Język ys

Z Conlanger
Skocz do: nawigacja, szukaj

Język ys - język używany na Małym Irianie, pochodzący od południowych dialektów języka prairiańskiego. Zapisywany jest zmodyfikowanym pismem miteńskim.

Zmiany Dźwiękowe

  • u, i _{V} > w, j
  • u, i {V}_ > w, j
  • o e > u i
  • u > o / _{r, x, n̄, t̄, s̄, r̄}
  • i > e / _{r, x, w, n̄, t̄, s̄, r̄}
  • ǽ > é
  • ew > ó
  • Nieakcentowane samogłoski w wygłosie skracają się.
  • ij > í
  • f s s̄ x _V_ > β z ʐ ɣ (v z z̄ ɣ)
  • f s s̄ x (w nagłosie) > β z ʐ ɣ (v z z̄ ɣ)
  • Nieakcentowane é, ó > u, i
  • tj > tsj
  • skj > s̄
  • tsj > c
  • β z ʐ ɣ (w nagłosie i po spółgłoskach) > b, r, r̄, g
  • ý > í
  • æ > e
  • s̄ > š
  • z̄ > ž
  • r > l
  • r̄ > r
  • n̄ > n
  • t̄ > č

Dźwięki

Samogłoski

  • i iː u uː (i í u ú)
  • ɛ eː ɔ oː (e é o ó)
  • a aː (a á)

Spółgłoski

  • m n ɳ ŋ (m n ŋ)
  • p b t d k g (p b t d k g)
  • ts (c)
  • ɸ β s z ʃ ʒ x ɣ (f v s z š ž x ɣ)
  • l r k (l r j)

Akcent

W większości słów akcent pada na ostatnią sylabę, za wyjątkiem sytuacji, gdy ostatnia samogłoska wyrazu była długa, wtedy akcent pada na sylabę wygłosową.

Zapis

Jako zapisu używa się zmodyfikowanego pisma miteńskiego.

Gramatyka

Zaimek

Zaimki osobowe
Osoba Sg Pl
1. mi šta
2. jín tus
3. aza azán

Rzeczownik

Deklinacja I

Deklinacja I (Samogłoskowa)

"matka, mama"

Osoba Sg Pl
Nom. nán
Gen. nát nánat
Dat. nám nánam
Acc. nás nánel
Abess. náp nánap
Loc. náni nánan
Abl. nák nának
All. náš nánaš

Deklinacja II

Deklinacja II (Spółgłoskowa)

púsm "dzień"

Osoba Sg Pl
Nom. púsm púsma
Gen. púsmu púsmá
Dat. púsmum púsmam
Acc. púsmi púsmel
Abess. púsmep púsmap
Loc. púsmen púsman
Abl. púsmek púsmnak
All. púsmeš púsmaš

Deklinacja III

Deklinacja III (Spółgłoskowa)

gjéšf "ząb"

Osoba Sg Pl
Nom. gjéšf gjéšfa
Gen. gjéšfut gjéšfat
Dat. gjéšfum gjéšfam
Acc. gjéšfus gjéšfas
Abess. gjéšfup gjéšfap
Loc. gjéšfun gjéšfan
Abl. gjéšfe gjéšfak
All. gjéšfuš gjéšfaš

Czasownik

W języku ys występują trzy koniugacje:

  • I - należą do niej czasowniki zakończone na nieakcentowane -i, -u.
  • II - należą do niej czasowniki zakończone akcentowaną samogłoską -a.

Koniugacja I

Koniugacja I

alfmíli "robić"

Czas teraźniejszy
Osoba Sg Pl
1. alfmíla alfmílist
2. alfmíli alfmílifti
3. alfmíli alfmílin
Czas przeszły
Osoba Sg Pl
1. alfmílax alfmílaxt
2. alfmílaxi alfmílaxti
3. alfmílax alfmílana
Bezokolicznik
alfmíli
Imiesłów Czynny
alfmílis
Imiesłów Bierny
alfmílix

Koniugacja II

Koniugacja II

čáka "pić"

Czas teraźniejszy
Osoba Sg Pl
1. čáka čákast
2. čákaj čákaft
3. čáka čákan
Czas przeszły
Osoba Sg Pl
1. čákáx čákáxt
2. čákáxi čákáxti
3. čákáx čákána
Bezokolicznik
čáka
Imiesłów Czynny
čákas
Imiesłów Bierny
čákax

Przymiotnik

Odmiana Przymiotnikowa
Osoba Sg Pl
Nom. góngi góngin
Gen. góngat góngit
Dat. góngam góngim
Acc. góngas góngis
Abess. góngap góngip
Loc. góngan góngin
Abl. góngak góngik
All. góngaš góngiš

Przysłówek

Tworzenie przysłówków
Przymiotnik góngi blíji
Przysłówek góngil blíl

Przyimek

Przyimki łączą się z miejscownikiem (położenie stateczne, miejsce w czasie, oraz inne, nie lokatywno-temporalne przyimki), z ablatywem (ruch od miejsca) oraz z allatywem (ruch w kierunku czegoś, w jakąś stronę).

Z Miejscownikiem

  • ji - z
  • ga - przy, u, na

Z Ablatywem

  • ga - przy, u, na

Z Allatywem

  • ga - przy, u, na
  • ni - w, do

Spójnik

Główne spójniki to:

  • ma - i
  • á - lub
  • jí - aby, w celu

Składnia

Szyk zdania to SVO, przydawki poprzedzają określane słowo, a okoliczniki potrafią zajmować dowolne miejsce w zdaniu.

Słownik

  • mi - ja
  • jín - ty, pan/pani
  • aza - on
  • lí - to
  • nó - kto
  • lá - co
  • pit - nie
  • ben - jeden
  • ráf - dwa
  • ting - mężczyzna
  • ná - matka
  • pá - ojciec
  • almóf - drzewo
  • búx - krew
  • náf - jajko, jajo
  • jéx - głowa
  • gít - ucho
  • nó - oko
  • arní - nos
  • gjéšf - ząb
  • gist - język
  • gaf - noga
  • let - ręka
  • pnósel - serce
  • ja - być
  • alfmíli - robić
  • čáka - pić
  • ljía - jeść
  • jini - widzieć
  • ljoni - słyszeć
  • rízu - wiedzieć, znać
  • bjípa - umierać, umrzeć
  • gude - zabijać, zabić
  • alku - iść, chodzić
  • látu - leżeć
  • niku - siedzieć
  • bi - stać
  • táni - dawać, dać
  • rate - mówić
  • jun - Słońce
  • bláfx - księżyc
  • blóš - woda
  • lifl - deszcz
  • gna - noc
  • púsm - dzień
  • góngi - nowy
  • ga - przy, u, na
  • ni - w (tu: tylko jako kierunek)
  • ji - z
  • ma - i
  • alnjuf - imię
  • blíji - stary
  • á - lub
  • jí - aby, w celu