Kôjasmâmi

✅	Niniejszy artykuł dotyczący Kyonu jest kompletny i jest ukończony.

E • Habecja
Ogólnie informacje		Habecja (8973 EK) · Habecja Bliższa · Habecja Dalsza · Habecjanie · Czarni autochtoni Habecji
Kultura	Języki	habecki · logański
	Religia	Wierzenia habeckie
	Inne elementy	Kôjasmâmi · Foiasküngmä
Polityka	Majskody	Cördäsgö · Elhe · Hâua · Kaca · Kpônta · Leiküs · Mîtän · Nagila · Ngali · Nîgum · Sêlsgö · Taisgo Dawne majskody: Pôlsgo · Przedmurskie majskody
Polityka	Elementy	Nhastäli · Niewolnictwo w Habecji (Foiasküngmä)
Historia		Habecja prehistoryczna · Surandralski podbój Habecji
Ludzie		Hotõr Kpäjöge

Kôjasmâmi (కొజస్మమీ /kóɟàsmámì/, dosłownie władza ludzi) to rodzaj ultrapatriarchatu funkcjonujący w Habecji, zwłaszcza w miastach. W odróżnieniu od Foiasküngmä, które to odnosi się do formalnego statusu prawnego kobiet na terenie całej Habecji, termin Kôjasmâmi opisuje społeczne praktyki, obyczaj i codzienną hierarchię — czyli to, jak kobieta ma być postrzegana i traktowana w życiu społecznym, rodzinnym i gospodarczym.

Kôjasmâmi rozwinęło się z bazy, jaką był patriarchat u ludności proto-habecko-ngorskiej. Ostateczną formę przybrało po 5800 EK i utrzymało się takowe do momentu drugiego powstania habeckiego, kiedy to rozpoczęto walkę z tym zjawiskiem. Jednak pozostałości tego zjawiska nigdy nie zostały całkowicie wyplewione z społeczeństwa habeckiego.

Ogólne

Kôjasmâmi twierdzi, że w Habecji kobieta nie jest uważana za osobny podmiot, który może być wolny. Wedle wiary habeckiej (kobiety miały być elementem zepsutym) oraz ówczesnych norm prawnych istniało przeświadczenie o podległości kobiety do mężczyzny (których to nazywano wtedy aprecjacjująco ludźmi). Jednocześnie nie tworzono żadnych solidnych form przywiązania między płcią męską a żeńską, w konsekwencji nie było małżeństw. W wielu miejscach status kobiety był praktycznie równy niewolnikowi, a czasem nawet gorszy od niewolników płci męskiej. Dodatkowo ograniczono sposób nazywania kobiet na córka + imię ojca.

W efekcie:

dzieci z reguły są wychowywane przez dziadków albo ojca;
kobieta praktycznie nie miała żadnych praw nawet wobec siebie;
ponieważ często kobiety były traktowane jako niewolnice, mogły być sprzedawane, oddawane albo wymieniane. Swinging był częstym zjawiskiem w Habecji.

To powodowało wyjątkowo słabą pozycję kobiety, która została w dużej mierze zdegradowana do roli prokreacyjno-zachciankowej.

Kôjasmâmi w swojej pełnej formie rozwinęło się jednak tylko w mieście, u wędrownej części ludności oraz u bogatych jednostek. Na wsi, gdzie występowało dużo obowiązków, do których potrzebowano znacznej liczby rąk do pracy, kobiety posiadały pewien zakres niezależności i decydowania o siebie, ale też o innych. Patriarchat na habeckiej wsi, mimo obowiązywania Foiasküngmä, miał więc bardziej typową, nieradykalną formę. Niemniej, to miasta były motorem napędowym gospodarki i w efekcie głównym przedstawicielem Habecjan.

Warianty

Mimo wspólnych podstaw, w różnych majskodach rozwinęły się pewne różnice w traktowaniu kobiet. Do roku wspólnego przetrwały trzy warianty:

model natyboński — najbardziej radykalna forma wprowadzenia Kôjasmâmi, rozwinięty w Natybonie. Wedle tego modelu, kobieta stanowi zwykłą własność mężczyzny i nie ma żadnych praw. Są sprzedawane, oddawane jako dary lub wymieniane jak normalny towar, są niekiedy też używane jako element polityki. W modelu natybońskim nie traktuje się kobiet inaczej w zależności od wieku, pokrewieństwa czy pochodzenia. Wymiany kobiet spowodowały, że w tych rejonach pojęcie rodziny jest bardzo słabo rozwinięte, a niekiedy kary za nieposłuszeństwo wobec kobiet były bardzo okrutne;
- majskody, które się na nim opierają: Natybona, Lejkis, Mitan, Elie;
model poncki — najbardziej typowy model, który wykształcił się w Poncie. Kobiety zostały podzielone wedle wieku – o ile młode i w średnim wieku są traktowane podobnie jak w modelu natybońskim, tak już dzieci podlegają ochronie, a starsze kobiety są obdarzone pewnym szacunkiem. Mają pewną autonomię, by móc wychować dzieci, niekoniecznie swoje, oraz zajmować się samodzielnie domem. Jednak próba wyjścia spod patriarchatu miała równie groźne konsekwencje, jak w modelu natybońskim. W roku wspólnym najbardziej powszechny;
- majskody, które na nim się opierają: Ponta, Ngalia, Nagila, Selzgo, Nigum, Hawa;
model kacki — specyficzna odmiana, występująca tylko w majskodach Kacia oraz Tajzgo. Jest dużo łagodniejsza w porównaniu z resztą, gdyż w niej kobiety nie są traktowane jako element zepsuty, tylko element tajemniczy. Są traktowane dużo bardziej z szacunkiem, z pewną aurą egzotyki względem reszty społeczeństwa, w efekcie nie są sprzedawane, wymieniane etc. jak niewolnicy. Rozwinął się system haremów, co spowodowało powszechną poligamię, ale i przywiązanie damsko-męskie oraz mniej patologii względem reszty majskod. Płeć żeńska często była elementem ceremoniałów oraz symboliki, a same mogły mieć pośredni wpływ na różne sprawy jako towarzyski mężczyzn;
- majskody, które na nim się opierają: Kacia, Tajzgo.

Historia

Początki

Patriarchat był praktykowany przez ludy proto-habecko-ngorskie, ale nie wyróżniał się specjalnie na tle reszty. Wynikał on z ówczesnego systemu klanowego.

Po migracji Protohabecjan do współczesnej Habecji i ustanowienia dominacji nad dotychczas czarnymi autochtonami. Różne habeckie klany przejmowały kolejne osady przedzyneackie, a z ich bazy powstały zarówno miasta, jak i system klanowy wyewoluował w majskody. Habecjanie zaczęli zajmować się w dużym stopniu handlem, a chcąc zabezpieczyć swoje interesy, męska władza zdecydowała się pozbawić kobiety wszelkiego dziedziczenia i decydowania o majątku. Mimo to, nadal kobiety były traktowane z szacunkiem oraz nie wprowadzono radykalnego zdegradowania. Niemniej wraz z upływem czasu coraz bardziej utrwalano patriarchalną formę społeczeństwa.

Wielkie Powstanie Niewolników i skutki

W okolicach 5800 EK miało Wielkie Powstanie Niewolników, które zakończyło się brutalnym stłumieniem i zabraniu czarnej ludności ostatnich resztek wolności. Wedle nielicznych przekazów, zachowanych w Murii, niektóre habeckie kobiety miały opatrywać powstańców oraz ich wykarmiać, z ludzkiej zwykłej wrażliwości, co uznano za zdradę, jak i idealną okazję do wprowadzenia totalnej władzy mężczyzn. Kobiety w prawie wszystkich majskodach zostały zdegradowane do niewolników, pozbawiając jakichkolwiek przywilejów. Konkretna forma wdrożenia tych zmian społecznie zależała od majskody (stąd modele), ale jednocześnie opracowano Foiasküngmä, które miało być podstawą i zabezpieczeniem nowego systemu we wszystkich majskodach. Jedynie Kacia oparła się początkowo tej spirali, ale groźba interwencji innych miast habeckich zmusiła ją do przyjęcia Foiasküngmä i wykształcenia u siebie Kôjasmâmi. To właśnie przez ten opór tu się wykształcił zupełnie inny model, niż w innych majskodach.

Tak wykształcony system przetrwał kolejne cztery tysiące kyońskich lat.

Okres murski

Po 6612 EK Habecja została zmuszona do zostania murskim protektoratem, doprowadzając do pełnej aneksji w 6803 EK . Murowie zdecydowali się szybko wprowadzić tu swoje obyczaje i prawa, co źle zostało przyjęte przez ludność Habecji. Jednak to zakazanie niewolnictwa według płci, de facto zakazującego Kôjasmâmi, stało się punktem zapalnym do wybuchu powstania 6817 EK , zakończonego sukcesem Habecjan i cofnięciem statusu Habecji do murskiego protektoratu. Kôjasmâmi i Foiasküngmä przetrwały dzięki temu kolejne 3000 lat.

Okres surandralski

Habecja wyzwoliła się spod protektoratu w 8023 EK , ale została podbita przez Surandral w 9078 EK . Tym razem nowy okupant nie zdecydował się na walkę z patriarchatem, mimo że sam Surandral był raczej egalitarystyczny względem płci. Za powody akceptacji Kôjasmâmi na terenie autonomicznej Habecji przez Surandralczyków uznaje się:

pragmatyzm polityczny: szybkie zniesienie systemu groziło nowymi powstaniami i destabilizacją dopiero podbitego regionu;
kooptacja elit: utrzymanie przywilejów patriarchalnych pozwalało na łatwiejsze podporządkowanie dawnych przywódców;
ekonomia: system gwarantował przewidywalność pracy, produkcji oraz rozmnażania się, a jego zburzenie mogło doprowadzić do kryzysu;
pamięć o murskiej okupacji: uderzenie w patriarchat przez Murię spowodowało bunt i utratę bezpośredniej władzy. Surandral nie chciał popełnić tego błędu, zwłaszcza że zajęcie Habecji traktował jako jeden z najważniejszych punktów w swej historii, dający dostęp do morza.

Dopiero po drugim powstaniu habeckim Surandral zdecydował się rozpocząć walkę z Kôjasmâmi poprzez zniesienie Foiasküngmä oraz promocję własnych zwyczai. Jednak społeczeństwo zignorowało te zmiany i Kôjasmâmi, choć coraz słabiej, dalej funkcjonowało, na co duży wpływ miała nadal religia habecka. Na wsi, gdzie kobiety i tak miały więcej autonomii i praw, zmiana była niezauważalna. Do czasów współczesnych przetrwało sporo pozostałości tego systemu.

Później

Rewolucja przemysłowa, powstanie kolei w Habecji oraz upadek IV powstania spowodowało, że Habecjanie znaleźli się w zupełnie innej sytuacji na świecie, niż dawniej. Kôjasmâmi, które w sporym stopniu nadal było praktykowane zaczęło się nie sprawdzać w nowej rzeczywistości, niemożliwa była jednoczesna pełna kontrola kobiet, jak i praca w fabrykach czy kolei. Ostatecznie znikły wtedy modele natyboński oraz poncki, pozostawiając jedynie kacki, który rozpowszechnił się po całej Habecji. Ta zmiana była jednym z elementów ruchu młodohabeckiego.

Coraz częściej w przestrzeni publicznej zjawiska Kôjasmâmi zaczęły znikać, ale opór przywódców religijnych i konserwatystów sprawił, że nie udało się go w pełni wyplewić. Samo Kôjasmâmi także zaczęło być traktowany jako istotny element kultury habeckiej, gwarantujący jej odrębność od reszty. Im dalej biegł czas, tym szybciej zaczął się rozwijać dualizm – w sferze publicznej kobiety zaczęły często pracować czy działać społecznie, ale w sferze prywantej i rozrywkowej nadal praktykowano pewne elementy. W tym czasie kobiety same zaczęły określać siebie mianem „dobrowolnie podległych”, tworząc narrację, że podporządkowanie mężczyźnie to świadomy wybór i źródło honoru.

Skutki Kôjasmâmi

Do najważniejszych, długotrwałych skutków funkcjonowania Kôjasmâmi uznaje się:

zaniżenie samooceny habeckich kobiet;
specyficzny model domu, w niektórych majskodach nie występowało nawet nic w stylu pararodziny. Nawet w czasach współczesnych Habecjanie często zmieniają partnerów, a zjawisko samotnego rodzica jest powszechne, a formalne małżeństwa są rzadko zawierane;
utrwalenie wzorca słabej kobiety i silnego, dominującego mężczyzny;
nierówność ekonomiczna i w wiedzy między płciami.

Opór i próby reformy

Mimo utrwalenia się modelu Kôjasmâmi w Habecji, od praktycznie samego początku były grupy oporu wobec systemu, czego symbolem jest pierwotny opór Kaci. Przed surandralskim zajęciem Habecji najczęściej mówiono o konieczności poluzowania systemu poprzez przyjęcie wszędzie modelu kackiego oraz zniesienie Foiasküngmä, ale takie osoby były bardzo często prześladowane przez władze. Od 9078 EK , wraz w wpadnięciem pod panowanie egalitarystycznego pod względem płci Surandralu, niektóre jednostki zaczęły walczyć o zrównanie praw lub przynajmniej zmniejszenie różnic między płciami. Również wśród części kobiet powoli rósł opór, wraz z próbami nawiązania siatki kontaktów czy nauczenia się pisma surandralskiego, normalnie niedostępnego dla nich. Po II powstaniu habeckim opór zaczął polegać na zwalczaniu Kôjasmâmi jako element przestarzały i amoralny.