Glatlìukō

✅	Niniejszy artykuł dotyczący Kyonu jest kompletny i jest ukończony.

Rēllinēvl Tjevāngonj! ‍‍‍‍꒫꒣ꉉ꒐ꇺꁚꎟꋏ ꒣ꇜꇞꏯꍓ Czytasz artykuł z serii: Thewowie.

Mowa: Języki thewańskie (Thewański archaiczny · Thewański klasyczny · Dialekt północnothewański · Dialekt południowothewański · Słownik · Tłumaczenia) Kultura: · Cywilizacja thewańska · Religia · Miasta (Wionyta · Famiron · Gajuno · Fagewrań) · Pieśń Bliźniaczych Bram Historia: Pierwsze miasta-państwa Dewii (Glatlìukō)· Państwo Tjewangono · Imperium Thewów (Llartlanlō I Wielki) · Siedemnaście Miast (Ljellēj Kālēj)

‍‍‍‍ꈼ‍‍‍‍ꃱ‍‍‍‍ꅡ‍‍‍‍—‍‍‍‍ꏧ‍‍‍‍ꀨ‍‍‍‍ꅊ

Człowiek conworldu KYON.
‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꏚꀚ꒚ꅬꂱ꒐ꅓ ꀂ ꄚꋠꀘ Ēranī à Glatlìukō
Artystyczne przedstawienie Glatlìukō z jego najbardziej rozpoznawalnymi atrybutami: długimi złotymi włosami, charakterystycznym hełmem z miasta Lyrrēmū, włócznią i toporem, oraz z płaszczem wykonanym z sierści Dlavūnē.
Imię i nazwisko, tytuł
Ēranī à Glatlìukō, Bohater, Prawodawca, Jednoczyciel tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꇺꋻꎈꋡꍑ꒐ꉈ ꒔ ꒣ꇜꏲ꒐ꄂꄀꅫꁘ ꒔ ꒣ꄂꐕ꒐ꄂꀂ ꒔ ꏚꀚ꒚ꅬꂱ꒐ꅓ ꀂ ꄚꋠꀘ
Narodowość
Wionytaㅤㅤㅤㅤㅤㅤㅤ Thew
Lata życia
Kilkadziesiąt lat, około roku 6050 EK
Narodziny:	Śmierć:
Ēranī (Wionyta) Miasta-państwa Atramu	Fagewrań Państwo Tjewangono
Znany jako
Zdobywca i jednoczyciel Atramu, ojciec Thewów i klasycznej cywilizacji thewańskiej.

Glatlìukō (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꏚꀚ꒚ꅬꂱ꒐ꅓ [glaˈθʲukɔː]), właściwie Ēranī à Glatlìukō (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꏚꀚ꒚ꅬꂱ꒐ꅓ ꀂ ꄚꋠꀘ [xeːraˈɲiː xʌ glaˈθʲukɔː], "Glatlìukō z klanu Ērânī"), bardzo często zwany po prostu Bohaterem (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꄂꐕ꒐ꄂꀂ Àrtūr [xʌrˈtuːr]) — półlegendarny półhistoryczny założyciel i pierwszy władca Państwa Tjewangono, znany ze swego podboju miast-państw Atramu i zjednoczenia ich wszystkich pod własnym sztandarem około roku 6050 EK . Uważany jest czasami za twórcę pierwszego w historii kontynentu dewijskiego imperium, chociaż stworzony przez niego organizm polityczny nie spełniał klasycznej definicji tworów imperialnych, znanych z pozostałych części Kyonu. Postać Glatlìukō uznaje się także za twórcę klasycznej cywilizacji thewańskiej, a nawet za ojca Thewów jako zwartego i spójnego etnosu.

Innym ważnym czynem przypisywanym Glatlìukō jest założenie na thewańskich terytoriach wielu nowych fortów, kanałów, osad i innych wielkich projektów budowalnych, przede wszystkim zaś miasta Fagewrań (tj. Tlàgęvranj [θʌˈgɛː.vraŋɣ]), które pełniło funkcję nieformalnej ceremonialnej stolicy Państwa Tjewangono. Jest to jedno z najważniejszych miast w całej historii Dewii. Glatlìukō stał się również protoplastą nowego klanu, a właściwie rodu arystokratycznego, który rządził miastem przez cały okres istnienia Państwa Tjewangono oraz okresowo w czasach imperialnych.

Glatlìukō przypisuje się dogłębną reformację całego atramskiego społeczeństwa w oparciu o wzorce znane z Ōllagî (ze "Wschodu", części Atramu zamieszkaną przez ludność thewańskojęzyczną) oraz o jego własną rewolucyjną wizję. Ujednolicono system miar i wag, utworzono wspólny dla całego regionu kanon reguł i zasad, dokonano ogólnego przekucia dziesiątek odrębnych i diametralnie różnych od siebie miast-państw w jedną cywilizację spojoną poczuciem wspólnoty. Z tego powodu Glatlìukō powszechnie znany jest również pod przydomkami takimi jak Prawodawca (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꇜꏲ꒐ꄂꄀꅫꁘ Ȳtlangārfuvl [ɨːθaˈŋga:rfuʋ]) oraz Jednoczyciel (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꇺꋻꎈꋡꍑ꒐ꉈ Blàvȳtlylon [blʌvɨːθɪˈlɔn]).

Mimo, że wszystkie te dokonania są łączone bezpośrednio z postacią Glatlìukō, w rzeczywistości były najprawdopodobniej wynikiem znacznie dłuższego procesu historycznego, trwającego jeszcze kyońskie stulecia po zjednoczeniu atramskich miast-państw. Z biegiem lat czyny wielu różnych osób zostały przypisane jednemu człowiekowi, tworząc wokół niego otoczkę mitu i legendy, która jedynie gęstniała wraz z upływem czasu. Historyczna postać imieniem Glatlìukō stała się legendarnym thewańskim bohaterem kulturowym, Ojcem Thewów, na którego temat powstały niezliczone pieśni oraz opowiadania z heroicznych cykli. Do najważniejszych z nich należą:

• cykl podań o młodości Glatlìukō i zabiciu strasznego potwora Dlavūnē, którego skóry nie dało się przebić ludzką bronią.
• cykl podań o burzliwym romansie z królową Jynnatē, władczynią położonej na wschód od Wionyty krainy Tavlōnatl.
• cykl podań o podboju Atramu i personalnej rywalizacji między Glatlìukō a Lādīgnēj'em Fōganū, wojowniczym władcą Gajuno.

Początkowo podania o Glatlìukō i jego czynach były głównie domeną tradycji ustnej. Opowiadane były przy domowych ogniskach, na radach i zgromadzeniach społeczności, a także przez wędrownych bardów-poetów. Dopiero w drugiej połowie istnienia Państwa Tjewangono podania te zaczęły być spisywane. Prawdziwy wysyp tekstów o Glatlìukō, głównie hagiografii i kompilacji mitów na jego temat miał natomiast miejsce w czasach późniejszego Imperium Thewów.

Życie

Zgodnie z thewańską tradycją, Glatlìukō przyszedł na świat we wiosce Ēranī (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꄚꋠꀘ [ˈxeːraɲiː]), będącej osadą satelicką położoną w pobliżu wschodnioatramskiego miasta-państwa Wionyta. Jego klan nosił tą samą nazwę co osada i był z nią tożsamy, rządząc nią pod wionyckim zwierzchnictwem. Nie ma pewności co do konkretnej daty jego narodzin. Różne źródła podają różne lata, wiele nie podaje natomiast żadnych, ograniczając się jedynie do chronologicznego usytuowania narodzin Glatlìukō "pod koniec Atramu". Podobną tajemnicą otoczona jest jego bezpośrednia rodzina. Nie znane są imiona jego rodziców. Różne podania o Glatlìukō opisują go jako jedynaka, najstarszego z licznego rodzeństwa, najmłodsze dziecko lub jedynego syna spośród wielu córek.

Pewne kontrowersje wzbudza samo imię Glatlìukō. Jak się bowiem wydaje, nie jest ono ani imieniem rdzennie thewańskim, ani lufgarskim, ani nawet lumuskim. Pomimo swojej popularności w okresie klasycznym, nie pojawia się w żadnych wcześniejszych tekstach atramskich. Nie jest łatwo rozbić go na mniejsze elementy składowe o oczywistym znaczeniu, a te dające się odszyfrować są wątpliwe. Palatalizacja występująca w środku imienia łamie w dodatku zasady thewańskiej gramatyki (w rodzimych słowach palatalizacja występuje jedynie na pierwszej sylabie tematu, w dowolnym miejscu występuje tylko w zapożyczeniach). Z tego powodu niektóre apokryficzne teksty z czasów Imperium Thewów łączą Glatlìukō lub jego przodków z krainami położonymi na wschód od Atramu, przede wszystkim z Yrnālnę̂k lub Tavlōnatl. Imię musiałoby wywodzić się z któregoś z języków tamtych obszarów. Powiązanie z Tavlōnatl jest szczególnie interesujące, biorąc pod uwagę niezwykle popularne opowieści o romansie Glatlìukō z królową Jynnatē, którą zawsze identyfikowana jest właśnie jako władczyni krainy Tavlōnatl.

Wedle niektórych późniejszych przekazów, narodzinom Glatlìukō towarzyszyły cudowne znaki, zarówno na ziemi, jak i w niebiosach. Zgodnie łączone były one z bogiem Īlō, strażnikiem prawdy i patronem sprawiedliwości. Historie te traktuje się jako późniejsze dodatki mające nadać życiu Glatlìukō wymiar sakralny. Powiązanie z Īlō wynika z faktu rzeczywistego podawania się Glatlìukō na późniejszym etapie życia za czempiona i wysłannik Īlō, wielkiego sędziego wymierzającego boską sprawiedliwość wszystkim tym, którzy odwrócili się od prawdy.

Początki

Młody Glatlìukō dorastał w Ēranī, gdzie spędzić miał pierwsze 35 lat życia. Następnie przeniósł się do Wionyty, głównego miasta regionu, przechodząc na służbę swojego krewnego imieniem Tjalēli (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꋀ‍‍‍‍ꎶꑇ [dɣaˈleːli]), który był jego wujem, stryjem lub dalszym krewnym wyższego pokolenia. Tam Glatlìukō ćwiczył się sportowo, w zapasach i walce bronią białą. W ten sposób dokonał pierwszych kroków na drodze swojej przyszłej kariery wojskowej. Początkowo był jednym ze sług, po osiągnięciu odpowiedniego wieku natomiast jednym z wojowników tworzących zbrojną gwardię Tjalēli'ego. Wypełniał jego polecenia i misje w służbie klanu, co było szczególnie istotne biorąc pod uwagę burzliwą sytuację polityczną panującą zarówno we Wionycie, jak i szerzej w całym Atramie.

Innym rezultatem służby u Tjalēli'ego było wyrobienie przez młodego Glatlìukō pewnych kontaktów pośród elit miasta-państwa. Dzięki temu w wieku około 60 lub 70 lat Glatlìukō przeszedł na służbę Tlàdȳlu (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꌚꋊꐩ [θʌˈdɨːlu]), jednego z wionyckich dowódców. Dokładne okoliczności przejścia od służby swojemu klanowi do służby pod niespokrewnionym watażką nie są jasne, podania oferują kilka sprzecznych tłumaczeń. Możliwe, że powodem była rodzinna kłótnia. Z drugiej strony Tlàdȳlu był wtedy jednym z głównych graczy we wionyckiej polityce. Zmiana patrona mogła wynikać więc z ambicji samego Glatlìukō, który w ten sposób piął się wyżej po drabinie władzy.

Glatlìukō już na tym etapie odznaczać się miał ogromną siłą i męstwem, niesłychanym sprytem, ale także i okazjonalnym gwałtownym gniewem, skierowanym przeciwko wiarołomcom i niesprawiedliwym. Legendy o zabiciu przez niego potwora imieniem Dlavūnē umiejscowione są w tym młodzieńczym rozdziale jego życia. Miało być to specjalną niebezpieczną misją zleconą mu albo przez Tjalēli'ego, albo przez Tlàdȳlu.

Glatlìukō oddający Tlàdȳlu pod osąd obywateli Wionyty.

Sztandar Wionyty po przejęciu władzy przez Glatlìukō. Czarny ideogram miasta-państwa, w jego środku złoty ideogram "przywódca, lider" (reprezentującym samego Glatlìukō), w rogach ideogramy czterech dzielnic Atramu.

Przejęcie władzy

Glatlìukō przyszło żyć w czasach niespokojnych i niepewnych, pełnych konfliktów wewnętrznych oraz międzymiastowych. Był to okres postępującej centralizacji na obszarze całego Atramu i rywalizacji pomiędzy coraz bardziej zaborczymi centrami politycznymi. Wiele z nich posiadało imperialne ambicje i coraz wyraźniej rozciągało swoje strefy wpływów na ościenne miasta. Z drugiej strony, lokalni hegemoni byli znienawidzeni przez swoich słabszych sąsiadów. Populacje poszczególnych miast nierzadko nienawidziły jednak także własnych elit politycznych, które postrzegano czasami jako całkowicie zdegenerowane i pozbawione dawnego autorytetu moralnego. Z około trzydziestu trzech niepodległych miast-państw istniejących w szczytowym momencie okresu atramskiego, do chwili wejścia Glatlìukō w dorosłość zachowało się tylko około siedemnaście.

Sama Wionyta była miastem skostniałym i skorumpowanym, rządzonym przez niepopularną kapłańską kastę tlingoli. Bogaciła się ona na niedoli i wyzysku ludu, obłudnie ubierając swoje niegodziwe czyny w szlachetne szaty bogobojnej retoryki. Czasy, w których wionyccy kapłani stali na straży społecznej harmonii i bezpieczeństwa miasta były już jedynie wspomnieniem przeszłości. Tlingole stali się nieudolni, ich przywództwo ograniczyło się do wymuszania coraz wyższych i wyższych danin, bez adresowania potrzeb innych grup społecznych. Opłacali nimi swój wystawny tryb życia, lecz również poniżające trybuty dla obcych sił, prześcigając się w tym, który z nich wyśle większy podarek. Ludność Wionyty kontrolowana była starymi rytuałami, które przestały przekonywać lud. Kapłani odrywali się coraz bardziej od rzeczywistości, w mieście rósł zaś gniew i pogarda. Tym, którzy odważyli się podnieść głos sprzeciwu golono publicznie brody w akcie rytualnego upokorzenia.

Taki stan rzeczy wynikał w dużej mierze z faktu podporządkowania Wionyty położonemu dalej na zachód miastu Bìagi (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꐬꀀ꒚ꉇ [ˈbʲagi]), które było prawdziwym hegemonem regionu. Wielki tlingol Bìagi, podający się za przedstawiciela Īlō na ziemi, rościł sobie pretensje do władzy nad całym Wschodem. Bìagi zdołało całkowicie opanować Wionytę i jej klasę rządzącą, tworząc ze swojej strefy wpływów zalążek teokratycznego imperium, opartego na wyzysku peryferii na korzyść metropolii.

Poddaństwo wobec Bìagi było dla mieszkańców Wionyty uwłaczające, zwłaszcza, że były to miasta o podobnej wielkości oraz potencjale. Bìagi, niegdyś szanowane centrum kultu Īlō, boga księżyca, wody pitnej, sprawiedliwości i prawdy, stało się we Wionycie miejscem powszechnie znienawidzonym, uznawanym za siedlisko zepsucia i korupcji, które odwróciło się od swego boga, stając się w istocie jego całkowitą antytezą. Nienawiść wobec Bìagi łączyła się z nienawiścią żywioną przez Wionytów wobec służalczych i zdradzieckich kapłańskich elit ich własnego miasta.

Kulminacją społecznego niezadowolenia, nieudolności władzy oraz poddaństwa obcej sile okazał się wybuch we Wionycie krwawego powstania. Wściekłe tłumy ruszyły ulicami mordując zwolenników starej władzy, paląc pałace i domy tlingolów. Zabiły lub przegnały kapłanów, dokonując na wielu z nich publicznych egzekucji, doszło nawet do przypadków bezczeszczenia świątyń. Na czele insurekcji stanął charyzmatyczny demagog, będący jednocześnie wysoko postawionym dowódcą wojskowym. Zyskał poparcie ludu dzięki płomiennej przemowie, którą wygłosił na wielkim wiecu odbywającym się na centralnym placu miasta, w cieniu płonących wciąż pałaców. Do historii przeszedł jako Pierwszy Tyran, szybko okazało się bowiem, że jego rządy niewiele różniły się od poprzednich. Opierały się na przemocy wojowników włóczących się po ulicach i czystkach politycznych. Pierwszy Tyran tracił poparcie ludu równie szybko jak je zyskał.

Wionyta pogrążyła się w chaosie. Pierwszy Tyran został zdradzony i obalony przez swojego własnego podwładnego, który objął po nim władzę. Ogłosił się obrońcą wolności, rychło lecz samemu popadł w bandytyzm, stając się Drugim Tyranem. Wewnętrzny zamęt próbowało wykorzystać Bìagi, przedstawiające się jako obrońca porządku i tradycji, w rzeczywistości dążące natomiast do przywrócenia we Wionycie własnych marionetkowych władz. Między Bìagi a Wionytą doszło do serii bitew wygranych przez siły Drugiego Tyrana, dowodzonych przez Tlàdȳlu. Czynny udział brał w nich także młody Glatlìukō. Zdołał on w między czasie uzyskać szacunek i status, stając się prawą ręką Tlàdȳlu, a nawet żeniąc się z jego córką.

Dzięki tym zwycięstwom Tlàdȳlu zyskał chwałę i przychylność wojska. Po powrocie do Wionyty przeprowadził krwawy zamach stanu, aresztując i publicznie tracąc Drugiego Tyrana. Następnie zwołał miejski wiec, na którym wykorzystał swój autorytet jako dowódca, który pokonał Bìagi, by ogłosić się nowym władcą Wionyty. Tlàdȳlu przeszedł do historii jako Trzeci Tyran. Niemal wszystkie wersje opowieści twierdzą, że początkowo Tlàdȳlu posiadał dobre intencje, pragnąć powstrzymać rozlew krwi i rewolucyjny ferwor, zapewniając jednocześnie niepodległość i pokój swojemu miastu. Absolutna władza potrafi jednak zepsuć nawet najszlachetniejszych mężczyzn, jego władza szybko zrównała się więc z panowaniem Drugiego Tyrana pod względem okrucieństwa i arbitralności.

Kres szaleństwu przyniósł dopiero Glatlìukō. W wieku około 80 lub 81 lat dokonał on przewrotu, obalając Trzeciego Tyrana. Nie zabił go jednak, zamiast tego przetrzymując pod strażą w areszcie domowym, być może przez wzgląd na swoją żonę. Na zwołanym przez niego walnym zgromadzeniu mieszkańców miasta Glatlìukō publicznie ogłosił się czempionem i wysłannikiem Īlō, który przybywa wymierzyć sprawiedliwość, zarówno Wionycie, wiarołomnemu i zepsutemu Bìagi, jak i całemu światu. Ogłosił zarazem, że nie chce rządzić jako kolejny tyran, lecz jako pierwszy sługa ludu i prawdy, oddając na potwierdzenie tych słów Tlàdȳlu pod osąd wspólnoty.

Chcąc uniknąć błędów swoich poprzedników, Glatlìukō rozpoczął budowę nowego, semirepublikańskiego systemu politycznego, opartego o zinstytucjonalizowane zgromadzenia obywateli oraz rady różnych jego segmentów, na których decyzje podejmowane miały być wspólnie. Jako czempion bóstwa i "pierwszy pośród równych" Glatlìukō posiadał jednak specjalny status, dzięki któremu w praktyce zachowywał decydującą władzę. To pozwoliło połączyć na czas jego życia autorytet wodza z legitymizacją wspólnoty. System ten był jednocześnie prototypem późniejszej "radokracji", znanej z Państwa Tjewangono.

Podboje

Pierwsza faza podboju atramskich miast-państw: podbój Wschodu (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꑃꍐꁖ Ōllagî).

Druga faza podboju atramskich miast-państw: podbój Centrum (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꈙꌧ꒐ꅪꋿ Faktāngu).

Trzecia faza podboju atramskich miast-państw: podbój Wybrzeża (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꀙꎄꎺ Vàlâmà).

Czwarta faza podboju atramskich miast-państw: podbój Zachodu (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꌸ꒐ꁸꌆ Byflȳ).

Piąta faza podboju atramskich miast-państw: zjednoczenie i budowa nowej stolicy.

Równolegle z przejęciem władzy przez Glatlìukō nad rewolucyjną Wionytą, w zachodniej części Atramu miejsce miało inne kluczowe wydarzenie. Nie da się bez niego zrozumieć ani ówczesnej sytuacji politycznej, ani dalszego przebiegu historii. Wydarzeniem tym była wielka wojna toczona pomiędzy Lādīgnēj'em Fōganū (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꉉꇞ꒐ꅓꑰꂱ ꀂ ꅔꎍꏖ Fōganū à Lādīgnēj [fɔːgaˈnuː xʌ la:ˈdi:gneːɣ], "Lādīgnēj z klanu Fōganū"), władcą Gajuno, a koalicją większości miast-państw Wybrzeża oraz Centrum Atramu. Lādīgnēj był nie tylko świeckim władcą, lecz jednocześnie tlingolem, wielkim kapłanem boga ognia imieniem Jallàn, patrona Gajuno. Podczas ogromnej publicznej ceremonii na głównym placu miasta Lādīgnēj poprzysiągł swemu bogu zjednoczenie w jego imieniu "czterech stron świata". Rozpoczął tym samym konflikt na niespotykaną wcześniej skalę.

Gajuno od dawna było jednym z najbardziej ekspansywnych i wojowniczych miast-państw Atramu, a jego władcy wielokrotnie toczyli krwawe wojny przeciwko koalicjom miast ościennych, próbujących powstrzymać ich ambicje. Tym razem jednak Gajuno nie walczyło samo. Lādīgnēj sprzymierzył się z miastem Ryllor, które w nie do końca znanych okolicznościach porzuciło swojego dawnego boga-patrona i przyjęło kult Jallàna. Pod patronatem nowej boskiej siły i ze sprzymierzeńcem w postaci Gajuno, władcy Rylloru planowali pokonać swojego odwiecznego rywala, miasto Kàgà. Podczas gdy we Wionycie nieudolni Tyrani obalali się na wzajem, Lādīgnēj zdołał zjednoczyć cały Zachód, podbijając miasta Kētlāranlìo, Drevājy, Kvanlor, Jode i Vlāgēnūvl, a także trzy południowe miasta Wybrzeża: Tjejū, Polōnę i Lūmu. Z tego powodu Lādīgnēj znany jest także jako Ostatni Tyran. Ryllor zdobył tymczasem miasto Kva, prowadząc równoczesną wojnę przeciwko wszystkim swoim sąsiadom. Podboje Lādīgnēja nie były jednak sprawą tak prostą, jak mogłoby się wydawać. W chwili przejęcia władzy we Wionycie przez Glatlìukō wielka rewolta wyrzuciła wojska Lādīgnēja z Kvanloru, Jode, Tjejū i Lūmu, podczas gdy Vlāgēnūvl został zajęty przez wojska Ōrvanny, Polōna zaś przez wojska przez lumuskie.

Podbój Wschodu

Glatlìukō wszedł na atramską scenę polityczną z przytupem. Formalnie rzecz biorąc, pomimo niedawnych zwycięstw, Wionyta dalej pozostawała w stanie wojny z Bìagi, które dalej liczyło na odzyskanie kontroli nad zbuntowanym miastem. Ambicje Glatlìukō nie ograniczały się jednak tylko do ostatecznego pokonania dawnego ciemiężyciela. Po uspokojeniu sytuacji wewnątrz Wionyty i skonsolidowaniu swojej władzy, Glatlìukō wysłał do miast Wschodu posłów niosących ze sobą identyczne ultimatum. Posłowie zachować mieli wszystkie zwyczajowe ceremoniały i rytuały towarzyszące oficjalnej komunikacji między miastami-państwami, niesione przez nich ultimatum żądało jednak natychmiastowego hołdu Wionycie i podporządkowania się woli Glatlìukō. Żaden z posłów nie spotkał się z pozytywną odpowiedzią, a poseł wysłany do Bìagi nigdy nie powrócił.

Glatlìukō rozpoczął więc wojnę, gromadząc całą siłę Wionyty i maszerując prosto na Bìagi. Wionyci odnieśli wielkie i niespodziewane zwycięstwo, wkraczając następnie z marszu do znienawidzonego miasta. Bìagi zostało doszczętnie złupione, zrównane z ziemią, a okoliczne osady satelickie przyłączono bezpośrednio do Wionyty. Taki obrót spraw nie był typowy. Pomimo krwawych walk wybuchających często między miastami-państwami, niszczenie miast było czymś niesłychanym. Pokonany stawał się bowiem zwyczajowo wasalem i sługą zwycięzcy. Akt ten przedstawiany był później jako wymierzenie boskiej sprawiedliwości przez czempiona Īlō na bezbożnym mieście, które odwróciło się od swego patrona i całkowicie wypaczyło jego przykazania. Musiało mieć także aspekt wojny psychologicznej, ponieważ gdy po zniszczeniu Bìagi wojska Glatlìukō udały się najpierw do Lyrrēmū, a potem do Kvarfy i Nenjū, miasta te otwarły przed nim swoje bramy, w strachu przed Glatlìukō zgadzając się na odrzucone wcześniej ultimatum. W Lyrrēmū Glatlìukō otrzymał nawet w darze piękny hełm, wykonany w zgodzie z lokalnym stylem znanych na cały Atram rzemieślników. Ze względu na swój kształt zwany był on potem Morskim Hełmem lub Hełmem Małpiego Ogona i stał się jednym z najbardziej charakterystycznych atrybutów Glatlìukō. W ten sposób władca Wionyty zjednoczył pod swoim sztandarem cały Wschód.

Podbój Centrum

Kolejnym krokiem było wystosowanie takiego samego ultimatum wobec miast-państw Centrum. Glatlìukō bardzo długo nie mógł doczekać się odpowiedzi, zaatakował więc Ȳltę, najbliższe z centralnych miast-państw. Ȳlta sprzymierzona była jednak z miastem-państwem Tlēn, które łatwo mogłoby zaatakować wionyckie tyły. Zamiast pomaszerować bezpośrednio przeciwko Ȳltcię, Glatlìukō przeprawił się przez Wielką Zatokę z garstką najwierniejszych mu wojowników i w ataku z zaskoczenia pokonał nieprzygotowane wojska Tlēnu. Glatlìukō podszedł pod miasto, stojąc w zasięgu wzroku od wznoszącej się do niebios latarni, będącej dumą i symbolem miasta. Tam spotkał się z delegacją Tlēnu, z którą zawarł biały pokój.

Wyłączając Tlēn z wojny niespodziewanym uderzeniem, Glatlìukō mógł w pełni skupić się na miastach Centrum. Dotarłszy pod Ȳltę, Glatlìukō zastał tam jednak widok iście historyczny. Pod fortyfikacjami miasta czekali na niego nie tylko przedstawiciele samej Ȳlty, lecz także Tlēvly, Iparu, a nawet Yllu, odwiecznego rywala Ȳlty. Miasta te, przerażone, wyczerpane i przegrywające w otwartej wojnie przeciwko fanatycznym siłom Gajuno i Ryllor, zadeklarowały gotowość ukorzenia się przed Glatlìukō, w zamian za obietnicę jego ochrony i pomoc w toczonej przez nie wojnie. Glatlìukō zgodził się, jednocząc w ten sposób Centrum.

Podbój Wybrzeża

Do tego czasu Lādīgnēj, król-kapłan Gajuno, zdołał odzyskać kontrolę nad Kvanlorem i Jode, wygrywając jednocześnie w bitwach lądowych przeciwko miastom-państwom Wybrzeża. Spychał je coraz bliżej Wszechoceanu. Miasta Wybrzeża dalej posiadały jednak silne floty, które stały pomiędzy nimi, a wojskami Glatlìukō. Sukces ataku na Tlēn wynikał z brawury i zaskoczenia, nie dało się go więc łatwo powtórzyć. By zjednoczyć pod swoim berłem Wybrzeże Glatlìukō potrzebował pomocy z zewnątrz. Znalazł ją w postaci królowej Jynnatē, władczyni krainy Tavlōnatl. Jynnatē zgodziła się udostępnić mu swoją flotę, a według jednego z głównych cyklów legend o Glatlìukō panią Tavlōnatl i pana Wionyty łączył także gorący i burzliwy romans.

Dzięki pozyskaniu sił morskich Glatlìukō mógł wystosować swoje trzecie ultimatum, oferując poddaństwo w zamian za pomoc przeciwko Gajuno. Jedynym miastem, które go przyjęło był pokonany wcześniej Tlēn. Odrzuciły go natomiast Famiron, Ōrvanna, Tjejū i Lūmu, które postanowiły stawiać opór do końca, mimo swojego tragicznego położenia i niemalże całkowitego otoczenia. Podbój Wybrzeża okazał się relatywnie szybki. W serii kilku szybkich chociaż wielkich bitew Glatlìukō, przy pomocy floty Jynnatē, zdołał rozgromić siły niepokornych miast. Famiron został oszczędzony, Tjejū poddało się, gdy otaczające go kanały, fosy i mokradła całkowicie wyschły, otwierając drogę wionyckim wojskom, Lūmu otwarło zaś swoje bramy, wydając swoich przywódców na osąd Glatlìukō. Jedynie Ōrvanna stawiała zacięty opór nawet po porażce w walnej bitwie, zmuszając Glatlìukō do oblężenia. Zakończyło się to złupieniem miasta, które było zapewne powodem późniejszej uległości Tjejū i Lūmu. Tak oto Glatlìukō zjednoczył całe Wybrzeże.

Podbój Zachodu

Kampania Glatlìukō nie obeszła się jednak i bez poważnych klęsk. Podczas gdy czempion Īlō wojował w kraju Lumów, Ryllor zaatakował i podbił Kàgę i Ipar. Tlingolowie fanatycznie oddani Jallànowi, wierni władcy Rylloru, a ostatecznie samemu Lādīgnēj'owi z Gajuno, osadzeni zostali na ich tronach. Niszczono świątynie starych bogów, wrogów palono żywcem, zaprowadzano religijny terror. Wrogie wojska dotarły do brzegów Wielkiej Zatoki i przecięły w ten sposób lądowe szlaki zaopatrzenia Glatlìukō. Ten atak na tyły miał się okazać jedynie zapowiedzią dalszych problemów. Podbój Zachodu był bowiem najtrudniejszym i najdłuższym etapem podbojów Glatlìukō.

Zgodnie z wypracowaną praktyką, Glatlìukō wysłał czwarte ultimatum, będące ostatnią szansą na pokój. Spodziewana odmowa przybrała formę potwornego spektaklu, podczas którego obaj posłańcy spaleni zostali żywcem na głównym placu Gajuno. W odpowiedzi Glatlìukō pomaszerował wprost na siedzibę Lādīgnēja. W walnej bitwie, dowodzonej osobiście przez obu przywódców, Glatlìukō został odparty spod Gajuno. Był to jednak raczej remis niż zwycięstwo Lādīgnēja, obie strony poniosły ogromne straty.

Od tego momentu Lādīgnēj prowadził przeciwko Glatlìukō wyniszczającą wojnę partyzancką, przeplataną 5 wielkimi bitwami (pod Kētlāranlìo, Drevājy, Kvanlor, Ryllor i po raz kolejny pod Gajuno). Każda z nich posiada własną legendę, o każdej z nich usłyszeć można również osobne pieśni. Dziecko urodzone podczas pierwszej bitwy pod Gajuno mogło walczyć podczas drugiej, podbój Zachodu miał bowiem zająć Glatlìukō aż 50 lat. Oblężenie samego Gajuno trwało aż 113 dni. Jego kulminacyjnym momentem był pojedynem między Glatlìukō i Lādīgnējem, zakończony śmiercią tego ostatniego. W ten sposób Glatlìukō ukończył podbój Zachodu i zjednoczył pod swoim sztandarem cały Atram, zyskując tym samym tytuł Jednoczyciela (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꇺꋻꎈꋡꍑ꒐ꉈ Blàvȳtlylon [blʌvɨːθɪˈlɔn]).

Flaga Państwa Tjewangono. W jej środku znajduje się symbol zjednoczonego Atramu, oparty na wariacji ideogramu Wionyty, reprezentujący splot więzów, jakimi Glatlìukō związał ze sobą wszystkie miasta-państwa całość. Po bokach znajdują się natomiast ideogramy czterech dzielnic Atramu.

Wieża Ēranī, uważana za miejsce spoczynku Glatlìukō, następnie zaś członków jego rodziny i klanu.

Vlākàrnē, nieślubny syn Glatlìukō i królowej Jynnatē, posiada własny zestaw mitów i epicki cykl opowieści o bohaterskich czynach. Wsławił się jako wielki łowca, podróżnik i odkrywca. Jest to postać szczególnie popularna w południowo-wschodniej części Wielkiej Dewii i często wplatana jest w lokalne wierzenia, legendy, a nawet genealogię.

Panowanie i śmierć

Po zakończeniu swoich wielkich podbojów, Glatlìukō przystąpił do organizacji nowego porządku politycznego i kulturowego. Najbardziej widocznym i namacalnym symbolem tych zmian była budowa nowego miasta pomiędzy Wielką Zatoką a Jeziorem Amtha, które miało pełnić rolę siedziby Glatlìukō oraz jego rodu. Lokalizacja ta została wybrana z uwagi na swoje centralne położenie, znacząco ułatwiające transport lądowy i morski z pozostałymi regionami. Miasto nazwane zostało Fagewrań (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꉉꇺꋠ꒐ꂓꏙꐩ Tlàgęvranj [θʌˈgɛː.vraŋɣ]) i wyróżniało się monumentalną zabudową powstałą na podstawie odgórnego i szczegółowego planu. W kolejnych wiekach Fagewrań stał się ceremonialną, polityczną, handlową, a po części także religijną stolicą całego Państwa Tjewangono, a tym samym jednym z najważniejszych ośrodków w historii całej cywilizacji Thewów. Budownicza działalność Glatlìukō nie ograniczała się tylko do Fagewrańa. Przypisuje się mu budowę wielu fortów, miast i sławnych budynków w różnych częściach krainy, a nawet popularyzację kamienia i cegły jako materiałów budowalnych. Lista ta jest nad wyraz imponująca i bez wątpienia przynajmniej po części wynika z późniejszego przypisywania legendarnemu Glatlìukō dokonań innych postaci.

System polityczny panujący w stworzonym przez Glatlìukō państwie był kontynuacją semirepublikańskich praktyk zaprowadzonych wcześniej we Wionycie. Thewańska tradycja głosi, że z osobistej inicjatywy Glatlìukō powołane zostały najważniejsze instytucje epoki klasycznej, takie jak Rada Królów, Rada Większa oraz Rada Szlachty, a nawet cały stan szlachecki jako taki. Z racji osobistego autorytetu Glatlìukō organy te współdzieliły z nim władzę przez resztę jego życia. Po jego śmierci przejęły ją w pełni, doprowadzając do decentralizacji państwa, a równocześnie zapobiegając jego całkowitemu rozpadowi.

Największym osiągnięciem Glatlìukō było jednak nie tylko tymczasowe podporządkowanie Atramu wspólnej i narzuconej odgórnie władzy. Było nim zapoczątkowanie procesu głębokiego kulturowego ujednolicenia, dzięki któremu poszczególne miasta zostały ze sobą trwale powiązane, a państwo przetrwało śmierć swojego twórcy. Lumuska kultura Wybrzeża (Vàlâmà) i lufgarska kultura Zachodu (Byflȳ) zostały stopniowo wchłonięte przez archaiczną thewańską kulturę pochodzącą ze Wschodu (Ōllagî), co doprowadziło ostatecznie do powstania klasycznej kultury thewańskiej i klasycznego thewańskiego języka. Nie stało się to jednak na drodze całkowitego wyniszczenia lokalnych tradycji czy lokalnych elit. Glatlìukō zakładał w nowo podbitych miastach wspólnoty lojalnych wobec siebie wionyckich elit, pochodzące zwykle z rodzin jego najwierniejszych towarzyszy i zwolenników. Ich osiedlanie narzucało na danych obszarach nowy wzorzec życia społecznego. Dawne elity lumuskie i lufgarskie nie zostały wykluczone, lecz podporządkowane nowym przybyszom, stopniowo przyjmując ich zwyczaje, język i rytuały, mieszając je z własnymi, równocześnie zachowując swoje lokalne znaczenie. Ten proces asymilacji, prowadzący do wykrystalizowania się jednolitej tożsamości thewańskiej, wsparty został unifikacją prawa i powstaniem jednego wspólnego dla wszystkich Thewów kodeksu. Jego powstanie również uznaje się za zasługę Glatlìukō. Właśnie z tego powodu jednymi z jego tradycyjnych tytułów są Prawodawca (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꇜꏲ꒐ꄂꄀꅫꁘ Ȳtlangārfuvl [ɨːθaˈŋga:rfuʋ]) oraz Ojciec Thewów.

Zgodnie z niemal wszystkimi podaniami, Glatlìukō zmarł w bardzo podeszłym wielu (często podaję się liczbę 300 lat) w Fagewrańu, otoczony przez swoją rodzinę i najbliższych stronników. Jako jego grobowiec na jednej z okolicznych wysepek zbudowano okrągłą wieżę z białego kamienia, otoczoną białym murem. Nazwano ją Wieżą Ēranī, od nazwy klanu i miejsca narodzin Glatlìukō. W późniejszych czasach budowla ta stała się również grobowcem dla członków jego rodu oraz niektórych władców miasta Fagewrań.

Legendy

Na temat Glatlìukō powstała niezliczona ilość legend i mitów. Znaczna część z nich należy do jednego z kilku większych cykli, poświęconych konkretnym wydarzeniom lub wątkom pobocznym w jego dziejach. Cykle te można ponadto przypisać chronologicznie do jednego z trzech etapów życia Ojca Thewów, to znaczy do etapu: Glatlìukō Młodzieńca (od narodzin Glatlìukō do obalenia przez niego Trzeciego Tyrana), Glatlìukō Bohatera (od przejęcia władzy we Wionycie do zjednoczenia Atramu i pokonania Lādīgnēja Fōganū, Ostatniego Tyrana) i Glatlìukō Władcy (okres panowania Glatlìukō, trwającego do jego śmierci). Do najważniejszych i najpopularniejszych cykli należą:

Glatlìukō i Dlavūnē

✦ «Cykl o misji zabicia potwora Dlavūnē» gatunek: epos   ⌑ Etap: Glatlìukō Młodzieniec

Młodemu Glatlìukō powierzona zostaje śmiertelnie niebezpieczna misja, której nie miał prawa podołać. W zależności od wersji legendy zleceniodawcą był albo Tjalēli, krewny u którego Glatlìukō służył po opuszczeniu rodzinnej wioski, albo Tlàdȳlu, jeden z szanowanych wionyckich dowódców i późniejszy Trzeci Tyran. W wersji, w której zleceniodawcą jest Tjalēli, Glatlìukō wysłany zostaje na samobójczą misję na prośbę syna Tjalēli'ego, który zazdrości Glatlìukō i boi się o swoją pozycję. W wersji, w której zleceniodawcą jest Tlàdȳlu, Glatlìukō poprosił go o rękę jego córki, zaś Tlàdȳlu zgodził się pod warunkiem zabicia przez Glatlìukō potwora.

Misja polegała na zabiciu Dlavūnē (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꇞꋃꂱ꒐ꅿ [dlaˈvu:neː]), przeklętego monstrum o niezwykłej sile, które grasowało po lasach na wschód od Wionyty zabijając wszystko na swojej drodze. Dlavūnē był niegdyś człowiekiem, jednak niegodziwym, chciwym i pozbawionym sumienia. Pewnego razu wpadła mu w oko święta metalowa bransoleta znajdująca się pod opieką córki tlingola. Bransoleta ta zapewniała odporność na ciosy w boju. By posiąść bransoletę Dlavūnē zhańbił a potem zabił córkę tlingola, hańbiąc tym samym jej świątynię. Za ten czyn Dlavūnē został przeklęty przez bogów i zamieniony w dziką bestię. Cały czas miał jednak na sobie bransoletę, przez co jego sierść i/lub skóra była magiczna, twarda jak żelazo i żadna ludzka broń nie mogła jej przebić.

Młody Glatlìukō uzbrojony był jedynie w atlatl oraz topór. Najpierw spróbował zabić monstrum wystrzeliwanymi atlatlem oszczepami, lecz te odbijały się od sierści Dlavūnē. Następnie Glatlìukō ruszył na niego z toporem w ręku, zadając potężne ciosy i unikając kontrataków przeciwnika. Ale i uderzenia toporem nie przyniosły skutku. Trzecim podejściem była walka wręcz. Glatlìukō w brutalnym pojedynku udusił Dlavūnē gołymi rękami. Po zwycięstwie, rozumiejąc wyjątkowe cechy nasączonej magią bransolety sierści potwora, chciał zdjąć skórę z ciała Dlavūnē. Żadne ostrze nie było w stanie tego dokonać, Glatlìukō rozciął więc ciało potwora jednym z jego własnych pazurów. Ze skóry Dlavūnē uszykował sobie Glatlìukō płaszcz, który działał niczym niezniszczalny pancerz. Po powrocie do Wionyty, młody Glatlìukō opuścił służbę u Tjalēli'ego, ożenił się z córką Tlàdȳlu i przeszedł pod jego patronat.

Glatlìukō i Jynnatē

✦ «Cykl o romansie z królową Jynnatē» gatunek: romans   ⌑ Etap: Glatlìukō Bohater

Pierwsze spotkanie między Glatlìukō a Jynnatē (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꎑꃢꋣ [ɣɪˈn:ateː]), władczynią krainy Tavlōnatl (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꆗꃢꏓꌧ [taˈʋo:naθ]), miało miejsce wkrótce po zajęciu przez wionyckie wojska wielkiego portowego miasta Lyrrēmū. Jynnatē przebywała akurat w mieście i była świadkiem ceremonii, podczas której przedstawiciele Lyrrēmū ofiarowali Glatlìukō w darze słynny Morski Hełm (zwany też Hełmem Małpiego Ogona), który stał się jednym z symboli Jednoczyciela. Oboje spotkali się następnie i odbyli długą rozmowę. W jej trakcie królowa wpadła w oko Glatlìukō, z wzajemnością. Obie strony wymieniły się darami w rytuale otwarcia dyplomatycznych relacji a Jynnatē oraz jej świcie pozwolono na opuszczenie miasta bez szwanku i powrót do ojczyzny.

Drugie spotkanie miało miejsce tuż po pokonaniu przez Glatlìukō sił miasta-państwa Tlēn. Glatlìukō zdawał sobie sprawę, że powodzenie jego szaleńczego ataku z zaskoczenia i przeprawy przez Wielką Zatokę zawdzięczał szczęściu, lub boskiemu błogosławieństwu. Dalsza walka z miastami Wybrzeża, a być może nawet miastami Centrum, wymagała potężnej floty. Glatlìukō nie dysponował wystarczającą ilością okrętów. Posłał więc posłów do Tavlōnatl, prosząc o spotkanie z Jynnatē. Doszło do niego, a w jego wyniku między Wionytą i Tavlōnatl zawiązano sojusz. Spotkanie do było jednak także początkiem gorącego romansu między oboma władcami. Była to miłość pełna pasji, choć jednocześnie zakazana i obrazoburcza, ponieważ Glatlìukō i Jynnatē zdradzali tym samym swoich współmałżonków.

Do trzeciego spotkania doszło po wystosowaniu przez Glatlìukō ultimatum wobec miast-państw Wybrzeża. Z pomocą przyszła mu wtedy flota Tavlōnatl, dowodzona osobiście przez samą Jynnatē. Statki okazały się nieocenioną pomocą podczas kampanii. Glatlìukō spędzić miał ponadto niezliczone dnie i noce na okręcie Jynnatē, tam też poczęty został ich syn, Vlākàrnē (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ꇞ꒐ꄂꌃꇚ [ʋa:kʌˈrne:]). Pochodzeniem od niego szczycili się później liczni władcy ziem położonych na wschód od thewańskiego rdzenia. Po zwycięstwie na Wybrzeżu Jynnatē powróciła ze swoimi statkami do domu, zabierając dziecko ze sobą (lub, zgodnie z inną wersją, rodząc już po powrocie).

Było to ostatnie spotkanie między kochankami. Doszło między nimi do sprzeczki, przez którą Jynnatē nie wysłała Glatlìukō żadnej pomocy podczas jego długiej walki z Lādīgnēj'em. Po zwycięstwie Glatlìukō i zjednoczeniu Atramu przed oblicze władcy udał się klan wygnany z kraju Tavlōnatl, błagając go o schronienie i azyl. Glatlìukō zmuszony był go przyznać, albo ponieważ klan ten był z nim spokrewniony, albo ponieważ zobowiązany był danym niegdyś słowem, dawno zapomnianą obietnicą. Bez względu na motywację, czyn ten uznany został przez Jynnatē za osobistą zdradę. Relacje między kochankami załamały się, a Glatlìukō ogłoszony miał zostać nawet wrogiem Tavlōnatl.

Glatlìukō i Lādīgnēj

✦ «Cykl o rywalizacji z Lādīgnēj'em Fōganū» gatunek: epos   ⌑ Etap: Glatlìukō Bohater

Zbiór legend o personalnych zmaganiach Glatlìukō z Lādīgnēj'em z klanu Fōganū stanowi centralną oś narracyjną całego kanonu opowieści o Ojcu Thewów. Jest to zarazem najdłuższy ze wszystkich cykli. Lādīgnēj jest dla Glatlìukō doskonałą postacią kontrastową. Obaj są swoimi przeciwieństwami, tak z charakteru, jak i jako reprezentanci konkretnych idei i politycznych systemów władzy. Obaj uosabiają tak naprawdę późnoatramską walkę między teokratycznym systemem rządów opartym na tlingolach (Lādīgnēj), oraz rewolucyjnym republikanizmem popularnym pośród thewańskiej klasy wojowników (Glatlìukō). Można interpretować ich również jako symboliczne przedstawienie rywalizacji między Zachodem a Wschodem, Lufgarami a Thewami, lub między ekspansywnym kultem boga ognia Jallàna a promowanym przez Glatlìukō kultem wodnego boga Īlō (później inkorporowanym w kult trójjedynego boga Jurpetla, składającego się z Īlō/Iloja, Duga i Ipaja). Jest to więc w istocie zmitologizowana opowieść o przełomowym momencie w historii thewańskiej cywilizacji i całej Wielkiej Dewii.

Glatlìukō Bohater oraz Lādīgnēj, Ostatni Tyran, spotykają się osobiście trzy razy, co stanowi wszechobecny motyw w całej klasycznej tradycji thewańskiej. Pierwszy raz ma to miejsce we Wionycie, gdy obaj byli młodzi, jeszcze przed wybuchem rewolucji, która obaliła tlingoli. Drugi raz ma to miejsce pomiędzy drugim a trzecim ultimatum Glatlìukō. Według niektórych wersji opowieści ma wtedy dojść do krótkotrwałych rokowań pokojowych, które kończą się jednak pierwszym pojedynkiem między oboma przywódcami. Do trzeciego i ostatniego spotkania dochodzi po wielu latach wyczerpującej wojny pod murami Gajuno, stolicy Lādīgnēja. Ma wtedy miejsce klimatyczny pojedynek, stanowiący kulminację całego cyklu, podczas którego Lādīgnēj ginie z ręki Glatlìukō. Pomiędzy tymi spotkaniami obaj władcy wymieniają się jednak posłańcami przekazującymi wzajemne groźby, wyzwiska i zarzuty, prezentującymi też ich stanowiska ideologiczne.

Oprócz samego faktu zjednoczenia Atramu i powstania Państwa Tjewangono, to właśnie cykl opowieści o walce Glatlìukō z Lādīgnējem oraz płynący z nich przekaz były elementami najbardziej kształtującymi późniejszą klasyczną cywilizację Thewów. W czasach późniejszych opowieść ta stanowiła fundament wspólnotowej tożsamości i przypomnienie, że akt zgromadzenia (rady) jest silniejszy niż wola jednostki. Pod koniec istnienia Państwa Tjewangono postać Lādīgnēja Fōganū doznała jednak częściowej rehabilitacji, torując drogę dla Llartlanlō I Wielkiego, jego podbojów i transformacji Państwa Tjewangono w Imperium Thewów.

Glatlìukō, bóg i tuńczyk

✦ «Cykl o Glatlìukō, bóstwie i tuńczyku» gatunek: komedia, przypowieść   ⌑ Etap: Glatlìukō Władca

Pewnego dnia, gdy Glatlìukō był już poważnym władcą z włosami powoli zmieniającymi kolor w biel, do miasta Fagewrań przybył głupiec. Czasem opisywany jest on również jako włóczęga, rybak albo pijany handlarz. Miał ze sobą niezwykły łup - gigantycznego tuńczyka, dłuższego niż wielu leżących obok siebie ludzi. Głupiec niosąc swą zdobycz wtargnął bezceremonialnie do pałacu Glatlìukō, robiąc wielkie zamieszanie wśród straży i dworzan. Wszelkie próby schwytania go zawiodły, głupiec dotarł więc pod drzwi sypialni samego Glatlìukō, zupełnie go zaskakując.

Głupiec wręczył rybę wodzowi mówiąc, że tuńczyka tego kupił na targu za bezcen (albo, że złowił go własnymi rękami) i chciałby przekazać go w darze Ojcu Thewów, ponieważ tylko on zasługuje na taki podarek. Od tuńczyka roznosiła się niesłychanie silna woń morza, niektórzy dworzanie zaczęli krztusić się od zapachu ryby. Uznali więc słowa głupca za obelgę i kpinę skierowaną w stronę Glatlìukō oraz ich samych, krzycząc i domagając się ukarania przybłędy. Glatlìukō jednak, zamiast zamiast wyrzucić lub zgładzić głupca, przyjął jego prezent. Rozkazał, aby tuńczyka ugotowano i podano jako główną potrawę podczas nadchodzącego nazajutrz zgromadzenia tjemìenli. Cała wspólnota uczestniczyła w uczcie. Ku wielkiemu zdumieniu wszystkich zgromadzonych, tuńczyk magicznie się nie kończył, dzięki czemu całe miasto zdołało najeść się do syta.

Tuż po uczcie głupiec zniknął bez śladu i nikt nie był w stanie go odnaleźć. Jak się okazało, nie był to bowiem zwykły człowiek, tylko inkarnacja Jurpetla (tj. ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꆗꌦ꒐ꄂꎋ [jurˈpeːθ]), trójjedynego boga klasycznej religii thewańskiej. Była to pierwsza z trzech prób mających przetestować cnoty Glatlìukō, sprawdzić czy nadaje się on na przywódcę, czy nie jest tak na prawdę kolejnym tyranem. Cały cykl pełni zarówno rolę komediową, jak i dydaktyczną, ucząc wartości takich jak wspólnotowość, dobroduszność i rozwaga.

Glatlìukō a badania naukowe

Postać Glatlìukō w znacznie późniejszych czasach (ok. 11000 EK ) była źródłem licznych inspiracji kulturowych oraz celem badań i ekspedycji, przeprowadzanych szczególnie przez państwa obszaru Kanisji (Kyon Zachodni). Legendarny władca był przedmiotem intensywnych badań na Uniwersytecie Tamarua w Świętej Republice Tangia (FTI). Uczeni traktowali go zarówno jako historycznego prawodawcę Atramu, jak i figurę symboliczną, obrosłą tradycją oraz reinterpretacjami. Na jego temat napisano wiele opracowań naukowych, mniej lub bardziej prawidłowych. Glatlìukō był także studiowany przez sechtońskich badaczy. Tam był przedmiotem książek, teatru, komiksu i filmu.

Część badaczy (tak zwana szkoła minimalistów) uważała, że przypisywany Glatlìukō kodeks mógł być redakcją późniejszych pokoleń, powstałą w celu wzmocnienia legitymizacji władzy. Inni argumentowali, że zachowane fragmenty świadczą o istnieniu jednolitego zbioru norm już w VI tysiącleciu EK. Sechtońscy religioznawcy wskazywali, że odwołanie się Glatlìukō do boga Īlō jako strażnika prawa mogło być przejawem procesu proto-sekularyzacji: prawo zyskało status uniwersalnego porządku, wykraczającego poza lokalne wspólnoty. Interpretowano to jako wczesne przejście od "magii" ku instytucjom. Spory te nigdy nie zostały definitywnie rozwiązane.

W Tamarua prowadzono zestawienia kodeksu Glatlìukō z Kodeksem Tangijskim z roku 10020 EK , poszukując paralel w strukturze prawnej (m.in. regulacje handlu, system miar i wag, organizacja wspólnot). Porównania te służyły analizie ciągłości idei prawniczych w długiej perspektywie. W 10980 EK ekspedycja z Uniwersytetu Tamarua odkryła na południowym wybrzeżu Wielkiej Dewii (nad Morzem Thewańskim) fragmenty stel, które zdawały się przeczyć tradycyjnej narracji o jednolitym kodeksie. Odkrycie to wywołało debatę, czy Glatlìukō faktycznie ustanowił spójny system prawa, czy też jego imię posłużyło późniejszej redakcji. Minimaliści uznawali to za dowód, że imię Glatlìukō było wykorzystywane post factum przez różne lokalne społeczności dewańskie. Generalnie Glatlìukō uznawany był jednak za postać historyczną w tangijsko-sechtońskich książkach na ten temat.

Ciekawostki

• Motyw ostatniego wielkiego pojedynku, dramatycznie kończącego historię rywalizacji Glatlìukō i Lādīgnēja, zdaje się być bezpośrednio związany z podobnym motywem występującym w Pieśni Bliźniaczych Bram. Jest to późniejsza romantyzowana opowieść, pochodząca z okresu klasycznego (a dokładniej z pierwszej połowy istnienia Państwa Tjewangono, jednak dziejąca się w okresie atramskim. Obie legendy tworzone i rozwijane były w odniesieniu do siebie, dla słuchaczy znających obie opowieści. Prawdopodobnie jest to również echo tej samej atramskiej tradycji pojedynków między wojownikami na polu bitwy. W okresie klasycznym przetrwała ona głównie w formie zinstytucjonalizowanych krwawych igrzysk.
• Postać Glatlìukō, Ojca Thewów i Bohatera (‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍꒣ꄂꐕ꒐ꄂꀂ Àrtūr), stanowi bezpośrednie nawiązanie do ArturaJD, pierwotnego twórcy Thewów, ich języka oraz przez niemal dekadę jedynego gracza na Dewii. W 2016 roku odszedł on z projektu Kyon.
• W roku 11002 EK w tangijskim środowisku studenckim popularna była anegdota określająca Glatlìukō mianem "pierwszego cybernetyka". Wzięło się to z nadmiernego przedstawiania prawodawstwa Glatlìukō na wykładach historii jako uniwersalnego, które ma regulować każdą inną społeczność, co młodzi studenci, przyzwyczajeni do nowoczesnych urządzeń, próbowali rozumieć jako prawo "samoregulujące się" w obrębie systemu obejmującego prawo, religię i ekonomię. Choć historycy odrzucali to twierdzenie jako kompletną fantazję, anegdota generalnie funkcjonowała jako akademicki żart przez wiele kolejnych lat.

Galeria

• 
  Glatlìukō Młodzieniec walczący z przeklętym i małpo podobnym potworem imieniem Dlavūnē.
• 
  Glatlìukō Bohater obserwujący wojska na głównym placu Wionyty, tuż przed wymarszem przeciwko Bìagi.
• 
  Królowa Jynnatē w objęciach Glatlìukō na jednym z jej okrętów.
• 
  Lādīgnēj Fōganū, król-kapłan Gajuno, Ostatni Tyran, nemezis Glatlìukō.
• 
  Glatlìukō Władca w inspekcji na jednym z wielu placów budowy.

Przypisy

Ważni ludzie Kyonu

Kamon (Scht.) · Badorma i synowie: Magan, Hetyn, Hurn (Tarfi) (Scht.) · Glatlìukō (Tj.) · Tabori Qabōr, Nazar Ha Vardim i Metar Hat Tabran (Scht.) · Hari Koe (Tng.) · Tarolaugr II (Trg.) · Kazim Ya-Szalef (Scht.) · Nytú Ewan (Tng.) · Wōretwe Efwōnllo (Wer.)