Autor Wątek: Etymologie w polskim  (Przeczytany 157619 razy)

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #735 dnia: Luty 05, 2016, 09:11:30 »

Tradycyjne słowiańskie imiona odwołują się przedewszystkiem do sfery niematerjalnej - i to jest właśnie w nich piękne, że nie są to jakieś sinoidalne "Pięknososny" czy jakieś indjańskie "Groźne Burze"... Neoimiona najczęściej zupełnie tego nie chwytają.

[...]

Zresztą, Wiosny i Wisienki właśnie stoją z "Ogniomiotami" w jednej lidze.

Czekaj, czy Ty nie idealizujesz trochę słowiańskich imion? W takiej Bulli Gnieźnieńskiej mamy jednak i Białowąsa, i Kłobuka, Pępka, Kwiatka, Kożuszka, Żuka, Sobątę, Gołka, Pisklę, Kwaska...
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 741
  • Pochwalisze: 251 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #736 dnia: Luty 05, 2016, 09:56:32 »

Tradycyjne słowiańskie imiona odwołują się przedewszystkiem do sfery niematerjalnej - i to jest właśnie w nich piękne, że nie są to jakieś sinoidalne "Pięknososny" czy jakieś indjańskie "Groźne Burze"... Neoimiona najczęściej zupełnie tego nie chwytają.

[...]

Zresztą, Wiosny i Wisienki właśnie stoją z "Ogniomiotami" w jednej lidze.

Czekaj, czy Ty nie idealizujesz trochę słowiańskich imion? W takiej Bulli Gnieźnieńskiej mamy jednak i Białowąsa, i Kłobuka, Pępka, Kwiatka, Kożuszka, Żuka, Sobątę, Gołka, Pisklę, Kwaska...

To przydomki.
W dawnej Polsce bardzo ważne, nierzadko ważniejsze od imion, ale nie równoważne z nimi.
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jeśli widzisz zoomersa - strzelaj bez zastanowienia. I oby ci ręka nie zadrżała.
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #737 dnia: Luty 05, 2016, 17:59:35 »

Tradycyjne słowiańskie imiona odwołują się przedewszystkiem do sfery niematerjalnej - i to jest właśnie w nich piękne, że nie są to jakieś sinoidalne "Pięknososny" czy jakieś indjańskie "Groźne Burze"... Neoimiona najczęściej zupełnie tego nie chwytają.

[...]

Zresztą, Wiosny i Wisienki właśnie stoją z "Ogniomiotami" w jednej lidze.

Czekaj, czy Ty nie idealizujesz trochę słowiańskich imion? W takiej Bulli Gnieźnieńskiej mamy jednak i Białowąsa, i Kłobuka, Pępka, Kwiatka, Kożuszka, Żuka, Sobątę, Gołka, Pisklę, Kwaska...

To przydomki.
W dawnej Polsce bardzo ważne, nierzadko ważniejsze od imion, ale nie równoważne z nimi.

Pewien jesteś? Czyli ci wszyscy chłopi tak naprawdę mieli na imię Gościwuj, Bolechwał, Miromił itd.?  ???
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 741
  • Pochwalisze: 251 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #738 dnia: Luty 05, 2016, 18:42:37 »
Hmmm... a o jakich czasach mówimy? Myślałem, że o takich, w których jasnego podziału na "szlachtę" i "chłopów" jeszcze nie było...

A głupawe przydomki potrafili mieć i posiadacze ziemscy, o czym dobitnie świadczą toponimy...
« Ostatnia zmiana: Luty 05, 2016, 18:45:19 wysłana przez Dynozaur »
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jeśli widzisz zoomersa - strzelaj bez zastanowienia. I oby ci ręka nie zadrżała.
 

Offline Siemoród

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #739 dnia: Luty 05, 2016, 19:14:59 »
Pewien jesteś? Czyli ci wszyscy chłopi tak naprawdę mieli na imię Gościwuj, Bolechwał, Miromił itd.?  ???

Swoją drogą przypomniała mi się jedna rzecz - czy nazwisko Rachwał ma etymologję takę jak Boguchwał, Chwalibog, Chwałko czy może jednak to zniekształcone Rafał?
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 

Offline Noqa

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #740 dnia: Luty 05, 2016, 19:24:32 »
Cytuj
Myślałem, że o takich, w których jasnego podziału na "szlachtę" i "chłopów" jeszcze nie było...

Ale chyba i wcześniej większość ludzi zajmowało się uprawą czegoś czy rzemieśnictwem, a nie było osławionymi wojami.
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline Caraig

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #741 dnia: Luty 05, 2016, 19:26:18 »
Cytuj
Swoją drogą przypomniała mi się jedna rzecz - czy nazwisko Rachwał ma etymologję takę jak Boguchwał, Chwalibog, Chwałko czy może jednak to zniekształcone Rafał?
Według Rymuta, tak jak przypuszczasz, od Rafała.
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #742 dnia: Luty 05, 2016, 19:47:01 »
Hmmm... a o jakich czasach mówimy? Myślałem, że o takich, w których jasnego podziału na "szlachtę" i "chłopów" jeszcze nie było...

Bulla Gnieźnieńska, czyli 1136 :-) Nie wiem, czy można już wtedy mówić o podziale na "szlachtę" czy raczej "rycerstwo" i chłopów, pewnie raczej nie, ale stratyfikacja społeczna była na pewno i to pewnie spora. Przeformułuję moje pytanie: czy imiona (w odróżnieniu od przydomków) słowiańskie to tylko szumne Gniewowłady i Bolewuje, noszone przez wszystkich od księcia po kmiecia? W ogóle nie używano imion odrzeczownikowo-pospolitych, a wszystkie, które znamy z tekstów to przydomki?
 

Offline Vilène

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #743 dnia: Luty 05, 2016, 20:41:30 »
Przeformułuję moje pytanie: czy imiona (w odróżnieniu od przydomków) słowiańskie to tylko szumne Gniewowłady i Bolewuje, noszone przez wszystkich od księcia po kmiecia?
Nie no, są jeszcze różnego rodzaju Lechy, Gniewosze, Miłosze, Dobrochny, Mileny, Bogny i inne. Nie wszystkie imione słowiańskie są dwuczłonowe. Ale ciężko mi jakoś uwierzyć żeby Kłobuki, Kożuszki i Pisklęta to były imiona nie przydomki, szczególnie że takie rzeczy funkcjonowały właśnie jako przydomki jeszcze do 19. wieku. Ja rozumiem że można być sceptycznym co do całego common knowledge jakie się w różnych miejscach pojawia (sama jak np. czytam coś o połabskim to mam wrażenie że to czysty aspulizm), ale teraz to już ty (i chwalący ciebie) uprawiasz zwykły kontrarianizm.
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #744 dnia: Luty 05, 2016, 21:30:17 »
Przeformułuję moje pytanie: czy imiona (w odróżnieniu od przydomków) słowiańskie to tylko szumne Gniewowłady i Bolewuje, noszone przez wszystkich od księcia po kmiecia?
Nie no, są jeszcze różnego rodzaju Lechy, Gniewosze, Miłosze, Dobrochny, Mileny, Bogny i inne. Nie wszystkie imione słowiańskie są dwuczłonowe. Ale ciężko mi jakoś uwierzyć żeby Kłobuki, Kożuszki i Pisklęta to były imiona nie przydomki, szczególnie że takie rzeczy funkcjonowały właśnie jako przydomki jeszcze do 19. wieku. Ja rozumiem że można być sceptycznym co do całego common knowledge jakie się w różnych miejscach pojawia (sama jak np. czytam coś o połabskim to mam wrażenie że to czysty aspulizm), ale teraz to już ty (i chwalący ciebie) uprawiasz zwykły kontrarianizm.

Ej, czasem mi się zdarza, ale akurat nic nie uprawiam - pytam szczerze, bo zaintrygowało mnie to  :-(
 

Offline spitygniew

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #745 dnia: Luty 06, 2016, 14:49:35 »
Cytuj
Swoją drogą przypomniała mi się jedna rzecz - czy nazwisko Rachwał ma etymologję takę jak Boguchwał, Chwalibog, Chwałko czy może jednak to zniekształcone Rafał?
Według Rymuta, tak jak przypuszczasz, od Rafała.
Pewnie hiperpoprawność spowodowana staropolskim, konkretnie małopolskim przejściem [xf] > [f].
P.S. To prawda.
 

Offline Toszczyk

  • Wiadomości: 97
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #746 dnia: Luty 09, 2016, 08:12:24 »
Zastanawiam się nad etymologią oleju. Dzisiaj k'bibliotece pospieszę chyżo a skwapliwie, coby swoje wątpliwości rozwiać. Z tego, co w Internecie widziałem: czeski olej jest wywiedziony z łaciny, ale nie podano, od jakiego słowa. Nie znalazłem etymologii polskiego oleju. W łacinie olej to oleum, wzięte z greckiego élaion - oliwa.
Natomiast mnie (i pewnie wielu Polakom) olej spontanicznie kojarzy się z czasownikiem lać, zwłaszcza w czasie teraźniejszym i rozkaźnikach. "Polej olejem" - to wydaje się takie oczywiste. Tak samo lejek pochodzi z tegoż słowiańskiego źródła. Czasownik lьjati daje łój, czyli właśnie lejący się tłuszcz.

Być może to świetny przykład etymologicznych szujodruhów.

Jużem bibliotekę nawiedził. Bańkowski podaje, że olej to powszechne zapożyczenie, właśnie z greki i łacińskiego oleum poprzez jakiś język germański. Olej jest też spokrewniony z oliwą.
« Ostatnia zmiana: Luty 09, 2016, 14:54:52 wysłana przez Toszczyk »
biotechnolog, chórzysta, miłośnik oper i muzyki baroku
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #747 dnia: Luty 09, 2016, 23:01:03 »
Boryś też podaje łacinę, z "oleum", z greckiego "élaion", przejęty z nieznanego języka.


Wiktionary się zgadza, raczej niewątpliwy ogólno europejski wyraz zapożyczony.

Ciekawe swoją drogą czy te setki ludów które to pożyczyły znały jakieś oleje przed tym....

Różne żarna oczywiście mieli, oprócz tego najróżniejsze maki, konopie i lny, więc może jakieś tam mazidła znali, zanim przyszła bardziej wysublimowana kultura olejowania?
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #748 dnia: Luty 09, 2016, 23:10:01 »
U Słowian pożyczka współzawodniczyła z rodzimym „masłem” (nb. od „mazać”), więc wydaje się że po prostu wcześniej nie robili tej różnicy między tłuszczem bardziej płynnym (gł. roślinnym) a łatwiej zestalającym się (gł. odzwierzęcym). W rosyjskim масло ma oba znaczenia.
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Toszczyk

  • Wiadomości: 97
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #749 dnia: Luty 26, 2016, 21:59:37 »
Zastanawiam się nad jakością i ilością. O ile tworzywo językowe - czyli morfemy są niewątpliwie słowiańskie, o tyle budowa słowotwórcza dziwnie przypomina łacińskie qual-itas i quant-itas. Co ciekawe, łacińska qualitas to kalka greckiego wyrazu o tym samym znaczeniu i budowie słowotwórczej.

A więc - wyrazy naturalnie wyewoluowane, czy jednak mocny wpływ łaciny? Chyba wiecie, o co mi chodzi.
biotechnolog, chórzysta, miłośnik oper i muzyki baroku