Wajtulski

Z Conlanger
Skocz do: nawigacja, szukaj

Język wajtulski (Lolle Voajtulla.png Лолле Воӑітулла)

Fonetyka

Samogłoski

  Przednie Tylne
Przymknięte i u
Półprzymknięte e o
Półotwarte ɛ ɔ
Prawie otwarte i otwarte a

Ponadto występują zredukowane alofony /ʊ/ od /u/, /ɪ/ od /i/ i /ə/ od /a/.

Zapis ortograficzny:

  • Cyrylica: и, у; е, о; еа, оа; а;
  • Łacinka: i, u; e, o; ė, ȯ; a.

Spółgłoski

  Dwuwargowe Wargowo-zębowe Przedniojęzykowe Podniebienne Welarne Języczkowe Gardłowe Krtaniowe
Nosowe m n N
Zwarte p t k
Szczelinowe f s ʕ h
Półsamogłoski ɥ ɥˁ ʋ j
Boczne l

Zapis ortograficzny:

  • Cyrylica: м, н, ң; б, п, д, т, ц, г, к; ө, с, ѕ, х, һ; ҩ, ҩҩ, в, і, ї; л, лл;
  • Łacinka: m, n, ṇ; p, ph, t, th, ṭ, k, kh; f, s, ṣ, x, h; w, ẉ, v, j, y; l, ḷ.

Tony

Istnieją dwa tony: niski i wysoki. Na piśmie tonów zwykle się nie zaznacza. W dokładniejszym zapisie używa się "ptaszka" dla oznaczenia tonu wysokiego w cyrylicy (np. ӑ), a "daszka" w łacince (np. ệ, â).

Alfabet

Język wajtulski jest zapisywany zarówno pismem wajtulskim jak i hiundajskim. Tabela poniżej zawiera znaki pisma wajtulskiego wraz z ich hiundajksimi (cyrylickimi) odpowiednikami i łacińską transkrypcją. Pismo to jest abugidą z domyślną samogłoską [o] lub [a], zmienianą przez dopisywanie do znaku innych samogłosek lub znaku ciszy. Dla lepszej czytelności symbole samogłosek zaprezentowano na tle litery ka. Ortografia wajtulska nie uwzględnia tonów.
Pismem tym pisze się od prawej do lewej.

Litera
w abugidzie wajtulskiej
Litera
w piśmie hiundajskim
Litera
w transkrypcji łacińskiej
Przypisana głoska Przykładowe słowo IPA Znaczenie Uwagi
WajtulKA.png га ka k гитеҩ ˨ki˨tʰeɥ piękny
WajtulNGO.png ңо ṇo N ңӑни ˦Na˨ni nania, istota mityczna
WajtulSO.png со so s сўөӑцў ˦su˦fa˦tˁu imię
WajtulPHO.png по pho пӗҩоагеӑ ˦pʰe˨ɥɔ˦kɛ ofiara
WajtulTO.png до to t доаїў ˨tɔ˦jˤu oczy
WajtulHO.png һо ho h һўдіув ˦hut˨juʋ wierzyć
WajtulTHO.png то tho те ˨tʰe my
WajtulNO.png но no n ноӑпеі ˦nɔ˨pʰej kapłan
WajtulFO.png өо fo f өеаңдол ˨fɛN˨tol niegasnący
WajtulJO.png іо jo j іўңӑ ˦ju˦Na jasny
WajtulPO.png бо po p бӑлбупӗ ˦pal˨pu˦pʰe cztery
WajtulWO.png ҩо wo ɥ ҩўҩҩһа ˦ɥuɥˤ˨ha datek
WajtulVO.png во vo ʋ ваїлим ˨ʋajˤ˨lim prawda
WajtulKHA.png ка kha кҩҩӗ ˦kʰɥˤe my dwoje
WajtulXO.png хо xo ʕ xǒд ˦ʕot lud
WajtulLO.png ло lo l лолле ˨lo˨lˁe język
WajtulLLO.png лло ḷo ллўһоб ˦lˁu˨hop trawa
WajtulWWO.png ҩҩо ẉo ɥˁ ҩҩӗ ˦ɥˤe ja
WajtulYO.png їо yo їоа ˨jˁɔ on
WajtulMO.png мо mo m мўха ˦mu˨ʕa płomień
WajtulSSO.png ѕо ṣo ѕедол ˨sˁe˨tol szedol, istota mityczna
WajtulTTO.png цо ṭo цǒһбй ˦tˁoh˦pi księga
Wajtul-.png (о) (o) (o) оіӗіиң ˨o˦je˨jiN wielki Pusta kreska na początku wyrazu sygnalizuje nagłos samogłoskowy. Jeśli nie towarzyszy jej żaden znak samogłoski, oznacza to, że wyraz zaczyna się od [o].
WajtulI.png и i i, ɪ йлөǒї ˦il˦fojˁ każdy
WajtulU.png у u u, ʊ ўбҩӑ ˦up˦ɥa świat
WajtulA.png а, о a, o a, ə, o Ӑготеҩ ˦a˨ko˨tʰeʋ Akoteu, stolica Wajtulii Znakom ka i kʰa nadaje wartość samogłoski [o], dla innych znaków wnosi wartość [a].
WajtulOA.png оа ȯ ɔ оӑһѕу ˦ɔh˨sˁu misjonarz
WajtulE.png е e e еѕоан ˨e˨sˁon eszon, najwyższy kapłan
WajtulEA.png еа ė ɛ еаци ˨ɛ˨tˁi porządek
Wajtul0.png Sygnalizuje brak samogłoski.

Gramatyka

Liczba

Liczby są cztery: pojedyncza, podwójna, potrójna i mnoga. Liczba pojedyncza nie ma morfemu, pozostałe tworzy się od niej przy pomocy prefiksów, sufiksów i cyrkumfiksów.

Schemat I II III IV V VI
l. podw. тиї- тиї- к- кеа- -іоx -іоx
l. potr. н- -(еа)к н- -(еа)к н- -(еа)к нў- -(еа)к н- -(еа)к н- -(еа)к
l. mn. -(еа)к һ- -(еа)к -(еа)к -(еа)к -(еа)к һ- -(еа)к

Przypadek

Przypadki są trzy – mianownik, dopełniacz i przyimkownik (prepositionalis), przy czym ten ostatni w liczbie pojedynczej ujednolicił się z dopełniaczem, zaś w pozostałych liczbach z mianownikiem (wyjątek stanowi odmiana części zaimków, w ramach której przyimkownik jest równy dopełniaczowi we wszystkich liczbach).

Możliwe końcówki dopełniacza: -а, -в, -и, -і, -егоа. W liczbie podwójnej po końcówce -іоx, a także potrójnej i mnogiej używa się -а, w zaimkach osobowych -в, przymiotniki zakończone spółgłoską najczęściej otrzymują -егоа, dla pozostałych form o wyborze końcówki decyduje uzus.

Negacja

Wykładnikiem nienacechowanej negacji czasownika jest cyrkumfiks м- -(еӑ)һ z oboczną postacią б- -(еӑ)һ dla tematów zaczętych od nosówki. Do wykładników nacechowanych należą: -ҩаөǒһ 'o zgrozo nie', -оаңǒх, -ҩебос 'nie i dobrze', -(і)ӑѕхӗһ 'niestety nie', -(ǒ)їеднӑ, -(ї)ǒїїӑ 'nie i bardzo mnie to bawi', -(ǒ)һлот 'nigdy nie', -ҩиѕоап 'pod żadnym pozorem nie!', -(ǒ)һлотѕоап 'oby nigdy nie!'. Wykładniki nacechowane mogą się na siebie nakładać dla zwiększenia emfazy.