Vezdāŝaular

Vezdāŝaular [vɛzdaɬau'lar], dosłownie kalendarz (ajd. vezda "czas" + ŝaul / ŝaular "spis, księga rachunkowa") — termin oznaczający ogół ajdyniriańskich kalendarzy oraz sposobów mierzenia czasu. Potocznie odnosi się również do rodzaju kalendarza powszechnie używanego w czasach panowania Imperium Żysudrydzkiego, znanego także jako Kalendarz Imperialny (Vezdāŝaular Khshāyarani [vɛzdaɬau'lar χʂa:ja'ɾaɲi]). Jest to jednocześnie sposób datowania wydarzeń używany na niniejszej encyklopedii w artykułach dotyczących Ajdyniru oraz szerzej, Ajdyniriany.

Vezdāŝaular bazuje na wspólnym kalendarzu kyońskim oraz wielu uproszczeniach. Podobnie jak w przypadku projektu Ery Tangijskiej, stworzenie porządnego kalendarza, jako zadanie matematyczne, przerosło autora.

Historia

Kalendarze ajdyniriańskie, w tym Kalendarz Imperialny, wywodzą się ze spuścizny Starożytnego Wschodu, zwłaszcza z tradycji istniejącej tam dawniej Cywilizacji Ajniadzkiej. Wiadomo, że Starożytni Ajniadzi posiadali bardo zaawansowaną wiedzę astronomiczną, pozwalając stworzyć dokładny kalendarz. Wraz z osiedleniem się Ajniadów nad Jeziorem Szmaragdowym tradycja ta przeniesiona została na obszar Ajdyniriany, dając początek koncepcji Gwiazd Królewskich oraz kalendarzowi staroajdyniriańskiemu. Stał się on podstawą dla większości współczesnych kalendarzy używanych w tej części Kyonu.

Współczesny kalendarz

Zobacz też: Kalendarze Kyonu

Historia podzielona jest na cztery Ery (Xoshrin [ksɔʃɾin]), w których lata liczone są od 1 wzwyż. Po zakończeniu jednej Ery lata zerują się a kolejna rozpoczyna się na powrót od roku 1. Obecna Era rozpoczęła się wraz z założeniem miasta Djyazhoar i to od tej daty naliczane są kolejne lata. Wedle tradycji wydarzenie to miało miejsce około 2000 lat ziemskich temu. (5360 lat kyońskich temu)

Ajdyniriański rok kalendarzowy rozpoczyna się w równonoc wiosenną, wielkim świętem Djyaonwayr [d͡ʑjaɔnwajɾ]. Dzieli się na 5 miesięcy (unąd [unãd]), z których każdy liczy 15 dni, każdy jest również poświęcony innemu bóstwu. Dodatkowo, zgodnie z ajdyniriańską astrologią, miesiącom przyporządkowanych jest 5 z 7 tak zwanych Cesarskich Gwiazd (Xiryāya Khshāyarani [ksiɾja:ja χʃa:jaɾaɲi]), dwie ostatnie odnoszą się natomiast do Losu i samego Imperatora. Pozostałe 3 największe ajdyniriańskie święta odbywają się w dzień przesilenia letniego (drugi miesiąc), równonocy jesiennej (trzeci miesiąc) i przesilenia zimowego (czwarty miesiąc). Ponadto istnieją również inne mniejsze święta ku czci pozostałych bogów czy z okazji rocznicy jakiś ważnych wydarzeń. Ostatni, piąty miesiąc jest jedynym w którym niema żadnego głównego święta.

Miesiące i święta

X

Nie występuje żaden odpowiednik cyklu tygodniowego, poszczególne dni miesięcy nazywają się dosłownie "Dzień Pierwszy" (Ekhrirwayr), "Dzień Drugi" (Lāwirwayr), "Dzień Trzeci" (Azhirwayr), i tak dalej.

Kolejność	Miesiąc	Znaczenie	Bóstwo	Główne Święto	Znaczenie	Odpowiadająca Gwiazda
1	Varwanāmi	"Poświęcenie"/"Oddanie"	Hanar̄	Djyaonwayr	"Nowy Dzień"	Ṕetras
2	Dhiryāmi	"Piękno"	Ishār	Vezdaqueni	"Radosny Czas"	Śariya
3	Ęlędāmi	"Panowanie"	Radhevar	Dashanar	"Hołd"/"Pokłon"	Yazraf
4	Unatiya	"Tajemnica"	Ghrezdan	Cir̄as Ťaomāz	"Noc Magii"	Dzôrinaw
5	Fraveshi	"Przetrwanie"	Arhish	-brak-	-brak-	Khoramuzat

Co 5 lat do miesiąca Ęlędāmi dodaje się jeden dodatkowy dzień, dwa dodatkowe co 150, a 3 co 3000 lat.

Daty podaje się numerycznie, w kolejności: dzień, miesiąc, rok. W oficjalnych dokumentach państwowych na końcu widnieje dodatkowo obecna era. Dla przykładu:

14.3.1999.4
dzień miesiąca, miesiąc, rok i numer ery

Ery

Od	Nazwa	Do	Uwagi
Utworzenie wszechświata	Era Początku Xoshrin Egwénu [ksɔʃɾin egʷejnu]	Stworzenie człowieka	W tej erze nie podaje się żadnych dat, gdyż wydarzenia z tego okresu są czysto mitologiczne i nawet najwyżsi kapłani nie ośmielają się mierzyć Czasu Bogów, jest to bowiem poza ludzkimi możliwościami.
Stworzenie człowieka	Era Chwały Xoshrin Cazhifyazhi [ksɔʃɾin t͡saʐifjaʐi]	Upadek Pierwszego Królestwa	Są to czasy w których mity i legendy mieszają się z udokumentowaną historią, czasy gdy Bogowie chodzili po ziemi. Czasy chwały, które wedle pradawnych ksiąg trwały 100 000 lat. Niewiele jest o nich pewne prócz tego, że skończyły się około 2300 lat ziemskich temu.
Upadek Pierwszego Królestwa 1 (2809)	Era Milczenia Xoshrin Naptiris [ksɔʃɾin naptiɾis]	Założenie miasta Djyazhoar 804 (3613)	Czasy Wielkiej Wędrówki, trwające 804 lata kyońskie, czyli ok 300 lat ziemskich. W nawiasie zapisano daty w uniwersalnym kalendarzu kyońskim.
Założenie miasta Djyazhoar 1 (3613)	Era Odnowy Xoshrin Eḱadjyaozhi [ksɔʃɾin ek'ad͡ʑjaɔʐi]		Trwająca obecnie Era.

Obecny rok ajdyniriańskiego kalendarza to rok 5360 Czwartej Ery.