Autor Wątek: Pytania różne (polszczyzna)  (Przeczytany 231984 razy)

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 827
  • Pochwalisze: 194 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2595 dnia: Luty 24, 2020, 18:31:55 »
Jestem i są to de facto pozostałości regularnej odmiany czasownika praindoeuropejskiego (przez ablaut), a co do być to po prostu forma supletywna, dość rozpowszechniona (walijskie bod, łacińskie fui, angielskie be).
 
Pochwalili: Ainigmos

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2596 dnia: Luty 25, 2020, 11:00:29 »
Nie tyle forma jestem, co jest. Z odziedziczonej odmianie w czasie teraźniejszym polszczyzna zachowała tylko 3 osobę sg. i pl. Pozostałe formy derywowane są od tematu 3. sg., do którego dodawane są końcówki, które same etymologicznie pochodzą od enklitycznych, zelidowanych form cz. teraźniejszego być (jeśm > -(e)m, jeś > -(e)ś, jesm > jesmy > -eśmy, jeście > -eście).
« Ostatnia zmiana: Luty 25, 2020, 11:03:17 wysłana przez Towarzysz Mauzer »
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 827
  • Pochwalisze: 194 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2597 dnia: Luty 25, 2020, 12:56:55 »
Sorki, apiecziatka.

Offline Siemoród

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2598 dnia: Luty 26, 2020, 17:55:54 »
Dlaczego czasownik egzystencjalny być koniuguje się w czasie teraźniejszym w sposób różnordzenny, począwszy od jestem, a skończywszy na?
Formy jestem, …, jesteście to w istocie jest+e+{-m, -ś, -śmy, -ście}, które to końcówki są kontynuantami prasłowiańskich *jesmь, *jesi, *jesmъ, *jeste. Z kolei to naturalny kontynuant *sǫtь, które z jakiegoś powodu nie brzmi **jesǫtь1.

1-jak u Jugoli, ale to ich innowacja.
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 
Pochwalili: Ainigmos

Offline Yenzor

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2599 dnia: Maj 13, 2020, 04:41:07 »
1. Ktoś może wie, skąd alternacje "plótł/plotła", "niósł/niosła", "mókł/mokła", "obrót/obroty", "odwrót/odwroty"? Wygląda to na wzdłużenie zastępcze, ale nie powinno występować przed bezdźwięcznymi.

2. Często w kaszubskim "a" w tematach czasowników na "-ac/-ô/-ają" zastępowane jest przez "ô" we wszystkich formach poza bezokolicznikiem. Czyli np."gadac > gôdóm, gôdôsz, gôdô", "machac > môchóm, môchôsz, môchô", itd. Czytałem kiedyś jakiś artykuł na ten temat w internecie, ale nie mogę  go znaleźć. Pamiętam tylko, że wynikało z niego, że taka alternacja jest bardzo archaiczna, a takie formy jak np. śląskie "godać" to efekt wyrównania, oryginalnie to "a" w bezokoliczniku było krótkie. No tak czy siak, orientuje się ktoś, z czego wynika ta oboczność? Czy to znaczy, że we wszystkich tych czasownikach "a" poza bezokolicznikiem miało ten słynny akcent neoakutowy, a w bezokoliczniku już nie?
 

Offline Siemoród

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2600 dnia: Maj 13, 2020, 10:27:45 »
1. Ktoś może wie, skąd alternacje "plótł/plotła", "niósł/niosła", "mókł/mokła", "obrót/obroty", "odwrót/odwroty"? Wygląda to na wzdłużenie zastępcze, ale nie powinno występować przed bezdźwięcznymi.

2. Często w kaszubskim "a" w tematach czasowników na "-ac/-ô/-ają" zastępowane jest przez "ô" we wszystkich formach poza bezokolicznikiem. Czyli np."gadac > gôdóm, gôdôsz, gôdô", "machac > môchóm, môchôsz, môchô", itd. Czytałem kiedyś jakiś artykuł na ten temat w internecie, ale nie mogę  go znaleźć. Pamiętam tylko, że wynikało z niego, że taka alternacja jest bardzo archaiczna, a takie formy jak np. śląskie "godać" to efekt wyrównania, oryginalnie to "a" w bezokoliczniku było krótkie. No tak czy siak, orientuje się ktoś, z czego wynika ta oboczność? Czy to znaczy, że we wszystkich tych czasownikach "a" poza bezokolicznikiem miało ten słynny akcent neoakutowy, a w bezokoliczniku już nie?

1. To jest po prostu wzdłużenie zastępcze, po grupy -tł, -sł kończą się spółgłoską dźwięczną.

2. Nie dziwiło by mnie, to bo w czeskim jest trochę przypadków, gdzie w odmianie czasownika dochodzi do wzdłużenia w rdzeniu, ale to chyba dotyczy innej konjugacji. Czesi mają np. plakat, pláču, pláčeš; psát, píšu, píšeš; moct, mohu, můžeš; Traktowałbym to jako poszlakę, bo niestety akcentuacja jest moją słabą stroną.
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 

Offline Kazimierz

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2601 dnia: Maj 13, 2020, 10:46:01 »
1. To jest po prostu wzdłużenie zastępcze, po grupy -tł, -sł kończą się spółgłoską dźwięczną.

Ale co z "obrót/obroty", "odwrót/odwroty"?
 

Offline Spiritus

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2602 dnia: Maj 19, 2020, 19:58:40 »
Hmm... czasowniki też mamy ob/odwrócić. A /o/ poza mianownikiem może przez analogię z większością rzeczowników, gdzie /ó/ pochodzi ze wzdłużenia zastępczego? Ale to tylko hipoteza.
 

Offline Yenzor

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2603 dnia: Maj 19, 2020, 22:45:42 »
Hmm... czasowniki też mamy ob/odwrócić. A /o/ poza mianownikiem może przez analogię z większością rzeczowników, gdzie /ó/ pochodzi ze wzdłużenia zastępczego? Ale to tylko hipoteza.

No robi sens, też o tym myślałem. A te czasowniki? To mnie najbardziej ciekawi. Czy ktoś tu ogarnął słowiańską prozodię na tyle, żeby powiedzieć, o co ho z tym długim "a" poza bezokolicznikiem?
 

Offline Siemoród

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2604 dnia: Maj 19, 2020, 23:52:29 »
Hmm... czasowniki też mamy ob/odwrócić. A /o/ poza mianownikiem może przez analogię z większością rzeczowników, gdzie /ó/ pochodzi ze wzdłużenia zastępczego? Ale to tylko hipoteza.

No robi sens, też o tym myślałem. A te czasowniki? To mnie najbardziej ciekawi. Czy ktoś tu ogarnął słowiańską prozodię na tyle, żeby powiedzieć, o co ho z tym długim "a" poza bezokolicznikiem?
Jeśli chodzi o gadać i machać, to na pierwszej sylabie już w psł. była długość, dlatego tutaj kaszubski bezokolicznik dziwi, może to było wyrównanie w drugą stronę?
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2605 dnia: Maj 21, 2020, 17:37:58 »
Machac, gadac to tylko północne dialekty. Centralne mają môchac, gôdac.

I odmiana jest odpowiednia: Jô gôdóm ë mdã gôdac albo  Jô gadóm ë mdã gadac
« Ostatnia zmiana: Maj 21, 2020, 17:39:35 wysłana przez barthlome »
Transfobia zabija
 

Offline Yenzor

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2606 dnia: Maj 21, 2020, 17:49:06 »
Hm, w tym słowniku podają gadac, ale gôdóm, łamac, ale łómiã, itd.
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 827
  • Pochwalisze: 194 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2607 dnia: Maj 21, 2020, 19:18:50 »
Skąd ta forma "mdã"?
Rzeczywiście skrócenie od będę?

Offline ɈʝĴ

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2608 dnia: Maj 23, 2020, 00:13:28 »
mdã jest uproszczeniem wymowy bdã, ale dlaczego nosówka zniknęła nie jestem w stanie powiedzieć  :P
 

Offline spitygniew

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2609 dnia: Maj 29, 2020, 17:44:17 »
Nieregularny Rozwój Spowodowany Frekwencją.
P.S. To prawda.