Język proto-miteńsko - wspólny prajęzyk przodków Mitengów. Język ten wyłonił się z języka proto-miteńsko-kadońskiego. Z języka proto-miteńskiego wyłoniły się następujące języki:
Dźwięki
Samogłoski
Spółgłoski
- m n ň
- p pp b t tt d k kk g
- s š h
- ts
- w r l y
Akcent
Akcent na pierwszej sylabie
Zmiany fonetyczne
- y > i
- Vh > V:
- iy, uy > ī, ū
- ey, oy > ē, ō
- ay > ǣ
- V1V1 > V:
- kw/tw kkw/ttw, gw/bw > p, pp, b
- kT > šš
- lC > CC
Gramatyka
Zaimek
| Osoba
|
Sg
|
Pl
|
| 1.
|
ni
|
heji
|
| 2.
|
šu
|
šehi
|
| 3.
|
ki
|
kehi
|
Rzeczownik
| Sg
|
| Nom.
|
-'(e)
|
-(u)
|
-a
|
| Acc./Dat.
|
-'ar
|
-yz
|
-ez
|
| Gen.
|
-'ed
|
-ud
|
-ed
|
| Instr.
|
-'eš
|
| Pl
|
| Nom.
|
-'et
|
-un
|
-et
|
| Acc./Dat.
|
-'art
|
-ösan
|
-est
|
| Gen.
|
-'est
|
-odun
|
-est
|
| Instr.
|
-'ešt
|
-öšan
|
-ešt
|
Jako forma podstawowa dla przyimków ruchu występuje mianownik (statecznych) oraz dopełniacz (ruchu)
Przedimek
Rzeczownik
| Sg
|
| Nom.
|
ty
|
| Acc./Dat.
|
tyr
|
| Gen.
|
tyd
|
| Instr.
|
tyš
|
| Pl
|
| Nom.
|
tyn
|
| Acc./Dat.
|
tysan
|
| Gen.
|
tyst
|
| Instr.
|
tyšt
|
Czasownik
Odmiana osobowa
| Końcówki osobowe
|
| Osoba
|
Sg
|
Pl
|
| 1.
|
-u
|
-eš
|
| 2.
|
-yr
|
-yd
|
| 3.
|
-(e)
|
-et
|
Odmiana czasowa
| Czas
|
Dok
|
Ndok
|
| Ter
|
-0-
|
| Prz.
|
-žda-
|
-da-
|
Słownik
- ni - ja
- šu - ty, pan/pani
- ki - on
- heji - my
- šehi - wy, państwo
- kehi - oni
- tyja - to
- tyjety - tamto
- šyzi - tu
- šöse - tam
- wuši - kto
- dezi - co
- myzi - gdzie
- šeyzi - kiedy
- ku - jak
- iwa (te - ) - nie
- - wszystko
- - dużo
- - mało
- kuna - jeden
- šuja - dwa
- kiwa - trzy
- esi - cztery
- uwi - pięć
- hebi - wielki
- - mały
- heha - kobieta
- tu - mężczyzna
- nyji - człowiek
- šiju - dziecko
- biku - żona
- owunu - mąż
- bebi - matka
- eša - ojciec
- mari - zwierzę
- laa - ryba
- hegi - ptak
- ga - drzewo
- renabu - las
- radu - owoc
- apa - ziarno, nasiono, siemię
- lutesi - liść
- ana - trawa
- dega - skóra
- karu - mięso
- sawuga - krew
- tebepu - kość
- enedi - jajko, jajo
- utu - róg
- sepi - ogon
- lunyhi - pióro
- sesu - włos
- pesa - głowa
- šawa - ucho
- enu - oko
- ega - nos
- kešaka - usta (plural only)
- hašawa - ząb
- apa - język
- glaa - stopa
- hegi - noga
- nlulua - ręka
- jegu - serce
- ena (en - ) - być
- kuzi - mieć
- taka - robić
- šahi - pić
- sugesi - jeść
- šu - widzieć
- azi - słyszeć
- šušu - wiedzieć, znać
- ena - myśleć
- ša - bać się
- yu - spać
- guda - żyć
- ebi - umierać, umrzeć
- ubi - zabijać, zabić
- böliwa - ciąć, kroić
- nuni - pływać
- tumu - latać, lecieć
- rari - iść, chodzić
- epa - leżeć
- udi - siedzieć
- enema - stać
- ena - padać, paść
- sa - dawać, dać
- domuki - trzymać, dzierżyć
- kleu - myć, prać (clothes)
- hatu - szyć
- sötega - mówić
- taga - śpiewać
- aša - słońce
- nugi - księżyc
- ada - gwiazda
- etu - woda
- emawa - deszcz
- rezlau - rzeka
- wupu - jezioro
- ozymi - morze
- jawlaa - sól
- - kamień
- šaku - ziemia
- badubu - chmura, obłok
- ranegi - mgła
- negemu - niebo
- nanahu - wiatr
- jagama - śnieg
- - lód
- lanagu - dym
- da - ogień
- hija - popiół
- neša - palić się
- husi - droga
- henena - góra
- šemi - czerwony
- eplei - zielony
- usu - żółty
- hušaši - biały
- naha - czarny
- atuna - noc
- tehata - dzień
- ešika - rok
- sara - ciepły
- ja - zimny, chłodny
- hana - pełny
- lara - nowy
- nleapa - stary
- suhu - dobry
- suka - zły
- hleapa - bliski
- jašu - daleki
- sehani - prawy
- uwaba - lewy
- ku - przy, u, na
- ezu - w
- du - z
- a - i
- beusi - jeśli, jeżeli
- emu - bo, ponieważ
- mahazi - imię
