Język szfamajski
| Język szfamajski šfamas ešfā | |
|---|---|
| Typologia: | analityczny, SVO |
| Utworzenie: | Emil (w 2020) |
| Cel utworzenia: | Na potrzeby projektu/konwerldu |
| Sposoby zapisu: | łacińska transkrypcja |
| Klasyfikacja: | Gamajskie
|
| Kody | |
| Conlanger–1 | szf. |
| Lista conlangów | |
|
Zobacz też słownik tego języka. |
Język szfamajski (šfamas ešfā /ˈʃfamas ˈɛʃfaː/) to jeden z potomków prakszapszańskiego, charakteryzujący się całkowitym zanikiem wielu głosek i powstaniem czasów złożonych.
Fonologia
Samogłoski
Szfamajski posiadał 5 samogłosek krótkich i 6 długich.
| Przednie niezaokrąglone |
Przednie zaokrąglone |
Tylne | |
|---|---|---|---|
| Wysokie | i iː (i ī) | y yː (ü ǖ) | uː (ū) |
| Średnie | ɛ eː (e ē) | ɔ oː (o ō) | |
| Niskie | a aː (a ā) |
Dyftongi
Dla szfamajskiego charakterystyczna była tzw. harmonia wysokości w dyftongach, znana np. z staroangielskiego.
| Wysoki | iu̯ (iu) |
|---|---|
| Średnie | ɛɔ̯ (eu) |
| Niski | aɒ̯ (au) |
Spółgłoski
| Wargowe | Zębowe | Dziąsłowe | Podniebienne | Welarne | Języczkowe | Gardłowe | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nosowe | m (m) | n (n) | ||||||
| Zwarte | bezdźwięczne | p (p) | t (t) | k (k) | q (q) | ʔ (VV[1]) | ||
| dźwięczne | b (b) | d (d) | ||||||
| Szczelinowe | bezdźwięczne | f (f) | θ (þ) | s (s) | ʃ (š) | x (ch) | ħ (h) | |
| dźwięczne | v (v) | ð (ð) | z (z) | ʒ (ž) | ɣ (g) | ʕ~ʀ (r) | ||
| Sonoraty | ʋ (w) | l (l) | j (j) | |||||
Na fonem /ʕ/ składały się dwa allofony: [ʀ] po spółgłoskach oraz [ʕ] gdzie indziej.
Rozwój fonologii od prakszapszańskiego
Rozwój allofoni ʟ~l
Luźna prakszapszańska allofonia [ʟ~l] zostaje ustabilizowana w następujący sposób:
- El > El
- Ol > Oʟ
- Cl > Cl
Pierwsze zmiany samogłosek
- aɔ̯ > aː
- ɨ ʉ > i y
Wielka utrata spółgłosek
- θʰ ðʰ > ʋ
- ʡaː > ħaː
- hE > sE
- ʟ > w~u̯ (tworzy nowe dyftonga /au̯/ /ou̯/ /yu̯/)
- h ʡ mʰ nʰ > Ø
Redukcja kszapszu
- kʃ > ʃː
- kʃapʃ > ʃaf
Harmonia wysokości w dyftongach
- aɛ̯ > ɔɛ̯
- au̯ > aɒ̯
- ou̯ > eu̯ > iu̯
- yu̯ > uː
Kolejne zmiany samogłosek
- a_W (przed wargowymi) > Ø
- VV > VʔV
Spirantyzacja przydechu
- pʰ > f
- tʰ > θ
- kʰ > x
- bʰ > v
- dʰ > ð
Ściągnięcie
- VɣV > Vː
- VwV > Vː
Drugi zanik spółgłosek
- χ > x
- g > ʒ
- w_[a aː D] > ʋ (D - dyftong)
- w > Ø
- Cr > Cʀ
- r > ʕ
Odwrócenie dyftongu oe
- ɔɛ̯ > ɛɔ̯ (na wzór innych dyftongów: przednia > tylnia)
Gramatyka
Rzeczownik
| -a | -e | -eu, -iu | -i | -o | -ü | -ā, -au | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mianownik | -a | -e | -eu, -iu | -i | -o | -ü | -ā, -au |
| Dopełniacz Celownik |
-au | -el | -ō | -il | -iu | -ū | -au |
| Biernik | -eu | -ā | |||||
| Narzędnik | -ar | -er | -ēr | -ir | -or | -ür | -ār |
| Ablatyw | -ach | -ech | -euch | -i | -o | -ü | -āch |
| Allatyw | -aš | -eš | -euš | -iš | -oš | -üš | -āš |
| Prolatyw | -asa | -esi | -eusi | -isa | -osü | -üsa | -āsü |
| Ekwatyw | -ē | -ō | |||||
| Wołacz | -Ø | ||||||
Przykład odmiany:
| šfama "człowiek" | ātre "hodowla" | cheureu "pole" | žahti "wełna" | ðako "ucho" | arü "ziarno" | ešfā "język" | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mianownik | šfama | ātre | cheureu | žahti | ðako | arü | ešfā |
| Dopełniacz Celownik |
šfamau | ātrel | cheurō | žahtil | ðakiu | arū | ešfau |
| Biernik | šfameu | ātreu | cheureu | žahteu | ðakā | arā | ešfā |
| Narzędnik | šfamar | ātrer | cheurēr | žahtir | ðakor | arür | ešfār |
| Ablatyw | šfamach | ātrech | cheureuch | žahtich | ðakoch | arüch | ešfāch |
| Allatyw | šfamaš | ātreš | cheureuš | žahtiš | ðakoš | arüš | ešfāš |
| Prolatyw | šfamasa | ātresi | cheureusi | žahtisa | ðakosü | arüsa | ešfāsü |
| Ekwatyw | šfamē | ātrē | cheurē | žahtē | ðakō | arō | ešfō |
| Wołacz | šfam | ātr | cheur | žaht | ðak | ar | ešf |
Końcówką liczby mnogiej było po -ž po samogłoskach oraz -až (dla -a -i -ü), -iž (dla -e -eu -iu) oraz -üž (dla -o -au -ā) po spółgłoskach w formach zależnych.
Przypisy
- ↑ zwarcie krtaniowe oddaje się za pomocą rozziewu samogłosek, np. qaðüü /qaðyʔy/ "jeździec"