|
|
| Słownik języka karpackiego
|
| Nazwa:
|
Język karpacki
|
| Nazwa własna:
|
Izouk slaiesk
|
| Informacje
|
| Twórca:
|
Cywil
|
| Rok:
|
2023
|
| Sposoby zapisu:
|
alfabet łaciński
|
| Klasyfikacja:
|
analityczny z elementami fleksji, SVO, mianownikowo-biernikowy
|
| Liczba słów:
|
738
|
| Lista conlangów
|
Objaśnienia
adj - przymiotnik
v - czasownik
I - klasa I
II - klasa II
III - klasa III
IV - klasa IV
IVb - klasa IVb
n - rzeczownik
m - rodzaj męski
ż- rodzaj żeński
Tt - temat twardy
Tm - temat miękki
Tr - temat rozszerzony
Tn - temat n-rozszerzony
Ts - temat spółgłoskowy
Tou - Ou-temat
am - ruchome nieakcentowane "a" zanika przy odmianie
prep - przyimek
ndm - nieodmienne
PIE - praindoeuropejski
PIbK. - praiberokarpacki
PIb. - praiberyski
PAlb. - praalbański
Alb. - albański
Ang. - angielski
Av. - awarski[1]
Ger. - niemiecki
Lat. - łacina
Łac.lud. - łacina ludowa
OtTur. - osmańskoturecki
Słownik
A
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| aeroport
|
lotnisko |
/aeroˈport/, /ajroˈport/ |
n, m, Tt |
Fr. aéroport |
|
| agapi
|
kochać |
/agaˈpi/ |
v, III |
Gr. ἀγᾰπῶ |
|
| aid
|
obiad, posiłek |
/ˈajt/ |
n, m, Tt |
być może z PIbK. *abäd- |
|
| aitsh
|
jajko |
/ˈajtʃ/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *aici |
|
| aïr
|
powietrze |
/aˈir/ |
n, m, Tm |
Gr. ᾱ̓ήρ |
|
| aka
|
oko |
/ˈakə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *aka |
|
| akouna
|
okno |
/ˈakunə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *akuna |
|
| akrini
|
odróżniać |
/akriˈni/ |
v, III |
Gr. κρῑ́νω, prefiks prawdopodobnie od at |
|
| aktor
|
aktor |
/akˈtor/ |
n, m, Tt |
Fr. acteur |
|
| aktritsa
|
aktorka |
/akˈtritsə/ |
n, ż, Tt |
aktor + -itsa, pod wpływem Fr. actrice |
|
| aldin
|
zimny |
/ˈaldin/ |
adj |
PIbK. *aldinu |
|
| alza
|
łódż |
/ˈalzə/ |
n, ż, Tm |
PIbK. *aldja |
|
| aman
|
ogień |
/ˈamən/ |
n, m, Tm, am |
PIbK. *agnji |
|
| amikou
|
kolega |
/aˈmiku/ |
n, m, Tt |
It. amico |
|
| aparat
|
aparat, urządzenie |
/apaˈrat/ |
n, m, Tt |
Fr. apparat, Ger. Apparat, i/lub Lat. apparatus |
|
| apartement
|
mieszkanie |
/aparteˈment/ |
n, m, Tt |
Fr. appartement |
|
| aplaka
|
płakać |
/aplaˈka/ |
v, I |
a- + PIbK. *plakati |
|
| aplishta
|
chciwość |
/aˈpliʃtə/ |
n, ż, Tm |
Gr. ᾰ̓πληστῐ́ᾱ |
|
| aprii
|
kwiecień |
/apˈrij/ |
n, m, Tm |
Gr. Απρίλιος |
|
| armata
|
armia |
/arˈmatə/ |
n, ż, Tt |
It. armata |
|
| arost
|
choroba |
/ˈarost/ |
n, m, Tt |
Gr. ἄρρωστος |
|
| arost
|
chory |
/ˈarost/ |
adj |
Gr. ἄρρωστος |
w przeciwieństwie do identycznego rzeczownika nieco przestarzałe, książkowe
|
| arpazi
|
gonić, śpieszyć się |
/arpaˈzi/ |
V, III |
Gr. ἁρπάζω |
|
| art
|
sztuka |
/ˈart/ |
n, ż, Ts |
Lat. ars |
|
| arvasat
|
dorosły |
/arvaˈsat/ |
n, m, Tt |
Ger. erwachsen, z końcówką imiesłowową |
|
| asa
|
osa |
/ˈasə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *asa |
|
| asham
|
osiem |
/ˈaʃəm/ |
num, am |
PIbK.* asmi |
|
| asten
|
słaby, cienki |
/asˈten/ |
adj |
Gr. ἀσθενής |
|
| at
|
od, z |
/ˈat/ |
prep, ndm |
PIbK. *a[t/d]u |
często łączy rzeczowniki w frazach
|
| ataka
|
atak |
/aˈtakə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Attacke |
|
| atake
|
atakować |
/ataˈke/ |
v, II |
ataka + -e |
|
| ate
|
chcieć |
/aˈte/ |
v, II, nreg |
PIbK. *[a/u]teti |
|
| atmosfera
|
atmosfera |
/atmoˈsferə/ |
n, ż, Tt |
Fr. atmosphère, Gr. Atmosphäre, Lat. atmosphaera |
|
| atoun
|
bez |
/aˈtun/ |
prep, ndm |
at + oun |
|
| atron
|
wczesny |
/atˈron/ |
adj |
prawdopodobnie at + khron, z uproszczeniem zbitki spółgłoskowej |
|
| atshi
|
widzieć |
/aˈtʃi/ |
v, III |
derywatyw od aka |
|
| atsura
|
rzucać |
/atsəˈra/ |
v, I |
at- + PIbK. *birati |
|
| augoust
|
sierpień |
/awˈɡust/ |
n, m, Tt |
Gr. Αὔγουστος lub Lat. Augustus |
|
| aula
|
jabłko |
/ˈawlə/ |
n, ż, Tt |
prawdopodobnie powiązane z PIb. *oua |
|
| aulitsha
|
żurawina |
/awˈlitʃə/ |
n, ż, Tt |
od aula |
|
| auto
|
samochód |
/ˈawto/ |
n, m, ndm |
skrócenie automobil |
potoczne
|
| automobil
|
samochód |
/awtomoˈbil/ |
n, m, Tt |
Ger. Automobil |
|
| autor
|
autor |
/awˈtor/ |
n, m, Tt |
Fr. auteur |
|
| autora
|
autorka |
/awˈtorə/ |
n, ż, Tt |
autor + -a |
|
| avaritsia
|
chciwość |
/avaˈritsjə/ |
n, ż, Tt |
Lat. avaritia |
|
| avokat
|
adwokat, prawnik |
/avoˈkat/ |
n, m, Tt |
Fr. avocat |
|
| avokata
|
adwokat, prawniczka |
/avoˈkatə/ |
n, ż, Tt |
avokat + -a |
|
| azouk
|
wąski |
/ˈazuk/ |
adj |
PIbK. *azuku |
|
B
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| bai
|
duży, bardziej |
/ˈbaj/ |
adj/adv |
być może PIE. *bel-; brak kognatów iberyjskich |
|
| Bagaspad
|
Bóg |
/baˈɡaspət/ |
n, m, Tm |
PIbK. *bagu + gaspad; powiązane z bagat? |
|
| bagat
|
szeroki |
/baˈɡat/ |
adj |
być może derywat od PIkB. *bagu |
|
| bagatsei
|
szerokość |
/baˈɡatsəj/ |
n, ż, Ts |
bagat + -ei |
|
| balta
|
las |
/ˈbaltə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *balta |
|
| ban
|
pieniądz |
/ˈban/ |
n, m, Tt |
??? |
|
| banana
|
banan |
/baˈnanə/ |
n, ż, Tt |
Fr. banane |
|
| banhof
|
dworzec kolejowy |
/ˈbanhof/ |
n, m, Tt |
Ger. Bahnhof |
|
| bank
|
bank |
/ˈbank/ |
n, m, Tt |
Ger. Bahk lub Fr. banc |
|
| banket
|
bankiet |
/banˈket/ |
n, m, Tt |
Fr. banquette |
|
| bar
|
bar |
/ˈbar/ |
n, m, Tt |
Ang. bar |
|
| bare
|
boleć |
/baˈre/ |
v, II |
PIbK. *baleti |
|
| bareti
|
ból |
/baˈreti/ |
n, ż, Ts |
rzeczownik od bare |
|
| barka
|
łódź |
/ˈbarkə/ |
n, ż, Tt |
Lat. barca |
|
| basan
|
praca |
/ˈbasən/ |
n, m, Tt |
Gr. βάσᾰνος |
|
| basanizi
|
pracować |
/basaniˈzi/ |
v, III |
Gr. βασανίζω |
|
| beka
|
basen |
/ˈbekə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Becke |
|
| benzin
|
benzyna |
/benˈzin/ |
n, m, Tt |
Ger. Benzin |
|
| ber
|
biały |
/ˈber/ |
adj |
PIbK. *bälu |
|
| bi
|
bić |
/ˈbi/ |
v, IVb |
PIbK. *biti |
|
| biblïoteka
|
biblioteka |
/biblijoˈtekə/ |
n, m, Tt |
Lat. bibliotheca lub Fr. bibliothèque |
|
| bik
|
długopis |
/ˈbik/ |
n, m, Tt |
nazwa firmy Bic |
czasami, zwłaszcza w tekstach starszych, pisane bic
|
| bilet
|
bilet |
/biˈlet/ |
n, m, Tt |
Fr. billet |
|
| birou
|
biuro |
/biˈru/ |
n, m, Tt |
Ger. Büro lub Fr. bureau |
|
| blau
|
(ciemno)niebieski |
/ˈblaw/ |
adj |
Ger. blau |
|
| bodan
|
podłoga |
/ˈbodən/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Boden |
|
| bou
|
być |
/ˈbu/ |
v, nreg |
PIbK. *būti |
|
| boudi
|
budzić |
/buˈdi/ |
v, III |
PIbK. *bouditi |
|
| bouksa
|
karabin |
/ˈbuksə/ |
n, ż, Tt |
Ok. buksa, to z Ger. Büchse |
|
| bouksa
|
strzelać |
/ˈbuksə/ |
v, I |
od homofonicznego rzeczownika |
głównie ograniczone do strzelania z broni palnej
|
| bouksar
|
strzelec |
/ˈbuksər/ |
n, m, Tt |
bouksa + -ar |
|
| bous
|
bus |
/ˈbus/ |
n, m, Tt |
Ger. Bus |
|
| boustar
|
szybki |
/ˈbustər/ |
adj, am |
PIbK. *būstru |
|
| bouza
|
warga |
/ˈbuzə/ |
n, ż, Tt |
zapożyczone z PAlb. *budzā |
|
| brat
|
brat |
/ˈbrat/ |
n, m, Tt |
PIbK. *brat(r)u |
|
| braun
|
brązowy |
/ˈbrawn/ |
adj |
Ger. braun |
|
| bravera
|
browar |
/braˈverə/ |
n, ż, Tm |
Ger. Brauerie |
|
| broma
|
jedzenie |
/ˈbromə/ |
n, ż, Tt |
Gr. βρῶμᾰ |
w zasadzie ograniczone do języka cerkiewnego
|
| brunza
|
ser |
/ˈbrənzə/ |
n, ż, Tt |
??? |
|
| bulat
|
chłopiec |
/bəˈlat/ |
n, m, Tt |
zniekształcenie burdat |
|
| burda
|
broda |
/ˈbərdə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *barda |
|
| burdat
|
mężczyzna |
/bərˈdat/ |
n, m, Tt |
od burda |
|
| burtshi
|
żenić się, wychodzić za mąż |
/bərˈtʃi/ |
v, III |
??? |
|
| burtshiti
|
małżeństwo |
/bərˈtʃiti/ |
n, ż, Ts |
burtshi + -ti |
|
| burtshitsai
|
nowożeniec |
/bərˈtʃitsəi/ |
n, m, Tm |
burtshi + -tsai |
|
D
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| da
|
do |
/ˈda/ |
prep, ndm |
PIbK. *da |
|
| da
|
dać |
/ˈda/ |
v, I |
PIbK. *dati |
|
| darina
|
dolina |
/daˈrinə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *dalina |
|
| darzume
|
pamiętać |
/darzəˈme/ |
v, II |
da + urzum + -e |
|
| daur
|
dobry |
/ˈdawr/ |
adj |
PIbK. *dabru |
|
| deka
|
sufit |
/ˈdekə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Decke |
|
| detona
|
detonować |
/detoˈna/ |
v, I |
Lat. detono |
|
| detshembar
|
grudzień |
/deˈtʃembər/ |
n, m, Tm, am |
Gr. Δεκέμβριος |
|
| difere
|
różnić się |
/difeˈre/ |
v, II |
Fr. différer |
|
| dilizhentsia
|
pracowitość |
/diliˈʒentsjə/ |
n, ż, Tt |
Lat. diligentia |
książkowe
|
| diskoutire
|
rozmawiać, dyskutować |
/diskutiˈre/ |
v, II |
Fr. discutire |
|
| dor
|
dar, podarek |
/ˈdor/ |
n, m, Tt |
Gr. δῶρον |
|
| douma
|
myśleć |
/duˈma/ |
v, I |
PIbK. dūmati |
|
| douz
|
deszcz |
/ˈdus/ |
n, m, Tt |
PIbK. *duzdji |
|
| drama
|
drzemać |
/draˈma/ |
v, I |
PIE *drem-, brak kognatów iberyjskich |
|
| drazad
|
drozd |
/ˈdrazət/ |
n, m, Tt, am |
PIbK. *drazdu |
|
| droga
|
narkotyk |
/ˈdrogə/ |
n, ż, Tt |
Fr. drogue |
|
| drom
|
droga |
/ˈdrom/ |
n, m, Tt |
Gr. δρόμος |
|
| dua
|
dwa |
/ˈdwa/ |
num |
PIbK. *dwa |
|
| duaia
|
serce, dusza |
/ˈdwajə/ |
n, ż, Tm |
PIbK. *douja |
|
| dum
|
dom |
/ˈdəm/ |
n, m, Tr |
PIbK. *damu |
|
| dveri
|
drzwi |
/ˈdveri/ |
n, m, Tt |
PIbK. *dviri |
pluralia tantum
|
| dvur
|
dwór |
/ˈdvər/ |
n, m, Tt |
PIbK. *dvaru |
|
E
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| egiri
|
budzić |
/egiˈri/ |
v, III |
Gr. ἐγείρω |
|
| ein
|
jeden |
/ˈejn/ |
num |
PIbK. *einu |
|
| ein
|
sam |
/ˈejn/ |
adj |
od znaczenia liczebnikowego |
|
| elei
|
olej |
/ˈeləj/ |
n, m, Ts |
Gr. ἔλαιον |
|
| ekipa
|
drużyna |
/eˈkipə/ |
n, ż, Tt |
Fr. équipe |
|
| ekskava
|
wykopywać |
/e(k)skaˈva/ |
v, I |
Lat. excavō |
formalne
|
| eksplode
|
wybuchać |
/e(k)sploˈde/ |
v, I |
Lat. explodo |
|
| energia
|
energia |
/enˈerɡ(i)ja/ |
n, ż, Tt |
Fr. energie, Ger. Energie lub Lat. energia |
|
| epazhi
|
patrzeć |
/epaˈʒi/ |
v, III |
Gr. ἐπάγω |
|
| es
|
jeść |
/ˈes/ |
v, nreg |
PIbK. *esti |
|
| esti
|
jedzenie |
/ˈesti/ |
n, ż, Ts |
rzeczownik od es |
|
| eridi
|
zatrzymać |
/eriˈdi/ |
v, III |
Gr. ἐρείδω |
|
| erit
|
gniew |
/eˈrit/ |
n, m, Tt |
??? |
|
F
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| familia
|
rodzina |
/faˈmiljə/ |
n, ż, Tt |
Lat. familia |
|
| farfour
|
talerz |
/farˈfur/ |
n, ż, Ts |
OtTur. فافوری |
|
| farma
|
farma |
/ˈfarmə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Farm |
|
| febrouar
|
luty |
/februˈar/ |
n, m, Tm |
Gr. Φεβρουάριος |
|
| fedar
|
wieczne pióro |
/ˈfedər/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Feder |
|
| ferstar
|
leśnik |
/ˈferstər/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Förster |
|
| feshar
|
wachlarz |
/ˈfeʃər/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Fächer |
|
| fest
|
festyn, uczta, biesiada |
/ˈfest/ |
n, m, Tt |
Ger. Fest |
|
| fil
|
przyjaciel |
/ˈfil/ |
n, m, Tt |
Gr. φῐ́λος |
|
| fili
|
skórka, skorupka |
/fiˈli/ |
n, m, Tt |
Gr. φλοιός |
odmiana nieco nietypowa, forma określona filïoui itp.
|
| film
|
film |
/ˈfil(ə)m/ |
n, m, Tt |
Ang. film |
|
| fire
|
przewodzić |
/fiˈre/ |
v, II |
Ger. führen |
|
| flakh
|
płytki |
/ˈflax/ |
adj |
Ger. flach |
|
| fligar
|
samolot |
/ˈfliɡər/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Flieger |
|
| flita
|
pistolet |
/ˈflitə/ |
n, ż, Tt |
Gr. φλοίτα, z Ger. Flöte |
|
| flouv
|
rzeka |
/ˈfluf/ |
n, m, Tm |
Lat. fluvius |
książkowe
|
| fon
|
wojna |
/ˈfon/ |
n, m, Tt |
Gr. φόνος |
|
| foneï
|
zabić |
/foneˈi/ |
v, III |
Gr. φονεύω |
|
| foto
|
fotografia, zdjęcie |
/ˈfoto/ |
n, m, ndm |
skrót fotografia |
potoczne; czasami fotou, wtedy odmiana twardotematowa
|
| fotoaparat
|
aparat fotograficzny |
/ˌfoto(a)paˈrat/, /ˌfot(o)apaˈrat/ |
n, m, Tt |
foto + aparat |
nieco potoczne
|
| fotografia
|
fotografia, zdjęcie |
/fotoɡˈrafjə/ |
n, ż, Tt |
Fr. photographie |
|
| found
|
dół, dno |
/ˈfunt/ |
n, m, Tt |
Lat. fundus |
jako kierunek
|
| fouria
|
gniew, furia |
/ˈfurjə/ |
n, ż, Tt |
Lat. furia |
|
| fousta
|
spódnica |
/ˈfustə/ |
n, ż, Tt |
Gr. φούστα |
|
G
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| gad
|
rok |
/ˈɡat/ |
n, m, Tt |
PIE *gʰedʰ, brak kognatów iberyjskich |
liczba mnoga nieregularna iatou
|
| galas
|
głos |
/ˈɡaləs/ |
n, m, Tt, am |
PIbK. *galsu |
|
| galva
|
głowa |
/ˈɡalvə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *galva |
|
| gamba
|
noga |
/ˈɡambə/ |
n, ż, Tt |
Lat. gamba |
głównie stosowane do odróznienia od stapouk
|
| gari
|
powiedzieć |
/ɡaˈri/ |
v, III |
PIbK. *gavariti |
|
| gaspad
|
Pan |
/ˈɡaspət/ |
n, m, Tm |
PIE. *gʰóstipotis, brak kognatów iberyjskich |
|
| gaspaza
|
Pani |
/ɡaˈspazə/ |
n, ż, Tm |
od gaspad |
|
| garumb
|
gołąb |
/ˈɡarəmp/ |
n, m, Tm |
PIbK. *galambi |
|
| gasht
|
gość |
/ˈɡaʃt/ |
n, m, Tm |
PIbK. *gasti |
|
| gashtinashi
|
ucztować |
/ˌɡaʃtinaˈʃi/ |
v, III |
prawdopodobnie od reanalizy form zależnych gashtinashti (od gashtinasht) jako rzeczowników odczasownikowych |
|
| gashtinasht
|
uczta, biesiada |
/ˌɡaʃtiˈnaʃt/ |
n, ż, Ts |
gasht + -nasht |
|
| gehena
|
piekło |
/ɡeˈ(h)enə/ |
n, ż, Tt |
Gr. γέεννᾰ |
częste warianty geena, geiena
|
| gen
|
płeć |
/ˈɡen/ |
n, m, Tt |
Lat. genus |
|
| giman
|
pusty |
/ˈɡimən/ |
adj, am |
Gr. γυμνός |
|
| glaish
|
równy |
/ˈɡlajʃ/ |
adj |
Ger. gleich |
|
| gloü
|
głuchy |
/ˈɡlow/ |
adj |
PIbK. *glawu |
|
| goimuna
|
ziemia, podłoże |
/ˈɡojmənə/ |
n, ż, Tt |
??? |
|
| gorag
|
szybki |
/ˈɡorək/ |
adj, am |
Gr. γοργός |
|
| gouia
|
szyja |
/ˈɡujə/ |
n, ż, Tt |
Gr. γουλιά |
|
| gounun
|
głęboki |
/ˈɡunən/ |
adj |
??? |
|
| gounïei
|
głębokość |
/ɡuˈni.əj/ |
n, ż, Ts |
gounun + -ei |
|
| gourdlika
|
kukurydza |
/ɡurˈdlikə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *gurdlika |
|
| grad
|
grad |
/ɡrat/ |
n, m, Tt |
PIE **ǵʰreh₃d, brak kognatów iberyjskich |
|
| grafa
|
pigment, farba |
/ˈgrafə/ |
n, ż, Tt |
od grafi |
|
| grafi
|
pisać ikonę, malować |
/graˈfi/ |
v, III |
Gr. γρᾰ́φω |
w znaczeniu malować potoczne
|
| greï
|
grzeszyć |
/ɡreˈi/ |
v, III |
od greu |
|
| greu
|
grzech |
/ɡrew/ |
n, m, Tr |
PIbK. *gräju |
odmiana nieco nietypowa: l.mn greai, forma określona greoui zamiast oczekiwanych greuai, greuoui
|
| grund
|
klatka piersiowa, pierś |
/ɡrənt/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *grandi |
|
| gura
|
góra |
/ˈɡərə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *gara |
|
| gurd
|
zamek, forteca |
/ˈɡərt/ |
n, m, Tt |
PIbK. *gardu |
|
| gure
|
palić się |
/ɡəˈre/ |
v, III |
PIbK. *gareti |
|
| gurgun
|
szerszeń |
/ˈɡərɡən/ |
n, m, Tt |
??? |
|
| gurunts
|
gorący |
/ˈɡərənts/ |
adj |
PIbK. *garantji |
|
H
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| had
|
piekło |
/ˈ(h)at/ |
n, m, Tm |
Gr. ᾍδης |
zapożyczenie dość stare, o czym świadczy nierzadka ludowa wymowa bez nagłosowego h- nawet u użytkowników, którzy gdzie indziej tą głoskę wymawiają
|
| hart
|
twardy |
/ˈhart/ |
adj |
Ger. hart |
|
| hiereou
|
ksiądz |
/hjereˈu/ |
n, m, Tt |
Gr. ῐ̔ερεύς |
słowo wyuczone, w codziennym użyciu rzadkie
|
| higal
|
pagórek |
/ˈhiɡəl/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Hügel |
|
| homologe
|
spowiadać się, przyznać się |
/homoloˈɡe/ |
v, II |
Gr. ὁμολογέω |
|
| hosnou
|
spodnie |
/ˈhosnu/ |
n, ż, Tt |
Ger. Hosen |
pluralia tantum
|
| hotel
|
hotel |
/hoˈtel/ |
n, m, Tt |
Fr. hôtel |
|
| houmïei
|
pokora |
/huˈmi.əj/ |
n, ż, Ts |
houmil + -ei |
|
| houmil
|
pokorny |
/ˈhumil/ |
adj |
Lat. humilis |
|
| houmilitat
|
pokora |
/humiˈlitət/ |
adj |
Lat. humilitas |
rzadkie
|
I
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| i
|
i |
/ˈi/ |
conj, ndm |
PIbK. *i |
|
| iad
|
kłaść |
/ˈjat/ |
v, IV, nred |
PIbK. *liadti |
poza imiesłowem przestarzałe; imiesłów nieregularny iast
|
| iagra
|
grać |
/jaɡˈra/ |
v, I |
PIbK. *egrati |
|
| iagratsai
|
gracz |
/jaɡˈratsəj/ |
n, m, Tm |
iagra + -tsai |
|
| ial
|
szkło, butelka |
/ˈjal/ |
n, m, Tt |
Gr. ὕᾰλος |
|
| ialna
|
fala |
/ˈjalnə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *velna |
|
| ianouar
|
styczeń |
/januˈar/ |
n, m, Tm |
Gr. Ιανουάριος |
|
| iara
|
wiara |
/ˈjarə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *vära |
|
| iarak
|
miasto |
/ˈjarək/ |
n, m, Tt |
Av. viarak |
|
| iate
|
latać |
/jaˈte/ |
v, II |
PIbK. *letäti |
|
| iatsh
|
klucz |
/ˈjatʃ/ |
n, m, Tt |
PIbK. *kliauki |
|
| iatshar
|
wczoraj |
/ˈjatʃər/ |
adv |
PIbK. *vecera |
rekonstrukcja niepewna
|
| iatshera
|
pszczoła |
/jaˈtʃarə/ |
n, ż, Tt |
potencjalnie powiązane z PIb. *betxa |
|
| iazhaia
|
niedziela |
/jaˈʒajə/ |
n, ż, Tm |
PIbK. *nedälia |
|
| ibarau
|
(jasno)niebieski |
/ibaˈraw/ |
adj |
spokrewnione z ber |
|
| id
|
iść |
/ˈit/ |
v, IV, niereg |
PIbK. *i[s/t]ti |
czasownik posiłkowy czasu przyszłego
|
| iesht
|
sześć |
/jeʃt/ |
num |
PIbK. *esti |
|
| ieshun
|
jesień |
/ˈjeʃən/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *eseni |
|
| ietshura
|
kolacja |
/ˈjatʃərə/ |
n, ż, Tt |
PIE *wek⁽ʷ⁾speros; brak kognatów iberyjskich |
|
| ied
|
lód |
/ˈjet/ |
n, m, Tr |
potencjalnie spokrewnione z PBałt. *ledus |
|
| iesha
|
ubranie, sukienka |
/ˈjeʃə/ |
n, ż, Tt |
zapożyczone z PAlb. *vesja |
|
| iesna
|
lato |
/ˈjesnə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *vesna |
|
| iezhura
|
jezioro |
/ˈjeʒərə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *ezera |
|
| imagin
|
obraz |
/iˈmaɡin/ |
n, ż, Ts |
Lat. imago |
|
| imaik
|
torba |
/ˈiməjk/ |
n, m, Tt |
PIbK. *mähiku |
|
| imashintsh
|
miesiąc |
/iˈmaʃintʃ/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *mesenci |
|
| imasta
|
miejsce |
/iˈmastə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *mästa |
|
| imaz
|
miedź |
/iˈmas/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *mädi |
|
| imelka
|
mleko |
/iˈmelkə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *melka |
|
| imisa
|
łydka |
/iˈmisə/ |
n, ż, Tt |
być może PIbK. *mensa |
|
| imisika
|
spódnica |
/imiˈsikə/ |
n, ż, Tt |
od imisa |
|
| in
|
mieć |
/ˈin/ |
v, IV, nreg |
PIbK. *inti |
tworzy perfekt
|
| in
|
inny |
/ˈin/ |
adj |
PIbK. *enu |
|
| ina
|
glina, ił |
/ˈinə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *ljina |
|
| inferan
|
piekielny |
/ˈinfərən/ |
adj, am |
Lat. infernus |
|
| inouzhaim
|
zagraniczny |
/ˌinuˈʒajm/ |
adj |
in + zhaima |
|
| inouzhaimnasht
|
zagranica |
/ˌinuʒajmˈnaʃt/ |
n, ż, Ts |
inouzhaima + -nasht |
|
| insoula
|
wyspa |
/ˈinsulə/ |
n, ż, Tt |
Lat. insula |
|
| instroument
|
narzędzie, instrument |
/instruˈment/ |
n, m, Tt |
Lat. instrumentum |
|
| invidia
|
zazdrość |
/inˈvidjə/ |
n, ż, Ts |
Lat. invidia |
rzadki wariant inviza
|
| ioul
|
lipiec |
/ˈjuj/ |
n, m, Tm |
Gr. Ἰούλιος |
|
| ioun
|
młody |
/ˈjun/ |
adj |
PIE *h₂yéwHō (brak kognatów iberyjskich) |
|
| ioun
|
czerwiec |
/ˈjun/ |
n, m, Tm |
Gr. Ἰούνιος |
|
| ipa
|
podłoga |
/ˈipə/ |
n, ż, Tt |
prawdopodobnie Gr. ῠ̔πό |
|
| ipar
|
most |
/iˈpar/ |
n, m, Tt |
prawdopodobnie Gr. ῠ̔πέρ |
|
| ipazan
|
pieśń, piosenka |
/iˈpazən/ |
n, ż, Ts, am |
PIbK. *päsni |
|
| ipeper
|
popiół |
/iˈpepər/ |
n, m, Tt |
PIbK. *pepelu |
|
| ipeperit
|
szary, popielaty |
/ipeˈperit/ |
adj |
od ipeper |
|
| ipets
|
ramię |
/iˈpets/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *ple[ti/c]i |
jako staw
|
| ipint
|
pięć |
/iˈpint/ |
num |
PIbK. *penti |
|
| ipiresha
|
służba, praca |
/ipiˈreʃə/ |
n, ż, Tm |
Gr. ὑπηρεσῐ́ᾱ |
zwłaszcza w sektorze państwowym/publicznym
|
| iput
|
pracowity |
/ˈipət/ |
adj |
Av. yıpıt |
|
| iputsei
|
pracowitość |
/ˈipətsəj/ |
n, ż, Ts |
iput + -ei |
|
| irak
|
szeroki |
/iˈrak/ |
adj |
??? |
|
| ium
|
imię |
/ˈjəm/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *emen(i) |
forma określona nieco nieregularna, ima zamiast oczekiwanego **iuima
|
| izouk
|
język |
/iˈzuk/ |
n, m, Tt |
PIbK. *izūku |
|
| ïoun
|
trucizna |
/iˈjun/ |
n, m, Tt |
Gr. ῑ̓ός, z -n dodanym dla ułatwienia odmiany i unikania niejednoznaczności |
|
K
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| kagoud
|
gdy, kiedy |
/ˈkagut/ |
pron, ndm |
PIbK. *kagouda |
|
| kaipa
|
czapka |
/ˈkajpə/ |
n, ż, Tt |
prawdopodobnie wczesny romanizm, ostatecznie od Lat. capellus |
|
| kak
|
który, jaki |
/ˈkak/ |
pron, adj |
PIbK. *[k/i]aku |
|
| kamera
|
pokój |
/ˈkamərə/ |
n, ż, Tt |
Lat. camera |
|
| kar
|
kiedy |
/ˈkar/ |
pron, ndm |
spokrewnione z innymi pytajnikami na k-, brak iberyjskich kognatów |
|
| kar
|
i, oraz |
/ˈkar/ |
ndm |
być może to samo słowo, co kar w znaczeniu "kiedy" |
|
| kara
|
koło |
/ˈkarə/ |
n, ż, Tt, nreg |
PIbK. *kala(sa) |
w odmianie rdzeń karas-
|
| karai
|
statek |
/ˈkarəj/ |
n, m, Tm |
Gr. καράβι |
|
| karatsha
|
pierścień |
/ˈkarətʃə/ |
n, ż, Tt |
spokrewnione z kara |
|
| karatshat
|
taki sam |
/karaˈtʃat/ |
adj |
kar + atshat |
|
| karuna
|
kolano |
/kaˈrənə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *kaläna |
|
| kasht
|
kość |
/ˈkaʃt/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *kasti |
|
| kashua
|
koszula |
/ˈkaʃwə/ |
n, ż, Tt |
od wcześniejszego kashuaia, z PIbK. kasjolja, ostatecznie od Lat. casula |
|
| kast
|
czysty |
/ˈkast/ |
adj |
Lat. castus |
pod względem moralnym i seksualnym
|
| kastitet
|
czystość |
/kasˈtitət/ |
n, ż, Tt |
Lat. castitas |
pod względem moralnym i seksualnym
|
| kautshouk
|
guma, opona |
/kawˈtʃuk/ |
n, m, Tt |
Fr. caoutchouc |
w znaczeniu "opona" potoczne
|
| kava
|
kawa |
/ˈkavə/ |
n, ż, Tt |
OtTur. قهوه |
|
| kaza
|
mówić |
/kaˈza/ |
v, I |
PIbK. *kazati |
|
| kazha
|
skóra |
/ˈkaʒə/ |
n, ż, Tm |
PIbK. *kazja |
|
| kelnar
|
kelner |
/ˈkelnər/ |
n, m, Tt |
Ger. Kellner |
|
| kelnara
|
kelnerka |
/ˈkelnərə/ |
n, ż, Tt |
kelnar + -a |
|
| khart
|
papier |
/ˈxart/ |
n, m, Tm |
Gr. χᾰ́ρτης |
|
| khelinda
|
jaskółka |
/xeˈlində/ |
n, ż, Tt |
Gr. χελῑδών |
|
| Khrishtan
|
Chrześcijanin |
/xriʃˈtan/ |
n, m, Tt |
Gr. χρῑστιᾱνός |
|
| Khrishtanizam
|
Chrześcijaństwo |
/xriʃtanˈizəm/ |
n, m, Tt, am |
Khrishtan + -izam |
|
| khron
|
pogoda, czas |
/ˈxron/ |
n, m, Tt |
Gr. χρόνος |
|
| kimata
|
fala |
/kiˈmatə/ |
n, ż, Tt |
formy zależne Gr. κῦμᾰ |
|
| kiprin
|
karp |
/kiˈprin/ |
n, m, Tt |
Gr. κῠπρῖνος |
|
| kod
|
dorsz |
/ˈkot/ |
n, m, Tt |
Ang. cod |
|
| kolor
|
farba, kolor |
/koˈlor/ |
n, m, Tt |
Lat. colorem |
|
| kompiouter
|
komputer |
/komˈpjutər/ |
n, m, Tt |
Ang. computer |
potocznie zdarza się nierzadko odmiana z a-ruchomym, jakby formą był kompioutar; pisownia computer niegdyś powszechna, obecnie bardzo rzadka
|
| kon
|
pył, proch |
/ˈkon/ |
n, ż, Ts |
Gr. κόνῐς |
|
| kondouke
|
kierować |
/konduˈke/ |
v, II |
Lat. conducere |
|
| kop
|
mrugać |
/ˈkop/ |
v, IV |
Gr. κόπτω, przez formę posrednią kopti, zreanalizowaną jako rzeczownik |
|
| kop
|
mrugnięcie, chwila |
/ˈkop/ |
n, m, Tt |
od homofonicznego czasownika |
|
| korka
|
kubek |
/ˈkorkə/ |
n, ż, Tt |
Mar. κορκα |
|
| kos
|
smak |
/ˈkos/ |
n, m, Tt |
??? |
|
| kosi
|
próbować jedzenia |
/koˈsi/ |
v, III |
kos + -i |
|
| kostim
|
garnitur |
/kosˈtim/ |
n, m, Tt |
Fr. costume |
|
| koud
|
kto |
/ˈkut/ |
pron |
PIbK. *kuta |
|
| kounshta
|
sztuka |
/ˈkunʃtə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Kunst |
|
| kounshtar
|
artysta |
/ˈkunʃtər/ |
n, m, Tt, am |
kounshta + -ar |
|
| kounshtra
|
artystka |
/ˈkunʃtrə/ |
n, ż, Tt |
kounshtar + -a |
|
| koupar
|
miedź |
/ˈkupər/ |
n, m, Tt, am |
Lat. cuprum |
książkowe, naukowe
|
| koupi
|
kupować, kupić |
/kuˈpi/ |
v, III |
PIbK. *kaupiti |
|
| kouruka
|
kurczak |
/kuˈrəkə/ |
n, ż, Tt |
derywatyw od PIbK. *kaura |
zarówno mięso, jak i zwierzę
|
| kouta
|
pudełko |
/ˈkutə/ |
n, ż, Tt |
OtTur. قوطی |
|
| krasha
|
plama |
/kraˈʃə/ |
n, ż, Tm |
od krasi |
|
| krasi
|
plamić |
/kraˈsi/ |
v, III |
??? |
|
| kreion
|
ołówek |
/kreˈjon/ |
n, m, Tt |
Fr. crayon |
|
| krou
|
krew |
/ˈkru/ |
n, ż, Tou |
PIbK. *krū(j) |
|
| krunti
|
wrócić, wracać |
/krənˈti/ |
v, III |
PIbK. *krantiti |
|
| kuim
|
koń |
/ˈkəjm/ |
n, m, Tt |
prawdopodobnie spokrewnione z PIb. *kanni |
|
| kur
|
kamień |
/ˈkəm/ |
n, m, Tn |
PIbK. *kam[e/ä]ni |
|
| kur
|
korzeń |
/ˈkər/ |
n, m, Tn |
PIbK. *kar[e/ä]ni |
|
| kusouk
|
kawałek jedzenia |
/ˈkəsuk/ |
n, m, Tt |
derywatyw PIbK. *kansati |
|
| kusur
|
kucharz |
/ˈkəsər/ |
n, m, Tt |
kusouk + -ur |
|
| kusura
|
kuchnia |
/kəˈsərə/ |
|
kusur + -ia |
|
| kusuri
|
gotować |
/kəsəˈri/ |
v, I |
kusur + -i |
|
| kurtush
|
pstrąg |
/ˈkərtəʃ/ |
n, m, Tt |
Av. kırtış |
|
L
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| ladan
|
sklep |
/ˈladən/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Laden |
|
| lagar
|
obóz |
/ˈlagər/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Lager |
wojskowy lub koncentracyjny
|
| lampa
|
lampa |
/ˈlampə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Lampe |
|
| lapatouk
|
plecy |
/laˈpatuk/ |
n, m, Tt |
PIbK. lapatuka, ze zmianą rodzaju |
|
| lastauka
|
jaskółka |
/lasˈtawkə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. lastavuka |
|
| lastvagan
|
ciężarówka |
/lastˈfaɡən/ |
n, m, Tt |
Ger. Lastwagen |
|
| lauka
|
krzesło |
/ˈlawkə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *lavuka |
|
| leim
|
glina |
/ˈlejm/ |
n, m, Tt |
Ger. Lehm |
|
| leir
|
pusty |
/ˈlejr/ |
adj |
Ger. leer |
|
| legoutsh
|
lekki |
/ˈleɡutʃ/ |
adj |
PIbK. liguk[u/i] |
|
| lemon
|
cytryna |
/leˈmon/ |
n, m, Tm |
Gr. λεμόνι |
|
| leou
|
lew |
/leˈu/ |
n, m, Tt |
Lat. leō |
|
| les
|
las |
/ˈles/ |
n, m, Tt |
PIbK. *lesu |
|
| leu
|
chleb |
/ˈlew/ |
n, m, Tt |
PIbK. *läbu |
-u zanika przy odmianie, zastępowane przez końcówkę
|
| lisht
|
liść |
/ˈliʃt/ |
n, m, Tt |
PIbK. *listi |
|
| linak
|
ryś |
/ˈlinək/ |
n, m, Tt, am |
Gr. λύγξ |
|
| litera
|
litera |
/ˈlitərə/ |
n, ż, Tt |
Lat. littera |
|
| litsh
|
twarz, strona |
/ˈlitʃ/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *lici |
|
| loukat
|
kłódka |
/ˈlukət/ |
n, m, Tt, am |
Av. luket, z It. lucchetto |
|
| loust
|
pożądliwość |
/ˈlust/ |
n, m, Tt |
Ger. Lust |
|
| louzhaka
|
łyżka |
/luˈʒakə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *lūžeka |
|
| loü
|
czoło |
/ˈlow/ |
n, m, Tt |
PIbK. *lubu |
|
M
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| magoura
|
góra, wzgórze |
/maˈɡurə/ |
n, ż, Tt |
??? |
|
| mai
|
maj |
/ˈmaj/ |
n, m, Tm |
Gr. Μάϊος |
|
| maka
|
iść |
/maˈka/ |
v, I |
??? |
|
| mama
|
matka, mama |
/ˈmamə/ |
n, ż, Tt |
z mowy dziecięcej |
|
| map
|
móc |
/ˈmap/ |
v, IV, nreg |
PIbK. *makti |
|
| mapat
|
moc |
/ˈmapət/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *makti |
|
| marik
|
mały |
/maˈrik/ |
adj |
derywatyw PIbK. *malu |
|
| marsoupial
|
torbacz |
/marsuˈpjal/ |
adj |
Lat. marsupium, modelowane na Ang. marsupial |
|
| marts
|
marzec |
/ˈmarts/ |
n, m, Tm |
Gr. Μάρτιος |
|
| mashina
|
samochód |
/maˈʃinə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Maschine |
|
| mast
|
most, kładka |
/ˈmast/ |
n, m, Tt |
PIbK. *mastu |
|
| matouka
|
motyka |
/maˈtukə/ |
n, ż, Tt |
PIR *mot-, brak kognatów iberyjskich |
|
| matouka
|
kopać, ryć w ziemi |
/matuˈka/ |
v, I |
od homograficznego rzeczownika |
|
| maz
|
masło |
/ˈmas/ |
n, ż, Ts |
??? |
|
| mazag
|
mózg |
/ˈmazək/ |
n, m, Tt |
PIE *mosgʰós, brak kognatów iberyjskich |
|
| medik
|
medyk, lekarz |
/ˈmedik/ |
n, m, Tt |
Lat. medicus |
|
| medika
|
medyk, lekarz |
/meˈdikə/ |
n, ż, Tt |
medik + -a |
|
| medikament
|
lekarstwo |
/medikəˈment/ |
n, m, Tt |
Fr. médicament |
|
| meditsina
|
medycyna, lek |
/mediˈtsinə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Medizin |
|
| meklish
|
możliwy |
/ˈmekliʃ/ |
adj |
Ger. möglich |
|
| mel
|
mielić |
/ˈmel/ |
v, IV |
PIbK. *melti |
|
| mer
|
umrzeć, umierać |
/ˈmer/ |
v, IV |
PIbK. *merti |
|
| mer
|
samotne wzgórze |
/ˈmer/ |
n, m, Tt |
Gr. μέρος |
|
| mertsai
|
śmiertelnik |
/ˈmertsəj/ |
n, m, Tm |
mer + -tsai |
|
| metal
|
metal |
/ˈmetəl/ |
n, m, Tt |
Ger. Metall lub Fr. métal |
|
| militar
|
żołnierz |
/miliˈtar/ |
n, m, Tt |
Lat. militaris |
|
| minkouk
|
miękki |
/ˈminkuk/ |
adj |
PIbK. *menkuku |
|
| minouta
|
minuta |
/miˈnutə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Minute |
|
| mir
|
pokój |
/ˈmir/ |
n, m, Tt |
PIbK. *miru |
|
| mirizi
|
wąchać, pachnieć |
/miriˈzi/ |
v, III |
Gr. μῠρίζω |
|
| moderat
|
umiarkowany |
/modeˈrat/ |
adj |
Lat. moderatus |
|
| moderatsia
|
umiarkowanie |
/modeˈratsjə/ |
n, ż, Tt |
Lat. moderatio |
|
| moment
|
moment, chwila |
/moˈment/ |
n, m, Tt |
Ger. Moment lub Fr. moment |
|
| mono
|
tylko, właśnie |
/ˈmono/ |
adv |
Gr. μόνον |
|
| mord
|
morderstwo |
/ˈmort/ |
n, m, Tt |
Ger. Mord |
|
| motor
|
silnik |
/moˈtor/ |
n, m, Tt |
Ger. Motor lub Fr. moteur |
|
| moudla
|
mydło |
/ˈmudlə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *mūdla |
|
| moui
|
mysz |
/ˈmuj/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *mūi |
|
| mounag
|
wiele, dużo |
/ˈmunak/ |
adv |
PIbK. *munagu |
|
| mounazhei
|
mnogość, tłum |
/muˈnaʒəj/ |
n, ż, Ts |
mounag + -ei |
|
| mouzika
|
muzyka |
/ˈmuzikə/ |
n, ż, Tt |
Lat. musica |
|
| mur
|
morze |
/ˈmər/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *mari |
|
N
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| na
|
na |
/ˈna/ |
prep, ndm |
PIbK. *na |
tworzy biernik
|
| nakrou
|
zakryć |
/naˈkru/ |
v, IVb |
na- + PIbK. krūti |
|
| nakrouia
|
dach |
/naˈkrujə/ |
n, ż, Tm |
nakrou + -a |
|
| napat
|
noc |
/ˈnapət/ |
n, ż, Ts, am |
PIbK. *nacti |
|
| napai
|
napój |
/ˈnapəj/ |
n, m, Tt |
na + derywatyw od rdzenia pi- |
|
| napitouk
|
napój |
/naˈpituk/ |
n, m, Tt |
na + derywatyw od rdzenia pi- + -ouk |
|
| nas
|
nos |
/ˈnas/ |
n, m, Tr |
PIbK. *nasu |
|
| nau
|
dla |
/ˈnaw/ |
prep, ndm |
być może na + ou |
|
| nau
|
nowy |
/ˈnaw/ |
adj |
PIbK. *navu |
|
| natsia
|
naród, nacja |
/ˈnatsjə/ |
n, ż, Tm |
Lat. natio |
|
| ne
|
nie |
/ˈne/, /nə/ |
ndm |
PIbK. *ne |
|
| nekar
|
ciało, zwłoki |
/ˈnekər/ |
n, m, Tt, am |
Gr. νεκρός |
formalne, częste w języku cerkiewnym
|
| nemertsai
|
nieśmiertelny |
/neˈmertsəj/ |
n, m, Tm/adj |
ne- mertsai |
|
| netsesar
|
potrzebny, niezbędny |
/netseˈsar/ |
adj |
Lat. necessarius |
|
| nimaf
|
żona |
/ˈniməf/ |
n, ż Ts, am |
Gr. νῠ́μφη |
|
| noiembar
|
listopad |
/noˈjembər/ |
n, m, Tm, am |
Gr. Νοέμβριος |
|
| noilish
|
ostatnio |
/ˈnojliʃ/ |
adv |
Ger. neulich |
|
| nord
|
północ |
/ˈnort/ |
n, m, Tt |
Ger. Nord |
|
| not
|
dziecko |
/ˈnot/ |
n, m, Tt |
prawdopodobnie Gr. νόθος |
|
| nota
|
dziewczynka |
/ˈnotə/ |
n, ż, Tt |
not + -a |
|
| notar
|
leniwy |
/ˈnotər/ |
adj, am |
Gr. νωθρός |
|
| notrei
|
lenistwo |
/ˈnotrəj/ |
n, ż, Ts |
notar + -ei |
|
| notasha
|
niemowlę |
/noˈtaʃə/ |
n, ż, Tt |
not + -asha |
|
O
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| oda
|
pokój |
/ˈodə/ |
n, ż, Tt |
OtTur. اوطه |
|
| odonti
|
uśmiechać się |
/odonˈti/ |
v, III |
derywatyw od Gr. ὀδούς |
|
| odonza
|
uśmiech |
/oˈdonzə/ |
n, ż, Tm |
derywatyw od odonti |
|
| odzhog
|
gliniasta ziemia |
/ˈodʒok/ |
n, m, Tt |
Mad. άγιαγ |
|
| ofar
|
ofiara |
/ˈofər/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Opfer |
|
| ofili
|
musieć, potrzebować |
/ofiˈli/ |
v, III |
Gr. ὀφείλω |
|
| okas
|
ocet |
/ˈokəs/ |
n, m, Tt, am |
Gr. ὄξος |
|
| oktobar
|
październik |
/okˈtobər/ |
n, m, Tm, am |
Gr. Ὀκτώβριος |
|
| olezhi
|
poradzić sobie, dogadać się |
/oleˈʒi/ |
v, III |
prawdopodobnie powiązane z legoutsh |
|
| olig
|
niski |
/oˈlik/ |
adj |
Gr. ὀλίγος |
|
| omnipotent
|
wszechmogący |
/omniˈpotənt/ |
adj |
Lat. omnipotens |
|
| optaï
|
smażyć |
/optaˈi/ |
v, III |
Gr. ὀπτᾰ́ω |
|
| optaït
|
ciasto, wyrób z ciasta |
/optaˈit/ |
n, m, Tt |
imiesłów od optaï |
|
| ora
|
godzina, czas, zegar |
/ˈorə/ |
n, ż, Tt |
Lat. ora lub Gr. ὥρα |
|
| oranzh
|
pomarańcza |
/oˈranʒ/ |
n, ż, Ts |
Fr orange lub Ger. Orange |
|
| oranzh
|
pomarańczowy |
/oˈranʒ/ |
adj |
od identycznego rzeczownika |
|
| ordane
|
rozkazywać, nakazywać |
/ordaˈne/ |
v, II |
Ger. ordnen |
|
| oruz
|
ryż |
/oˈrəs/ |
n, m, Tt |
Av. örüz, z Gr. ὄρυζᾰ |
|
| ortodokas
|
prawosławny |
/orˈtodokəs/ |
adj, am |
Gr. ὀρθόδοξος |
|
| ortodoksïa
|
prawosławie |
/ortodokˈsi.a/ |
n, ż, Tm |
Gr. ὀρθοδοξία |
|
| ost
|
wschód |
/ˈost/ |
n, m, Tt |
Ger. Ost |
|
| otsean
|
ocean |
/oˈtse(j)ən/ |
n, m, Tt |
Ger. Ozean i/lub Lat. oceanus |
|
| ou
|
w |
/ˈu/ |
prep, ndm |
PIbK. *un |
|
| oua
|
ucho |
/ˈuwə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *aua |
|
| oudouri
|
strącić, zwieść z drogi |
/uduˈri/ |
v, III |
PIbK. *uduriti |
|
| oudourit
|
zagubiony, rozkojarzony, źle się czujący |
/uduˈrit/ |
adj |
imiesłów od oudouri |
|
| ougad
|
rzecz |
/uˈgat/ |
n, m, Tt |
prefigowany derywatyw PIbK. rdzenia *gad- o niepewnym znaczeniu |
|
| ouiura
|
wybierać |
/ujəˈra/ |
v, I |
ou- + PIbK. *birati |
|
| ouiurati
|
wybory |
/ujəˈrati/ |
n, ż, Ts |
ouiura + -ti |
|
| oukruni
|
wstać |
/ukrəˈni/ |
v, III |
??? |
|
| oun
|
z, na zewnątrz |
/ˈun/ |
prep, ndm |
PIbK. *unu |
|
| ounasak
|
wysoki |
/uˈnasək/ |
adj |
??? |
|
| ounasatshei
|
wysokość |
/unaˈsatʃəj// |
n, ż, Ts |
ounasak + -ei |
|
| ounlouï
|
stawiać czoła, sprzeciwiać się |
/unluˈi/ |
v, III |
oun + lou + -i |
|
| ounok
|
wnuk |
/uˈnok/ |
n, m, Tt |
PIbK. *unouk[u/i] |
|
| ounoka
|
wnuczka |
/uˈnokə/ |
n, ż, Tt |
ounok + -a |
|
| oumpazhdina
|
spóźnić się |
/umpaʒdiˈna/ |
n, ż, Tt |
oun + pazdhin + -a |
|
| ouniversitet
|
uniwersytet |
/universiˈtet/ |
n, ż, ndm lub m, Tt |
Ger. Universität |
rodzaj żeński standradowy, potocznie przyjmuje rodzaj męski
|
| ourb
|
miasto |
/ˈurp/ |
n, m, Tt |
Lat. urbs |
rzadkie
|
| ouri
|
przekląć |
/uˈri/ |
v, III |
??? |
|
| ourtail
|
wyrok |
/ˈurtəjl/ |
n, m, Tt |
Ger. Urteil |
|
| ourtaile
|
wydać wyrok, skazać |
/urtajˈle/ |
v, II |
Ger. urteilen lub od ourtail |
|
| ous
|
myśl |
/ˈus/ |
n, m, Tt |
Av. us |
|
| ousi
|
myśleć |
/uˈsi/ |
v, III |
ous + -i |
|
| ousoudurvi
|
leczyć, uzdrawiać |
/usudərˈvi/ |
v, III |
ou- + soudurv + -i |
|
| outarouk
|
wtorek |
/uˈtaruk/ |
n, m, Tt |
PIbK. *utaruku |
|
| outro
|
truć |
/uˈtro/ |
v, IVb |
ou- + PIbK. *trauti |
|
| outroi
|
trucizna |
/uˈtroj/ |
n, m, Ts |
od outro |
|
| outshar
|
jednak |
/uˈtʃar/ |
conj |
ou- + tshar |
|
| ouzdoü
|
powietrze |
/uˈzdow/ |
n, m, Tt |
PIbK. uzdouvu |
|
P
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| pai
|
śpiewać |
/ˈpaj/ |
v, IV |
PIbK. *päti |
|
| paiada
|
pycha |
/paˈjadə/ |
n, ż, Tt |
??? |
|
| paiederouk
|
poniedziałek |
/pajeˈderuk/ |
n, m, Tt |
PIbK. *panedeluku |
|
| pakouda
|
opróżniać |
/pakuˈda/ |
V, I |
pa- + PIE *(s)kewd-(?); brak kognatów iberyjskich |
|
| pakoudat
|
pusty |
/pakuˈdat/ |
adj |
imiesłów od pakouda |
|
| pandosh
|
tawerna, gospoda |
/panˈdoʃ/ |
n, m, Tm |
Gr. πανδοκεῖον |
|
| pantaloni
|
spodnie |
/pantaˈloni/ |
n, m, Tt |
It. pantaloni |
pluralia tantum
|
| pantofal
|
but |
/panˈtofəl/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Pantoffel |
|
| papa
|
ksiądz |
/ˈpapə/ |
n, m, Tt |
Gr. παπᾶς |
odmiana jak rodzaj żeński mimo zgodności z rodzajem męskim; nieco potoczne
|
| paradis
|
raj, niebo |
/paˈradis/ |
n, m, Tt |
Gr. πᾰρᾰ́δεισος |
|
| paraina
|
pół |
/parˈajnə/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *palavina |
|
| paratsh
|
palec |
/ˈparətʃ/ |
n, m, Tt |
PIbK. *palici |
zarówno nogi, jak i ręki
|
| pari
|
palić |
/paˈri/ |
v, III |
PIbK. *paliti |
|
| park
|
park |
/ˈpark/ |
n, m, Tt |
Ger. Park lub Fr. parc |
|
| parzin
|
południe |
/parˈzin/ |
n, m, Tm |
par + zin |
|
| pasal
|
po |
/ˈpasəl/ |
ndm |
??? (derywatyw PIbK. *pa?) |
|
| pashteka
|
skrzydło |
/paˈʃtekə/ |
n, ż, Tt |
??? |
|
| pat
|
pod |
/ˈpat/ |
prep |
PIbK. *padu, ubezdźwięcznione przez analogię do at |
|
| pat
|
łóżko |
/ˈpat/ |
n, m, Tt |
Gr. πᾰ́τος |
|
| pat
|
pot |
/ˈpat/ |
n, m, Tt |
PIbK. *patu |
|
| patak
|
rzeka |
/ˈpatək/ |
n, m, Tt |
PIbK. *pataku |
|
| patosnou
|
majtki |
/paˈtosnu/ |
n, ż, Tt |
pat + hosnou |
pluralia tantum
|
| patsient
|
pacjent |
/paˈtsjent/ |
n, m, Tt |
Ger. Patient lub Lat. patiens |
|
| patsienta
|
pacjentka |
/paˈtsjentə/ |
n, ż, Tt |
patsient + -a |
|
| pazat
|
mało |
/paˈzat/ |
adv, ndm |
??? |
|
| pazhdin
|
wieczór, późny |
/ˈpaʒdin/ |
n, m, Tt / adj |
PIbK. paz(d)inu |
|
| pazhina
|
strona |
/paˈʒinə/ |
n, ż, Tt |
It. pagina |
w książce
|
| pelan
|
pełny |
/ˈpelən/ |
adj, am |
PIbK. *pilnu |
|
| persona
|
osoba |
/perˈsonə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Person, Fr. personne |
|
| pesouk
|
piasek |
/ˈpesuk/ |
n, m, Tt |
PIbK. *päsuku |
|
| pet
|
kwiat |
/ˈpet/ |
n, m, Tt |
PIbK. *[p/b]ätu |
|
| pi
|
pić |
/ˈpi/ |
V, IVb |
PIbK. *piti |
dotyczy zarówno napojów alkoholowych, jak i bezalkoholowych.
|
| piatsa
|
plac |
/ˈpjatsə/ |
n, ż, Tm |
Wł. piazza |
|
| pila
|
ogród |
/ˈpilə/ |
n, ż, Tm |
Av. pilı |
|
| pintouk
|
piątek |
/ˈpintuk/ |
n, m, Tt |
PIbK. *pintuku |
|
| pirazhin
|
ciasto |
/piˈraʒin/ |
n, m, Tt |
derywatyw od PIbK. *piragu |
jako substancja, nie wyrób
|
| pirs
|
pierś |
/ˈpirs/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *pirs |
|
| pisa
|
pisać |
/piˈsa/ |
v, I |
PIbK. *pisati |
|
| pisa
|
list |
/ˈpisə/ |
n, ż, Tt |
od homograficznego czasownika |
|
| pishuma
|
książka |
/ˈpiʃəmə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *pisuma |
|
| pïa
|
piwo |
/ˈpijə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *piva |
|
| pla
|
pływać |
/ˈpla/ |
v, I |
PIbK. *pla(v)ati |
|
| plantsa
|
roślina |
/ˈplantsə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Pflanze |
|
| plastik
|
plastik |
/ˈplastik/ |
n, m, Tt |
Ger. Plastik, Fr. plastique, Ang. plastic |
|
| plit
|
tłum, motłoch |
/ˈplit/ |
n, m, Tt |
Gr. πλῆθος |
|
| politsai
|
policja |
/poˈlitsəj/ |
n, m, Tm |
Ger. Polizei, wzmocnione przez powiązanie z sufiksem -tsai |
potoczne
|
| politsia
|
policja |
/poˈlitsjə/ |
n, ż, Tt |
It. polizia |
|
| portokal
|
pomarańcza |
/portoˈkal/ |
n, m, Tm |
Gr. πορτοκάλι |
|
| portokal
|
pomarańczowy |
/portoˈkal/ |
adj |
od identycznego rzeczownika |
|
| pour
|
pył |
/ˈpur/ |
n, m, Tt |
PIbK. *pūlu |
|
| poutika
|
ptak |
/puˈtikə/ |
n, ż, Tt |
rdzeń wspólny z PIb. *podagu |
|
| prada
|
sprzedać |
/praˈda/ |
v, I |
PIbK. *p[ra/er]dati |
|
| prau
|
prawy |
/ˈpraw/ |
adj |
PIbK. *pravu |
|
| prezent
|
prezent |
/preˈzent/ |
n, m, Tt |
Ger. Präsent, Fr. présent lub Lat. praesēns |
|
| prezident
|
prezydent |
/preziˈdent/ |
n, m, Tt |
Ger. Präsident, Fr. président lub Lat. praesidēns |
|
| prim
|
prosty |
/ˈprim/ |
adj |
??? |
|
| problem
|
problem |
/proˈblem/ |
n, m, Tt |
Ger. Problem |
|
| profesor
|
nauczyciel |
/proˈfesor/ |
n, m, Tt |
Ger. Professor, Lat. professor lub Fr. professeur |
potocznie częsty akcent na ostatnią
|
| profesora
|
nauczycielka |
/proˈfesorə/ |
n, ż, Tt |
profesor + -a |
|
| profound
|
głęboki |
/proˈfunt/ |
adj |
Lat. profundus |
|
| protshi
|
uczyć |
/proˈtʃi/ |
v, III |
prefigowany derywatyw hipotetycznego **otshi, z PIbK. *ouciti |
|
| protshitsai
|
nauczyciel |
/proˈtʃitsəj/ |
n, m, Tm |
protshi + -tsai |
|
| pshika
|
kot |
/ˈpʃikə/ |
n, ż, Tt |
onomatopeja |
|
| purd
|
przed |
/ˈpərd/ |
prep, ndm |
PIbK. *perdu |
|
| purdivesna
|
wiosna |
/ˌpərdiˈvesnə/ |
n, ż, Tt |
purd- + ivesna |
|
R
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| radi
|
rodzić |
/raˈdi/ |
v, III |
PIbK. *raditi |
|
| radio
|
radio |
/ˈradjo/ |
n, m, ndm |
Ger. Radio i/lub Fr. radio |
wariant radiou odmieniany twardotematowo
|
| raditsai
|
rodzic |
/raˈditsəj/ |
n, m, Tm |
radi + -tsai |
|
| ratsa
|
kaczka |
/ˈratsə/ |
n, ż, Tt |
Alb. rosë |
|
| rapid
|
szybki |
/ˈrapit/ |
adj |
Lat. rapidus |
|
| raza
|
ciąć |
/raˈza/ |
v, I |
PIE *wréh₁ǵyeti, brak kognatów iberyjskich |
|
| razika
|
dziewczyna |
/raˈzikə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *radjika |
|
| reifan
|
opona |
/ˈrejfən/ |
n, m, Tt |
Ger. Reifen |
|
| religia
|
religia |
/reˈligjə/ |
n, ż, Tm |
Lat. religio |
|
| restaurant
|
restauracja |
/restawˈrant/ |
n, m, Tt |
Fr. restaurant |
|
| reura
|
żebro |
/ˈrewrə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *rebra |
|
| rezh
|
król |
/ˈreʃ/ |
n, m, Tm |
Lat. rex |
|
| rezhina
|
królowa |
/reˈʒinə/ |
n, ż, Tt |
Lat. regina, modelowane na rezh |
|
| rivista
|
czasopismo |
/riˈvistə/ |
n, ż, Tt |
It. rivista |
|
| rod
|
czerwony |
/ˈrot/ |
adj |
PIbK. *raudu |
|
| ros
|
różowy |
/ˈros/ |
adj |
Ger. rosa |
|
| rosa
|
róża |
/ˈrosə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Rose |
|
| rua
|
ryba |
/ˈrwa/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *rūba |
|
| runa
|
jutro |
/ˈrənə/ |
adv |
PIbK. *rana |
|
| runka
|
ręka, ramię |
/ˈrənkə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *ranka |
|
| runum
|
rano |
/ˈrənəm/ |
n, ż, Ts |
od runa |
|
S
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| sak
|
torba |
/ˈsak/ |
n, m, Tt |
Gr. σᾰ́κκος |
|
| saka
|
pies |
/ˈsakə/ |
n, ż, Tt |
Ze staromedyjskiego σπακα, słowo prawdopodobnie PIbK., choć brak kognatów iberyjskich |
|
| sar
|
sól |
/ˈsar/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *sali |
|
| sekounda
|
sekunda |
/seˈkundə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Sekunde |
|
| sekreter
|
sekretarz |
/sekˈretər/ |
n, m, Tt, (am) |
Ger. Sekretär |
wymowa z akcentem na ostatnią niegdyś standardowa, obecnie rzadka i archaiczna; odmiana z a-ruchomym potoczna (tak, jakby formą był **sekretar)
|
| seks
|
płeć, stosunek płciowy |
/ˈseks/ |
n, m, Tt |
Lat. sexus |
|
| sekretera
|
sekretarka |
/sekreˈterə/ |
n, ż, Tt |
sekreter + -a |
|
| septembar
|
wrzesień |
/sepˈtembər/ |
n, m, Tm, am |
Gr. Σεπτέμβριος |
|
| servis
|
służba, praca |
/ˈservis/ |
n, m, Tt |
Ang. service |
|
| sfera
|
kula, piłka |
/ˈsferə/ |
n, ż, Tt |
Gr. σφαῖρα |
|
| shade
|
siedzieć |
/ʃaˈde/ |
v, II |
PIbK. *sädeti |
|
| shaima
|
kobieta, żona |
/ˈʃajmə/ |
n, ż, Tm |
??? |
|
| shastra
|
siostra |
/ˈʃastrə/ |
n, ż, Tt |
PIE. *swésōr, brak kognatów iberyjskich |
|
| shaza
|
łza |
/ˈʃazə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *sleza |
|
| shedam
|
siedem |
/ˈʃedəm/ |
num, am |
PIbK.* sedmi |
|
| sheret
|
chory |
/ˈʃerət/ |
adj |
Av. şere |
|
| shif
|
statek |
/ˈʃif/ |
n, m, Tt |
Ger. Schiff |
|
| shiram
|
ekran |
/ˈʃirəmf/ |
n, m, Tt, am |
Ger. Schirm |
|
| shon
|
już |
/ˈʃon/ |
adv |
Ger. schon |
|
| shpital
|
szpital |
/ʃpiˈtal/ |
n, m, Tt |
Ger. Spital |
|
| shtazha
|
droga |
/ˈʃtaʒə/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *steg(j)a |
|
| shtil
|
cichy |
/ˈʃtil/ |
adj |
Ger. still |
|
| shtit
|
tarcza |
/ˈʃtit/ |
n, m, Tt |
PIbK. *scitu |
|
| shtuna
|
ściana, mur |
/ˈʃtənə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *stäna |
|
| shumun
|
nasienie |
/ˈʃəmən/ |
n, m, Ts |
PIbK. *semen |
rozwój nieco nieoczekiwany, spodziewane **shum
|
| shuroura
|
srebro |
/ˈʃərurə/ |
n, ż, Tt |
substratowe, kognat do PGm. *silubrą, Bask. zilar itp. |
|
| shurda
|
środa |
/ˈʃərdə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *serda |
|
| shvazh
|
chłodny |
/ˈʃvaʃ/ |
adj |
PIbK. *svegi |
|
| shvina
|
świnia |
/ˈʃvinə/ |
n, ż, Tt |
ze starszeego shvinaia, z PIbK. *svineja; reanalizowane jako shvina + -ia |
|
| shvint
|
święty |
/ˈʃvint/ |
adj |
PIbK. *sventu |
|
| shvintinik
|
ksiądz |
/ˈʃvintinik/ |
n, m, Tt |
shvint + -nik |
|
| sid
|
południe |
/ˈsit/ |
n, m, Tt |
Ger. Süd |
kierunek geograficzny
|
| silour
|
sum |
/ˈsilur/ |
n, m, Tt |
Gr. σίλουρος |
|
| skaka
|
skakać |
/skaˈka/ |
v, I |
PIbK. *skakati |
|
| skhola
|
szkoła |
/sxoˈla/ |
n, ż, Tm |
Gr. σχολή |
prawdopodbnie wpływ formy łacińskiej na końcówkę
|
| skoura
|
narzędzie |
/ˈskurə/ |
n, ż, Tt |
??? |
|
| sla
|
mowa |
/ˈsla/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *slava |
|
| slaï
|
mówić |
/slaˈi/ |
v, III |
sla + -i |
|
| sloua
|
słuchać |
/sluˈa/ |
v, I |
PIbK. slouvati |
|
| sof
|
dumny |
/ˈsof/ |
adj |
Gr. σοφός |
|
| soifei
|
duma |
/ˈsojfəj/ |
n, ż, Ts |
sof + -ei |
|
| soldat
|
żołnierz |
/solˈdat/ |
n, m, Tt |
Ger. Soldat, Fr. soldat lub It. soldato |
|
| soudurv
|
zdrowy |
/ˈsudərf/ |
adj |
PIbK. *sudarvu |
|
| souimurt
|
śmierć |
/ˈsujmərt/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *sumerti |
|
| souk
|
sok |
/ˈsuk/ |
n, m, Tt |
Lat. sucus |
|
| soumbur
|
słowo |
/ˈsumbər/ |
n, m, Tt |
sou + PIbK. *berati |
|
| soumpakain
|
wolny, cichy |
/sumˈpakəjn/ |
adj |
PIbK. *sumpakainu |
|
| soun
|
syn |
/ˈsun/ |
n, m, Tt |
PIbK. *sūnu |
|
| souna
|
córka |
/ˈsunə/ |
n, ż, Tt |
soun + -a |
archaiczne
|
| souniada
|
wychodzić, wyjeżdżać |
/sunjaˈda/ |
v, I |
PIbK. *sunljati; zmiana znaczenia z przychodzić lub na odwrót niejasna |
|
| sounika
|
córka |
/suˈnikə/ |
n, ż, Tt |
soun + -ika |
|
| soupa
|
zupa |
/ˈsupə/ |
n, ż, Tt |
Fr. soupe |
zwłaszcza czysta, z małą ilością pływających w niej składników i/lub w stylu zachodnim
|
| soupan
|
sen |
/ˈsupən/ |
n, m, Tt, am |
PIbK. *supnu |
|
| soupïa
|
sypialnia |
/su'pijə/ |
n, ż, Tm |
od soupna |
|
| soupna
|
spać |
/supˈna/ |
v, I |
PIbK. *supnati |
|
| souresh
|
całować |
/suˈreʃ/ |
v, IV |
??? |
|
| soutrad
|
usta |
/suˈtrad/ |
n, m, Tt |
??? |
|
| spats
|
przestrzeń, kosmos |
/ˈspats/ |
n, m, Tm |
Lat. spatium |
|
| staia
|
stać |
/staˈja/ |
v, I |
PIbK. *stajati |
|
| stapouk
|
noga, stopa |
/ˈstapuk/ |
n, m, Tt |
derywatyw od PIbK. *stapa |
|
| star
|
stół, posiłek |
/ˈstar/ |
n, m, Tt |
PIbK. *stalu |
|
| stope
|
zatrzymać się, przestać |
/stoˈpe/ |
v, II |
Ger. stoppen |
|
| stoudent
|
uczeń |
/stuˈdent/ |
n, m, Tt |
Ger. Student |
|
| stoudenta
|
uczennica |
/stuˈdentə/ |
n, ż, Tt |
stoudent + -a |
|
| stoupika
|
igła |
/stuˈpikə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. stupika |
|
| strand
|
plaża |
/ˈstrant/ |
n, m, Tt |
Ger. Strand |
|
| strata
|
ulica |
/ˈstratə/ |
n, ż, Tt |
Gr. στράτα |
|
| stres
|
stres |
/ˈstres/ |
n, m, Tt |
Ang. stress |
|
| strout
|
wróbel |
/ˈstrut/ |
n, m, Tt |
Gr στρουθός |
|
| sumbata
|
sobota |
/səmˈbatə/ |
n, ż, Tt |
prawdopodobnie Łac.lud. sambatum |
|
| sumprung
|
mąż |
/səmˈprənk/ |
n, m, Tt |
??? |
|
| sund
|
sąd |
/ˈsənt/ |
n, m, Tt |
PIbK. *sandu |
|
| sundina
|
naczynie, statek |
/ˈsəndinə/ |
n, ż, Tt |
??? |
w znaczeniu "statek" kalka Fr. vessel
|
| sused
|
sąsiad |
/səˈset/ |
n, m, Tt |
PIbK. *samsedu |
|
| svatsa
|
wesele |
/ˈsvatsə/ |
n, ż, Tt |
??? |
|
T
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| tabour
|
obóz, pole namiotowe |
/taˈbur/ |
n, m, Tt |
Ottur. طابور |
|
| tak
|
tak, w ten sposób |
/ˈtak/ |
ndm |
PIbK. *taku |
|
| takouzh
|
twardy, głośny |
/ˈtakuʃ/ |
adj |
być może od tak |
|
| tantse
|
tańczyć |
/tanˈtse/ |
v, II |
Ger. tanzen |
|
| tata
|
ojciec, tata |
/ˈtatə/ |
n, m, ndm |
z mowy dziecięcej |
|
| tavan
|
sufit, sklepienie |
/ˈtavən/ |
n, m, Tt, am |
OtTur. تاوان |
|
| teatar
|
teatr |
/teˈatər/ |
n, m, Tt |
Ger. Theater lub Fr. théâtre |
|
| telefon
|
telefon |
/teleˈfon/ |
n, m, Tt |
Ger. Telephon' lub Fr. téléphone |
|
| televizia
|
telewizja |
/teleˈvizjə/ |
n, ż, Tt |
Fr. télévision |
|
| televizor
|
telewizor |
/televiˈzor/ |
n, m, Tt |
Fr. téléviseur |
|
| tema
|
temat, zadanie |
/ˈtemə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Thema |
zadanie w znaczeniu szkolnym
|
| tepal
|
ciepły |
/ˈtepəl/ |
adj, am |
PIbK. *teplu |
|
| tesnit
|
wąski |
/tesˈnit/ |
adj |
PIbK. *täsnitu |
|
| tigar
|
tygrys |
/ˈtiɡər/ |
n, ż, Tt, am |
Ger. Tiger |
|
| tiki
|
topić się |
/tiˈki/ |
v, III |
Gr. τήκω |
|
| timna
|
strzelać |
/timˈna/ |
v, I |
PIbK. *tignanti |
|
| tini
|
płacić |
/tiˈni/ |
v, III |
Gr. τίνω |
|
| tinouk
|
cienki |
/ˈtinuk/ |
adj |
PIbK. *tinuku |
|
| torta
|
ciasto, tort |
/ˈtortə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Torte |
|
| toulsat
|
gruby |
/ˈtulsət/ |
adj, am |
PIbK. *tulstu |
|
| tourag
|
targ, rynek |
/ˈturək/ |
n, m, Tt, am |
PIbK. *turgu |
|
| tourka
|
dotykać, dotknąć |
/turˈka/ |
v, I |
??? |
|
| toutsh
|
ostry |
/ˈtutʃ/ |
adj |
??? |
|
| toutshi
|
ostrzyć |
/tuˈtʃi/ |
v, III |
prawdopodobnie od toutsh |
|
| toutshit
|
nóż |
/tuˈtʃit/ |
n, m, Tt |
imiesłów od toutshi |
|
| touzun
|
dziś |
/tuˈzən/ |
adv |
od zun |
|
| tra
|
trawa, zioła |
/ˈtra/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *trava |
odmiana nieco nieregularna; l.mn trau zamiast oczekiwanego **trou
|
| trandafil
|
róża |
/tranˈdafil/ |
n, m, Tt |
Gr. τριαντάφυλλο |
|
| trandafil
|
różowy |
/tranˈdafil/ |
adj |
od identycznego rzeczownika |
|
| transpiratsia
|
pocenie się |
/transpiˈratsjə/ |
n, ż, Tt |
Lat. transpiratio |
książkowe
|
| tre
|
trzy |
/ˈtre/ |
num |
PIbK. *tre |
|
| tshai
|
herbata |
/ˈtʃaj/ |
n, m, Tt |
OtTur. چای |
|
| tshaiat
|
piasek |
/ˈtʃajət/ |
n, m, Tt |
Av. çayı |
|
| tsharaik
|
człowiek |
/tʃaˈrajk/ |
n, m, Tt |
PIbK. *celaväku |
|
| tshat
|
co |
/ˈtʃat/ |
pron |
PIbK. *ce[s/t]u |
|
| tshekitei
|
dzięcioł |
/tʃeˈkitəj/ |
n, m, Ts |
tshekitsh + -tei |
|
| tshekitsh
|
młot |
/tʃeˈkitʃ/ |
n, m, Ts |
OtTur. چكیچ |
|
| tshekitshi
|
bić młotem |
/tʃekiˈtʃi/ |
v, III |
tshekitsh + -i |
|
| tsher
|
cały |
/ˈtʃer/ |
adj |
PIbK. *cälu |
|
| tshes
|
czas |
/ˈtʃes/ |
n, m, Tt |
PIbK. *cäsu |
|
| tshesht
|
część |
/ˈtʃeʃt/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *cesti |
|
| tshetour
|
cztery |
/tʃeˈtur/ |
num |
PIbK. *cetur |
|
| tshetournasht
|
ćwierć |
/tʃeturˈnaʃt/ |
n, ż, Ts |
tshetour + -nasht |
|
| tshetvurtouk
|
czwartek |
/tʃetˈvərtuk/ |
n, m, Tt |
PIbK. *cetvertuku |
|
| tshirkou
|
kościoł, cerkiew |
/ˈtʃirku/ |
n, ż, Tou |
wczesne zapożyczenie z PGm. *kirikā |
|
| tshit
|
liczyć |
/ˈtʃit/ |
v, IV |
PIbK. cit(a)ti |
|
| t-shirt
|
koszulka |
/tiˈʃert/ |
n, m, Tt |
Ang. T-shirt |
|
| tsho
|
czuć |
/ˈtʃo/ |
v, IVb |
PIbK. *co[u/vi]ti |
|
| tshorba
|
zupa |
/ˈtʃorbə/ |
n, ż, Tt |
OtTur. چوربا |
zwłaszcza zagęszczana lub z dużą ilością składników
|
| tshumali
|
budować |
/tʃəmaˈli/ |
v, III |
Av. çımal |
|
| tshumalit
|
budynek |
/tʃəmaˈlit/ |
n, m, Tt |
imiesłów od tshumali |
|
| tshuna
|
cena |
/ˈtʃənə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *cäna |
|
| tshura
|
gawron |
/ˈtʃərə/ |
n, ż, Tt |
zapożyczone z PAlb. *tšārnā |
|
| tshuran
|
czarny |
/ˈtʃərən/ |
adj, am |
PIbK. *cernu |
|
| tsizhazun
|
tydzień |
/tsiˈʒazən/ |
n, m, Tm |
PIbK. *tjigaduni |
|
| tsoug
|
pociąg |
/ˈtsuk/ |
n, m, Tt |
Ger. Zug
|
| tsun
|
cień |
/ˈtsən/ |
n, m, Tt |
PIbK. *teni |
|
| tsunzhek
|
ciężki |
/ˈtsənʒək/ |
adj |
PIbK. *tengeku |
|
| tsura
|
ciało |
/ˈtsərə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *täla |
|
| tum
|
w, do |
/ˈtəm/ |
prep, ndm |
PIbK. *tamu |
|
| tumit
|
lewy |
/təˈmit/ |
adj |
brak kognatów iberyjskich, być może PIE *temH-? |
|
U
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| uer
|
góra |
/ˈwer/ |
n, m, Tr |
powiązane z PIb. *veru |
jako kierunek
|
| ushma
|
śmiać się |
/əʃˈma/ |
v, I |
PIbK. *smejati |
|
| usmurd
|
ślad |
/əsˈmərt/ |
n, m, Tt |
PIbK. *smardu |
|
| usmurdi
|
śledzić |
/əsmərˈdi/ |
v, III |
usmurd + -i |
|
| usmeu
|
śmiech |
/əʃˈmew/ |
n, m, Tt |
PIbK. *smähu |
|
| usneg
|
śnieg |
/əsˈnek/ |
n, m, Tt |
PIbK. *snägu |
|
| uram
|
ramię |
/ˈərəm/ |
n, ż, Ts, am, nreg |
PIbK. *armen |
rdzeń przy odmianie urmin-
|
| urbi
|
robić |
/ərˈbi/ |
v, III |
PIbK. *arbiti |
|
| urziri
|
biec |
/ərziˈri/ |
v, III |
niejasny derywatyw z przedrostkiem urz- |
|
| urzoum
|
rozum, umysł |
/ərˈzum/ |
n, m, Tt |
PIbK. *arzūmu |
|
| urzurzhe
|
być zdeprawowanym, puszczać się |
/ərzərˈʒe/ |
v, II |
urz- + zurzhe |
słowo nacechowane emocjonalnie, aczkolwiek nie wulgarne
|
| urzurzheti
|
pożądliwość, prostytucja |
/ərzərˈʒeti/ |
n, ż, Ts |
urzurzhe + -ti |
słowo nacechowane emocjonalnie, aczkolwiek nie wulgarne
|
| uzna
|
wiedzieć |
/əzˈna/ |
V, I |
PIbK. *znati |
|
| uznak
|
znak |
/əzˈnak/ |
n, m, Tt |
PIbK. *znaku |
|
| uznati
|
nauka |
/əzˈnati/ |
n, ż, Ts |
rzeczownik od uzna |
|
V
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| vada
|
woda |
/ˈvadə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *vada |
|
| vaia
|
walczyć |
/vaˈja/ |
v, I |
być może powiązane z PIb. *bayavad |
|
| val
|
wybory |
/ˈval/ |
n, m, Tt |
Ger. Wahl |
archaiczne
|
| valas
|
włosy |
/ˈvaləs/ |
n, m, Tt, am |
PIbK. *valsu |
|
| vazezi
|
ubierać się |
/vazeˈzi/ |
v, III |
??? |
|
| velak
|
wilk |
/ˈvelək/ |
n, m, Tt, am |
PIbK. *velku |
|
| velera
|
obżarstwo |
/veˈlerə/ |
n, ż, Tm |
Ger. Völlerei |
|
| velo
|
rower |
/ˈvelo/ |
n, m, ndm |
skrót od velotsiped |
|
| velotsiped
|
rower |
/velotsiˈpet/ |
n, m, Tt |
Fr. vélocipède lub Ger. Veloziped |
dość formalne, w użytku codziennym lekko archaiczne
|
| ventilator
|
wentylator |
/ventiˈlator/ |
n, m, Tt |
Ang. ventilator lub Ger. Ventilator |
|
| vest
|
zachód |
/ˈvest/ |
n, m, Tt |
Ger. West |
|
| vetar
|
wiatr |
/ˈvetər/ |
n, m, Tt, am |
PIbK. vetru |
|
| viktoria
|
zwycięstwo |
/vikˈtorjə/ |
n, ż, Tt |
Lat. victoria |
|
| vidlou
|
widelec |
/ˈvidlu/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *vidla |
pluralia tantum
|
| vina
|
zamykać na klucz |
/viˈna/ |
v, I |
derywatyw od PIbK. *klinu? |
|
| vina
|
wino |
/ˈvinə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *vina |
|
| vintsai
|
zamek |
/ˈvintsəj/ |
n, ż, Tm |
vina + -tsai |
w drzwiach
|
| virt
|
tawerna, jadalnia |
/ˈvirt/ |
n, m, Tt |
Ger. virt |
|
| voush
|
wesz |
/ˈvuʃ/ |
n, ż, Ts |
PIbK. *vusji |
|
| vurag
|
armia, wojsko |
/ˈvərək/ |
n, m, Tt, am |
PIbK. *vargu |
archaiczne
|
| vuran
|
kruk |
/ˈvərən/ |
n, m, Tt, am |
PIbK. *varna |
|
| vurgasha
|
armia, wojsko |
/vərˈɡaʃə/ |
n, m/ż, Tt |
vurag + -asha |
archaiczne, rodzaj zależny od płci, choć końcówki zawsze jak w r.ż
|
| vurzhi
|
walczyć |
/vərˈʒi/ |
v, III |
vurag + -i |
|
Z
| Karpacki |
Polski |
Wymowa |
Odmiana |
Etymologia |
Uwagi
|
| zabou
|
zapomnieć |
/zaˈbu/ |
v, nreg |
za- + bou |
|
| zakrou
|
zamknąć |
/zaˈkru/ |
v, IVb |
za- + PIbK. krūti |
|
| zakrouia
|
więzienie |
/zaˈkrujə/ |
n, ż, Tm |
zakrou + -a |
|
| zain
|
mieścić się |
/ˈzajn/ |
v, IV |
PIbK. *zainti |
|
| zakhar
|
cukier |
/ˈzaxər/ |
n, ż, Ts, am |
Gr. ζάχαρη |
|
| zalta
|
złoto |
/ˈzaltə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *zalta |
|
| zashtiti
|
leczyć |
/zaʃtiˈti/ |
v, III |
za- + shtit + -i |
|
| zaza
|
dziadek, babcia |
/ˈzazə/ |
n, m/ż, Tt |
z mowy dziecięcej, możliwe częściowe pochodzenie z tego samego rdzenia co PIbK. *deu |
odmiana jak temat twardy rodzaju żeńskiego, rodzaj gramatyczny w składni zależy od płci
|
| zeïnt
|
dziewięć |
/ˈzeint/, /ˈzejnt/ (potoczne) |
num |
PIbK. *deventi |
częsty błąd ortograficzny wynikający z potocznej wymowy - zeint
|
| zeshint
|
dziesięć |
/ˈzeʃint/ |
num |
PIbK. *desenti |
|
| zha
|
żaba, ropucha |
/ˈʒa/ |
n, ż, Tt, nreg |
PIbK. *žäba |
odmiana nieco nieregularna, z zachowaniem -a przy dodawaniu końcówek
|
| zhaltau
|
żółty |
/ʒalˈtaw/ |
adj |
derywatyw od PIbK. *želtu |
|
| zheb
|
kieszeń |
/ˈʒep/ |
n, m, Tt |
OtTur. جیب |
|
| zheima
|
ziemia, kraj |
/ˈʒejmə/ |
n, ż, Tm |
PIbK. *zemja |
|
| zherin
|
zielony |
/ˈʒerin/ |
adj |
PIbK. *zelenu |
|
| zhïafat
|
przyjęcie |
/ʒi.ˈafət/ |
n, m, Tt, am |
OtTur. ضیافت |
|
| zhina
|
kobieta, żona |
/ˈʒinə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *žena |
|
| zhits
|
krowa, wołowina |
/ˈʒits/ |
n, ż, Ts |
??? |
|
| zhvur
|
zwierzę |
/ˈʒvər/ |
n, m, Ts |
PIE **ǵʰweris, brak kognatów iberyjskich |
|
| zima
|
zima, szron |
/ˈzimə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *zima |
|
| zimat
|
szary |
/ˈzimət/ |
adj |
od zima |
|
| zoisha
|
choroba |
/ˈzojʃə/ |
n, ż, Tt |
Ger. Seuche |
|
| zumb
|
ząb |
/ˈzəmp/ |
n, m, Tt |
PIbK. *zambu |
|
| zun
|
dzień |
/ˈzən/ |
n, m, Tm |
PIbK. *deni |
|
| zunar
|
gazeta, dziennik |
/ˈzənər/ |
n, m, Tt, am |
zun + -ar |
|
| zurouka
|
gwiazda, dziura |
/zəˈrukə/ |
n, ż, Tt |
??? |
powiązanie między dwoma znaczeniami niepewne, być może homofony o różnych etymologiach
|
| zurva
|
drzewo. drewno |
/ˈzərvə/ |
n, ż, Tt |
PIbK. *derva |
|
| zurzhe
|
wstrzymywać |
/zərˈʒe/ |
v, II |
derywatyw od PIbK. *dergiti |
|
Stałe wyrażenia
A
| Karpacki |
Polski |
Uwagi
|
| aparat at foto
|
aparat fotograficzny |
|
B
| Karpacki |
Polski |
Uwagi
|
| beka at plati
|
basen pływacki |
|
| bou iast
|
leżeć |
|
M
| Karpacki |
Polski |
Uwagi
|
| mama baia
|
babcia |
|
N
| Karpacki |
Polski |
Uwagi
|
| nort-ost
|
północny wschód |
|
| nort-west
|
północny zachód |
|
P
| Karpacki |
Polski |
Uwagi
|
| pasal parzini
|
popołudnie |
|
S
| Karpacki |
Polski |
Uwagi
|
| sid-ost
|
południowy wschód |
|
| sid-west
|
południowy zachód |
|
T
| Karpacki |
Polski |
Uwagi
|
| tata bai
|
dziadek |
|
| tshesht atrona
|
śniadanie |
kalka Ger. Frühstück
|
U
| Karpacki |
Polski |
Uwagi
|
| urbi iast
|
kłaść |
zastąpiło formy czynne iad, które zlały się z czasownikiem posiłkowym id
|
Przypisy
- ↑ Język z grupy ogurskiej języków tureckich, używany w Panonii
