Cytat: Mislaus Lasota w Czerwiec 04, 2023, 23:20:02W słowniku Ramułta są podane okrzyki ,,hi", ,,hija", ,,hisisi" i ,,hiska" jako odpowiedniki polskiego ,,wio".

To hi może być zapożyczeniem z miejscowych gwar dolnoniemieckich, a przynajmniej przypomina mi połabskie sahi 'wiśta, w lewo' (z niejasnym etymologicznie sa-) oraz hotnü 'hejta, w prawo', zresztą polskie wiśta i hejta też uznaje się za pożyczki niemieckie, tylko najwidoczniej bardziej zmasakrowane, skoro źródłosłowem ma być odpowiednio hüst i hott xD

Cytat: Mislaus Lasota w Czerwiec 04, 2023, 23:20:02Jeśli nazwy psa i kota rzeczywiście pochodzą od zawołań to chyba można spokojnie doszukiwać się podobnych analogij i w przypadku innych tajemniczych nazw na niektóre zwierzęta.

Mogę jeszcze dodać, że moja babka spod Przemyśla używała słowa cipczęta 'kurczęta', zresztą podobne słowo zna rosyjski – цыплята – też pochodzenia onomatopeicznego.

U mnie to były po prostu... Cipki. (l. poj. cipek) Bardziej pieszczotliwie cipciusie.

Czy łac. constituo > constitutio (skąd konstytucja) może być przekładem gr. συνίστημι > σύστημα (skąd system)?

Może to praindoeuropejskie? Nawet po polsku mówimy zestaw.    

Cytat: dziablonk w Czerwiec 12, 2022, 10:01:58Była już mowa o tym, jak Ugrofinowie (Mordwini gdzieś pod Moskwą?) pożyczali słowa od Bałtów, a co się działo w drugą stronę? To znaczy, co zapożyczali Bałtowie od Ugrofinów?

Znalazłem 2 pozycje Krzysztofa Tomasza Witczaka:
-- Ugrofinizmy w języku jaćwieskim
-- Ugrofinizmy w języku staropruskim

Skąd czeski pošetilý 'głupi, pomylony'?
Rejzek (2001) nie wie:

Cytat: Český etymologický slovník, Jiří Rejzekpošetilý, pošetilost. Jen č., nejasné. Snad souvisí s → ješitný a r. šut 'šašek', šútka 'žert'.

Cytat: dziablonk w Listopad 14, 2024, 16:08:34Skąd czeski pošetilý 'głupi, pomylony'?
Rejzek (2001) nie wie

Machek, krom otesłania do cz. ješitný, wymienia lit. siuntù siantaũ siùsti. Może chodzi o lit. siųsti, które może w swiązku s psł. *šętati?

A jak to pošetilý mogło powstać?

Myślę, że psł. *šętati to może być dobry trop. Dodam jeszcze gwarowe polskie: poszeciały 'dziki, szalony' (oczywiście to może być pożyczka czeska). Może chodziło pierwotnie np. o ścigane dzikie zwierzę na polowaniu, które nie wie, w którą stronę uciekać?
EDIT: szukając jakichkolwiek kognatów do *šętati, znalazłem węgierskie: sánta 'kulawy, chromy', sántit 'kuleć, kuśtykać'. Być może w tej ułomności należy szukać rozwiązania? W pokrewnym języku słowackim odpowiednikiem jest pochabý 'głupi' od chabý 'słaby, wątły'.

Cytat: spitygniew w Wrzesień 03, 2012, 13:54:27Skąd g w hiszpańskim tengo "mam" (< łac. teneo)?

Cytat: Widsið w Wrzesień 03, 2012, 14:01:08Zdaje się, że to jakaś cecha lokalnego wariantu łaciny ludowej, cf. port. tenho, arag. teng(o), kat. tinc. Podobnie vengo < venio i pongo < pono.

Akurat portugalskie tenho (czyt. [teńo]) kontynuuje naturalny rozwój z łaciny: teneo  > tenio.
Co innego włoski, który ma właśnie: tengo, vengo, pongo, a co więcej salgo, valgo, dolgo.
Nadprogramowe -g- wzięło się per analogiam do całkiem innych czasowników, w których odmianie oryginalna (względnie wtórnie powstała) zbitka -ng- (/-lg-) przed e przeszła w miękkie [ń] (/[ľ]), utrzymała się zaś przed o.

Cytat: Dynozaur w Październik 04, 2014, 21:42:34Jest też dawne obitać (ob-witać) = przebywać, zamieszkiwać. Wygląda na to, że rdzeń wit- był blizkoznaczny do bąd-. A panuje wśród niektórych (domorosłych) slawistów dziwne przekonanie, jakoby człon -wit w imionach miał oznaczać "pana" (niby Ludowit = "wódz ludu" it.p.), co jest jakąś absolutną bzdurą wyssaną z palca, zupełnie niepopartą jakimkolwiek materjałem językowem.

A teraz pozwólcie, że o coś zapytam.

Czy istnieje jakaś ogólnie przyjęta teorja (albo nie ogólnie przyjęta, ale sensownie brzmiąca), jak mogłaby brzmieć pierwotna słowiańska nazwa Uznamu? Bo jak rozumiem, jej obecna polska nazwa (i warjanta typu Uzdom, Orzna it.p.) są dziewiętnastowiecznymi rekonstrukcjami, a do danych ze starych dokument średnio mam dostęp (interneta nie pomagają).

Pytanie kieruję przedewszystkiem do tow. Mauzera, bo wiem, że on się takimi rzeczami zajmował dogłębniej niż ja.

Ten człon wit ma pochodzić od witędz, więc nawet jak jest człon wit oznaczający pana, to nie jest on rodzimy i nie ma nic wspólnego z słowem "witać"

Cytat: Mko11 w Czerwiec 22, 2025, 17:22:27Ten człon wit ma pochodzić od witędz

Kto tako ćwierdzi? Czy są jakieś jine człony jimion, które miałyby zostać tako sobie wzięte poprzez cząstkowe oterwanie ot zapożyczonych rzeczowników?

Cytat: mijero w Czerwiec 22, 2025, 19:55:56

Cytat: Mko11 w Czerwiec 22, 2025, 17:22:27Ten człon wit ma pochodzić od witędz

Kto tako ćwierdzi? Czy są jakieś jine człony jimion, które miałyby zostać tako sobie wzięte poprzez cząstkowe oterwanie ot zapożyczonych rzeczowników?

Zaroff tak twierdzi. A na imionach się nie znam.
https://ojs.zrc-sazu.si/sms/article/view/7598

skąd czechosłowacki trest 'kara'? Czy nie od 'trzciny' (ros. трость)?

Kiedyś-kiedyś w związku ze słc. kormútiť (?), zainteresował mnie czasownik słc. zarmútiť = spôsobiť zármutok -> zármutok = smútok, žiaľ
W czeskim z kolei jest podobny czasownik rmoutit se 'rozpaczać, żałować, smucić się'.
Rejzek (Český etymologický slovník) łączy ten czasownik z ps. *mǫtiti (tj. pol. mącić), ale nie umie wyjaśnić właśnie tego r- w nagłosie.
Niedawno w jakiejś starej czeskiej Biblii (1557) natknąłem się na tę postać (rmútiti se) w księdze Ezechiela (32,8):
Wſſem ſwetlům nebeſkým rozkáží rmútiti ſe nad tebau / a dám tmy na Zemi twau / prawij Pán Bůh
We wcześniejszej Biblii husyckiej (1540) drukowanej w Norymberdze ten fragment wygląda tak:
Wſſem ſwetluom nebeſkým kážy rmutiti ſe nad tebau / a dám tmy na zemi twú / prawíj Pán Buoh
Natomiast w pierwszej drukowanej w języku czeskim Biblii praskiej (1488) użyto  czasownika truchliti:
Wſſem ſwietlõ nebeskym kaži truchliti nad tebu a dam tmy nad zemi twu die pan buoh

Z tego widać msz, że początkowo czasownik ten nie musiał znaczyć 'smucić się', a nawet z samym 'mącić się' mógł się skojarzyć później (kontaminacja).