Przejdź do zawartości

Języki naumowskie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycjanastępna edycja →
Emilando (dyskusja | edycje)
6629 edycji
WizualnieWikikod
Emilando (dyskusja | edycje)
6629 edycji
Nie podano opisu zmian
Emilando (dyskusja | edycje)
6629 edycji
Nie podano opisu zmian
Linia 11: Linia 11:
****'''naumowski'''  
****'''naumowski'''  
****'''gowojski'''  
****'''gowojski'''  
===Refleksy spółgłosek pragammajskich===
====Naumowski====
{| class="wikitable"
! PG !! nagłos !! śródgłos !! wygłos
|-
! p
| p, pɕ<ref name=1pal></ref> || b, bʑ<ref name=1pal></ref> || f
|-
! t
| colspan=2|t͡s, t͡ɕ <ref name=1pal>w wyniku zmiękczenia w pierwszej palatalizacji</ref> || s
|-
! k
| k, ʃ<ref name=1pal></ref>, t͡ʃ<ref name=2pal>w wyniku zmiękczenia w drugiej palatalizacji</ref> || g, ʒ<ref name=1pal></ref>, d͡ʒ<ref name=2pal></ref> || x
|-
! q
| x, ɕ<ref name=1pal></ref>, ʃ<ref name=2pal></ref> || k, ʃ<ref name=1pal></ref>, t͡ʃ<ref name=2pal></ref> || ːk
|-
! b
| f, ɕ<ref name=1pal></ref> || p, pɕ<ref name=1pal></ref> || ːp
|-
! d
| ʂ || s, ɕ<ref name=1pal></ref> || ːs
|-
! g
| x, ɕ<ref name=1pal></ref>, ʃ<ref name=2pal></ref> || k, ʃ<ref name=1pal></ref>, t͡ʃ<ref name=2pal></ref> || ːk
|-
! f
| f, ɕ<ref name=1pal></ref> || Vː<ref name=ściągnięcie>Vː oznacza, że doszło do ściągnięcia dwóch samogłosek wokół</ref> || Ø
|-
! θ
| t, c<ref name=1pal></ref> || d, ɟ<ref name=1pal></ref> || s
|-
! s
| s, ɕ<ref name=1pal></ref> || z, ʑ<ref name=1pal></ref> || Ø
|-
! ħ
| colspan=3|r, rʲ<ref name=1pal></ref>
|-
! h
| ˈɣ, ˈʒ<ref name=2pal></ref> || ˈVː<ref name=ściągnięcie></ref>|| ˈː
|-
! ð
| ʂ || t, c<ref name=1pal></ref> || ːt
|-
! z
| colspan=3|r, rʲ<ref name=1pal></ref>
|-
! ɣ
| n, ɲ<ref name=1pal></ref>, ːŋ <ref>z pragammajskiej grupy '''*ngh'''</ref>, ːɲ <ref>z pragammajskiej grupy '''*ngh''' i palatalizowane</ref> || kn, kɲ~cɲ<ref name=1pal></ref> || ŋk
|-
! m
|colspan=3|m, mɲ<ref name=1pal></ref>
|-
! mː
| m, mɲ<ref name=1pal></ref> || colspan=2| ːm, ːmɲ<ref name=1pal></ref>
|-
! n
|colspan=3|n, ɲ<ref name=1pal></ref>
|-
! nː
| n, ɲ<ref name=1pal></ref> || colspan=2|ːn, ːɲ<ref name=1pal></ref>
|-
! r
| colspan=3|r, rʲ<ref name=1pal></ref>
|-
! rː
| r̥, rʲ<ref name=1pal></ref> ||  colspan=2| ːr, ːrʲ<ref name=1pal></ref>
|-
! l
| colspan=3|w, ʎ<ref name=1pal></ref>
|-
! lː
| colspan=3|l, ʎ<ref name=1pal></ref>
|-
! j
| j || Vː<ref name=ściągnięcie></ref> || j
|-
! jː
| colspan=2|d͡z, d͡ʑ<ref name=1pal></ref> || d͡z~z
|-
! w
| v, ʑ<ref name=1pal></ref> || Vː<ref name=ściągnięcie></ref> || v
|-
! wː
| colspan=3|ɣ, j<ref name=1pal></ref>, ʒ<ref name=2pal></ref>
|}
==== Gowojski ====
{| class="wikitable"
! PG !! "zwykłe" !! po labjalizacji !! wygłos
|-
! p
| p || pf || f
|-
! t
| t || þ || s
|-
! k
| k, t͡ʃ<ref name=gpal>po palatalizacji</ref> || p, t<ref name=gpal></ref> || x
|-
! q
| x<ref name=qnagłos>w nagłosie</ref>, ʃ<ref name=gpal></ref>, k, t͡ʃ<ref name=gpal></ref> || f<ref name=qnagłos>w nagłosie</ref>, þ<ref name=gpal></ref>, p, t<ref name=gpal></ref> || k
|-
! b
| f, ɕ<ref name=1pal></ref> || p, pɕ<ref name=1pal></ref> || ːp
|-
! d
| ʂ || s, ɕ<ref name=1pal></ref> || ːs
|-
! g
| x, ɕ<ref name=1pal></ref>, ʃ<ref name=2pal></ref> || k, ʃ<ref name=1pal></ref>, t͡ʃ<ref name=2pal></ref> || ːk
|-
! f
| f, ɕ<ref name=1pal></ref> || Vː<ref name=ściągnięcie>Vː oznacza, że doszło do ściągnięcia dwóch samogłosek wokół</ref> || Ø
|-
! θ
| t, c<ref name=1pal></ref> || d, ɟ<ref name=1pal></ref> || s
|-
! s
| s, ɕ<ref name=1pal></ref> || z, ʑ<ref name=1pal></ref> || Ø
|-
! ħ
| colspan=3|r, rʲ<ref name=1pal></ref>
|-
! h
| ˈɣ, ˈʒ<ref name=2pal></ref> || ˈVː<ref name=ściągnięcie></ref>|| ˈː
|-
! ð
| ʂ || t, c<ref name=1pal></ref> || ːt
|-
! z
| colspan=3|r, rʲ<ref name=1pal></ref>
|-
! ɣ
| n, ɲ<ref name=1pal></ref>, ːŋ <ref>z pragammajskiej grupy '''*ngh'''</ref>, ːɲ <ref>z pragammajskiej grupy '''*ngh''' i palatalizowane</ref> || kn, kɲ~cɲ<ref name=1pal></ref> || ŋk
|-
! m
|colspan=3|m, mɲ<ref name=1pal></ref>
|-
! mː
| m, mɲ<ref name=1pal></ref> || colspan=2| ːm, ːmɲ<ref name=1pal></ref>
|-
! n
|colspan=3|n, ɲ<ref name=1pal></ref>
|-
! nː
| n, ɲ<ref name=1pal></ref> || colspan=2|ːn, ːɲ<ref name=1pal></ref>
|-
! r
| colspan=3|r, rʲ<ref name=1pal></ref>
|-
! rː
| r̥, rʲ<ref name=1pal></ref> ||  colspan=2| ːr, ːrʲ<ref name=1pal></ref>
|-
! l
| colspan=3|w, ʎ<ref name=1pal></ref>
|-
! lː
| colspan=3|l, ʎ<ref name=1pal></ref>
|-
! j
| j || Vː<ref name=ściągnięcie></ref> || j
|-
! jː
| colspan=2|d͡z, d͡ʑ<ref name=1pal></ref> || d͡z~z
|-
! w
| v, ʑ<ref name=1pal></ref> || Vː<ref name=ściągnięcie></ref> || v
|-
! wː
| colspan=3|ɣ, j<ref name=1pal></ref>, ʒ<ref name=2pal></ref>
|}
==Przypisy==
==Przypisy==
<references/>
<references/>

Wersja z 17:54, 10 wrz 2020

Języki naumowskie (nau. rér naumåzu iknaúr, gow. rōre gowoso iknūr) to niewielka rodzina języków gammajskich. W jej skład wchodzą język naumowski oraz język gowojski. Uważa się, że pochodzą od pranaumowszczyzny.

Okres spólnoty pranaumowskiej nie trwał zbyt długo, oba języki oddzieliły się dosyć szybko. Zdążyły jednak wykształcić razem swoje wyjątkowe, odróżniające od innych języków gammajskich. Te cechy to np. rozszerzenie pragammajskich *i *u do *e *o, rotacyzm pragammajskich *z *ħ, zamiana grupy *or na *ar, rozwój *VŋV do *VknV i późne, już niezależne przejście *u > *ü. Gramatycznie stworzyły nowy sposób tworzenia liczby mnogej partykułą <re>, odrzuciły harmonię, zredukowały deklinacje (4 przypadki w gowojskim, 3 w naumowskim) i rozwinęły nowy czas przeszły (tzw. krótki lub II). Współcześnie jednak oddaliły się od siebie tak bardzo, że są kompletnie niezrozumiałe, przez pewien czas zastanawiano się nawet czy gowojski to język gammajski.

Języki te należą do grupy centralnej (z pragammajską zmianą [ɣ] > [ŋ]). Zachowanie nagłosowej gammy w gowojskim jest wtórne, po długim rozwoju *gh > *ŋ > *nn > *h > *gh. Samodzielne [ŋ] jednak przetrwało tylko w gowojskim w wygłosie.

Drzewo rodziny

  • pragammajski (†)
    • prangammajski (†)
      • pranaumowski (†)
        • naumowski
        • gowojski

Refleksy spółgłosek pragammajskich

Naumowski

PG nagłos śródgłos wygłos
p p, pɕ[1] b, bʑ[1] f
t t͡s, t͡ɕ [1] s
k k, ʃ[1], t͡ʃ[2] g, ʒ[1], d͡ʒ[2] x
q x, ɕ[1], ʃ[2] k, ʃ[1], t͡ʃ[2] ːk
b f, ɕ[1] p, pɕ[1] ːp
d ʂ s, ɕ[1] ːs
g x, ɕ[1], ʃ[2] k, ʃ[1], t͡ʃ[2] ːk
f f, ɕ[1] Vː[3] Ø
θ t, c[1] d, ɟ[1] s
s s, ɕ[1] z, ʑ[1] Ø
ħ r, rʲ[1]
h ˈɣ, ˈʒ[2] ˈVː[3] ˈː
ð ʂ t, c[1] ːt
z r, rʲ[1]
ɣ n, ɲ[1], ːŋ [4], ːɲ [5] kn, kɲ~cɲ[1] ŋk
m m, mɲ[1]
mː m, mɲ[1] ːm, ːmɲ[1]
n n, ɲ[1]
nː n, ɲ[1] ːn, ːɲ[1]
r r, rʲ[1]
rː r̥, rʲ[1] ːr, ːrʲ[1]
l w, ʎ[1]
lː l, ʎ[1]
j j Vː[3] j
jː d͡z, d͡ʑ[1] d͡z~z
w v, ʑ[1] Vː[3] v
wː ɣ, j[1], ʒ[2]

Gowojski

PG "zwykłe" po labjalizacji wygłos
p p pf f
t t þ s
k k, t͡ʃ[6] p, t[6] x
q x[7], ʃ[6], k, t͡ʃ[6] f[7], þ[6], p, t[6] k
b f, ɕ[1] p, pɕ[1] ːp
d ʂ s, ɕ[1] ːs
g x, ɕ[1], ʃ[2] k, ʃ[1], t͡ʃ[2] ːk
f f, ɕ[1] Vː[3] Ø
θ t, c[1] d, ɟ[1] s
s s, ɕ[1] z, ʑ[1] Ø
ħ r, rʲ[1]
h ˈɣ, ˈʒ[2] ˈVː[3] ˈː
ð ʂ t, c[1] ːt
z r, rʲ[1]
ɣ n, ɲ[1], ːŋ [8], ːɲ [9] kn, kɲ~cɲ[1] ŋk
m m, mɲ[1]
mː m, mɲ[1] ːm, ːmɲ[1]
n n, ɲ[1]
nː n, ɲ[1] ːn, ːɲ[1]
r r, rʲ[1]
rː r̥, rʲ[1] ːr, ːrʲ[1]
l w, ʎ[1]
lː l, ʎ[1]
j j Vː[3] j
jː d͡z, d͡ʑ[1] d͡z~z
w v, ʑ[1] Vː[3] v
wː ɣ, j[1], ʒ[2]

Przypisy

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 1,25 1,26 1,27 1,28 1,29 1,30 1,31 1,32 1,33 1,34 1,35 1,36 1,37 1,38 1,39 1,40 1,41 1,42 1,43 1,44 1,45 1,46 1,47 1,48 1,49 1,50 1,51 1,52 1,53 1,54 1,55 1,56 1,57 1,58 1,59 1,60 1,61 1,62 1,63 1,64 w wyniku zmiękczenia w pierwszej palatalizacji
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 w wyniku zmiękczenia w drugiej palatalizacji
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Vː oznacza, że doszło do ściągnięcia dwóch samogłosek wokół
  4. ↑ z pragammajskiej grupy *ngh
  5. ↑ z pragammajskiej grupy *ngh i palatalizowane
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 po palatalizacji
  7. ↑ 7,0 7,1 w nagłosie
  8. ↑ z pragammajskiej grupy *ngh
  9. ↑ z pragammajskiej grupy *ngh i palatalizowane
Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Języki_naumowskie&oldid=36706”