niekonsekwencje

Zaczęty przez varpho :Ɔ(X)И4M:, Wrzesień 01, 2011, 01:18:39

Poprzedni wątek - Następny wątek

dziablonk

Akurat uchodźca jest regularny (od uchodzić), bo to świeżak. Zdrajca (ale zdradziecki!) jest co najmniej z XVI w., to jest z czasów upraszczania zbitki -dźc- / -ćc- w -jc-, np. (k)ociec, (k)oćca > (k)ojca.
Przy okazji: w wyrazach z samogłoskami nosowymi, nosówka ulegała rozkładowi na samogłoskę czystą (tj. bez rezonansu nosowego) {e, o} + -ńc-, np. jęciec, ćca > jeńca; rządźca > gw. rzońca ;)
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
§ Ψ ō ů ŭ  æ ð ø σ † å ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß
  •  

dziablonk

Ad c) i d) z mojego poprzedniego wpisu (posta / postu?  ??? ) w tym wątku: chyba wiem, co się stało. 
Została po prostu włączona do podstawy spółgłoska n z sufiksu (pilzn-, koln-) w miejsce dawnych, regularnych: pilzeński i koleński (podstawa: pilz-, kol-).
W przypadku gnieźnieński, krośnieński, miękkie ń zastępuje miękkie dź i ć, których już nie ma w podstawie: Gniez(d)no - gnieździeński, Kros(t)no - krościeński.
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
§ Ψ ō ů ŭ  æ ð ø σ † å ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß
  •  

Ainigmos

#272
Cytat: dziablonk w Lipiec 26, 2025, 09:18:21Akurat uchodźca jest regularny (od uchodzić), bo to świeżak. Zdrajca (ale zdradziecki!) jest co najmniej z XVI w., to jest z czasów upraszczania zbitki -dźc- / -ćc- w -jc-, np. (k)ociec, (k)oćca > (k)ojca.
Wiem o tym, dowiedziawszy się wcześniej u Brücknera, ale para wyrazów: uchodźca i zdrajca jawi mi się niekonsekwencją fonetyczną w sensie synchronicznym we współczesnej polszczyźnie.
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
  •  

Ainigmos

#273
spadkobierca z przegłosem na e zamiast na o rzeczownikowe w śródgłosie wyrazu
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
  •  

dziablonk

Nie, nie, tam wszystko jest w porządku, nie ma żadnego przegłosu, poza tym przegłos nie zależy od śródgłosu. Słownik staropolski podaje bierca z 1381
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
§ Ψ ō ů ŭ  æ ð ø σ † å ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß
  •  

Ainigmos

#275
Cytat: dziablonk w Grudzień 29, 2025, 18:53:37Nie, nie, tam wszystko jest w porządku, nie ma żadnego przegłosu, poza tym przegłos nie zależy od śródgłosu. Słownik staropolski podaje bierca z 1381
To prawda w sensie diachronicznym, a nie synchronicznym, skoro wyrazem macierzystym okazuje się czasownik częstotliwy z doby staropolskiej bierać, bez przegłosu względem bierca.

Ale dlaczego we współczesnej polszczyźnie utarła sie forma spadkobierca, a nie z wyrównaniem analogicznym spadkobiorca?
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
  •  

dziablonk

#276
Hm... spadkobierca wygląda mi na kalkę niem. Erbnehmer z początku XIX w. (Księga ustaw cywilnych dla Galicji i Lodomerii)
Utrzymanie się niezmienionej formy może wynikało z jego prawnego charakteru (terminy prawne rzadziej ulegają zmianom), albo z samej budowy wyrazu:
spadkobierca = ten, co bierze spadek. :P
Słuch fonologiczny współczesnego Słowianina kształtuje pisownia, w przeszłości granice między poszczególnymi fonemami były bardziej płynne.
§ Ψ ō ů ŭ  æ ð ø σ † å ъ ь ľ ŕ ô ď ť ſ ß
  •  

Świętopełk Kowalski

autyzm, ale już autysta

Ainigmos

#278
Do usunięcia
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
  •