Języki naumowskie: Różnice pomiędzy wersjami

Wersja z 07:48, 16 wrz 2020

Języki naumowskie (nau. rér naumåzu iknaúr, gow. rórä gows iknúr) to niewielka rodzina języków gammajskich. W jej skład wchodzą język naumowski oraz język gowojski. Uważa się, że pochodzą od pranaumowszczyzny.

Okres spólnoty pranaumowskiej nie trwał zbyt długo, oba języki oddzieliły się dosyć szybko. Zdążyły jednak wykształcić razem swoje wyjątkowe, odróżniające od innych języków gammajskich. Te cechy to np. rozszerzenie pragammajskich *i *u do *e *o, rotacyzm pragammajskich *z *ħ, zamiana grupy *or na *ar, rozwój *VŋV do *VknV i późne, już niezależne przejście *u > *ü. Gramatycznie stworzyły nowy sposób tworzenia liczby mnogej partykułą <re>, odrzuciły harmonię, zredukowały deklinacje (4 przypadki w gowojskim, 3 w naumowskim) i rozwinęły nowy czas przeszły (tzw. krótki lub II). Współcześnie jednak oddaliły się od siebie tak bardzo, że są kompletnie niezrozumiałe, przez pewien czas zastanawiano się nawet czy gowojski to język gammajski.

Języki te należą do grupy centralnej (z pragammajską zmianą [ɣ] > [ŋ]). Zachowanie nagłosowej gammy w gowojskim jest wtórne, po długim rozwoju *gh > *ŋ > *nn > *h > *gh. Samodzielne [ŋ] jednak przetrwało tylko w gowojskim w wygłosie.

Drzewo rodziny

pragammajski (†)
- prangammajski (†)
  - pranaumowski (†)
    - naumowski
    - gowojski

Refleksy spółgłosek pragammajskich

Naumowski

PG	nagłos	śródgłos	wygłos
p	p, pɕ^[1]	b, bʑ^[1]	f
t	t͡s, t͡ɕ ^[1]		s
k	k, ʃ^[1], t͡ʃ^[2]	g, ʒ^[1], d͡ʒ^[2]	x
q	x, ɕ^[1], ʃ^[2]	k, ʃ^[1], t͡ʃ^[2]	ːk
b	f, ɕ^[1]	p, pɕ^[1]	ːp
d	ʂ	s, ɕ^[1]	ːs
g	x, ɕ^[1], ʃ^[2]	k, ʃ^[1], t͡ʃ^[2]	ːk
f	f, ɕ^[1]	Vː^[3]	Ø
θ	t, c^[1]	d, ɟ^[1]	s
s	s, ɕ^[1]	z, ʑ^[1]	Ø
ħ	r, rʲ^[1]
h	ˈɣ, ˈʒ^[2]	ˈVː^[3]	ˈː
ð	ʂ	t, c^[1]	ːt
z	r, rʲ^[1]
ɣ~ŋ	n, ɲ^[1], ːŋ ^[4], ːɲ ^[5]	kn, kɲ~cɲ^[1]	ŋk
m	m, mɲ^[1]
mː	m, mɲ^[1]	ːm, ːmɲ^[1]
n	n, ɲ^[1]
nː	n, ɲ^[1]	ːn, ːɲ^[1]
r	r, rʲ^[1]
rː	r̥, rʲ^[1]	ːr, ːrʲ^[1]
l	w, ʎ^[1]
lː	l, ʎ^[1]
j	j	Vː^[3]	j
jː	d͡z, d͡ʑ^[1]		d͡z~z
w	v, ʑ^[1]	Vː^[3]	v
wː	ɣ, j^[1], ʒ^[2]

Gowojski

PG	"zwykłe"	po labjalizacji	wygłos
p	p	pf	f
t	t͡s, ʃ^[6]	sf	s
k	k, t͡ʃ^[7]	p, t^[7]	x
q	x^[8], ʃ^[7], ¹k, ¹t͡ʃ^[7]	f^[8], þ^[7], ¹p, ¹t^[7]	¹k
b	b	bv	v
d	z	w	l
g	g, d͡ʒ^[7]	b, d^[7]	ɣ
f	f	ʍ	Ø
θ	t, þ^[9]	þ	s
s	s	ʍ	Ø
ħ	ːɹ	ɹ	ːɹ
h	ɣ, j^[7]	ʍ, f^[7]	Ø
ð	d, ð^[9]	ð	z
z	ːɹ	ɹ	ːɹ
ɣ~ŋ	ɣ^[10], kn^[11]	v^[10], km^[11]	ːŋ
m	m	w	˜^[12]
mː	ɣ^[10], ¹m	v^[10], ¹w	¹˜^[12]
n	n	m	˜^[12]
nː	ɣ^[10], ¹n	v^[10], ¹m	¹˜^[12]
r	ːɹ	ɹ	ːɹ
rː	ɣ^[10], ːɹ	v^[10], ¹ɹ	ːɹ
l	l	ɫ	Ø
lː	gl	gɫ	¹l
j	j	w	j
jː	d͡z	zv	d͡z
w	v	w	v
wː	ɣ, ʒ^[7]	v, ð^[7]	ɣ

(¹) oznacza, że nie dochodzi do wydłużenia pod akcentem

Przypisy

↑ ^1,00 ^1,01 ^1,02 ^1,03 ^1,04 ^1,05 ^1,06 ^1,07 ^1,08 ^1,09 ^1,10 ^1,11 ^1,12 ^1,13 ^1,14 ^1,15 ^1,16 ^1,17 ^1,18 ^1,19 ^1,20 ^1,21 ^1,22 ^1,23 ^1,24 ^1,25 ^1,26 ^1,27 ^1,28 ^1,29 ^1,30 ^1,31 ^1,32 ^1,33 ^1,34 ^1,35 w wyniku zmiękczenia w pierwszej palatalizacji
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 ^2,7 w wyniku zmiękczenia w drugiej palatalizacji
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 Vː oznacza, że doszło do ściągnięcia dwóch samogłosek wokół
↑ z pragammajskiej grupy *ngh
↑ z pragammajskiej grupy *ngh i palatalizowane
↑ po [a]
↑ ^7,00 ^7,01 ^7,02 ^7,03 ^7,04 ^7,05 ^7,06 ^7,07 ^7,08 ^7,09 ^7,10 ^7,11 po palatalizacji
↑ ^8,0 ^8,1 w nagłosie
↑ ^9,0 ^9,1 przed R (*l, *r, *rr)
↑ ^10,0 ^10,1 ^10,2 ^10,3 ^10,4 ^10,5 ^10,6 ^10,7 w naglosie
↑ ^11,0 ^11,1 w śródgłosie
↑ ^12,0 ^12,1 ^12,2 ^12,3 Znak ˜ oznacza nasalizacje, która obecnie jednak zaginęła. Jej śladem są krótke wygłosowe samogłoski, ponieważ ustne odpowiedniki wypadły w tej pozycji, zaś nosowe przetrwały i dopiero potem uległy denasalizacji

[1pal-1] 1,00 ^1,01 ^1,02 ^1,03 ^1,04 ^1,05 ^1,06 ^1,07 ^1,08 ^1,09 ^1,10 ^1,11 ^1,12 ^1,13 ^1,14 ^1,15 ^1,16 ^1,17 ^1,18 ^1,19 ^1,20 ^1,21 ^1,22 ^1,23 ^1,24 ^1,25 ^1,26 ^1,27 ^1,28 ^1,29 ^1,30 ^1,31 ^1,32 ^1,33 ^1,34 ^1,35 w wyniku zmiękczenia w pierwszej palatalizacji

[2pal-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 ^2,7 w wyniku zmiękczenia w drugiej palatalizacji

[ściągnięcie-3] 3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 Vː oznacza, że doszło do ściągnięcia dwóch samogłosek wokół

[4] z pragammajskiej grupy *ngh

[5] z pragammajskiej grupy *ngh i palatalizowane

[6] [a]

[gpal-7] 7,00 ^7,01 ^7,02 ^7,03 ^7,04 ^7,05 ^7,06 ^7,07 ^7,08 ^7,09 ^7,10 ^7,11 po palatalizacji

[qnagłos-8] 8,0 ^8,1 w nagłosie

[td-9] 9,0 ^9,1 przed R (*l, *r, *rr)

[naglos-10] 10,0 ^10,1 ^10,2 ^10,3 ^10,4 ^10,5 ^10,6 ^10,7 w naglosie

[srodglos-11] 11,0 ^11,1 w śródgłosie

[nasalizacja-12] 12,0 ^12,1 ^12,2 ^12,3 Znak ˜ oznacza nasalizacje, która obecnie jednak zaginęła. Jej śladem są krótke wygłosowe samogłoski, ponieważ ustne odpowiedniki wypadły w tej pozycji, zaś nosowe przetrwały i dopiero potem uległy denasalizacji

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

Wersja z 18:02, 13 wrz 2020 pokaż źródło Emilando (dyskusja \| edycje) 6629 edycji mNie podano opisu zmian ← poprzednia edycja		Wersja z 07:48, 16 wrz 2020 pokaż źródło Emilando (dyskusja \| edycje) 6629 edycji mNie podano opisu zmian następna edycja →
Linia 1:		Linia 1:
	'''Języki naumowskie''' ([[Język naumowski\|nau.]] ''rér naumåzu iknaúr'', [[Język gowojski\|gow.]] ''~~róre~~ gows iknúr'') to niewielka rodzina [[Języki gamajskie\|języków gammajskich]]. W jej skład wchodzą [[język naumowski]] oraz [[język gowojski]]. Uważa się, że pochodzą od [[Język pranaumowski\|pranaumowszczyzny]].		'''Języki naumowskie''' ([[Język naumowski\|nau.]] ''rér naumåzu iknaúr'', [[Język gowojski\|gow.]] ''rórä gows iknúr'') to niewielka rodzina [[Języki gamajskie\|języków gammajskich]]. W jej skład wchodzą [[język naumowski]] oraz [[język gowojski]]. Uważa się, że pochodzą od [[Język pranaumowski\|pranaumowszczyzny]].

	Okres spólnoty pranaumowskiej nie trwał zbyt długo, oba języki oddzieliły się dosyć szybko. Zdążyły jednak wykształcić razem swoje wyjątkowe, odróżniające od innych języków gammajskich. Te cechy to np. rozszerzenie pragammajskich ''i'' ''u'' do ''e'' ''o'', rotacyzm pragammajskich ''z ħ'', zamiana grupy ''or'' na ''ar'', rozwój ''VŋV'' do ''VknV'' i późne, już niezależne przejście ''u > ü''. Gramatycznie stworzyły nowy sposób tworzenia liczby mnogej partykułą <''re''>, odrzuciły harmonię, zredukowały deklinacje (4 przypadki w gowojskim, 3 w naumowskim) i rozwinęły nowy czas przeszły (tzw. krótki lub II). Współcześnie jednak oddaliły się od siebie tak bardzo, że są kompletnie niezrozumiałe, przez pewien czas zastanawiano się nawet czy gowojski to język gammajski.		Okres spólnoty pranaumowskiej nie trwał zbyt długo, oba języki oddzieliły się dosyć szybko. Zdążyły jednak wykształcić razem swoje wyjątkowe, odróżniające od innych języków gammajskich. Te cechy to np. rozszerzenie pragammajskich ''i'' ''u'' do ''e'' ''o'', rotacyzm pragammajskich ''z ħ'', zamiana grupy ''or'' na ''ar'', rozwój ''VŋV'' do ''VknV'' i późne, już niezależne przejście ''u > ü''. Gramatycznie stworzyły nowy sposób tworzenia liczby mnogej partykułą <''re''>, odrzuciły harmonię, zredukowały deklinacje (4 przypadki w gowojskim, 3 w naumowskim) i rozwinęły nowy czas przeszły (tzw. krótki lub II). Współcześnie jednak oddaliły się od siebie tak bardzo, że są kompletnie niezrozumiałe, przez pewien czas zastanawiano się nawet czy gowojski to język gammajski.