Odprysk

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Odprysk - świat wymyślony przez Hapana Mtu w roku 2008.

Geografia ogólna

Trzy kontynenty ludzi.

Według legend znanych w Pokoście świat odprysku położony jest na skorupach trzech żółwi i jako taki jest płaski. Pierwotnie miał on składać się z trzech Lądów - położonego na zachodzie Lądu Ludzi, położonego w środku Lądu Chamów i położonego na wschodzie Lądu Stolemów. Legendy podają zgodnie, że Ląd Chamów miał ulec zatopieniu, nie ma natomiast zgody co do tego, jaki los spotkał Ląd Stolemów. Według różnych wersji miał on zatonąć wraz z lądem chamów, pozostać na swoim miejscu lub przesunąć się na wschód.
Współcześnie na świat Odprysku składają się trzy kontynenty zamieszkane przez ludzi - zachodni, środkowy i wschodni. Analogia do mitologicznych trzech Lądów jest tu przypadkowa - wszystkie ludzkie kontynenty są w myśl mitologii Pokosty jednym Lądem Ludzi.

Kontynent Zachodni

Nieopisany. Wiadomo, że żyją tam smoki.

Kontynent Środkowy

Nieopisany.

Kontynent Wschodni.

Kontynent Wschodni

Bywa też nazywany Woko. Dzieli się on na pięć regionów.

  1. Pokosta (z krakirskiego paqui astata „piękny kraj”)
    alternatywnie: Nistata (z krakirskiego ni astata „nasz kraj”)
  2. Glurista (z krakirskiego gluri astata „złoty kraj”)
  3. Kerista (z krakirskiego qori astata „pustynny kraj”)
  4. Ussala (z krakirskiego ussali astata „leśny kraj”)
  5. Aristata (z krakirskiego arali astata „żółty kraj”)

Kontynent ten był zasiedlany przez przybyszy z kontynentu środkowego w trzech falach – fala pierwsza trwała mniej-więcej w przedziale 12000-10000 lat temu obejmując cały kontynent. Fala druga miała miejsce 4500-3500 lat temu i nie objęła jedynie Pokosty. Fala trzecie trwała od 900 do 500 lat temu i ograniczyła swój zasięg jedynie do Ussali i północnej Keristy.

Pokosta

Pokosta (znana też jako Nistata, Pokolia, Poko) to region położony na wschodzie wschodniego kontynentu świata Odprysku. To właśnie na Pokostę położony jest największy nacisk w opisie świata.

Mapa Pokosty z zaznaczonymi krainami geograficznymi.

Geografia Pokosty

W skład Pokosty wchodzą następujące krainy geograficzne (numery odsyłają do mapy po prawej):

  1. Półwysep Hiundajski
  2. Wyspa Korsaria
  3. Wyspa Karia
  4. Wyspa Iszlacha
  5. Wyspa Mroja
  6. Morze Trzcin
  7. Morze Wodorostów
  8. Cemierne Morze
  9. Zatoka Brezji
  10. Rzeka Zaduma
  11. Rzeka Kanwa
  12. Rzeka Gangrena
  13. Góry Białe
  14. Góry Fioletowe
  15. Góry Czerwone
  16. Góry Wahaty
  17. Wyrzyna Lu
  18. Puszcza Niwska/Puszcza Poziomkowa
  19. Delta Gangreny (bagna)
  20. Nizina Gangreńska / Nizina Tarykańska
  21. Dolina Honkisz
  22. Pobrzeże Zaimkowe
  23. Wyrzyna Biernik
  24. Wyspy Hossyckie (poza mapą)
  25. Wyspy Bessańskie (poza mapą)
  26. Wysepki Natu i Ksatu (poza mapą)
  27. Wyspy Nowej Tarykanii (poza mapą)

Ludy Pokosty

Autochtoniczne narody Pokosty przyjęło się dzielić na pięć grup:

  1. Kuńskie (neokrakirskie) – narody pochodzące od starożytnych Krakirów.
  2. Hiundajskie – narody pochodzące od starożytnych Hiundajów.
  3. Zaimkowe – wymarłe w większości ludy centrum Pokosty, których ostatnim żywym przedstawicielem jest j. ówski.
  4. Pratyckie (kajskie)– są to liczne plemiona, które tradycyjnie zamieszkiwały północno-wschodnią część kontynentu, choć w ostatnich wiekach część z nich przesunęła się na południe; nazwa „pratyckie” pochodzi od słowa prat oznaczającego w językach pratyckich 'świat'.
  5. Śniekrickie – narody zamieszkujące północno-zachodnie pogranicze Pokosty, wywodzące swoje istnienie od Boga Mórz Śniekry (po gażachsku Ҫнекра [çnεkra]).

Dodatkowo swoje miejsce w Pokoście zajmuje lud Wajtułów pochodzenia gluryckiego.
Ze względu zaś na jego bliskie sąsiedztwo z j. śniekrickimi wymienić należy jeszcze lud Retszytów pochodzący z Aristaty.


Poniżej mapa współczesnego rozmieszczenia ludów Pokosty oraz spis języków używanych w rejonie lub związanych z nim (numery w nawiasach odpowiadają tym na mapie):

Ludy Pokosty.
  • Kuńskie
    • centralne
    • zachodnie
      • korsaryjski (2)
      • koźmiński (5)
      • klintoński (6)
      • herbercki, widacki, kaszlucki (7)
      • wschodni hossycki (poza mapą - na Morzu Trzcin)
      • zachodni hossycki (poza mapą - na Morzu Trzcin)
      • północy bessański (poza mapą - na Morzu Trzcin)
      • południowy bessański (poza mapą - na Morzu Trzcin)
    • wschodnie
      • mrojski(3)
      • lański (4)
      • natuski (poza mapą - na Morzu Wodorostów)
      • ksatuski (poza mapą - na Morzu Wodorostów)
    • xoaxĭo
      • xoaxĭo (choachio) (poza mapą - w Gluriście)
  • Hiundajskie
      • starohiundajski†
      • średniohiundajski†
      • hiundajski (8)
      • tojocki, audijski (9)
  • Zaimkowe
      • tamteński†
      • oński†
      • ówski (10)
  • Prackie
    • południowe
      • tarykański (11)
      • dialekt nowej Tarykanii (poza mapą - na Morzu Wodorostów)
      • jasyrski (jażmieński) (12)
    • północno-wschodnie:
      • niwski (13)
      • koszylijski (14)
      • hojski (15)
    • północno-zachodnie
      • lureński (16)
      • karański (17)
      • kargielski (18)
      • aerieński (19)
  • Śniekrickie
      • gażachski (20)
      • snobecki (21)
      • język doliny Honkisz (22)
  • Aristackie
    • wschodnie aristackie
      • retszycki (24)
Runy krakirskie. Znak ઢ reprezentuje połączenie [st].

Pisma Pokosty

Runy krakiryczne

Ich nazwa własna to qnazir pëuqs'gëiram, co oznacza dosłownie 'znaki róż'. Jest to pismo alfabetyczne powstałe około roku 200 na terenie wyspy Karii. Niektóre znaki krakiryczne wykazują podobieństwa do liter hiundajskich. W kulturze krakirskiej i wśród współczesnych ludów kuńskich przyjmuje się, że runy krakiryczne zostały wymyślone dokładnie w roku 200, a pismo hiundajskie wzorowało się na nich. Runy te były używane w basenie Morza Trzcin (głównie w jego wschodniej części), a także nad Morzem Wodorostów i na obszarze dolnego biegu rzeki Gangreny, o czym świadczą zachowane inskrypcje. Zostało wyparte przez pismo hiundajskie. Współcześnie używane tylko w celach ozdobnych.

Pismo hiundajskie

Jest to pismo alfabetyczne powstałe około roku 200 na terenie Półwyspu Hiundajskiego. Niektóre znaki hiundajskie wykazują podobieństwa do run krakirycznych. W kulturze hiundajskiej dominuje pogląd, że pismo hiundajskie zostało wymyślone dokładnie w roku 200, zaś runy krakiryczne wzorowały się na nim. Pismo hiundajskie było używane w basenie Morza Trzcin (głównie w jego zachodniej części), z czasem wypierając runy krakiryczne i rozprzestrzeniając się na obszar położony na północ od Gór Fioletowych. Współcześnie używane jest w całej Pokoście, a nawet w regionach sąsiednich.

Pismo wajtulskie.

Pismo wajtulskie

Jest to abugida. Wywodzi się z pism regionu Gluristy. W Pokoście obecne jest od przybycia Wajtułów (około roku 850). Używane jest do zapisu języka wajtulskiego (rzadziej zapisuje się go pismem hiundajskim) oraz aeriańskiego (używane głównie w tekstach religijnych, na co dzień w użyciu jest zapis pismem hiundajskim). Domyślną samogłoską tej abugidy jest [o], za wyjątkiem sylab z [k] i [kʰ], dla których domyślną samogłoską jest [a] (a więc ich postać podstawową czyta się odpowiednio [ka] i [kʰa]).

Pisma Pokosty a pisma *Ziemi*

Jedynym używanym systemem transkrypcji run krakirycznych na nieconscripty jest pismo łacińskie (rozszerzone o ligaturę st w piśmie odręcznym przypominającą gudżaracki znak ઢ, którą na komputerze można zastąpić literami st). Pismo hiundajskie przez przypadek wygląda dokładnie tak jak cyrylica. Dla ważniejszych języków zapisywanych pismem hiundajskim istnieje też transkrypcja łacińska. Pismo wajtulskie nie ma swojej typowej transkrypcji, istnieje zapis pismem hiundajskim (tzn. cyrylicą) i oparta na nim transkrypcja łacińska, w przyszłości prawdopodobnie zostanie opracowana też transkrypcja oparta na którymś z pism indyjskich.

Glurista

Glurista to region położony na południu wschodniego kontynentu świata Odprysku. Jest bogatszą w zasoby i ludniejszą sąsiadką Pokosty, niegdyś przodującą także pod względem technologicznym. Wywierała i wciąż wywiera spory wpływ na Pokostę.

Ludy Gluristy

Autochtoniczne narody Gluristy przyjęło się dzielić na cztery grupy:

  1. Ngasańskie – najliczniejsza grupa, nazwana od największej rzeki regionu.
  2. Hauckie – używane we wschodniej części regionu.
  3. Nuckie – używane w części zachodniej.
  4. Inne (izolowane) – ailicki i nuawalski.

W Gluriście mieszka też kilka plemion pochodzenia karistańskiego oraz potomkowie starożytnych Krakirów z Pokosty. Z Karisty pochodzi część niewolników, zaś z Pokosty kupcy - głównie Korsaryjczycy i Hiundajowie. Wielu Hiundajów osiedliło się na stałe w Gluriście po zajęciu Hiundajii przez Wajtułów.


Poniżej mapa współczesnego rozmieszczenia ludów Gluristy oraz spis języków używanych w rejonie lub związanych z nim (kolory w nawiasach odpowiadają tym na mapie):

Ludy Gluristy.
  • ngasańskie (kolor czerwony)
    • starożytne (o bliżej nieznanym pochodzeniu)
      • tauchtyjski† (wiązany z grupą pn lub pd)
      • kaibirski†
    • północne
      • kihkucki†
      • lachatyjski
      • inne
    • południowe
      • tuwlicki†
      • mallicki
      • lupijski
      • inne (w tym wajtulski w Pokoście)
    • wschodnie
      • kilumski
      • inne
    • hichasko-czachulskie
      • hichaski
      • czachulski
  • hauckie (kolor fioletowy)
    • kontynentalne
      • juchifacki
      • iliwaski
      • ulacki
    • wyspiarskie
      • harwarski
      • liski
      • szynkarajski
      • titiakucki
  • nuckie (kolor szary)
      • htański
      • olbiski
      • nalski
  • izolowane (kolor żółty)
      • ailicki
      • nuawalski
  • pochodzenia keristańskiego (kolor jasnożółty - bez niewolników)
      • bailski
      • buacki
      • inne
  • pochodzenia pokostyjskiego (kolor różowy - bez kupców)
    • kuńskie
      • chuachijski
      • korsaryjski
    • hiundajskie
      • hiundajskie

Pisma Gluristy

W Gluriście używa się głównie abdżadów. Pierwszym pismem Gluristy i zarazem całego wschodniego kontynentu było spółgłoskowe pismo tauchtyjskie (dziś z lachatyjska zwane łazi żlazī). Od niego wywodzi się większość pism regionu, a także wajtulska abugida.