Język dżaugryjski

Z Conlanger
Skocz do: nawigacja, szukaj

Język dżaugryjski - język używany w świecie Kyon. Język jest językiem Dżaugrów - ludności zamieszkującej Państwo Dżaugrów na Północy.

Dźwięki

Spółgłoski

  • m n ( м н )
  • p b t d k ɡ ( п б т д к г )
  • s z ʂ ʐ ( с з ш ж )
  • ts dz tɕ dʑ tʂ dʐ ( ц ѕ ч џ щ җ )
  • w r l j ( ү р л й )

Samogłoski

  • iː uː ( и у )
  • ɪ ʊ ( и у )
  • eː oː ( е о )
  • ə ( ӑ )
  • ɛ ɔ ( е о )
  • a ( а )
  • ɑː ( а )

Długość a barwa

Dżaugryjskie samogłoski mogą być długie (sylaba akcentowana) lub krótkie (sylaba nieakcentowana). Krótkie samogłoski różnią się barwą od swoich krótkich odpowiedników. Samogłoska ӑ występuje tylko w nieakcentowanych pozycjach.

Akcent

Akcent pada zawsze na pierwszą sylabę.

Gramatyka

Zaimek

Zaimki osobowe
Osoba Sg Pl
1. мо җа
2. ло мума
3. үар(о) үара

Rzeczownik

Rzeczowniki odmieniają się przez przypadki i liczby.

Przypadek Liczba
Sg. Pl.
Mianownik
Dopełniacz -ӑн
Biernik -ом -он
Lokatyw -ун
Ablatyw -ад -ан
Wołacz -

Przymiotnik

Przymiotnik jest nieodmienny, stoi zawsze po rzeczowniku i posiada końcówkę: (dla dwusylabowych) lub (dla jednosylabowych).

Przysłówek

Przysłówki są nieodmienne. Przysłówki pochodzące od przymiotników przyjmują ich formę.

Czasownik

Czasownik odmienia się przez trzy czasy:

  • teraźniejszy: -0
  • przeszły: -у
  • zaprzeszły: -ад

Słowotwórstwo

Teksty

Wilk i Koźlę

Wilk i koźlę
Шманро ан Цебомцо

Цебомцо урудӑ рулад злемад. Ұар кушиу - үар гауско нуз жбом скаротӑ җоџу амо.
Зүагу үар ширлеу пиж жүом. Ан пло шманро тунӑ йалоу зӑмнӑ үару амо.
— Гу, злун! Мо ще жлу лом! — шманро сот.
— Ло жлуско ни, мо җомка мом зга! - нисӑ пласи .
Шманро жриму, кроџуу цебомцом. Замо ждижди ан кнопуу жмемӑ.
— Ло җомкау лом дру? Мо ще жлу лом дру!
— Ло нлен, — цебомцо үеџау, — мо лом скер. Ло гно лара-лара зүогу за, ло тлорти одлом, те мо сруна ан җалси үару амо.
Шманро жриму. Ұар гноу зүогу за, тлортиу одлом ан үар нлен. Цебомцо цо срунау, ан цо шрагоу чузон жнугу амо згоматом тунӑ – зрмугу шманро нурке жламу. Ұар мисуу, жлуну чон, ан үар сисо срежа: — Мо жлуу үаром, тобӑ ско мо жлууско?

Wilk i koźlę
Pewne koźlę odeszło od stada. Długo błądziło – nie mogło odnaleźć drogi powrotnej do domu.

Postanowiło więc poskubać trawki. I nagle prosto nań wyszedł szary wilk.
— No, przyjacielu, ja cię teraz zjem! — mówi wilk.
— Nie jedz póki co, ja utuczę się jeszcze! — prosi tamten.
Wilk zgodził się, zostawił koźlątko. Minęło trochę cz
asu i znów powrócił.
— Utuczyłeś się już? Teraz to ja już ciebie zjem! — Poczekaj, — powiedziało koźlę, — ja ci pomogę. Stań o tam pod tym pagórkiem, otwórz paszczę, a ja się rozpędzę i wskoczę do niej.
Wilk zgodził się. Stanął pod pagórkiem, otworzył paszczę i czeka. Koźlątko jak się nie rozpędzi, i jak nie tryknie rogami w czoło szarego głupca – aż wilk przeturlał się koziołkując. Puknął się w czoło, wstał na nogi i do teraz rozmyśla:
— Zjadłem je czy nie zjadłem?

  • шманро - wilk
  • ан - i
  • цебо - koza
  • цебомцо - koźlę
  • урудӑ - pewny
  • рул - odejść, odłączyć się
  • злемо - stado
  • злемтӑ - długo
  • куши - błądzić,
  • га - móc
  • нуз - znaleźć
  • жбо - droga
  • амо + LOC - do + GEN, ku + DAT
  • скаро - powrót
  • скаротӑ - powrotny
  • җоџо - dom
  • ширле - postanowić
  • зүагу - więc, wtedy
  • пиж - poskubać
  • жүо - trawa
  • пло - nagle, nieoczekiwanie
  • зӑмнӑ - prosto, bezpośrednio
  • йало- wyjść
  • тунӑ - szary
  • гу! - no!
  • злуно - przyjaciel
  • ще - teraz
  • жлу - zjeść
  • сот - mówić
  • ни - póki co, dopóki, aż
  • җомӑ - tłusty
  • җомка - utuczyć się
  • зга - jeszcze
  • пласи - prosić
  • со - ten
  • нисӑ - tamten
  • жрим - zgodzić się
  • кроџу - zostawić
  • жди - minąć, przejść
  • замо - czas
  • жмемӑ - znów, znowu, ponownie
  • кнопу - powrócić
  • дру - już
  • нлен - poczekać, czekać
  • үеџа - powiedzieć
  • скер - pomóc
  • гно - stanąć, przejść
  • лара-лара - o tam, o tak
  • за + LOC - pod + INS
  • зүого - pagórek
  • тлорти - otworzyć
  • одло - paszcza
  • те - a
  • сруна - rozpędzić
  • җалси - wskoczyć
  • цо - jak, oj
  • шраго - tryknąć
  • чузо - róg
  • жнуго - czoło
  • згомӑ - głupi
  • згомато - głupiec
  • зрмугу - aż
  • жлам - przeturlać się
  • нурке - koziołkując, turlając się
  • мису - puknąć się w czoło
  • жлун - wstać
  • чо - noga
  • срежа - do teraz, po dziś
  • сисо - rozmyślać
  • тобӑ - czy
  • ско, -ско - nie

Słownik

  • Җаүгро - Dżaugria
  • Җаүгрӑ - Dżaugryjski
  • Җаүгранӑ - Dżaugryjski
  • дугӑ - kraj, państwo
  • ежло - język
  • шманро - wilk
  • ан - i
  • цебо - koza
  • цебомцо - koźlę
  • урудӑ - pewny
  • рул - odejść, odłączyć się
  • злемо - stado
  • злемтӑ - długo
  • куши - błądzić,
  • га - móc
  • нуз - znaleźć
  • жбо - droga
  • амо + LOC - do + GEN, ku + DAT
  • скаро - powrót
  • скаротӑ - powrotny
  • җоџо - dom
  • ширле - postanowić
  • зүагу - więc, wtedy
  • пиж - poskubać
  • жүо - trawa
  • пло - nagle, nieoczekiwanie
  • зӑмнӑ - prosto, bezpośrednio
  • йало- wyjść
  • тунӑ - szary
  • гу! - no!
  • злуно - przyjaciel
  • ще - teraz
  • жлу - jeść
  • сот - mówić
  • ни - póki co, dopóki, aż
  • җомӑ - tłusty
  • җомка - utuczyć się
  • зга - jeszcze
  • пласи - prosić
  • со - ten
  • нисӑ - tamten
  • жрим - zgodzić się
  • кроџу - zostawić
  • жди - minąć, przejść
  • замо - czas
  • жмемӑ - znów, znowu, ponownie
  • кнопу - powrócić
  • дру - już
  • нлен - poczekać, czekać
  • үеџа - powiedzieć
  • скер - pomóc
  • гно - stanąć, przejść
  • лара-лара - o tam, o tak
  • за + LOC - pod + INS
  • зүого - pagórek
  • тлорти - otworzyć
  • одло - paszcza
  • те - a
  • сруна - rozpędzić
  • җалси - wskoczyć
  • цо - jak, oj
  • шраго - tryknąć
  • чузо - róg
  • жнуго - czoło
  • згомӑ - głupi
  • згомато - głupiec
  • зрмугу - aż
  • жлам - przeturlać się
  • нурке - koziołkując, turlając się
  • мису - puknąć się w czoło
  • жлун - wstać
  • чо - noga
  • срежа - do teraz, po dziś
  • сисо - rozmyślać
  • тобӑ - czy
  • ско, -ско - nie
  • зулӑ - krótki
  • сгри - uczyć
  • сгриво - nauka, kurs
  • стурца - witaj!
  • сно - imię
  • сноџу - nazywać się
  • ще - być
  • шкнета - wieść, prowadzić
  • шкнетасло - przewodnik
  • сийо - miasto
  • шмочо - środek
  • шлучо - stolica
  • жмутӑ - mały
  • үлу, үлу- - być, znajdować się, być położonym
  • неке + LOC - przy + INS, u + GEN
  • жо - który
  • ламҗо - góra
  • Ламҗа Җаүгранӑ - Góry Dżaugryjskie
  • лалпо - strona, kierunek
  • ждумо - sąsiad
  • ждумка - sąsiadować
  • Силусо - Stojeziory
  • ноге - zachód
  • гиџо - plemię
  • Балушаро - Bałuszar
  • үлурео - siedziba (od znajdować się)
  • неймио - książę
  • Неймио Җаүгранӑ - Książę Dżaugrii
  • бошӑ - sam, ten właśnie
  • ѕо - sam (w sensie: tylko ja)
  • шичо - łączyć, zjednoczyć się, połączyć się
  • шичүлило - związek
  • џойо - sześć
  • ижмло - plemię, lud (odnosi się tylko do plemion Dżaugrów)
  • лемо - jeden
  • лемолем - zjednoczyć się, połączyć się
  • гилчу + ABL - przeciw + GEN
  • бомѕӑ - duży, wielki
  • зйерӑ - największy
  • генӑ - bogaty
  • гено - bogactwo
  • җлосо - złoto
  • чело - srebro
  • плио - futro
  • ѕу - wiedzieć, znać
  • ѕукларӑ - popularny, sławny
  • ѕукларо - popularność
  • бресо - cieszyć się (popularnością), być lubianym
  • зрейо - zwierzę
  • цамко - las
  • цамкӑ - leśny
  • улнаро - mamut
  • стуно - północ
  • стунгӑ - północny
  • днило - znak, symbol, litera
  • чуцо - soból
  • чуцӑ - soboli
  • џореӑ - główny
  • сошо - towar
  • скинџе - wywieźć, wynosić
  • скинџедо - eksport, wywóz
  • турзао - ulica
  • үа + LOC - na + LOC
  • кмошо - dzień
  • шо - dobry
  • мило - noc
  • Кмошом Що! - Dzień Dobry!
  • Милом Що! - Dobry Wieczór!
  • пийо - przybywać, przyjść
  • знео - port
  • Нешио - nešši
  • цуѕа - chcieć
  • згланце - dowiedzieć się, poznać
  • болӑ - gdzie
  • гриллӑ - bliski
  • таүао - karczma
  • Җаүгрино - Dżaugr
  • жисе - mieszkać
  • шоџа - urodzić
  • дарҗу - urodzić się
  • дарҗумо - urodzenie
  • дарҗумад - od urodzenia, całe życie
  • ѕмолӑ - chętnie
  • спур - pomóc
  • слалбӑ LOC - dostać się do + GEN
  • шомнӑ - dziękować
  • злуӑ - bardzo
  • сомско! - nie ma za co!
  • кео - co
  • үаршо - kto
  • муҗо - sprowadzać
  • жубӑ - oczywisty, oczywiście
  • шнозио - interes, potrzeba
  • менру - kupować
  • жпенӑ - ciekawy
  • шо - że
  • ек + ABL - dla + GEN, po + ACC
  • үетӑ - długi
  • жгмо - rozchwytywany
  • ейлин - kraść
  • ждлемо - gatunek, rodzaj, sposób
  • плиӑ - futerkowy
  • үаршо ще со? - kto to jest?
  • кео ще со? - co to jest?
  • буно...? - czy...?
  • таүаџо - karczmarz
  • цу - tak
  • тето - może
  • җибро - dżybra
  • кемо - tradycja, zwyczaj
  • кемӑ - tradycyjny, zwyczajowy
  • злиро - danie
  • гело - baran
  • гелсӑмо - baranina
  • клело - zioło
  • ламҗӑ - górski
  • манша - brzmieć (np. ciekawie), wyglądać na coś
  • аүло - próba
  • аүлу - próbować
  • шуче - pić
  • гназо - piwo
  • щaзго - jeleń
  • кразо - niedźwiedź
  • кино - pies
  • мибдо - jaskółka
  • меүо - wrona
  • бако - dzik
  • байро - soból
  • цоцӑ - wysoki
  • цоцӑүо - żyrafa
  • доно - mleko
  • доношучо - ssak
  • шоџо - rodzina
  • зго - żyć
  • бизо - mięso
  • бизожлӑ - mięsożerny
  • җго - rodzaj
  • музго - ziemia
  • музгӑ- lądowy, ziemny
  • гудро - renifer
  • го - też, między innymi
  • үеро - tundra
  • рулӑ - daleki, odległy
  • зро - sarna
  • ѕиго - kot
  • доро - przykład
  • дорӑ - przykładowy, na przykład