trzech ostatnich sylab.
Struktura sylaby
Maksymalna struktura sylaby w języku karpackim to CCCVCC. Niemniej, możliwe zbitki są ściśle ograniczone.
W nagłosie dozwolone są tylko dwa typy zbitek. Pierwszym z nich jest spółgłoska zwarta lub szczelinowa + spółgłoska półotwarta (zazwyczaj /r/, /l/ występuje w tym kontekście dużo rzadziej), drugim zaś zbitka typu spółgłoska szczelinowa + spółgłoska zwarta. Mogą one, z pewnymi dodatkowymi ograniczeniami, współwystępować jednocześnie, tworząc zbitki typu spółgłoska szczelinowa szeleszcząca + spółgłoska zwarta + spółgłoska półotwarta.
W wygłosie z kolei dozwolone są tylko zbitki dwóch dość wąskich typów. Pierwszym są zbitki typu spółgłoska półotwarta lub szczelinowa + /t/, a drugim zbitki typu spółgłoska nosowa + spółgłoska zwarta o tym samym miejscu artykulacji.
W nowych zapożyczeniach zasady te są silnie rozluźnione, a epentezy normalnie występujące w słownictwie starym nie pojawiają się w identycznych zbitkach w nowych zapożyczeniach, przynajmniej na piśmie.
Gramatyka
Rzeczownik
Karpackie rzeczowniki, podobnie jak w językach iberyjskich, mogą występować w dwóch rodzajach: męskim i żeńskim. Rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone są spółgłoską, rzadko samogłoską -ou, są to zwykle zapożyczenia. Słowa rodzaju żeńskiego mają zaś końcówkę -a, rzadziej -ou lub spółgłoskę.
W przeciwieństwie do nieodmiennych rzeczowników iberyjskich, rzeczowiki w języku karpackim są odmienne przez przypadki, liczby i określoność. Obecne są dwa przypadki - absolutyw i zależny; dwie liczby - pojedyńcza i mnoga; oraz dwa stany określoności - nieokreślony i określony, co daje łącznie 8 form każdego rzeczownika, które mogą być synkretyczne, to jest dwie różne formy mają identyczne brzmienie i zapis.
Użycie przypadków
Absolutyw jest używany przede wszystkim jako przypadek podmiotu zdania. Łączy się on także ze zdecydowaną większością przypadków miejsca, takimi jak ou, tum, nau, pat. Wyjątkiem jest danat, łączące się z przypadkiem zależnym. W połączeniu z na oznacza on także dopełnienie bliższe.
Przypadek zależny jest używany w celu oznaczenia dopełnienia dalszego. Pełni on także funkcję znacznika posiadacza w konstrukcji posesywnej.
Odmiana rzeczownika
Rodzaj męski
| Temat twardy | nieokreślony | określony | ||
|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn. | l. poj | l. mn. | |
| Absolutyw | -∅/-ou | -i | -oui | -oui |
| P. zależny | -ou | -i | -ouia | -ouiou |
| Temat miękki | nieokreślony | określony | ||
|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn. | l. poj | l. mn. | |
| Absolutyw | -∅ | -e* | -i* | -i* |
| P. zależny | -i | -ai* | -ïa | -ïou |
| Temat rozszerzony | nieokreślony | określony | ||
|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn. | l. poj | l. mn. | |
| Absolutyw | -∅ | -ai | -oui | -oui |
| P. zależny | -ou | -au | -ouia | -ouiou |
| Temat n-rozszerzony | nieokreślony | określony | ||
|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn. | l. poj | l. mn. | |
| Absolutyw | -∅ | -ini | -oui | -inoui |
| P. zależny | -in | -ini | -inouia | -inouiou |
Gwiazdka oznacza, że ostatnia spółgłoska ulega przemianom: t > ts; k > tsh; P > iP (gdzie P to spółgłoska wargowa); n l > i (w tym -un > -ai).
Końcówka -i skutkuje palatalizacją tylnopodniebiennych k g > tsh zh. Kh nie ulega palatalizacji. Ponadto, jeżeli słowo kończy się zbitką spółgłoskową typu -sC, to zachodzi zmiana s > sh. Ma to miejsce nawet wtedy, gdy zbitka powstaje w wyniku usunięcia "a" ruchomego.
Jeżeli rzeczownik rodzaju męskiego kończy się na -ou, to w formach innych niż nieokreślony absolutyw l. poj. zachowuje się on tak, jakby -ou było nieobecne.
Może występować tzw. "a" ruchome, które pochodzi z rozbicia niewygodnej w wymowie wygłosowej zbitki. Po dodaniu końcówki pojawia się samogłoska, która rozdziela zbitkę pomiędzy dwie sylaby, przez co epentyczna samogłoska staje się niepotrzebna i zanika.
Niektóre formy, mimo identycznego zapisu ortograficznego, różnią się położeniem akcentu. Dotyczy to nieokreślonej liczby mnogiej w temacie twardym (akcent pada na przedostatnią sylabę w absolutywie, ale na ostatnią w przypadku zależnym) oraz określonych form absolutywu zarówno w twardym, jak i miękkim temacie (akcent pada na przedostatnią sylabę w liczbie pojedyńczej, ale na ostatnią w mnogiej).
Rodzaj żeński
| Temat twardy | nieokreślony | określony | ||
|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn. | l. poj | l. mn. | |
| Absolutyw | -a | -ou | -aia | -oui |
| P. zależny | -ou | -ou | -oui | -oui |
| Temat miękki | nieokreślony | określony | ||
|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn. | l. poj | l. mn. | |
| Absolutyw | -a | -e | -aia | -ei |
| P. zależny | -e | -e | -ei | -ei |
| Temat spółgłoskowy | nieokreślony | określony | ||
|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn. | l. poj | l. mn. | |
| Absolutyw | -∅/i | -i | -a* | -e* |
| P. zależny | -i | -i | -e* | -e* |
| Ou-temat | nieokreślony | określony | ||
|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn. | l. poj | l. mn. | |
| Absolutyw | -ou | -oui | -ouia | -ouie |
| P. zależny | -oui | -i | -e | -e |
Gwiazdka oznacza, że ostatnia spółgłoska ulega przemianom: t > ts; k > tsh; P > iP (gdzie P to spółgłoska wargowa); n l > i (w tym -un > -ai)
-i w absolutywie tematu spółgłoskowego dotyczy tylko rzeczowników odczasownikowych na -ti.
Przymiotnik
Przymiotnik w języku karpackim odmienia się przez rodzaje i liczby. Jego forma nie ulega zmianie w zależności od syntaktycznej funkcji opisywanego rzeczownika, a także jego określoności. Końcówki wszystkich przymiotników są takie same, jak nieokreślonego absolutywu w twardotematowej odmianie dla obojga rodzajów, jak przedstawia tabela:
| l. poj | l.mn | |
|---|---|---|
| r. m | -∅ | -i |
| r. ż | -a | -ou |
Stopniowanie
W języku karpackim przymiotniki stopniuje się opisowo, dodając słowa określające przed przymiotnikiem. Stopień wyższy tworzy słowo bai, a najwyższy tatum bai. Ponadto, stopień niższy (tj. "mniej X") można utworzyć poprzez słowo bai pazat.
Czasownik
Karpackie czasowniki odmieniają się przez czasy, osoby i liczby. Ponadto, istnieje forma trybu rozkazującego dla drugiej osoby. Istnieją 4 główne klasy czasownika: klasa I (końcowka bezokolicznika -a), klasa II (końcowka bezokolicznika -e), klasa III (końcowka bezokolicznika -i) i klasa IV (końcowka bezokolicznika -∅).
Odmiana czasownika
Klasa I
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | -a | -um | 1. os | -au | -aum |
| 2. os | -ash | -ate | 2. os | -ai | -aite |
| 3. os | -a | -ou | 3. os | -ai | -au |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | -i | -ite | da -a | -at | -ati |
Klasa II
Wszyskie końcówki czasowników klasy II, nie wliczając 1.os l.poj. praes., bezokolicznika, imiesłowu i rzeczownika odczasownikowego wywołują następujące przemiany ostatniej spółgłoski: t > ts; k > tsh; P > iP (gdzie P to spółgłoska wargowa); n l > i (w tym -un > -ai)
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | -a | -im | 1. os | -au | -aim |
| 2. os | -esh | -ate | 2. os | -ai | -aite |
| 3. os | -e | -ou | 3. os | -ai | -au |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | -i | -ite | da -e | -et | -eti |
Klasa III
Końcówki oznaczone gwiazdką wywołują następujące przemiany ostatniej spółgłoski: t > ts; k > tsh; P > iP (gdzie P to spółgłoska wargowa); n l > i (w tym -un > -ai)
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | -a* | -im | 1. os | -au* | -aum* |
| 2. os | -ish | -ite | 2. os | -ai* | -aite* |
| 3. os | -i | -ou* | 3. os | -ai* | -au* |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | -i | -ite | da -i | -it | -iti |
Klasa IV
Końcówki oznaczone gwiazdką wywołują następujące przemiany ostatniej spółgłoski: t > ts; k > tsh; P > iP (gdzie P to spółgłoska wargowa); n l > i (w tym -un > -ai)
/a/ w imiesłowie występuje tylko wtedy, gdy bezokolicznik zakończony jest spółgłoską zwartą.
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | -a | -im | 1. os | -au* | -aum* |
| 2. os | -esh | -ete | 2. os | -ai* | -aite* |
| 3. os | -e | -ou* | 3. os | -ai* | -au* |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | -i | -ite | da -∅ | -(a)t | -ti |
Klasa IVb jest wąską klasą czasowników, których rdzeń jest zazwyczaj jedną sylabą otwartą, zazwyczaj zakończoną na -i, -ou lub -o. Odmiana tych czasowników przypomina klasę IV, lecz obecny jest wrostek -i-.
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | -ia | -ïme | 1. os | -iau | -iaum |
| 2. os | -iesh | -iete | 2. os | -iai | -iaite |
| 3. os | -ie | -iou | 3. os | -iai | -iau |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | -ï | -ïte | da -∅ | -t | -ti |
Czasowniki nieregularne i modalne
Czasownik id jest używany do tworzenia czasów przyszłych, łącząc się z bezokolicznikiem, zazwyczaj bez da. W formie teraźniejszej tworzy zwykły czas przyszły (np. iada urbi - będę robić), a w formie przeszłej, czas zaprzyszły (np. iazau urbi - zrobię). Odmianę czasownika id przedstawia tabela:
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | iada | iadim | 1. os | iazau | iazaum |
| 2. os | iadesh | iadete | 2. os | iazai | iazaite |
| 3. os | iade | iadou | 3. os | iazai | iazau |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | idi | idite | da id | it | iti |
Czasownik bou pełni rolę czasownika "być", zarówno w roli czasownika kopularnego jak i czasownika oznaczającego położenie. Jego odmianę przedstawia tabela:
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | iesham | iesam | 1. os | bou | boum |
| 2. os | iesh | ieshte | 2. os | boust | boushte |
| 3. os | ie | sou | 3. os | boust | bouï |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | boundi | boundite | da bou | bout | bouti |
Czasownik in pełni rolę czasownika posiłkowego czasów typu perfekt. Jego odmiana cechuje się przede wszystkim wymianą m:n, po za tym jest regularnym czasownikiem klasy IV. W tym celu łączy się om z imiesłowem, (np. ima urbit - zrobiłem (niedawno, ale już skończyłem), imau urbit - zrobiłem (bardzo dawno temu)). W połączeniu z rzeczownikiem ma także znaczenie czasownika "mieć". Jego odmianę przedstawia tabela:
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | ima | imem | 1. os | imau | imaum |
| 2. os | imesh | imet | 2. os | imai | imaite |
| 3. os | ime | imou | 3. os | imai | imau |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | imi | imite | da in | inat | inti |
Czasownik ate pełni rolę czasownika posiłkowego trybu życzącego, oznacza także "chcieć". Jego odmiana cechuje się przede wszystkim wymianą t:ts, po za tym jest regularnym czasownikiem klasy II. W tym celu łączy się on z bezokolicznikiem, (np. atsa da urbi - może zrobię, chcę robić (niedawno, ale już skończyłem). Jego odmianę przedstawia tabela:
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | atsa | atsim | 1. os | atsau | atsaim |
| 2. os | atsesh | atsate | 2. os | atsai | atsaite |
| 3. os | atse | atsou | 3. os | atsai | atsau |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | atsi | atsite | da ate | atat | ateti |
Czasownik map oznacza "móc". Za dopełnienie bliższe bierze on zwykle inny czasownik, tak więc jest uznawany przez większość karpatystów za czasownik modalny. Jego odmiana przypomina nieco klasę IV, lecz zawiera liczne wymiany spółgłoskowe - p:zh, p:g i p:z. Jego odmianę przedstawia tabela:
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | maga | mazhim | 1. os | mazhau | mazhaum |
| 2. os | mazhesh | mazhete | 2. os | mazhai | mazhaite |
| 3. os | mazhe | mazhou | 3. os | mazhai | mazhau |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | mazi | mazite | da map | mapat | mapti |
Czasownik es oznacza "jeść". Jest on nieregularny. Jego odmianę przedstawia tabela:
| Cz. teraźniejszy | Cz. przeszły | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | iuma | im | 1. os | iazau | iazaum |
| 2. os | esh | iashte | 2. os | iazai | iazaite |
| 3. os | iasi | iazin | 3. os | iazai | iazau |
| T. rozkazujący | Bezokolicznik | Imiesłów | Rzeczownik | ||
| 2. os | iezi | iezite | da es | est | esti |
Użycie form i konstrukcji czasownikowych
Formy czasu teraźniejszego są używane do prawd ogólnych i czynności odbywających się w chwili mówienia.
Formy czasu przeszłego są używane do opisywania czynności już minionych, w opowiadaniach.
Formy czasu zateraźniejszego tworzonego z wykorzystaniem czasownika in w czasie teraźniejszym oraz imiesłowu są używane do opisu czynności przeszłych, lecz takich, które mają bezpośredni związek z czasownikami w czasie teraźniejszym, lub dla podkreślenia, że odbyły się one w czasie niedawnym.
Formy czasu zaprzeszłego tworzonego z wykorzystaniem czasownika in w czasie przeszłym oraz imiesłowu są używane do opisu czynności przeszłych w odniesieniu do innych czynności przeszłych, które odbyły się w przeszłości mniej odległej.
Formy czasu przyszłego tworzonego z wykorzystaniem czasownika iada w czasie teraźniejszym oraz bezokolicznika są używane do opisu czynności, które z punktu widzenia mówcy mają dopiero się odbyć.
Formy czasu zaprzyszłego tworzonego z wykorzystaniem czasownika iada w czasie przeszłym oraz bezokolicznika są używane do opisu czynności, które dopiero miały się odbyć z punktu widzenia czynności, która już została zakończona.
Czynność, która w zdaniu pełni funkcję inną niż orzeczenia, jest przedstawiana z wykorzystaniem form bezosobowych. Jeżeli funkcją tą jest podmiot lub dopełnienie dalsze, to używany jest rzeczownik odczasownikowy na -ti, a jeżeli jest to dopełnienie bliższe, to używany jest bezokolicznik z wykorzystaniem partykuły da - w tym kontekście zastępuje ona typową dla biernika partykułę na.
Ponadto, formy 3.os.pl. są używane jako formy bezosobowe, które służą do wyrażania czynności bez wskazywania na dokładnego wykonawcę.
Istnieje także imiesłów teraźniejszy czynny, odpowiadający polskim imiesłowom na -ąc. Ma on formy identyczne do bezokolicznika, lecz są pozbawione partykuły da. Jest to też forma słownikowa.
Zaimki
Zaimki osobowe
Zaimki osobowe są odmieniane przez 4 przypadki, mianownik, biernik, dopełniacz i celownik. Dopełniacz pełni także funkcję zaimków dzierżawczych. Brak jest zaś odmiany przez określoność. Odmianę zaimków prezentuje tabela poniżej. W formach trzeciej osoby, ukośnik rozdziela rodzaj męski i żeński.
| Mianownik | Biernik | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | ||
| 1. os | az | mou | 1. os | me | nou |
| 2. os | tou | vou | 2. os | te | vou |
| 3. os | un/una | uni/unou | 3. os | e/ia | i/ie |
| Dopełniacz | Celownik | ||||
| 1. os | imen | nas | 1. os | iman | num |
| 2. os | tse | vas | 2. os | tsai | vum |
| 3. os | ieg/iei | iu | 3. os | ium/iei | im |
Zaimki zwrotne
W roli zaimków zwrotnych można używać odpowiednich zaimków pierwszej i drugiej osoby, np.: "Atshi te!" - "Popatrz na siebie!", "Zna me daur." - "Znam siebie dobrze." Trzecia osoba ma zaś swoje zaimki zwrotne - se dla biernika, shai dla celownika i dopełniacza.
Zaimki honorykatywne
W celu wyrażenia szczególnej grzeczności, możliwe jest stosowanie tzw. zaimka honorykatywnego gaspad. Mimo bycia określanym jako zaimek, zachowuje się on tak samo jak rzeczowniki. Przy zwracaniu się do kogoś zaimkiem honorykatywnym, używa się trzeciej osoby.
Zaimki wskazujące
Zaimki wskazujące w języku karpackim mają różne formy w zależności od rodzaju i liczby, podobnie jak przymiotniki. Ponadto, wykazują dwustopniowy kontrast odległości.
| Położone blisko | Położone daleko | |||
|---|---|---|---|---|
| l. poj | l. mn | l. poj | l. mn | |
| r. m. | atat | atati | atasht | atashti |
| r. ż. | atata | atatou | atashta | atashtou |
Liczebniki
| Liczebnik główny | Liczebnik porządkowy | |
|---|---|---|
| 1 | ein | pirai |
| 2 | dua | duai |
| 3 | tre | trei |
| 4 | tshetour | tshetourei |
| 5 | ipint | ipintei |
| 6 | iesht | ieshtei |
| 7 | shedam | shedmei |
| 8 | asham | ashmei |
| 9 | zeiunt | zeiuntei |
| 10 | zeshunt | zeshuntei |
Konstrukcje składniowe
Przyimek at często tworzy konstrukcje odpowiadające dopełniaczowi w wielu innych językach, tworząc tzw. dopełniacz składniowy. Przykładami tej konstrukcji są wyrażenia typu ial at vada - "butelka wody" lub stoudent at litseou - "uczeń liceum". Tego typu frazy często tworzą wyrażenia stałe, utrwalone w języku, podczas gdy połączenie z wykorzystaniem przypadku zależnego tworzą wyrażenia niestałe, oznaczające dosłowne posiadanie lub specyficzną relację.
Z racji braku typowego biernika poza odmianą zaimków osobowych, jeżeli dopełnienie jest opisywane poprzez rzeczownik, oznacza się to poprzez przyimek na. Konstrukcję tą, charakterystyczną dla języków ibero-karpackich, określa się jako biernik składniowy. Przykład jej zastosowania przedstawia zdanie: Ioane dai iman na vada da piti. - "Jan dał mi wodę do picia."