Przejdź do zawartości

Języki naumowskie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Conlanger
← poprzednia edycjanastępna edycja →
Emilando (dyskusja | edycje)
6629 edycji
WizualnieWikikod
Emilando (dyskusja | edycje)
6629 edycji
mNie podano opisu zmian
Emilando (dyskusja | edycje)
6629 edycji
Nie podano opisu zmian
Linia 1: Linia 1:
'''Języki naumowskie''' ([[Język naumowski|nau.]] ''rér naumåzu iknaúr'', [[Język gowojski|gow.]] ''róre howsos iknúr'') to niewielka rodzina [[Języki gamajskie|języków gammajskich]]. W jej skład wchodzą [[język naumowski]] oraz [[język gowojski]]. Uważa się, że pochodzą od [[Język pranaumowski|pranaumowszczyzny]].
'''Języki naumowskie''' ([[Język naumowski|nau.]] ''rér naumåzu iknaúr'', [[Język gowojski|gow.]] ''róre howsos iknúr'') to niewielka rodzina [[Języki gamajskie|języków gammajskich]]. W jej skład wchodzą [[język naumowski]] oraz [[język gowojski]]. Uważa się, że pochodzą od [[Język pranaumowski|pranaumowszczyzny]].


Okres spólnoty pranaumowskiej nie trwał zbyt długo, oba języki oddzieliły się dosyć szybko. Zdążyły jednak wykształcić razem swoje wyjątkowe, odróżniające od innych języków gammajskich. Te cechy to np. rozszerzenie pragammajskich ''*i'' ''*u'' do ''*e'' ''*o'', rotacyzm pragammajskich ''*z *ħ'', zamiana grupy ''*or'' na ''*ar'', rozwój ''*VŋV'' do ''*VknV'' i późne, już niezależne przejście ''*u > *ü''. Gramatycznie stworzyły nowy sposób tworzenia liczby mnogej partykułą <''re''>, odrzuciły harmonię, stworzyły czasownik ''chcieć'', zredukowały deklinacje (4 przypadki w gowojskim, 3 w naumowskim) i rozwinęły nowy czas przeszły (tzw. krótki lub II). Współcześnie jednak oddaliły się od siebie tak bardzo, że są kompletnie niezrozumiałe, przez pewien czas zastanawiano się nawet czy gowojski to język gammajski.
Okres spólnoty pranaumowskiej nie trwał zbyt długo, oba języki oddzieliły się dosyć szybko. Zdążyły jednak wykształcić razem swoje wyjątkowe, odróżniające od innych języków gammajskich. Te cechy to między innymi:
 
*rozszerzenie pragammajskich ''*i *u'' do ''*e *o''
*rotacyzm pragammajskich ''*z *ħ''
*przegłos pragammajskiego ''*uu'' do [''{{IPA|y}}'']
*drastyczne uproszczenie deklinacji pragammajskiej (trzy przypadki w naumowskim, cztery w gowojskim)
*zanik harmonii samogłoskowej
*nowy sposób tworzenia liczby mnogiej partykułą ''re''
*obecność czasownika ''chcieć''
*rozbudowany system przedimków
*rozwój nowego czasu przeszłego, tzw. ''II'' lub ''krótkiego''


Języki te należą do grupy centralnej (z pragammajską zmianą [ɣ] > [ŋ]). Zachowanie nagłosowej gammy w gowojskim jest wtórne, po długim rozwoju ''*gh > *ŋ > *nn > *h > *gh.'' Samodzielne [ŋ] jednak przetrwało tylko w gowojskim w wygłosie.
Języki te należą do grupy centralnej (z pragammajską zmianą [ɣ] > [ŋ]). Zachowanie nagłosowej gammy w gowojskim jest wtórne, po długim rozwoju ''*gh > *ŋ > *nn > *h > *gh.'' Samodzielne [ŋ] jednak przetrwało tylko w gowojskim w wygłosie.
Linia 178: Linia 188:
|-
|-
! jː
! jː
| d͡z || zv || d͡z
| d͡z || zv || z
|-
|-
! w
! w

Wersja z 21:27, 10 paź 2020

Języki naumowskie (nau. rér naumåzu iknaúr, gow. róre howsos iknúr) to niewielka rodzina języków gammajskich. W jej skład wchodzą język naumowski oraz język gowojski. Uważa się, że pochodzą od pranaumowszczyzny.

Okres spólnoty pranaumowskiej nie trwał zbyt długo, oba języki oddzieliły się dosyć szybko. Zdążyły jednak wykształcić razem swoje wyjątkowe, odróżniające od innych języków gammajskich. Te cechy to między innymi:

  • rozszerzenie pragammajskich *i *u do *e *o
  • rotacyzm pragammajskich *z *ħ
  • przegłos pragammajskiego *uu do [y]
  • drastyczne uproszczenie deklinacji pragammajskiej (trzy przypadki w naumowskim, cztery w gowojskim)
  • zanik harmonii samogłoskowej
  • nowy sposób tworzenia liczby mnogiej partykułą re
  • obecność czasownika chcieć
  • rozbudowany system przedimków
  • rozwój nowego czasu przeszłego, tzw. II lub krótkiego

Języki te należą do grupy centralnej (z pragammajską zmianą [ɣ] > [ŋ]). Zachowanie nagłosowej gammy w gowojskim jest wtórne, po długim rozwoju *gh > *ŋ > *nn > *h > *gh. Samodzielne [ŋ] jednak przetrwało tylko w gowojskim w wygłosie.

Jeżeli chodzi o deklinacje, to jest bardziej archaiczna w gowojskim (celownik i więcej rodzaji deklinacji, wymiany głosek), zaś koniugacja wydaje się być bardziej zachowawcza w naumowskim.

Drzewo rodziny

  • pragammajski (†)
    • prangammajski (†)
      • pranaumowski (†)
        • naumowski
        • gowojski

Refleksy spółgłosek pragammajskich

Naumowski

PG nagłos śródgłos wygłos
p p, pɕ[1] b, bʑ[1] f
t t͡s, t͡ɕ [1] s
k k, ʃ[1], t͡ʃ[2] g, ʒ[1], d͡ʒ[2] x
q x, ɕ[1], ʃ[2] k, ʃ[1], t͡ʃ[2] ːk
b f, ɕ[1] p, pɕ[1] ːp
d ʂ s, ɕ[1] ːs
g x, ɕ[1], ʃ[2] k, ʃ[1], t͡ʃ[2] ːk
f f, ɕ[1] Vː[3] Ø
θ t, c[1] d, ɟ[1] s
s s, ɕ[1] z, ʑ[1] Ø
ħ r, rʲ[1]
h ˈɣ, ˈʒ[2] ˈVː[3] ˈː
ð ʂ t, c[1] ːt
z r, rʲ[1]
ɣ~ŋ n, ɲ[1], ːŋ [4], ːɲ [5] kn, kɲ~cɲ[1] ŋk
m m, mɲ[1]
mː m, mɲ[1] ːm, ːmɲ[1]
n n, ɲ[1]
nː n, ɲ[1] ːn, ːɲ[1]
r r, rʲ[1]
rː r̥, rʲ[1] ːr, ːrʲ[1]
l w, ʎ[1]
lː l, ʎ[1]
j j Vː[3] j
jː d͡z, d͡ʑ[1] d͡z~z
w v, ʑ[1] Vː[3] v
wː ɣ, j[1], ʒ[2]

Gowojski

PG "zwykłe" po labjalizacji wygłos
p p pf f
t t͡s, ʃ[6] sf s
k k, t͡ʃ[7] p, t[7] x
q x[8], ʃ[7], ¹k, ¹t͡ʃ[7] f[8], þ[7], ¹p, ¹t[7] ¹k
b b bv v
d z w l
g g, d͡ʒ[7] b, d[7] ɣ
f f ʍ Ø
θ t, þ[9] þ s
s s ʍ Ø
ħ ːɹ ɹ ːɹ
h ɣ, j[7] ʍ, f[7] Ø
ð d, ð[9] ð z
z ːɹ ɹ ːɹ
ɣ~ŋ ɣ[10], kn[11] ɣ[10], km[11] ːŋ
m m w ˜[12]
mː ɣ[10], ¹m ɣ[10], ¹w
n n m
nː ɣ[10], ¹n ɣ[10], ¹m
r ːɹ ɹ ːɹ
rː ɣ[10], ːɹ ɣ[10], ¹ɹ
l l ɫ Ø
lː gl gɫ ¹l
j j w j
jː d͡z zv z
w v w v
wː ɣ, ʒ[7] v, ð[7] ɣ
  • (¹) oznacza, że nie dochodzi do wydłużenia pod akcentem

Przypisy

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 1,25 1,26 1,27 1,28 1,29 1,30 1,31 1,32 1,33 1,34 1,35 w wyniku zmiękczenia w pierwszej palatalizacji
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 w wyniku zmiękczenia w drugiej palatalizacji
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Vː oznacza, że doszło do ściągnięcia dwóch samogłosek wokół
  4. ↑ z pragammajskiej grupy *ngh
  5. ↑ z pragammajskiej grupy *ngh i palatalizowane
  6. ↑ po [a]
  7. ↑ 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 po palatalizacji
  8. ↑ 8,0 8,1 w nagłosie
  9. ↑ 9,0 9,1 przed R (*l, *r, *rr)
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,7 w naglosie
  11. ↑ 11,0 11,1 w śródgłosie
  12. ↑ Znak ˜ oznacza nasalizacje, która obecnie jednak zaginęła. Jej śladem są krótke wygłosowe samogłoski, ponieważ ustne odpowiedniki wypadły w tej pozycji, zaś nosowe przetrwały i dopiero potem uległy denasalizacji
Źródło: „https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Języki_naumowskie&oldid=38603”