Język zongepajcki/Druga przesuwka zongepajcka
Druga przesuwka zongepajcka jest ważną zmianą spółgłosek w języku zongepajckim, choć nie aż tak drastyczna jak pierwsza przesuwka. Polegała uzupełnieniu wcześniej mocno przekształconego systemu spółgłosek poprzez zanik gieminat.
Przebieg
Można wyróżnić dwie fazy: fazę asymilacyjną (pierwszą) i fazę właściwą (drugą).
Faza asymilacyjna
Spółgłoski *p po *m oraz *t po *n się asymilują, tworząc nową geminatę. Może to przedstawić następująco:
- śzo (średnizongepajckie) *mp → *mː (mm)
- śzo *nt → nː (nn)
Asymilacji nie uległa grupa *nk, gdyż nie była wówczas wymawiana z n tylnojęzykowym. Asymilacja ta też nie nastąpiła w prazachodniozogepajckim, tam zamiast tego grupy mp, nt (a także nk) przeszły w nasalizacje poprzedniej samogłoski, jak np. amp ant ank > ąp ąt ąk.
Faza właściwa
W tej fazie geminaty zanikają. Są trzy sposoby zaniku:
Rozbicie geminaty samogłoską (tylko wschodniozongepajckie)
W ten sposób zanikają geminaty *jː oraz *wː w wschodniozongepajckich:
- śzo *wː → wɑw → wɐw
- śzo *jː → *jɜj → jɛj
Jeśli [jɛj] była po spółgłosce, później pierwsze j zanikało, w zamian zmiękczając poprzednią spółgłoskę (palatalizacja). W zongepajckim ludowym później te grupy ulegały ściągnięciu z innymi samogłoskami.
Skrócenie geminaty
Geminaty płynne się skracają, nie zmieniając barwy (chociaż dawne *ll traci welaryzacje):
- śzo *rː → r
- SZ *ɫː → l
Przejście geminaty w spółgłoskę zwartą
Najbardziej charakterystyczny zanik geminaty, geminata nosowa (lub półsamogłoskowa w zachodniozongepajckich) staje się dźwięczną spółgłoską zwartą:
- śzo *mː → b
- śzo *nː → d
oraz zachodnie:
- szo *jː → ɟ → d
- szo *wː → gʷ → g
Zmiana ta podważyła efekt I przesuwki, która osłabiła opozycje spółgłoska bezdźwięczna-dźwięczna. Powstały bowiem nowe spółgłoski zwarte dźwięczne, które tworzyły opozycje z bezdźwięcznymi (np. gaba – gapa z starozongepajckich gamma – gaba). Załatała więc częściowo lukę po pierwszej przesuwce - właśnie z tego powodu zanik geminat przyjął nazwę drugiej przesuwki ("dopełnienia" pierwszej).